Biblia Sacra

Evangelium Secundum Joannem Ewangelia Według Jana
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21
1
1
In princípio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo.
2
Hoc erat in princípio apud Deum. To było na początku u Boga.
3
Omnia per ipsum facta sunt: et sine ipso factum est nihil, quod factum est. Wszystko się przez nie stało: a bez niego nic się nie stało, co się stało.
4
In ipso vita erat, et vita erat lux hóminum: W nim był żywot, a żywot był światłością ludzi:
5
et lux in ténebris lucet, et ténebræ eam non comprehendérunt. A światłość w ciemnościach świeci, a ciemności jej nie ogarnęły.
6
Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Ioánnes. Był człowiek posłany od Boga, któremu było imię Jan.
7
Hic venit in testimónium ut testimónium perhibéret de lúmine, ut omnes créderent per illum. Ten przyszedł na świadectwo: aby dał świadectwo o światłości, aby przezeń wszyscy wierzyli.
8
Non erat ille lux, sed ut testimónium perhibéret de lúmine. Nie był on światłością: ale iżby świadectwo dał o światłości.
9
Erat lux vera, quæ illúminat omnem hóminem veniéntem in hunc mundum. Była światłość prawdziwa, która oświeca wszelkiego człowieka na ten świat przychodzącego.
10
In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognóvit. Na świecie był, a świat jest uczynion przezeń, a świat go nie poznał.
11
In própria venit, et sui eum non recepérunt. Przyszedł do własności, a swoiż go nie przyjęli.
12
Quotquot autem recepérunt eum, dedit eis potestátem fílios Dei fíeri, his, qui credunt in nómine eius: A ilekolwiek ich przyjęli go, dał im moc, aby się stali synami Bożemi, tym, którzy wierzą w imię jego.
13
qui non ex sanguínibus, neque ex voluntáte carnis, neque ex voluntáte viri, sed ex Deo nati sunt. Którzy nie ze krwie, ani z wolej ciała, ani z wolej męża, ale z Boga się narodzili.
14
Et Verbum caro factum est, et habitávit in nobis: et vídimus glóriam eius, glóriam quasi Unigéniti a Patre plenum grátiæ, et veritátis. A Słowo ciałem się stało, i mieszkało między na­mi (i widzieliśmy chwałę jego, chwałę jako jednorodzonego od Ojca) pełne łaski i prawdy.
15
Ioánnes testimónium pérhibet de ipso, et clamat dicens: Hic erat, quem dixi: Qui post me ventúrus est, ante me factus est: quia prior me erat. Jan świadectwo daje o nim, i woła mówiąc: Ten był o którymem powiadał, który po mnie przyść ma, stał się przedemną: bo był pierwszy niż ja.
16
Et de plenitúdine eius nos omnes accépimus, et grátiam pro grátia: A z pełności jego mychmy wszyscy wzięli, i łaskę za łaskę.
17
quia lex per Móysen data est, grátia, et véritas per Iesum Christum facta est. Abowiem zakon przez Mojżesza jest dan: łaska i prawda przez Jezusa Chrystusa się stała.
18
Deum nemo vidit unquam: unigénitus Fílius, qui est in sinu Patris, ipse enarrávit. Boga żaden nigdy nie widział: jednorodzony Syn który jest na łonie Ojcowskim, on opowiedział.
19
Et hoc est testimónium Ioánnis, quando misérunt Iudǽi ab Ierosólymis sacerdótes et Levítas ad eum ut interrogárent eum: Tu quis es? A toć jest świadectwo Janowe, gdy posłali Żydowie z Jeruzalem kapłany i Lewity do niego, aby go spy­tali: Ktoś ty jest?
20
Et conféssus est, et non negávit, et conféssus est: Quia non sum ego Christus. I wyznał a nie zaprzał: a wyznał: żem ja nie jest Chrystus.
21
Et interrogavérunt eum: Quid ergo? Elías es tu? Et dixit: Non sum. Prophéta es tu? Et respóndit: Non. I spytali go: Cóż tedy? Jesteś ty Eliasz? I rzekł: Nie jestem. Jesteś ty prorok? I odpowiedział: Nie.
22
Dixérunt ergo ei: Quis es ut respónsum demus his, qui misérunt nos? quid dicis de teípso? Rzekli mu tedy: Ktoś jest, żebychmy dali odpo­wiedź tym, którzy nas posłali? co powiadasz sam o sobie?
23
Ait: Ego vox clamántis in desérto: Dirígite viam Dómini, sicut dixit Isaías prophéta. Rzekł: Jam głos wołającego na puszczy: Prostujcie drogę Pańską, jako powiedział Izajasz prorok.
24
Et qui missi fúerant, erant ex Pharisǽis. A którzy byli posłani, byli z Faryzeuszów.
25
Et interrogavérunt eum, et dixérunt ei: Quid ergo baptízas, si tu non es Christus, neque Elías, neque prophéta? I pytali go, a mówili mu: Czemuż tedy chrzcisz, jeśliżeś ty nie jest Chrystus, ani Eliasz, ani prorok?
26
Respóndit eis Ioánnes, dicens: Ego baptízo in aqua: médius autem vestrum stetit, quem vos nescítis. Odpowiedział im Jan, mówiąc: Jać chrzczę wodą: ale w pośrodku was stanął, którego wy nie znacie.
27
Ipse est, qui post me ventúrus est, qui ante me factus est: cuius ego non sum dignus ut solvam eius corrígiam calceaménti. Ten jest, który za mną przydzie, który przedemną stał się: któregom ja nie godzien, żebym rozwiązał rze­myk u trzewika jego.
28
Hæc in Bethánia facta sunt trans Iordánem, ubi erat Ioánnes baptízans. To się działo w Bethanjej za Jordanem, kędy Jan chrzcił.
29
Altera die vidit Ioánnes Iesum veniéntem ad se, et ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccátum mundi. Nazajutrz ujrzał Jan Jezusa idącego do siebie, i rzekł: Oto Baranek Boży, oto który gładzi grzech świa­ta.
30
Hic est de quo dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est: quia prior me erat: Tenci jest, o którymem powiadał: Idzie za mną mąż, który stał się przedemną: iż pierwej był niż ja.
31
et ego nesciébam eum, sed ut manifestétur in Israel, proptérea veni ego in aqua baptízans. A jam go nie znał: Ale iżby był objawion w Izraelu, dla tegom ja przyszedł chrzcząc wodą.
32
Et testimónium perhíbuit Ioánnes, dicens: Quia vidi Spíritum descendéntem quasi colúmbam de cælo, et mansit super eum. I dał świadectwo Jan, mówiąc: Iżem widział ducha zstępującego jako gołębicę z nieba, i został na nim.
33
Et ego nesciébam eum: sed qui misit me baptizáre in aqua, ille mihi dixit: Super quem víderis Spíritum descendéntem, et manéntem super eum, hic est, qui baptízat in Spíritu sancto. A jam go nie znał: ale który mię posłał chrzcić wodą, ten mi powiedział: Na którego ujrzysz Ducha zstę­pującego i na nim zostawającego, ten jest, który chrzci Duchem świętym.
34
Et ego vidi: et testimónium perhíbui quia hic est Fílius Dei. A jam widział: i dałem świadectwo, że ten jest Syn Boży.
35
Altera die íterum stabat Ioánnes, et ex discípulis eius duo. A nazajutrz zasię stał Jan, i dwa z uczniów jego.
36
Et respíciens Iesum ambulántem, dicit: Ecce agnus Dei. A pojrzawszy na Jezusa idącego, rzekł: Oto baranek Boży.
37
Et audiérunt eum duo discípuli loquéntem, et secúti sunt Iesum. I usłyszeli go dwa uczniowie mówiącego, i szli za Jezusem.
38
Convérsus autem Iesus, et videns eos sequéntes se, dicit eis: Quid quǽritis? Qui dixérunt ei: Rabbi (quod dícitur interpretátum Magíster), ubi hábitas? A obróciwszy się Jezus, i ujrzawszy je za sobą idą­ce, rzekł im: Czego szukacie? Którzy mu rzekli: Rabbi (co zowią, wyłożywszy, Nauczycielu) gdzie mieszkasz?
39
Dicit eis: Veníte, et vidéte. Venérunt, et vidérunt ubi manéret, et apud eum mansérunt die illo: hora autem erat quasi décima. Rzekł im: Pódźcie a oglądajcie. Przyszli i widzieli gdzie mieszka, i zostali przy nim onego dnia: a była jakoby dziesiąta godzina.
40
Erat autem Andréas, frater Simónis Petri, unus ex duóbus, qui audíerant a Ioánne, et secúti fúerant eum. A był Andrzej brat Symona Piotra jeden ze dwu, którzy słyszeli byli od Jana, a szli byli za nim.
41
Invenit hic primum fratrem suum Simónem, et dicit ei: Invénimus Messíam (quod est interpretátum Christus). Ten pierwej nalazł Symona brata swego, i rzekł mu: Naleźliśmy Messyasza (co jest wyłożywszy, Chrys­tus).
42
Et addúxit eum ad Iesum. Intúitus autem eum Iesus, dixit: Tu es Simon, fílius Iona: tu vocáberis Cephas, quod interpretátur Petrus. I przywiódł go do Jezusa. A wejrzawszy nań Je­zus, rzekł: Tyś jest Szymon syn Jona: ty będziesz zwan Cephas (co się wykłada, Opoka).
43
In crástinum vóluit exíre in Galilǽam, et invénit Philíppum. Et dicit ei Iesus: Séquere me. Nazajutrz chciał wyniść do Galilejej, i nalazł Fi­lipa. I rzekł mu Jezus: Pódź za mną.
44
Erat autem Philíppus a Bethsáida, civitáte Andréæ, et Petri. A Filip był z Betsaidy, z miasta Andrzejowego i Piotrowego.
45
Invenit Philíppus Nathánael, et dicit ei: Quem scripsit Móyses in lege, et prophétæ, invénimus Iesum fílium Ioseph a Názareth. Nalazł Filip Nathanaela, i rzekł mu: O którym napisał Mojżesz w zakonie i prorocy, naleźliśmy, Jezusa syna Józefowego, z Nazaret.
46
Et dixit ei Nathánael: A Názareth potest áliquid boni esse? Dicit ei Philíppus: Veni, et vide. I rzekł mu Nathanael: możesz co dobrego być z Na­zaret: Rzekł mu Filip: Pódź a oglądaj.
47
Vidit Iesus Nathánael veniéntem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israelíta, in quo dolus non est. Ujrzał Jezus Nathanaela idącego ku sobie i rzekł o nim: Oto prawdziwie Izraelczyk, w którym niemasz zdra­dy.
48
Dicit ei Nathánael: Unde me nosti? Respóndit Iesus, et dixit ei: Priúsquam te Philíppus vocáret, cum esses sub ficu, vidi te. Rzekł mu Nathanael: Zkądże mię znasz? Odpowie­dział Jezus, i rzekł mu: Pierwej niż cię Filip wezwał, gdyś był pod figą, widziałem cię.
49
Respóndit ei Nathánael, et ait: Rabbi, tu es Fílius Dei, tu es rex Israel. Odpowiedział mu Nathanael, i rzekł: Rabbi, tyś jest Syn Boży, tyś jest król Izraelski.
50
Respóndit Iesus, et dixit ei: Quia dixi tibi: Vidi te sub ficu, credis: maius his vidébis. Odpowiedział Jezus, i rzekł mu: Iżemci powiedział: Widziałem cię pod figą, wierzysz: więtszą nad te ujrzysz.
51
Et dicit ei: Amen, amen dico vobis, vidébitis cælum apértum, et ángelos Dei ascendéntes, et descendéntes supra Fílium hóminis. I rzekł mu: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam, ujrzy­cie niebo otworzone, i Anioły Boże wstępujące i zstępujące na Syna człowieczego.
2
1
Et die tértia núptiæ factæ sunt in Cana Galilǽæ, et erat mater Iesu ibi. A dnia trzeciego były gody małżeńskie w Kanie Galilejskiej: a była tam matka Jezusowa.
2
Vocátus est autem et Iesus, et discípuli eius, ad núptias. Wezwan też był i Jezus, i uczniowie jego na gody.
3
Et deficiénte vino, dicit mater Iesu ad eum: Vinum non habent. A gdy nie stawało wina, rzekła matka Jezusowa do niego: Wina nie mają.
4
Et dicit ei Iesus: Quid mihi, et tibi est múlier? nondum venit hora mea. I rzekł jej Jezus: Co mnie i tobie niewiasto? jeszcze nie przyszła godzina moja.
5
Dicit mater eius minístris: Quodcúmque díxerit vobis, fácite. Rzekła matka jego sługom: Cokolwiek wam rzecze, czyńcie.
6
Erant autem ibi lapídeæ hýdriæ sex pósitæ secúndum purificatiónem Iudæórum, capiéntes síngulæ metrétas binas vel ternas. I było tam sześć stągiew kamiennych, według oczyścienia Żydowskiego postanowionych, biorących w się każda dwie abo trzy wiadra.
7
Dicit eis Iesus: Impléte hýdrias aqua. Et implevérunt eas usque ad summum. Rzekł im Jezus: Napełnicie stągwie wodą. I napeł­nili je aż do wierzchu.
8
Et dicit eis Iesus: Hauríte nunc, et ferte architriclíno. Et tulérunt. I rzekł im Jezus: Czerpajcież teraz, a donieście prze­łożonemu wesela. I donieśli.
9
Ut autem gustávit architriclínus aquam vinum factam, et non sciébat unde esset, minístri autem sciébant, qui háuserant aquam: vocat sponsum architriclínus, A gdy skosztował przełożony wesela wody, która się stała winem, a nie wiedział zkądby było, lecz słudzy wie­dzieli, którzy wodę czerpali: wezwał oblubieńca przełożo­ny wesela.
10
et dicit ei: Omnis homo primum bonum vinum ponit: et cum inebriáti fúerint, tunc id, quod detérius est. Tu autem servásti bonum vinum usque adhuc. I rzekł mu: Wszelki człowiek pierwej kładzie wino dobre: a gdy się napiją, tedy podlejsze. A tyś dobre wino zachował aż do tego czasu.
11
Hoc fecit inítium signórum Iesus in Cana Galilǽæ: et manifestávit glóriam suam, et credidérunt in eum discípuli eius. Ten początek cudów uczynił Jezus w Kanie Galilej­skiej: i okazał chwałę swą, i uwierzyli weń uczniowie jego.
12
Post hoc descéndit Caphárnaum ipse, et mater eius, et fratres eius, et discípuli eius: et ibi mansérunt non multis diébus. Potem zstąpił do Kapharnaum, on i matka jego, i bracia jego, i uczniowie jego: a zmieszkali tam nie wiele dni.
13
Et prope erat Pascha Iudæórum, et ascéndit Iesus Ierosólymam: A była blizko Pascha Żydowska, i wstąpił Jezus do Jeruzalem:
14
et invénit in templo vendéntes boves, et oves, et colúmbas, et nummulários sedéntes. I znalazł w kościele przedawające woły i owce i go­łębie, i bankierze siedzące.
15
Et cum fecísset quasi flagéllum de funículis, omnes eiécit de templo, oves quoque, et boves, et nummulariórum effúdit æs, et mensas subvértit. A uczyniwszy jakoby bicz z powrózków, wyrzucił wszystkie z kościoła, owce też i woły: a bankierzów pienią­dze rozsypał, i stoły poprzewracał.
16
Et his, qui colúmbas vendébant, dixit: Auférte ista hinc, et nolíte fácere domum patris mei, domum negotiatiónis. A tym co gołębie przedawali rzekł: Wynieście to ztąd, a nie czyńcie domu Ojca mego domem kupiectwa.
17
Recordáti sunt vero discípuli eius quia scriptum est: Zelus domus tuæ comédit me. I wspomnieli uczniowie jego, iż jest napisano: Zarzliwość domu twego zjadła mię.
18
Respondérunt ergo Iudǽi, et dixérunt ei: Quod signum osténdis nobis, quia hæc facis? Żydowie tedy odpowiedzieli, i rzekli mu: Cóż za znak okazujesz nam, iż to czynisz?
19
Respóndit Iesus, et dixit eis: Sólvite templum hoc, et in tribus diébus excitábo illud. Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Rozwalcie ten ko­ściół, a we trzech dniach wystawię ji.
20
Dixérunt ergo Iudǽi: Quadragínta et sex annis ædificátum est templum hoc, et tu in tribus diébus excitábis illud? Rzekli tedy Żydowie: Czterdzieści i sześć lat bu­dowano ten kościół, a ty go we trzech dniach wystawiasz?
21
Ille autem dicébat de templo córporis sui. Lecz on mówił o kościele ciała swojego.
22
Cum ergo resurrexísset a mórtuis, recordáti sunt discípuli eius, quia hoc dicébat, et credidérunt Scriptúræ, et sermóni, quem dixit Iesus. Gdy tedy zmartwychwstał, wspomnieli uczniowie jego, iż to mówił: i uwierzyli pismu, i mowie; którą wy­rzekł Jezus.
23
Cum autem esset Ierosólymis in Pascha in die festo, multi credidérunt in nómine eius, vidéntes signa eius, quæ faciébat. A gdy był w Jeruzalem w Paschę w dzień święty, wiele ich uwierzyło w imię jego, widząc jego cuda, które czynił.
24
Ipse autem Iesus non credébat semetípsum eis, eo quod ipse nosset omnes, Lecz sam Jezus nie zwierzał samego siebie im, dla tego, iż on znał wszystkie.
25
et quia opus ei non erat ut quis testimónium perhibéret de hómine: ipse enim sciébat quid esset in hómine. A iż nie trzeba mu było, aby kto dał świadectwo o człowieku: abowiem wiedział co było w człowieku.
3
1
Erat autem homo ex Pharisǽis, Nicodémus nómine, princeps Iudæórum. A był człowiek z Faryzeuszów imieniem Nikodem, Książę Żydowskie.
2
Hic venit ad Iesum nocte, et dixit ei: Rabbi, scimus quia a Deo venísti magíster, nemo enim potest hæc signa fácere, quæ tu facis, nisi fúerit Deus cum eo. Ten przyszedł do Jezusa w nocy, i rzekł mu: Rabbi, wiemy, iżeś przyszedł od Boga Nauczycielem: Bo ża­den tych znaków czynić nie może, które ty czynisz, jeśliby z nim Bóg nie był.
3
Respóndit Iesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renátus fúerit dénuo, non potest vidére regnum Dei. Odpowiedział Jezus, i rzekł mu: Zaprawdę, zaprawdę, mówię tobie: jeśli się kto nie odrodzi znowu, nie może widzieć królestwa Bożego.
4
Dicit ad eum Nicodémus: Quómodo potest homo nasci, cum sit senex? numquid potest in ventrem matris suæ iteráto introíre, et renásci? Rzekł do niego Nikodem: Jakoż się może człowiek rodzić będąc starym? izali może powtóre wniść w żywot matki swojej i odrodzić się?
5
Respóndit Iesus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renátus fúerit ex aqua, et Spíritu sancto, non potest introíre in regnum Dei. Odpowiedział Jezus: Zaprawdę, zaprawdę powia­dani ci: Jeśli się kto nie odrodzi z wody a z ducha świę­tego, nie może wniść do królestwa Bożego.
6
Quod natum est ex carne, caro est: et quod natum est ex spíritu, spíritus est. Co się narodziło z ciała, ciało jest: a co się narodziło z Ducha, duch jest.
7
Non miréris quia dixi tibi: opórtet vos nasci dénuo. Nie dziwuj się, żem ci powiedział: Potrzeba się wam narodzić znowu.
8
Spíritus ubi vult spirat: et vocem eius audis, sed nescis unde véniat, aut quo vadat: sic est omnis, qui natus est ex Spíritu. Duch kędy chce tchnie: i głos jego słyszysz, ale nie wiesz zkąd przychodzi, i dokąd idzie: tak jest wszelki, który się narodził z ducha.
9
Respóndit Nicodémus, et dixit ei: Quómodo possunt hæc fíeri? Odpowiedział Nikodem i rzekł mu: Jakoż to być mo­że?
10
Respóndit Iesus, et dixit ei: Tu es magíster in Israel, et hæc ignóras? Odpowiedział Jezus, i rzekł mu: Tyś jest Nauczycie­lem w Izraelu, a tego nie wiesz?
11
Amen, amen dico tibi, quia quod scimus lóquimur, et quod vídimus testámur, et testimónium nostrum non accípitis. Zaprawdę, zaprawdę, powiadam tobie, iż co wiemy, mówiemy: a cochmy widzieli, świadczymy: a świadectwa naszego nie przyjmujecie.
12
Si terréna dixi vobis, et non créditis: quómodo, si díxero vobis cæléstia, credétis? Jeślim ziemskie rzeczy powiedział wam, a nie wie­rzycie: jakoż, jeślibym wam niebieskie opowiadał, wierzyć będziecie?
13
Et nemo ascéndit in cælum, nisi qui descéndit de cælo, Fílius hóminis, qui est in cælo. A żaden nie wstąpił do nieba, jedno który zstąpił z nieba, Syn człowieczy, który jest w niebie.
14
Et sicut Móyses exaltávit serpéntem in desérto, ita exaltári opórtet Fílium hóminis: A jako Mojżesz podwyższył węża na puszczy: tak potrzeba, aby podwyższon był Syn człowieczy.
15
ut omnis, qui credit in ipsum, non péreat, sed hábeat vitam ætérnam. Aby wszelki, który weń wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.
16
Sic enim Deus diléxit mundum, ut Fílium suum unigénitum daret: ut omnis, qui credit in eum, non péreat, sed hábeat vitam ætérnam. Abowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał: aby wszelki kto wierzy weń, nie zgi­nął, ale miał żywot wieczny.
17
Non enim misit Deus Fílium suum in mundum, ut iúdicet mundum, sed ut salvétur mundus per ipsum. Bo nie posłał Bóg syna swego na świat, aby są­dził świat: ale iżby świat był zbawion przezeń.
18
Qui credit in eum, non iudicátur: qui autem non credit, iam iudicátus est: quia non credit in nómine unigéniti Fílii Dei. Kto wierzy weń, nie bywa sądzon: a kto nie wie­rzy, już osądzony jest: iż nie wierzy w imię jednorodzo­nego Syna Bożego.
19
Hoc est autem iudícium: quia lux venit in mundum, et dilexérunt hómines magis ténebras, quam lucem: erant enim eórum mala ópera. A ten jest sąd, że światłość przyszła na świat, a ludzie raczej miłowali ciemności niż światłość: bo były złe ich uczynki.
20
Omnis enim, qui male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguántur ópera eius: Każdy bowiem, który źle czyni, nienawidzi światło­ści: ani idzie na światłość, żeby nie były zganione uczyn­ki jego.
21
qui autem facit veritátem, venit ad lucem, ut manifesténtur ópera eius, quia in Deo sunt facta. Lecz kto czyni prawdę, przychodzi do światłości, aby się okazały sprawy jego, iż w Bogu są uczynione.
22
Post hæc venit Iesus, et discípuli eius in terram Iudǽam: et illic demorabátur cum eis, et baptizábat. Potem przyszedł Jezus i uczniowie jego do Żydow­skiej ziemie: i tam przemieszkiwał z nimi, i chrzcił.
23
Erat autem et Ioánnes baptízans in Ænnon, iuxta Salim: quia aquæ multæ erant illic, et veniébant, et baptizabántur. Chrzcił też i Jan w Enon blizko Salim: iż tam było wiele wód: i przychodzili i chrzcili się.
24
Nondum enim missus fúerat Ioánnes in cárcerem. Bo jeszcze Jan nie był dany do więzienia.
25
Facta est autem quǽstio ex discípulis Ioánnis cum Iudǽis de purificatióne. I wszczęło się gadanie od uczniów Janowych z Żydy około oczyścienia.
26
Et venérunt ad Ioánnem, et dixérunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Iordánem, cui tu testimónium perhibuísti, ecce hic baptízat, et omnes véniunt ad eum. I przyszli do Jana, i rzekli mu: Rabbi, który z tobą był za Jordanem, któremuś ty dał świadectwo, ten oto chrzci, a wszyscy idą do niego.
27
Respóndit Ioánnes, et dixit: Non potest homo accípere quidquam, nisi fúerit ei datum de cælo. Odpowiedział Jan, i rzekł: Nie może nic wziąć człowiek, jeśliby mu nie było dano z nieba.
28
Ipsi vos mihi testimónium perhibétis, quod díxerim: Non sum ego Christus: sed quia missus sum ante illum. Wy sami jesteście mi świadkami, żem powiedział: Nie jestem ja Chrystus: ale iżem posłan przed nim.
29
Qui habet sponsam, sponsus est: amícus autem sponsi, qui stat, et audit eum, gáudio gaudet propter vocem sponsi. Hoc ergo gáudium meum implétum est. Kto ma oblubienicę, oblubieńcem jest: lecz przyjaciel oblubieńców, który stoi a słucha go, weselem się wese­li dla głosu obłubieńcowego. To tedy wesele moje wypeł­nione jest.
30
Illum opórtet créscere, me autem mínui. On ma rość, a ja się umniejszać.
31
Qui desúrsum venit, super omnes est. Qui est de terra, de terra est, et de terra lóquitur. Qui de cælo venit, super omnes est. Który z wysoka przychodzi, nad wszystkiemi jest. Który z ziemie jest, z ziemie jest, i z ziemi mówi: Który z nieba przyszedł, jest nadewszystkiemi.
32
Et quod vidit, et audívit, hoc testátur: et testimónium eius nemo áccipit. A co widział i słyszał, toż świadczy: a świadectwa jego żaden nie przyjmuje.
33
Qui accépit eius testimónium, signávit quia Deus verax est. Kto jego świadectwo przyjął, zapieczętował, iż Bóg jest prawdziwy.
34
Quem enim misit Deus, verba Dei lóquitur: non enim ad mensúram dat Deus Spíritum. Abowiem którego Bóg posłał, słowa Boże powiada. Bo nie pod miarą Bóg dawa ducha.
35
Pater díligit Fílium: et ómnia dedit in manu eius. Ociec miłuje Syna, i wszystko oddał w rękę jego.
36
Qui credit in Fílium, habet vitam ætérnam: qui autem incrédulus est Fílio, non vidébit vitam, sed ira Dei manet super eum. Kto wierzy w Syna, ma żywot wieczny: a kto nie wierzy Synowi, nie ogląda żywota, ale gniew Boży nad nim zostawa.
4
1
Ut ergo cognóvit Iesus quia audiérunt Pharisǽi quod Iesus plures discípulos facit, et baptízat, quam Ioánnes Gdy tedy poznał Jezus, iż usłyszeli Faryzeuszowie, że Jezus więcej uczniów czyni, i chrzci, niźli Jan:
2
(quamquam Iesus non baptizáret, sed discípuli eius), (Chociaż Jezus nie chrzcił, ale uczniowie jego).
3
relíquit Iudǽam, et ábiit íterum in Galilǽam. Opuścił Żydowską ziemię, i szedł zasię do Galilejej.
4
Oportébat autem eum transíre per Samaríam. A musiał przejść przez Samaryą.
5
Venit ergo in civitátem Samaríæ, quæ dícitur Sichar: iuxta prǽdium, quod dedit Iacob Ioseph fílio suo. Przyszedł tedy do miasta Samarjej, które zową Sychar: blizko folwarku, który dał Jakób Józefowi synowi swemu.
6
Erat autem ibi fons Iacob. Iesus ergo fatigátus ex itínere, sedébat sic supra fontem. Hora erat quasi sexta. A była tam studnia Jakóbowa. Jezus tedy spraco­wany z drogi, siedział tak nad studnią. Godzina była ja­koby szósta.
7
Venit múlier de Samaría hauríre aquam. Dicit ei Iesus: Da mihi bíbere. Przyszła niewiasta z Samarjej czerpać wodę. Rzekł jej Jezus: Daj mi pić.
8
(Discípuli enim eius abíerant in civitátem ut cibos émerent.) Bo uczniowie jego odeszli byli do miasta, aby kupili strawy.
9
Dicit ergo ei múlier illa Samaritána: Quómodo tu, Iudǽus cum sis, bíbere a me poscis, quæ sum múlier Samaritána? non enim coutúntur Iudǽi Samaritánis. Rzekła mu tedy ona Samarytańska niewiasta: Jakoż ty Żydem będąc, prosisz u mnie pić, któram jest niewiasta Samarytanka? bo Żydowie nie obcują z Samarytany.
10
Respóndit Iesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bíbere, tu fórsitan petísses ab eo, et dedísset tibi aquam vivam. Odpowiedział Jezus, i rzekł jej: Byś wiedziała dar Boży, i kto jest coć mówi: Daj mi pić: tedybyś go snać była prosiła, a dałciby wodę żywą.
11
Dicit ei múlier: Dómine, neque in quo háurias habes, et púteus altus est: unde ergo habes aquam vivam? Rzekła mu niewiasta: Panie, niemasz i czem czer­pać, a studnia jest głęboka: zkądże masz wodę żywą?
12
Numquid tu maior es patre nostro Iacob, qui dedit nobis púteum, et ipse ex eo bibit, et fílii eius, et pécora eius? Izażeś ty więtszy jest niźli ociec nasz Jakób, który nam studnią dał, i sam z niej pił, i synowie jego, i dobytek jego?
13
Respóndit Iesus, et dixit ei: Omnis, qui bibit ex aqua hac, sítiet íterum: qui autem bíberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sítiet in ætérnum: Odpowiedział Jezus, i rzekł jej: Każdy który pije z tej wody, zasię będzie pragnął: lecz ktoby pił z wody, któ­rą mu ja dam, nie będzie pragnął na wieki,
14
sed aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquæ saliéntis in vitam ætérnam. Ale woda, którą mu ja dam, stanie się w nim źró­dłem wody, wyskakującej ku żywotowi wiecznemu.
15
Dicit ad eum múlier: Dómine, da mihi hanc aquam, ut non sítiam, neque véniam huc hauríre. Rzekła do niego niewiasta: Panie, daj mi tej wody, abych nie pragnęła, ani tu czerpać chodziła.
16
Dicit ei Iesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Rzekł jej Jezus: Idź, zawołaj męża twego, a przydź tu,
17
Respóndit múlier, et dixit: Non hábeo virum. Dicit ei Iesus: Bene dixísti, quia non hábeo virum: Odpowiedziała niewiasta, i rzekła: Nie mam męża. Rzekł jej Jezus: Dobrześ powiedziała, iż nie mam męża.
18
quinque enim viros habuísti, et nunc, quem habes, non est tuus vir: hoc vere dixísti. Abowiemeś piąci mężów miała: a teraz, którego masz, nie jest twoim mężem. Toś prawdziwie powiedziała.
19
Dicit ei múlier: Dómine, vídeo quia prophéta es tu. Rzekła mu niewiasta: Panie, widzę, iżeś ty jest pro­rok.
20
Patres nostri in monte hoc adoravérunt, et vos dícitis, quia Ierosólymis est locus, ubi adoráre opórtet. Ojcowie naszy chwalili na tej górze: a wy powia­dacie, że w Jeruzalem jest miejsce, kędy potrzeba chwalić.
21
Dicit ei Iesus: Múlier, crede mihi, quia venit hora, quando neque in monte hoc, neque in Ierosólymis adorábitis Patrem. Rzekł jej Jezus: Niewiasto, wierz mi, iż przydzie godzina, gdy ani na górze tej, ani w Jeruzalem będziecie chwalić Ojca.
22
Vos adorátis quod nescítis: nos adorámus quod scimus, quia salus ex Iudǽis est. Wy chwalicie co nie wiecie: my chwalimy co wiemy: bo zbawienie z Żydów jest.
23
Sed venit hora, et nunc est, quando veri adoratóres adorábunt Patrem in spíritu et veritáte. Nam et Pater tales quærit, qui adórent eum. Ale przychodzi godzina, i teraz jest, gdy prawdzi­wi chwalcy będą chwalić Ojca w duchu i prawdzie. Bo i Ociec takowych szuka, którzyby go chwalili.
24
Spíritus est Deus: et eos, qui adórant eum, in spíritu et veritáte opórtet adoráre. Duch jest Bóg: a ci, którzy go chwalą, potrzeba, aby go chwalili w duchu i w prawdzie.
25
Dicit ei múlier: Scio quia Messías venit (qui dícitur Christus): cum ergo vénerit ille, nobis annuntiábit ómnia. Rzekła mu niewiasta: Wiem, że przydzie Messyasz (którego zową Chrystusem): gdy tedy przydzie, on oznaj­mi nam wszystko.
26
Dicit ei Iesus: Ego sum, qui loquor tecum. Rzekł jej Jezus: Jam jest który z tobą mówię.
27
Et contínuo venérunt discípuli eius: et mirabántur quia cum mulíere loquebátur. Nemo tamen dixit: Quid quæris? aut quid lóqueris cum ea? A natychmiast przyszli uczniowie jego: i dziwowali się, że z niewiastą mówił. Wszakoż żaden nie rzekł: O co pytasz abo co z nią rozmawiasz?
28
Relíquit ergo hýdriam suam múlier, et ábiit in civitátem, et dicit illis homínibus: Zostawiła tedy wiadro swe niewiasta: i szła do mia­sta, i mówiła onym ludziom:
29
Veníte, et vidéte hóminem, qui dixit mihi ómnia quæcúmque feci: numquid ipse est Christus? Pódźcie, a oglądajcie człowieka, który mi powiedział wszystko comkolwiek czyniła. Nie tenli jest Chrystus?
30
Exiérunt ergo de civitáte, et veniébant ad eum. A przetoż wyszli z miasta, i szli do niego.
31
Intérea rogábant eum discípuli, dicéntes: Rabbi, mandúca. A tym czasem prosili go uczniowie, mówiąc: Rabbi, jedz.
32
Ille autem dicit eis: Ego cibum hábeo manducáre, quem vos nescítis. A on im rzekł: Mam ja pokarm ku jedzeniu, o któ­rym wy nie wiecie.
33
Dicébant ergo discípuli ad ínvicem: Numquid áliquis áttulit ei manducáre? Mówili tedy uczniowie między sobą: Aboć mu kto jeść przyniósł?
34
Dicit eis Iesus: Meus cibus est ut fáciam voluntátem eius, qui misit me, ut perfíciam opus eius. Rzekł im Jezus: Mój pokarm jest, abych czynił wo­lą tego, który mię posłał, abych wykonał sprawę jego.
35
Nonne vos dícitis, quod adhuc quátuor menses sunt, et messis venit? Ecce dico vobis: leváte óculos vestros, et vidéte regiónes, quia albæ sunt iam ad messem. Izaż wy nie mówicie: iż jeszcze są cztery miesiące, a żniwo przydzie? Oto wam powiadam: podnoście oczy wasze, a przypatrzcie się krainom, żeć już białe są ku żni­wu.
36
Et qui metit, mercédem áccipit, et cóngregat fructum in vitam ætérnam: ut et qui séminat, simul gáudeat, et qui metit. A kto żnie, bierze zapłatę, i zbiera owoc do żywota wiecznego: aby i który sieje weselił się społu i który żnie.
37
In hoc enim est verbum verum: quia álius est qui séminat, et álius est qui metit. Abowiem w tem słowo jest prawdziwe: iż inszy jest, który sieje, a inszy, który żnie.
38
Ego misi vos métere quod vos non laborástis: álii laboravérunt, et vos in labóres eórum introístis. Jam was posłał żąć, czegoście wy nie robili: inszy robili, a wyście weszli w prace ich.
39
Ex civitáte autem illa multi credidérunt in eum Samaritanórum, propter verbum mulíeris testimónium perhibéntis: Quia dixit mihi ómnia quæcúmque feci. A z miasta onego wiele Samarytanów uwierzyli weń: dla słowa niewiasty świadectwo dającej, że mi wszystko powiedział com jedno uczyniła.
40
Cum veníssent ergo ad illum Samaritáni, rogavérunt eum ut ibi manéret. Et mansit ibi duos dies. Gdy tedy przyszli do niego Samarytanowie, prosili go aby tam został: i zmieszkał tam dwa dni.
41
Et multo plures credidérunt in eum propter sermónem eius. I daleko więcej ich uwierzyło weń dla mowy jego.
42
Et mulíeri dicébant: Quia iam non propter tuam loquélam crédimus: ipsi enim audívimus, et scimus quia hic est vere Salvátor mundi. A niewieście mówili: Iż już nie dla twej powieści wierzymy: bośmy sami słyszeli, i wiemy, że ten jest praw­dziwie zbawiciel świata.
43
Post duos autem dies éxiit inde, et ábiit in Galilǽam. A po dwu dniach wyszedł ztamtąd: i odszedł do Galilejej.
44
Ipse enim Iesus testimónium perhíbuit, quia prophéta in sua pátria honórem non habet. Abowiem samże Jezus świadectwo dał, iż prorok w ojczyźnie swej czci nie ma.
45
Cum ergo venísset in Galilǽam, excepérunt eum Galilǽi, cum ómnia vidíssent quæ fécerat Ierosólymis in die festo: et ipsi enim vénerant ad diem festum. Gdy tedy przyszedł do Galilejej, przyjęli go Galilej­czycy, ujrzawszy wszystko co był uczynił w Jeruzalem w święto: bo i sami byli przyszli na dzień święty.
46
Venit ergo íterum in Cana Galilǽæ, ubi fecit aquam vinum. Et erat quidam régulus, cuius fílius infirmabátur Caphárnaum. Przyszedł tedy zasię do Kany Galilejskiej, gdzie wo­dę winem uczynił. I był niejaki królik, którego syn cho­rował w Kapharnaum.
47
Hic cum audísset quia Iesus adveníret a Iudǽa in Galilǽam, ábiit ad eum, et rogábat eum ut descénderet, et sanáret fílium eius: incipiébat enim mori. Ten, gdy usłyszał, iż Jezus przyszedł z Żydowskiej ziemie do Galilejej, poszedł do niego, i prosił go, aby zstą­pił, a uzdrowił syna jego, bo poczynał umierać.
48
Dixit ergo Iesus ad eum: Nisi signa, et prodígia vidéritis, non créditis. Rzekł tedy do niego Jezus: Jeśli znaków i cudów nie ujrzycie, nie wierzycie.
49
Dicit ad eum régulus: Dómine, descénde priúsquam moriátur fílius meus. Rzekł do niego królik: Panie, zastąp pierwej niż umrze syn mój.
50
Dicit ei Iesus: Vade, fílius tuus vivit. Crédidit homo sermóni, quem dixit ei Iesus, et ibat. Rzekł mu Jezus: Idź, syn twój żyw jest. Uwie­rzył człowiek mowie, którą mu powiedział Jezus, i szedł.
51
Iam autem eo descendénte, servi occurrérunt ei, et nuntiavérunt dicéntes, quia fílius eius víveret. A gdy on już zstępował, zabieżeli mu słudzy, i oznaj­mili mówiąc, iż syn jego żywie.
52
Interrogábat ergo horam ab eis, in qua mélius habúerit. Et dixérunt ei: Quia heri hora séptima relíquit eum febris. Pytał się tedy nich godziny, której mu się polepszy­ło. I rzekli mu: Iż wczora siódmej godziny opuściła go gorączka.
53
Cognóvit ergo pater, quia illa hora erat, in qua dixit ei Iesus: Fílius tuus vivit: et crédidit ipse, et domus eius tota. Poznał tedy ojciec, iż ona godzina była, której mu rzekł Jezus: Syn twój żywie. I uwierzył sam i wszystek dom jego.
54
Hoc íterum secúndum signum fecit Iesus, cum venísset a Iudǽa in Galilǽam. Ten zasię wtóry znak uczynił Jezus, przyszedszy z Żydowskiej ziemie do Galilejej.
5
1
Post hæc erat dies festus Iudæórum, et ascéndit Iesus Ierosólymam. Potem był dzień święty Żydowski, i wstąpił Jezus do Jeruzalem.
2
Est autem Ierosólymis probática piscína, quæ cognominátur hebráice Bethsáida, quinque pórticus habens. A jest w Jeruzalem owcza sadzawka, którą po Ży­dowsku zowią Bethsaida, mająca pięć krudzganków.
3
In his iacébat multitúdo magna languéntium, cæcórum, claudórum, aridórum, exspectántium aquæ motum. W tych leżało mnóstwo wielkie niemocnych, śle­pych, chromych, wyschłych, którzy czekali poruszenia wody.
4
Angelus autem Dómini descendébat secúndum tempus in piscínam: et movebátur aqua. Et qui prior descendísset in piscínam post motiónem aquæ, sanus fiébat a quacúmque detinebátur infirmitáte. A Anioł Pański zstępował czasu pewnego w sadzaw­kę: i wzruszała się woda. A kto pierwszy wstąpił do sa­dzawki, po wzruszeniu wody, stawał się zdrowym jakąbykolwiek zjęty był niemocą.
5
Erat autem quidam homo ibi trigínta et octo annos habens in infirmitáte sua. A był tam niektóry człowiek trzydzieści i ośm lat ma­jąc w niemocy swej?
6
Hunc autem cum vidísset Iesus iacéntem, et cognovísset quia iam multum tempus habéret, dicit ei: Vis sanus fíeri? Tego ujrzawszy Jezus leżącego i poznawszy, że już długi czas miał, rzekł mu, Chcesz być zdrów?
7
Respóndit ei lánguidus: Dómine, hóminem non hábeo, ut, cum turbáta fúerit aqua, mittat me in piscínam: dum vénio enim ego, álius ante me descéndit. Odpowiedział mu chory, Panie, nie mam człowieka, żeby mię wpuścił do sadzawki, gdy bywa poruszona wo­da: Bo gdy ja przychodzę, inszy zstępuje przedemną.
8
Dicit ei Iesus: Surge, tolle grabátum tuum, et ámbula. Rzekł mu Jezus: Wstań, weźmi łoże twe a chodź.
9
Et statim sanus factus est homo ille: et sústulit grabátum suum, et ambulábat. Erat autem sábbatum in die illo. I natychmiast zdrowym się stał on człowiek: I wziął łoże swe, i chodził. A był szabbat dnia onego.
10
Dicébant ergo Iudǽi illi, qui sanátus fúerat: Sábbatum est, non licet tibi tóllere grabátum tuum. Mówili tedy Żydowie onemu, który był uzdrowio­ny: Szabbat jest, nie godzi się tobie łoża twego nosić.
11
Respóndit eis: Qui me sanum fecit, ille mihi dixit: Tolle grabátum tuum, et ámbula. Odpowiedział im: Który mię zdrowym uczynił, on mi rzekł: Weźmi łoże twe, a chodź.
12
Interrogavérunt ergo eum: Quis est ille homo qui dixit tibi: Tolle grabátum tuum, et ámbula? Pytali go tedy: Któryż jest ten człowiek, coć po­wiedział, Weźmi łoże twoje a chodź?
13
Is autem, qui sanus fúerat efféctus, nesciébat quis esset. Iesus enim declinávit a turba constitúta in loco. A on uzdrowiony nie wiedział kto był. Abowiem Jezus schronił się od rzesze, która była na miejscu.
14
Póstea invénit eum Iesus in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es: iam noli peccáre, ne detérius tibi áliquid contíngat. Potem go Jezus znalazł w kościele, i rzekł mu, Otoś się stał zdrowym, już nie grzesz, abyć się co gorszego nie stało.
15
Abiit ille homo, et nuntiávit Iudǽis quia Iesus esset, qui fecit eum sanum. Odszedł on człowiek, i oznajmił Żydom, iż Jezus jest, który go zdrowym uczynił.
16
Proptérea persequebántur Iudǽi Iesum, quia hæc faciébat in sábbato. Dla tego Żydowie prześladowali Jezusa, że to czy­nił w szabbat.
17
Iesus autem respóndit eis: Pater meus usque modo operátur, et ego óperor. Lecz im Jezus odpowiedział: Ociec mój aż dotąd działa: i ja działam.
18
Proptérea ergo magis quærébant eum Iudǽi interfícere: quia non solum solvébat sábbatum, sed et Patrem suum dicébat Deum, æquálem se fáciens Deo. Respóndit ítaque Iesus, et dixit eis: Dla tego tedy więcej szukali Żydowie zabić go: iż nie tylko gwałcił szabbat, ale też Boga powiadał być Ojcem swoim, czyniąc się równym Boga.
19
Amen, amen dico vobis: non potest Fílius a se fácere quidquam, nisi quod víderit Patrem faciéntem: quæcúmque enim ille fécerit, hæc et Fílius simíliter facit. Odpowiedział tedy Jezus, i rzekł im: zaprawdę, za­prawdę mówię wam: nie może Syn sam od siebie nic czy­nić, jedno co ujrzy Ojca czyniącego, abowiem cokolwiek on czyni, to i Syn także czyni.
20
Pater enim díligit Fílium, et ómnia demónstrat ei, quæ ipse facit: et maióra his demonstrábit ei ópera, ut vos mirémini. Bo Ociec miłuje Syna, i wszystko mu ukazuje co sam czyni: i większe mu nad te uczynki okaże, abyście się wy dziwowali.
21
Sicut enim Pater súscitat mórtuos, et vivíficat: sic et Fílius, quos vult, vivíficat. Abowiem jako Ociec wzbudza umarłe i ożywia: tak i Syn, które chce ożywia.
22
Neque enim Pater iúdicat quemquam: sed omne iudícium dedit Fílio, Bo Ociec nikogo nie sądzi: lecz wszystek sąd dał Synowi.
23
ut omnes honoríficent Fílium, sicut honoríficant Patrem: qui non honoríficat Fílium, non honoríficat Patrem, qui misit illum. Aby wszyscy czcili Syna, jako czczą Ojca. Kto nie czci Syna, nie czci Ojca, który go posłał.
24
Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei, qui misit me, habet vitam ætérnam, et in iudícium non venit, sed tránsiit a morte in vitam. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam, iż kto słowa mego słucha, a wierzy onemu, który mię posłał, ma ży­wot wieczny: i nie przydzie na sąd, ale przeszedł z śmier­ci do żywota.
25
Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mórtui áudient vocem Fílii Dei: et qui audíerint, vivent. Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam: żeć idzie go­dzina i teraz jest, gdy umarli usłyszą głos Syna Bożego, a którzy usłyszą, ożyją.
26
Sicut enim Pater habet vitam in semetípso, sic dedit et Fílio habére vitam in semetípso: Abowiem jako Ociec ma żywot sam w sobie: tak dał i Synowi, aby miał żywot sam w sobie:
27
et potestátem dedit ei iudícium fácere, quia Fílius hóminis est. I dał mu władzą sąd czynić, iż jest Synem czło­wieczym.
28
Nolíte mirári hoc, quia venit hora, in qua omnes, qui in monuméntis sunt, áudient vocem Fílii Dei: Nie dziwujcież się temu, boć przychodzi godzina, w którą wszyscy co są w grobiech, usłyszą głos Syna Bo­żego:
29
et procédent qui bona fecérunt, in resurrectiónem vitæ: qui vero mala egérunt, in resurrectiónem iudícii. I wynidą, którzy dobrze czynili, na zmartwychwsta­nie żywota: a którzy złe czynili, na zmartwychwstanie sądu.
30
Non possum ego a meípso fácere quidquam. Sicut áudio, iúdico: et iudícium meum iustum est, quia non quæro voluntátem meam, sed voluntátem eius, qui misit me. Nie mogę ja sam od siebie nic czynić. Jako sły­szę, sądzę: a sąd mój jest sprawiedliwy: Iż nie szukam wolej mojej, ale wolej tego, który mię posłał.
31
Si ego testimónium perhíbeo de meípso, testimónium meum non est verum. Jeśli ja sam o sobie daję świadectwo, świadectwo moje nie jest prawdziwe.
32
Alius est, qui testimónium pérhibet de me: et scio quia verum est testimónium, quod pérhibet de me. Inszy jest, który o mnie świadczy: i wiem, że prawdziwe jest świadectwo, które wydawa o mnie.
33
Vos misístis ad Ioánnem, et testimónium perhíbuit veritáti. Wyście słali do Jana, i dał świadectwo prawdzie.
34
Ego autem non ab hómine testimónium accípio: sed hæc dico ut vos salvi sitis. A ja nie od człowieka świadectwo biorę: ale to mó­wię abyście wy byli zbawieni.
35
Ille erat lucérna ardens, et lucens: vos autem voluístis ad horam exsultáre in luce eius. Onci był świecą gorejącą i świecącą. A wyście się chcieli do czasu poradować w światłości jego.
36
Ego autem hábeo testimónium maius Ioánne. Opera enim, quæ dedit mihi Pater ut perfíciam ea: ipsa ópera, quæ ego fácio, testimónium pérhibent de me, quia Pater misit me: Aleć ja mam świadectwo więtsze niż Janowe. Abo­wiem uczynki, które dał Ociec, abych je wykonał: same uczynki, które ja czynię, świadczą o mnie, iż mię Ociec po­słał.
37
et qui misit me Pater, ipse testimónium perhíbuit de me: neque vocem eius unquam audístis, neque spéciem eius vidístis: A Ociec, który mię postał, onże świadectwo dał o mnie. I nie słyszeliście nigdy głosu jego, aniście osoby jego widzieli:
38
et verbum eius non habétis in vobis manens: quia quem misit ille, huic vos non créditis. I słowa jego nie macie w sobie mieszkającego: iż któ­rego on posłał, temu wy nie wierzycie.
39
Scrutámini Scriptúras, quia vos putátis in ipsis vitam ætérnam habére: et illæ sunt, quæ testimónium pérhibent de me: Rozbierajcie pisma: bo się wam zda, że w nich ży­wot wieczny macie: a one są, które świadectwo dają o mnie
40
et non vultis veníre ad me ut vitam habeátis. A do mnie przyść nie chcecie, abyście żywot mieli.
41
Claritátem ab homínibus non accípio. Chwały od ludzi nie biorę.
42
Sed cognóvi vos, quia dilectiónem Dei non habétis in vobis. Alem poznał was, iż miłości Bożej nie macie w so­bie.
43
Ego veni in nómine Patris mei, et non accípitis me: si álius vénerit in nómine suo, illum accipiétis. Jam przyszedł w imię Ojca mego, a nie przyjmuje­cie mię: jeśli przydzie inny w imię swe onego przyjmiecie.
44
Quómodo vos potéstis crédere, qui glóriam ab ínvicem accípitis: et glóriam, quæ a solo Deo est, non quǽritis? Jakoż wy możecie wierzyć, którzy chwałę jeden od drugiego bierzecie: a chwały od samego Boga jest, nie szukacie?
45
Nolíte putáre quia ego accusatúrus sim vos apud Patrem: est qui accúsat vos Móyses, in quo vos sperátis. Nie mniemajcież, abych ja was oskarżać miał u Oj­ca: jest który was oskarża Mojżesz, w którym wy nadzieję macie.
46
Si enim crederétis Móysi, crederétis fórsitan et mihi: de me enim ille scripsit. Bo gdybyście wierzyli Mojżeszowi: podobnobyście i mnie wierzyli: bowiem on o mnie pisał.
47
Si autem illíus lítteris non créditis, quómodo verbis meis credétis? Lecz jeśli jego pismom nie wierzycie: jakoż moim słowom uwierzycie?
6
1
Post hæc ábiit Iesus trans mare Galilǽæ, quod est Tiberíadis: Potem Jezus odszedł za morze Galilejskie, które jest Tyberyadskie?:
2
et sequebátur eum multitúdo magna, quia vidébant signa, quæ faciébat super his, qui infirmabántur. I szła za nim rzesza wielka, iż widzieli znaki, które czynił nad temi co chorzeli.
3
Súbiit ergo in montem Iesus: et ibi sedébat cum discípulis suis. Wszedł tedy Jezus na górę: i siedział tam z uczniami swemi.
4
Erat autem próximum Pascha dies festus Iudæórum. A była blizko Pascha, dzień święty Żydowski.
5
Cum sublevásset ergo óculos Iesus, et vidísset quia multitúdo máxima venit ad eum, dixit ad Philíppum: Unde emémus panes, ut mandúcent hi? Podniósszy tedy oczy Jezus, i ujrzawszy, iż wielka rzesza idzie do niego, rzekł do Filipa: Zkąd kupiemy chleba, żeby ci jedli?
6
Hoc autem dicébat tentans eum: ipse enim sciébat quid esset factúrus. A mówił to kusząc go: bo on wiedział co miał czy­nić,
7
Respóndit ei Philíppus: Ducentórum denariórum panes non suffíciunt eis, ut unusquísque módicum quid accípiat. Odpowiedział mu Filip: Za dwieście groszy chleba nie dosyć im będzie, żeby każdy mało co wziął.
8
Dicit ei unus ex discípulis eius, Andréas frater Simónis Petri: Rzekł mu jeden z uczniów jego, Andrzej brat Symona Piotra:
9
Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeáceos, et duos pisces: sed hæc quid sunt inter tantos? Jest tu jedno pacholę, co ma pięcioro jęczmiennego i dwie rybie: ale to co jest na tak wielu?
10
Dixit ergo Iesus: Fácite hómines discúmbere. Erat autem fœnum multum in loco. Discubuérunt ergo viri, número quasi quinque míllia. Rzekł tedy Jezus: Każcie ludziom usieść. A było trawy wiele na miejscu. A tak usiadło mężów w liczbie jakoby pięć tysięcy.
11
Accépit ergo Iesus panes: et cum grátias egísset, distríbuit discumbéntibus: simíliter et ex píscibus quantum volébant. Wziął tedy Jezus chleb: a dzięki uczyniwszy, rozdał siedzącym. Także i z ryb ile chcieli.
12
Ut autem impléti sunt, dixit discípulis suis: Collígite quæ superavérunt fragménta, ne péreant. A gdy się najedli, rzekł uczniom swoim: Zbierzcie, które zbyły ułomki, aby nie zginęły.
13
Collegérunt ergo, et implevérunt duódecim cóphinos fragmentórum ex quinque pánibus hordeáceis, quæ superfuérunt his, qui manducáverant. Zebrali tedy, i napełnili dwanaście koszów ułomków z pięciorga chleba jęczmiennego, które zbywały tym, co jedli.
14
Illi ergo hómines cum vidíssent quod Iesus fécerat signum, dicébant: Quia hic est vere prophéta, qui ventúrus est in mundum. Oni tedy ludzie ujrzawszy cud, który Jezus uczynił, mówili: Iż ten jest prawdziwie prorok, który miał przyść na świat.
15
Iesus ergo cum cognovísset quia ventúri essent ut ráperent eum, et fácerent eum regem, fugit íterum in montem ipse solus. Tedy Jezus poznawszy, iż mieli przyść, aby go porwa­li i uczynili królem, uciekł zasię sam jeden na górę.
16
Ut autem sero factum est, descendérunt discípuli eius ad mare. A gdy był wieczór, zstąpili uczniowie jego do morza.
17
Et cum ascendíssent navim, venérunt trans mare in Caphárnaum: et ténebræ iam factæ erant: et non vénerat ad eos Iesus. A wsiadszy w łódź, jachali za morze do Kapharnaum, a już się było zmierzchło: a Jezus był nie przyszedł do nich.
18
Mare autem, vento magno flante, exsurgébat. A morze, z powstania wielkiego wiatru, burzyć się poczynało.
19
Cum remigássent ergo quasi stádia vigínti quinque aut trigínta, vident Iesum ambulántem supra mare, et próximum navi fíeri, et timuérunt. Gdy tedy się odwieźli jakoby na dwudziestu i piąci abo na trzydzieści stajów: ujrzeli Jezusa chodzącego po morzu, a przybliżającego się ku łodzi, i ulękli się.
20
Ille autem dicit eis: Ego sum, nolíte timére. Lecz on im rzekł: Jam jest, nie bójcie się.
21
Voluérunt ergo accípere eum in navim et statim navis fuit ad terram, in quam ibant. Chcieli go tedy wziąć do łodzi: a natychmiast łódź przypłynęła do ziemie, do której jachali.
22
Altera die, turba, quæ stabat trans mare, vidit quia navícula ália non erat ibi nisi una, et quia non introísset cum discípulis suis Iesus in navim, sed soli discípuli eius abiíssent: Nazajutrz, rzesza, która stała za morzem, bacząc, że tam nie było drugiej łodzi tylko jedna, a iż Jezus nie wszedł był w łódź z uczniami swemi, ale sami uczniowie je­go ujachali:
23
áliæ vero supervenérunt naves a Tiberíade iuxta locum ubi manducáverant panem, grátias agénte Dómino. A drugie łodzie nadeszły od Tyberyady, nie daleko miejsca, gdzie jedli chleb za dziękczynieniem Pańskiem.
24
Cum ergo vidísset turba quia Iesus non esset ibi, neque discípuli eius, ascendérunt in navículas, et venérunt Caphárnaum quæréntes Iesum. Gdy tedy obaczyła rzesza, iż tam nie było Jezusa, ani uczniów jego, wsiedli w łódki i przypłynęli do Kapharnaum szukając Jezusa.
25
Et cum inveníssent eum trans mare, dixérunt ei: Rabbi, quando huc venísti? A znalazszy go za morzem, rzekli mu: Rabbi, kie­dyś tu przybył?
26
Respóndit eis Iesus, et dixit: Amen, amen dico vobis: quǽritis me non quia vidístis signa, sed quia manducástis ex pánibus, et saturáti estis. Odpowiedział im Jezus, i rzekł: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: szukacie mię, nie iżeście widzieli cuda, ale iżeście chleb jedli, i najedliście się.
27
Operámini non cibum, qui perit, sed qui pérmanet in vitam ætérnam, quem Fílius hóminis dabit vobis. Hunc enim Pater signávit Deus. Róbcie nie pokarm, który ginie, ale który trwa ku żywotowi wiecznemu, który wam da Syn człowieczy. Abowiem tego Ociec Bóg zapieczętował.
28
Dixérunt ergo ad eum: Quid faciémus ut operémur ópera Dei? Rzekli tedy do niego: Cóż czynić mamy, abyśmy czynili uczynki Boże?
29
Respóndit Iesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credátis in eum, quem misit ille. Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Toć jest dzieło Boże, abyście wierzyli w tego, którego on posłał.
30
Dixérunt ergo ei: Quod ergo tu facis signum ut videámus, et credámus tibi? quid operáris? Rzekli mu tedy: cóż tedy ty za znak czynisz, abyśmy ujrzeli, i wierzyli tobie? Cóż działasz?
31
Patres nostri manducavérunt manna in desérto, sicut scriptum est: Panem de cælo dedit eis manducáre. Ojcowie naszy jedli mannę na puszczy, jako jest napisano: Chleb z nieba dał im jeść.
32
Dixit ergo eis Iesus: Amen, amen dico vobis: non Móyses dedit vobis panem de cælo, sed Pater meus dat vobis panem de cælo verum. Rzekł im tedy Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Nie Mojżesz wam dał chleb z nieba: ale Ociec mój daje wam chleb z nieba prawdziwy.
33
Panis enim Dei est, qui de cælo descéndit, et dat vitam mundo. Abowiem chleb Boży jest, który z nieba zstąpił i dawa żywot światu.
34
Dixérunt ergo ad eum: Dómine, semper da nobis panem hunc. Rzekli tedy do niego: Panie, daj nam zawżdy tego chleba. A Jezus im powiedział:
35
Dixit autem eis Iesus: Ego sum panis vitæ: qui venit ad me, non esúriet: et qui credit in me, non sítiet unquam. Jam jest chleb żywota: kto do mnie przychodzi, łaknąć nie będzie: a kto wierzy w mię, nigdy pragnąć nie będzie.
36
Sed dixi vobis quia et vidístis me, et non créditis. Alem wam powiedział, iżeście mię i widzieli, i nie wierzycie.
37
Omne, quod dat mihi Pater, ad me véniet: et eum, qui venit ad me, non eíciam foras: Wszystko co mnie dawa Ociec, do mnie przydzie; a tego co do mnie przychodzi, nie wyrzucę precz.
38
quia descéndi de cælo, non ut fáciam voluntátem meam, sed voluntátem eius, qui misit me. Bom zstąpił z nieba, nie iżbych czynił wolą moję, ale wolą onego, który mię posłał.
39
Hæc est autem volúntas eius, qui misit me, Patris: ut omne, quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resúscitem illud in novíssimo die. A ta jest woła tego, który mię posłał, Ojca: abym nic z tego wszystkiego co mi dał, nie stracił: ale bym to wskrzesił w ostateczny dzień.
40
Hæc est autem volúntas Patris mei, qui misit me: ut omnis, qui videt Fílium, et credit in eum, hábeat vitam ætérnam, et ego resuscitábo eum in novíssimo die. A ta jest wola Ojca mego, który mię posłał: iżby każdy, który widzi Syna, a wierzy weń, miał żywot wie­czny: a ja go wskrzeszę w ostatni dzień.
41
Murmurábant ergo Iudǽi de illo, quia dixísset: Ego sum panis vivus, qui de cælo descéndi, Szemrali tedy Żydowie o nim, iż był rzekł: Jam jest chleb żywy, który z nieba zstąpił:
42
et dicébant: Nonne hic est Iesus fílius Ioseph, cuius nos nóvimus patrem, et matrem? Quómodo ergo dicit hic: Quia de cælo descéndi? I mówili: Izaż ten nie jest Jezus syn Józefów, któ­rego my ojca i matkę znamy: Jakoż tedy tem powiada: Iżem z nieba zstąpił?
43
Respóndit ergo Iesus, et dixit eis: Nolíte murmuráre in ínvicem: Odpowiedział tedy Jezus i rzekł im: Nie szemrzycie między sobą.
44
nemo potest veníre ad me, nisi Pater, qui misit me, tráxerit eum: et ego resuscitábo eum in novíssimo die. Żaden do mnie przyść nie może, jeśli go Ociec, któ­ry mię posłał, nie pociągnie: a ja go wskrzeszę w osta­teczny dzień.
45
Est scriptum in prophétis: Et erunt omnes docíbiles Dei. Omnis, qui audívit a Patre, et dídicit, venit ad me. Jest napisano w prorocech: I będą wszyscy uczniami Bożemi. Wszelki kto słyszał od Ojca, i nauczył się, przychodzi do mnie.
46
Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is, qui est a Deo, hic vidit Patrem. Nie iżećby kto Ojca widział, oprócz tego, który jest od Boga: ten widział Ojca.
47
Amen, amen dico vobis: qui credit in me, habet vitam ætérnam. Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam: Kto wierzy w mię, ma żywot wieczny.
48
Ego sum panis vitæ. Jam jest chleb żywota.
49
Patres vestri manducavérunt manna in desérto, et mórtui sunt. Ojcowie waszy jedli mannę na puszczy: a pomarli.
50
Hic est panis de cælo descéndens: ut si quis ex ipso manducáverit, non moriátur. Ten jest chleb, z nieba zstępujący: aby jeśliby go kto pożywał nie umarł.
51
Ego sum panis vivus, qui de cælo descéndi. Jam jest chleb żywy, którym z nieba zstąpił.
52
Si quis manducáverit ex hoc pane, vivet in ætérnum: et panis, quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Je­śliby kto pożywał tego chleba, żyć będzie na wieki. A chleb, który ja dam, jest moje Ciało za żywot świata.
53
Litigábant ergo Iudǽi ad ínvicem, dicéntes: Quómodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducándum? Swarzyli się tedy Żydowie między sobą, mówiąc: Jakoż nam ten może dać ciało swe ku jedzeniu?
54
Dixit ergo eis Iesus: Amen, amen dico vobis: nisi manducavéritis carnem Fílii hóminis, et bibéritis eius sánguinem, non habébitis vitam in vobis. Rzekł im tedy Jezus: Zaprawdę, zaprawdę wam po­wiadam: Jeślibyście nie jedli ciała Syna człowieczego, i nie pili krwie jego, nie będziecie mieć żywota w sobie.
55
Qui mandúcat meam carnem, et bibit meum sánguinem, habet vitam ætérnam: et ego resuscitábo eum in novíssimo die. Kto pożywa ciała mego, i pije moję krew, ma ży­wot wieczny: a ja go wskrzeszę w ostatni dzień.
56
Caro enim mea, vere est cibus: et sanguis meus, vere est potus: Abowiem ciało moje prawdziwie jest pokarm: a krew moja prawdziwie jest napój.
57
qui mandúcat meam carnem, et bibit meum sánguinem, in me manet, et ego in illo. Kto pożywa mego ciała, a pije moję krew, we mnie mieszka, a ja w nim.
58
Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui mandúcat me, et ipse vivet propter me. Jako mię posłał żywiący Ociec, i ja żywię dla Ojca: a kto mnie pożywa, i on żyć będzie dla mnie.
59
Hic est panis, qui de cælo descéndit. Non sicut manducavérunt patres vestri manna, et mórtui sunt. Qui mandúcat hunc panem, vivet in ætérnum. Ten jest chleb, który z nieba zstąpił. Nie jako oj­cowie waszy jedli mannę, i pomarli. Kto pożywa tego chleba, żyć będzie na wieki.
60
Hæc dixit in synagóga docens, in Caphárnaum. To mówił w bóżnicy ucząc w Kapharnaum.
61
Multi ergo audiéntes ex discípulis eius, dixérunt: Durus est hic sermo, et quis potest eum audíre? Wiele ich tedy z uczniów jego słuchając, mówili: Twarda jest ta mowa, i któż jej słuchać może?
62
Sciens autem Iesus apud semetípsum quia murmurárent de hoc discípuli eius, dixit eis: Hoc vos scandalízat? A wiedząc Jezus sam w sobie, iż o tem szemrali uczniowie jego, rzekł im: To was gorszy?
63
Si ergo vidéritis Fílium hóminis ascendéntem ubi erat prius? Jeśli tedy obaczycie Syna człowieczego wstępują­cego kędy był pierwej?
64
Spíritus est, qui vivíficat: caro non prodest quidquam: verba, quæ ego locútus sum vobis, spíritus et vita sunt. Duch jest, który ożywia: ciało nic nie pomaga. Słowa, którem ja wam mówił, duchem i żywotem są.
65
Sed sunt quidam ex vobis, qui non credunt. Sciébat enim ab inítio Iesus qui essent non credéntes, et quis traditúrus esset eum. Ale są niektórzy z was, co nie wierzą. Abowiem wiedział od początku Jezus, którzy byli co nie wierzyli, i kto go wydać miał.
66
Et dicébat: Proptérea dixi vobis, quia nemo potest veníre ad me, nisi fúerit ei datum a Patre meo. I mówił: dla tegom wam powiedział: iż żaden nie może przyść do mnie, jeśliby mu nie było dano od Ojca mojego.
67
Ex hoc multi discipulórum eius abiérunt retro: et iam non cum illo ambulábant. Odtąd wiele uczniów jego poszli na wstecz: i już z nim nie chodzili.
68
Dixit ergo Iesus ad duódecim: Numquid et vos vultis abíre? Rzekł tedy Jezus do dwunaściu: Zali i wy odejść chcecie?
69
Respóndit ergo ei Simon Petrus: Dómine, ad quem íbimus? verba vitæ ætérnæ habes: Odpowiedział mu tedy Symon Piotr: Panie, do ko­góż pójdziemy? słowa żywota wiecznego masz.
70
et nos credídimus, et cognóvimus quia tu es Christus Fílius Dei. A my wierzymy i poznaliśmy, żeś ty jest Chrystus Syn Boży. Odpowiedział im Jezus:
71
Respóndit eis Iesus: Nonne ego vos duódecim elégi: et ex vobis unus diábolus est? Izalim ja nie dwunaście was obrał: a jeden z was jest djabeł?
72
Dicébat autem Iudam Simónis Iscariótem: hic enim erat traditúrus eum, cum esset unus ex duódecim. A mówił o Judaszu Symonowym Iskaryocie. Bo go ten wydać miał, będąc jednym ze dwunaście.
7
1
Post hæc autem ambulábat Iesus in Galilǽam: non enim volébat in Iudǽam ambuláre, quia quærébant eum Iudǽi interfícere. Potem Jezus chodził po Galilejej: bo nie chciał cho­dzić po Żydowskiej ziemi: iż Żydowie chcieli go zabić.
2
Erat autem in próximo dies festus Iudæórum, Scenopégia. A był blizko dzień święty Żydowski Kuczki.
3
Dixérunt autem ad eum fratres eius: Transi hinc, et vade in Iudǽam, ut et discípuli tui vídeant ópera tua, quæ facis. Rzekli tedy do niego bracia jego: Odejdź ztąd, a idź do Żydowskiej ziemie: żeby i uczniowie twoi widzieli dzieła twe, które czynisz.
4
Nemo quippe in occúlto quid facit, et quærit ipse in palam esse: si hæc facis, manifésta teípsum mundo. Abowiem żaden nic w skrytości nie czyni, a sam chce być na jawi. Jeśli te rzeczy czynisz, oznajmi sam siebie światu.
5
Neque enim fratres eius credébant in eum. Bo i bracia jego weń nie wierzyli.
6
Dicit ergo eis Iesus: Tempus meum nondum advénit: tempus autem vestrum semper est parátum. Rzekł im tedy Jezus: Czas mój jeszcze nie przy­szedł: ale czas wasz zawżdy jest pogotowiu.
7
Non potest mundus odísse vos: me autem odit, quia ego testimónium perhíbeo de illo quod ópera eius mala sunt. Nie może was mieć świat w nienawiści: ale mnie ma w nienawiści: że ja świadectwo wydawam o nim, iż spra­wy jego są złe.
8
Vos ascéndite ad diem festum hunc, ego autem non ascéndo ad diem festum istum: quia meum tempus nondum implétum est. Idźcie wy na ten dzień święty, ja nie pójdę na ten dzień święty: bo mój czas jeszcze się nie wypełnił.
9
Hæc cum dixísset, ipse mansit in Galilǽa. To powiedziawszy, został sam w Galilejej.
10
Ut autem ascendérunt fratres eius, tunc et ipse ascéndit ad diem festum non maniféste, sed quasi in occúlto. A gdy poszli bracia jego, tedy i on poszedł na dzień święty, nie jawnie, ale jakoby potajemnie.
11
Iudǽi ergo quærébant eum in die festo, et dicébant: Ubi est ille? Szukali go tedy Żydowie w dzień święty, a mówili: Gdzie on jest?
12
Et murmur multum erat in turba de eo. Quidam enim dicébant: Quia bonus est. Alii autem dicébant: Non, sed sedúcit turbas. I było o nim wielkie szemranie między rzeszą. Bo jedni powiadali: Że jest dobry. Drudzy zasię mówili: Nie, ale zwodzi rzesze.
13
Nemo tamen palam loquebátur de illo propter metum Iudæórum. Wszakoż o nim żaden jawnie nie mówił, dla bojaźni Żydów.
14
Iam autem die festo mediánte, ascéndit Iesus in templum, et docébat. A gdy już było w pół święta, wszedł Jezus do ko­ścioła, i uczył.
15
Et mirabántur Iudǽi, dicéntes: Quómodo hic lítteras scit, cum non didícerit? I dziwowali się Żydowie, mówiąc: Jakoż ten umie pismo, gdyż się nie nauczył?
16
Respóndit eis Iesus, et dixit: Mea doctrína non est mea, sed eius, qui misit me. Odpowiedział im Jezus, i rzekł: Nauka moja nie jest moja, ale tego który mię posłał.
17
Si quis volúerit voluntátem eius fácere, cognóscet de doctrína, utrum ex Deo sit, an ego a meípso loquar. Jeśli kto będzie chciał czynić wolą jego, dowie się o nauce, jeśli jest z Boga, czyli ja sam z siebie mówię.
18
Qui a semetípso lóquitur, glóriam própriam quærit: qui autem quærit glóriam eius, qui misit eum, hic verax est, et iniustítia in illo non est. Kto z samego siebie mówi, chwały własnej szuka: Lecz kto szuka chwały tego, który go posłał, ten jest praw­dziwy, a niemasz w nim niesprawiedliwości.
19
Nonne Móyses dedit vobis legem: et nemo ex vobis facit legem? Izali wam Mojżesz nie dał zakonu: a żaden z was nie czyni zakonu?
20
Quid me quǽritis interfícere? Respóndit turba, et dixit: Dæmónium habes: quis te quærit interfícere? Przecz mię szukacie zabić? Odpowiedziała rzesza, i rzekła: Djabelstwo masz: kto cię szuka zabić?
21
Respóndit Iesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes mirámini. Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Jedenem uczynek uczynił, a wszyscy się dziwujecie.
22
Proptérea Móyses dedit vobis circumcisiónem (non quia ex Móyse est, sed ex pátribus), et in sábbato circumcíditis hóminem. Dla tego wam dał Mojżesz obrzezanie: (Nie iżby było z Mojżesza, ale z ojców) i obrzezujecie w szabbat czło­wieka.
23
Si circumcisiónem áccipit homo in sábbato, ut non solvátur lex Móysi: mihi indignámini quia totum hóminem sanum feci in sábbato? Jeśliż człowiek przyjmuje obrzezanie w szabbat, żeby się nie gwałcił zakon Mojżeszów: na mię się gnie­wacie, żem wszystkiego człowieka uzdrowił w szabbat?
24
Nolíte iudicáre secúndum fáciem, sed iustum iudícium iudicáte. Nie sądźcie według widzenia, ale sądźcie sądem spra­wiedliwym.
25
Dicébant ergo quidam ex Ierosólymis: Nonne hic est, quem quærunt interfícere? Mówili tedy niektórzy z Jerozolimy: Izali nie ten jest, którego szukają zabić?
26
et ecce palam lóquitur, et nihil ei dicunt. Numquid vere cognovérunt príncipes quia hic est Christus? Lecz oto jawnie mówi, a nie mu nie mówią. Zali prawdziwie poznali książęta, iż ten jest Chrystus?
27
Sed hunc scimus unde sit: Christus autem cum vénerit, nemo scit unde sit. Ale tego znamy zkąd jest: Lecz gdy przydzie Chry­stus, nikt nie wzwie zkądby był.
28
Clamábat ergo Iesus in templo docens, et dicens: Et me scitis, et unde sim scitis: et a meípso non veni, sed est verus, qui misit me, quem vos nescítis. Wołał tedy Jezus w kościele ucząc, a mówiąc: I mnie znacie, i zkądem jest wiecie: a nie przyszedłem sam od siebie: ale jest prawdziwy, który mię posłał: którego wy nie znacie.
29
Ego scio eum: quia ab ipso sum, et ipse me misit. Ja go znam: bom od niego jest, a on mię posłał.
30
Quærébant ergo eum apprehéndere: et nemo misit in illum manus, quia nondum vénerat hora eius. Chcieli go tedy pojmać: a żaden się nań ręką nie targnął: bo jeszcze nie przyszła była godzina jego.
31
De turba autem multi credidérunt in eum, et dicébant: Christus cum vénerit, numquid plura signa fáciet quam quæ hic facit? A wiele z rzeszej uwierzyło weń. I mówili, Chry­stus kiedy przydzie, azaż więcej cudów uczyni, niż które ten czyni?
32
Audiérunt Pharisǽi turbam murmurántem de illo hæc: et misérunt príncipes, et Pharisǽi minístros ut apprehénderent eum. Usłyszeli Faryzeuszowie, iż to o nim rzesza szemra­ła: I posłali książęta i Faryzeuszowie sługi, aby go pojmali.
33
Dixit ergo eis Iesus: Adhuc módicum tempus vobíscum sum: et vado ad eum, qui me misit. Rzekł im tedy Jezus: Jeszcze mały czas jestem z wa­mi: a idę do tego, który mię posłał.
34
Quærétis me, et non inveniétis: et ubi ego sum, vos non potéstis veníre. Szukać mię będziecie, a nie najdziecie: a gdziem ja jest, wy przyść nie możecie.
35
Dixérunt ergo Iudǽi ad semetípsos: Quo hic itúrus est, quia non inveniémus eum? numquid in dispersiónem géntium itúrus est, et doctúrus gentes? Mówili tedy Żydowie między sobą: Dokądże ten pójdzie, iż my go nie najdziemy? Czyli pójdzie do rozpro­szenia Poganów i będzie uczył Pogany?
36
Quis est hic sermo, quem dixit: Quærétis me, et non inveniétis: et ubi sum ego, vos non potéstis veníre? Cóż to za mowa, którą wyrzekł, Szukać mię będzie­cie, a nie znajdziecie: a gdziem ja jest, wy przyść nie mo­żecie.
37
In novíssimo autem die magno festivitátis stabat Iesus, et clamábat, dicens: Si quis sitit, véniat ad me, et bibat. A w ostateczny dzień wielki święta, stał Jezus, i wo­łał, mówiąc: Jeśli kto pragnie, niech do mnie przydzie, a pije.
38
Qui credit in me, sicut dicit Scriptúra, flúmina de ventre eius fluent aquæ vivæ. Kto wierzy w mię, jako mówi pismo, rzeki wody ży­wej popłyną z żywota jego.
39
Hoc autem dixit de Spíritu, quem acceptúri erant credéntes in eum: nondum enim erat Spíritus datus, quia Iesus nondum erat glorificátus. (A to mówił o Duchu, którego wziąć mieli wierzą­cy weń. Abowiem jeszcze nie był Duch dany: bo Jezus jeszcze nie był uwielbiony).
40
Ex illa ergo turba cum audíssent hos sermónes eius, dicébant: Hic est vere prophéta. Tedy z onej rzeszej, usłyszawszy te słowa jego, mó­wili: Ten jest prawdziwie prorokiem.
41
Alii dicébant: Hic est Christus. Quidam autem dicébant: Numquid a Galilǽa venit Christus? Drudzy mówili: Ten jest Chrystus. A drudzy po­wiadali: Azaż Chrystus przydzie z Galilejej?
42
Nonne Scriptúra dicit: Quia ex sémine David, et de Béthlehem castéllo, ubi erat David, venit Christus? Izaż pismo nie powiada: iż Chrystus przydzie z na­sienia Dawidowego, a z Bethleem miasteczka, gdzie był Dawid?
43
Dissénsio ítaque facta est in turba propter eum. Stało się tedy rozerwanie dla niego między rzeszą.
44
Quidam autem ex ipsis volébant apprehéndere eum: sed nemo misit super eum manus. A niektórzy z nich chcieli go pojmać: ale się nań ża­den ręką nie targnął.
45
Venérunt ergo minístri ad pontífices, et Pharisǽos. Et dixérunt eis illi: Quare non adduxístis illum? Przyszli tedy słudzy do nawyższych kapłanów i Fa­ryzeuszów. A oni im rzekli: Czemuście go nie przywiedli?
46
Respondérunt minístri: Numquam sic locútus est homo, sicut hic homo. Odpowiedzieli słudzy: Nigdy tak człowiek nie mó­wił jako ten człowiek.
47
Respondérunt ergo eis Pharisǽi: Numquid et vos sedúcti estis? Odpowiedzieli im tedy Faryzeuszowie: Aboście i wy zwiedzieni?
48
Numquid ex princípibus áliquis crédidit in eum, aut ex Pharisǽis? Izaż który z książąt abo z Faryzeuszów uwierzył weń?
49
Sed turba hæc, quæ non novit legem, maledícti sunt. Ale ten gmin, który nie umie zakonu, przeklęci są.
50
Dixit Nicodémus ad eos, ille, qui venit ad eum nocte, qui unus erat ex ipsis: Rzekł do nich Nikodem, on, który w nocy przy­szedł do niego, który był jeden z nich:
51
Numquid lex nostra iúdicat hóminem, nisi prius audíerit ab ipso, et cognóverit quid fáciat? Izali zakon nasz sądzi człowieka: jeśliby pierwej nie usłyszał od niego, i zrozumiał co czyni?
52
Respondérunt, et dixérunt ei: Numquid et tu Galilǽus es? scrutáre Scriptúras, et vide quia a Galilǽa prophéta non surgit. Odpowiedzieli, i rzekli mu: Aboś i ty jest Galilej­czyk? Rozbieraj pismo, a obacz, że z Galilejej prorok nie powstaje.
53
Et revérsi sunt unusquísque in domum suam. I wrócili się każdy do domu swego.
8
1
Iesus autem perréxit in montem Olivéti: A Jezus poszedł na górę Oliwną:
2
et dilúculo íterum venit in templum, et omnis pópulus venit ad eum, et sedens docébat eos. A raniuczko zasię przyszedł do kościoła: a wszystek lud przyszedł do niego: a siadłszy uczył je.
3
Addúcunt autem scribæ, et Pharisǽi mulíerem in adultério deprehénsam: et statuérunt eam in médio, I przywiedli Doktorowie i Faryzeuszowie niewiastę, którą na cudzołoztwie zastano: i postawili ją w pośrodku, i rzekli mu:
4
et dixérunt ei: Magíster, hæc múlier modo deprehénsa est in adultério. Nauczycielu tę niewiastę teraz zastano w cudzoło­ztwie.
5
In lege autem Móyses mandávit nobis huiúsmodi lapidáre. Tu ergo quid dicis? A w zakonie rozkazał nam Mojżesz takie kamionować. Ty tedy co mówisz?
6
Hoc autem dicébant tentántes eum, ut possent accusáre eum. Iesus autem inclínans se deórsum, dígito scribébat in terra. A mówili kusząc go: aby go oskarżyć mogli. A Jezus schyliwszy się na dół pisał palcem na ziemi.
7
Cum ergo perseverárent interrogántes eum, eréxit se, et dixit eis: Qui sine peccáto est vestrum, primus in illam lápidem mittat. Gdy tedy nie przestawali go pytać, podniósł się i rzekł im: Kto z was bez grzechu jest, niech na nię pierw­szy rzuci kamień.
8
Et íterum se inclínans, scribébat in terra. A zasię schyliwszy się, pisał na ziemi.
9
Audiéntes autem unus post unum exíbant, incipiéntes a senióribus: et remánsit solus Iesus, et múlier in médio stans. A usłyszawszy, jeden za drugim wychodzili, po­cząwszy od starszych: i został sam Jezus, a niewiasta w pośrodku stojąca.
10
Erigens autem se Iesus, dixit ei: Múlier, ubi sunt, qui te accusábant? nemo te condemnávit? A podniosszy się Jezus, rzekł jej: Niewiasto, gdzież są co na cię skarżyli? żaden cię nie potępił?
11
Quæ dixit: Nemo, Dómine. Dixit autem Iesus: Nec ego te condemnábo: vade, et iam ámplius noli peccáre. Która rzekła: Żaden Panie. A Jezus powiedział: I ja ciebie nie potępię. Idź, a już więcej nie grzesz.
12
Iterum ergo locútus est eis Iesus, dicens: Ego sum lux mundi: qui séquitur me, non ámbulat in ténebris, sed habébit lumen vitæ. Zasię im tedy mówił Jezus rzekąc: Jam jest świa­tłość świata. Kto za mną idzie, nie chodzi w ciemności: ale będzie miał światłość żywota.
13
Dixérunt ergo ei Pharisǽi: Tu de teípso testimónium pérhibes: testimónium tuum non est verum. Rzekli mu tedy Faryzeuszowie: Ty sam o sobie świa­dectwo wydajesz: świadectwo twe nie jest prawdziwe.
14
Respóndit Iesus, et dixit eis: Et si ego testimónium perhíbeo de meípso, verum est testimónium meum: quia scio unde veni, et quo vado: vos autem nescítis unde vénio, aut quo vado. Odpowiedział Jezus, i rzekł im: Chociaż ja świade­ctwo daję sam o sobie, prawdziwe jest świadectwo moje: bo wiem zkądem przyszedł, i dokąd idę: lecz wy nie wiecie, zkąd przychodzę, abo dokąd idę.
15
Vos secúndum carnem iudicátis: ego non iúdico quemquam: Wy wedle ciała sądzicie: ja nikogo nie sądzę:
16
et si iúdico ego, iudícium meum verum est, quia solus non sum: sed ego, et qui misit me, Pater. A jeśli ja sądzę, sąd mój jest prawdziwy: Bo nie jestem sam, ale ja, i który mię posłał Ociec.
17
Et in lege vestra scriptum est, quia duórum hóminum testimónium verum est. A w zakonie waszym jest napisano: iż dwojga ludzi świadectwo prawdziwe jest.
18
Ego sum, qui testimónium perhíbeo de meípso: et testimónium pérhibet de me, qui misit me, Pater. Jam jest, który sam o sobie daję świadectwo: i wy­daje świadectwo o mnie, Ociec, który mię posłał.
19
Dicébant ergo ei: Ubi est Pater tuus? Respóndit Iesus: Neque me scitis, neque Patrem meum: si me scirétis, fórsitan et Patrem meum scirétis. Mówili mu tedy: Gdzie jest twój Ociec? Odpowie­dział Jezus: ani mnie znacie, ani Ojca mego. Byście mię znali, snaćbyście i Ojca mego znali.
20
Hæc verba locútus est Iesus in gazophylácio, docens in templo: et nemo apprehéndit eum, quia necdum vénerat hora eius. Te słowa mówił Jezus w skarbnicy, ucząc w ko­ściele: a żaden go nie pojmał: bo jeszcze nie przyszła była godzina jego.
21
Dixit ergo íterum eis Iesus: Ego vado, et quærétis me, et in peccáto vestro moriémini. Quo ego vado, vos non potéstis veníre. Rzekł im tedy zasię Jezus: Ja idę, i będziecie mię szukać, i w grzechu waszym pomrzecie. Gdzie ja idę, wy przyść nie możecie.
22
Dicébant ergo Iudǽi: Numquid interfíciet semetípsum, quia dixit: Quo ego vado, vos non potéstis veníre? Mówili tedy Żydowie: Aboć się sam zabije? że rzekł: Gdzie ja idę, wy przyść nie możecie.
23
Et dicébat eis: Vos de deórsum estis, ego de supérnis sum. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. I mówił im: Wyście z niskości, a jam z wysokości. Wyście z tego świata, a jam nie jest z tego świata.
24
Dixi ergo vobis quia moriémini in peccátis vestris: si enim non credidéritis quia ego sum, moriémini in peccáto vestro. Przetom wam powiedział, iż pomrzecie w grzechach waszych. Bo jeśliż nie uwierzycie, żem ja jest, pomrze­cie w grzechu waszym.
25
Dicébant ergo ei: Tu quis es? Dixit eis Iesus: Princípium, qui et loquor vobis. Mówili mu tedy: Któżeś ty jest? Rzekł im Jezus: Początek który i mówię wam.
26
Multa hábeo de vobis loqui, et iudicáre: sed qui me misit, verax est: et ego quæ audívi ab eo, hæc loquor in mundo. Mam o was wiele mówić, i sądzić: lecz ten, któ­ry mię posłał, jest prawdziwy, a ja com słyszał od niego, to powiadani na świecie.
27
Et non cognovérunt quia Patrem eius dicébat Deum. A nie zrozumieli że Ojcem swoim Boga nazywał.
28
Dixit ergo eis Iesus: Cum exaltavéritis Fílium hóminis, tunc cognoscétis quia ego sum, et a meípso fácio nihil, sed sicut dócuit me Pater, hæc loquor: Rzekł im tedy Jezus: Gdy podniesiecie Syna czło­wieczego, tedy poznacie, żem ja jest, a sam z siebie nic nie czynię: ale jako mię nauczył Ociec to mówię.
29
et qui me misit, mecum est, et non relíquit me solum: quia ego quæ plácita sunt ei, fácio semper. A który mię posłał, zemną jest, i nie zostawił mię samego: bo ja co się mu podoba, zawżdy czynię,
30
Hæc illo loquénte, multi credidérunt in eum. To gdy on mówił, wiele ich weń uwierzyło.
31
Dicébat ergo Iesus ad eos, qui credidérunt ei, Iudǽos: Si vos manséritis in sermóne meo, vere discípuli mei éritis, Mówił tedy Jezus do tych, co mu uwierzyli, Żydo­wie: Jeśli wy trwać będziecie przy mowie mojej, prawdzi­wie uczniami mojemi będziecie:
32
et cognoscétis veritátem, et véritas liberábit vos. I poznacie prawdę, a prawda was wyswobodzi.
33
Respondérunt ei: Semen Abrahæ sumus, et némini servívimus unquam: quómodo tu dicis: Líberi éritis? Odpowiedzieli mu: Jesteśmy nasienie Abrahamowe, a nigdyśmy nikomu nie służyli: jakoż ty mówisz: wolnemi będziecie?
34
Respóndit eis Iesus: Amen, amen dico vobis: quia omnis, qui facit peccátum, servus est peccáti. Odpowiedział im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mó­wię wam: Iż wszelki, który czyni grzech, jest sługą grze­chu.
35
Servus autem non manet in domo in ætérnum: fílius autem manet in ætérnum: Lecz sługa nie mieszka w domu na wieki: Syn mieszka na wieki.
36
si ergo vos Fílius liberáverit, vere líberi éritis. A przetoż, jeśli was Syn wyswobodzi, prawdziwie wolni będziecie.
37
Scio quia fílii Abrahæ estis: sed quǽritis me interfícere, quia sermo meus non capit in vobis. Wiem, żeście synowie Abrahamowi: ale szukacie mię zabić: iż mowa moja nie ma u was miejsca.
38
Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor: et vos quæ vidístis apud patrem vestrum, fácitis. Ja powiadam com widział u Ojca: a wy czynicie co­ście widzieli u ojca waszego.
39
Respondérunt, et dixérunt ei: Pater noster Abraham est. Dicit eis Iesus: Si fílii Abrahæ estis, ópera Abrahæ fácite. Odpowiedzieli i rzekli mu: Ociec nasz jest Abra­ham. Rzekł im Jezus: Jeśliście synowie Abrahamowi, czyńcież uczynki Abrahamowe.
40
Nunc autem quǽritis me interfícere, hóminem, qui veritátem vobis locútus sum, quam audívi a Deo: hoc Abraham non fecit. Lecz teraz szukacie mię zabić, człowieka, którym wam mówił prawdę, którąm słyszał od Boga. Tegoć nie czynił Abraham.
41
Vos fácitis ópera patris vestri. Dixérunt ítaque ei: Nos ex fornicatióne non sumus nati: unum patrem habémus Deum. Wy czynicie uczynki ojca waszego. Rzekli mu tedy: Myśmy się z cudzołoztwa nie zrodzili: jednegoż ojca mamy Boga.
42
Dixit ergo eis Iesus: Si Deus pater vester esset, diligerétis útique me: ego enim ex Deo procéssi, et veni: neque enim a meípso veni, sed ille me misit. Rzekł im tedy Jezus: Być był Bóg ojcem waszym, wżdybyście mię miłowali. Abowiem ją z Boga wyszedł, i przyszedł. Bomci nie od siebie przyszedł, ale mię on posłał.
43
Quare loquélam meam non cognóscitis? Quia non potéstis audíre sermónem meum. Czemu mowy mojej nie zrozumiewacie? iż nie mo­żecie słuchać mowy mojej.
44
Vos ex patre diábolo estis: et desidéria patris vestri vultis fácere. Ille homicída erat ab inítio, et in veritáte non stetit: quia non est véritas in eo: cum lóquitur mendácium, ex própriis lóquitur, quia mendax est, et pater eius. Wy z ojca djabła jesteście: a pożądliwości ojca wa­szego czynić chcecie: On był mężobójcą od początku i w prawdzie się nie został: bo w nim niemasz prawdy. Gdy mówi kłamstwo, z własnego mówi: iż jest kłamcą, i ojcem jego.
45
Ego autem si veritátem dico, non créditis mihi. A ja jeśli prawdę mówię, nie wierzycie mi.
46
Quis ex vobis árguet me de peccáto? Si veritátem dico vobis, quare non créditis mihi? Kto z was dowiedzie na mię grzechu? Jeśli prawdę mówię, czemu mi nie wierzycie?
47
Qui ex Deo est, verba Dei audit. Proptérea vos non audítis, quia ex Deo non estis. Kto z Boga jest, słów Bożych słucha. Dla tego wy nie słuchacie, że nie jesteście z Boga.
48
Respondérunt ergo Iudǽi, et dixérunt ei: Nonne bene dícimus nos quia Samaritánus es tu, et dæmónium habes? Odpowiedzieli tedy Żydowie, i rzekli mu: Izali my nie dobrze mówiemy, żeś ty jest Samarytan, i czarta masz?
49
Respóndit Iesus: Ego dæmónium non hábeo: sed honorífico Patrem meum, et vos inhonorástis me. Odpowiedział Jezus: Ja czarta nie mam: ale czczę Ojca mego, a wyście mię nie uczcili.
50
Ego autem non quæro glóriam meam: est qui quærat, et iúdicet. A jąć nie szukam chwały swej: jest, który szuka i sądzi:
51
Amen, amen dico vobis: si quis sermónem meum serváverit, mortem non vidébit in ætérnum. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli kto zachowa mowę moję, śmierci nie ogląda na wieki.
52
Dixérunt ergo Iudǽi: Nunc cognóvimus quia dæmónium habes. Abraham mórtuus est, et prophétæ: et tu dicis: Si quis sermónem meum serváverit, non gustábit mortem in ætérnum. Rzekli tedy Żydowie: Teraześmy poznali, że czarta masz. Abraham umarł i prorocy: a ty powiadasz: Jeśliby kto strzegł mowy mojej, nie skosztuje śmierci na wieki.
53
Numquid tu maior es patre nostro Abraham, qui mórtuus est? et prophétæ mórtui sunt. Quem teípsum facis? Izaś ty jest więtszy nad ojca naszego Abrahama? który umarł, i prorocy pomarli: czem się sam czynisz?
54
Respóndit Iesus: Si ego glorífico meípsum, glória mea nihil est: est Pater meus, qui gloríficat me, quem vos dícitis quia Deus vester est, Odpowiedział Jezus: Jeśli się ja sam chwalę, chwała moja nic nie jest. Jest Ociec mój, który mię uwielbia: którego wy powiadacie, iż jest Bogiem waszym:
55
et non cognovístis eum: ego autem novi eum. Et si díxero quia non scio eum, ero símilis vobis, mendax. Sed scio eum, et sermónem eius servo. A nie poznaliście go: ale ja go znam. I jeślibych rzekł, że go nie znam: będę podobnym wam kłamcą. Ale go znam, i mowy jego strzegę.
56
Abraham pater vester exsultávit ut vidéret diem meum: vidit, et gavísus est. Abraham ociec wasz z radością żądał, aby oglądał dzień mój: i oglądał i weselił się.
57
Dixérunt ergo Iudǽi ad eum: Quinquagínta annos nondum habes, et Abraham vidísti? Rzekli tedy Żydowie do niego: Piącidziesiąt lat jeszcze nie masz, a Abrahamaś widział.
58
Dixit eis Iesus: Amen, amen dico vobis, ántequam Abraham fíeret, ego sum. Rzekł im Jezus: Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: pierwej niż Abraham się stał, jam jest.
59
Tulérunt ergo lápides, ut iácerent in eum: Iesus autem abscóndit se, et exívit de templo. Porwali tedy kamienie, aby nań ciskali, lecz Jezus zataił się, i wyszedł z kościoła.
9
1
Et prætériens Iesus vidit hóminem cæcum a nativitáte: A mimo idąc Jezus, ujrzał człowieka ślepego od na­rodzenia:
2
et interrogavérunt eum discípuli eius: Rabbi, quis peccávit, hic, aut paréntes eius, ut cæcus nascerétur? I spytali go uczniowie jego: Rabbi, kto zgrzeszył: ten, czyli rodzicy jego, iż się ślepy narodził?
3
Respóndit Iesus: Neque hic peccávit, neque paréntes eius: sed ut manifesténtur ópera Dei in illo. Odpowiedział Jezus: Ani ten zgrzeszył, ani rodzicy jego: ale żeby się sprawy Boże w nim okazały.
4
Me opórtet operári ópera eius, qui misit me, donec dies est: venit nox, quando nemo potest operári. Mnie potrzeba sprawować sprawy onego, który mię posłał, pokąd dzień jest. Nadchodzi noc, gdy żaden nie będzie mógł sprawować.
5
Quámdiu sum in mundo, lux sum mundi. Pókim jest na świecie, jestem światłością świata.
6
Hæc cum dixísset, éxspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linívit lutum super óculos eius, Rzekszy to, plunął na ziemię, a uczynił błoto z śli­ny i pomazał błotem oczy jego:
7
et dixit ei: Vade, lava in natatória Síloe (quod interpretátur Missus). Abiit ergo, et lavit, et venit videns. I rzekł mu: Idź, umyj się w sadzawce Syloe, (co się wykłada Posłany). Poszedł tedy, i umył się: i przyszedł widząc.
8
Itaque vicíni, et qui víderant eum prius quia mendícus erat, dicébant: Nonne hic est, qui sedébat, et mendicábat? Alii dicébant: Quia hic est. Sąsiedzi tedy, i którzy go przedtem widali, że był że­brakiem, mówili: Izali ten nie jest, który siadał i żebrał? Jedni mówili: Iż ten jest.
9
Alii autem: Nequáquam, sed símilis est ei. Ille vero dicébat: Quia ego sum. A drudzy: Nie, ale mu jest podobny. A on mówił: Iżem ja jest.
10
Dicébant ergo ei: Quómodo apérti sunt tibi óculi? Mówili mu tedy: Jakożci się oczy otworzyły?
11
Respóndit: Ille homo qui dícitur Iesus, lutum fecit: et unxit óculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatória Síloe, et lava. Et ábii, et lavi, et vídeo. Odpowiedział: Człowiek on, którego zowią Jezusem, uczynił błoto: i pomazał oczy me, a rzekł mi: Idź do sa­dzawki Syloe, a umyj się. I szedłem, umyłem się, i widzę.
12
Et dixérunt ei: Ubi est ille? Ait: Néscio. I rzekli mu: Gdzież on jest? Powiedział, Nie wiem.
13
Addúcunt eum ad Pharisǽos, qui cæcus fúerat. Przywiedli tego do Faryzeuszów, który był ślepym.
14
Erat autem sábbatum quando lutum fecit Iesus, et apéruit óculos eius. A szabbat był, gdy Jezus uczynił błoto, i otworzył oczy jego.
15
Iterum ergo interrogábant eum Pharisǽi quómodo vidísset. Ille autem dixit eis: Lutum mihi pósuit super óculos, et lavi, et vídeo. Znowu go tedy pytali Faryzeuszowie jako przejrzał. A on im odpowiedział: Włożył mi błota na oczy, i umy­łem się, i widzę.
16
Dicébant ergo ex Pharisǽis quidam: Non est hic homo a Deo, qui sábbatum non custódit. Alii autem dicébant: Quómodo potest homo peccátor hæc signa fácere? Et schisma erat inter eos. Mówili tedy niektórzy ż Faryzeuszów: Ten człowiek nie jest od Boga, który nie chowa szabbatu. A drudzy mówili: Jakoż może człowiek grzeszny te cuda czynić? i by­ło rozerwanie między niemi.
17
Dicunt ergo cæco íterum: Tu quid dicis de illo, qui apéruit óculos tuos? Ille autem dixit: Quia prophéta est. Rzekli tedy ślepemu powtóre. Ty co mówisz o onym co otworzył oczy twoje. A on powiedział: Iż jest proro­kiem.
18
Non credidérunt ergo Iudǽi de illo, quia cæcus fuísset et vidísset, donec vocavérunt paréntes eius, qui víderat: Nie wierzyli tedy Żydowie o nim, żeby był ślepym i przejrzał: aż wezwali rodziców onego, który przejrzał:
19
et interrogavérunt eos, dicéntes: Hic est fílius vester, quem vos dícitis quia cæcus natus est? quómodo ergo nunc videt? I pytali ich, mówiąc: Tenże jest syn wasz, którego wy powiadacie, iż się ślepo narodził? Jakoż tedy teraz widzi?
20
Respondérunt eis paréntes eius, et dixérunt: Scimus quia hic est fílius noster, et quia cæcus natus est: Odpowiedzieli im rodzicy jego, i rzekli: Wiemy, żeć to jest syn nasz, a iż się ślepo narodził:
21
quómodo autem nunc vídeat, nescímus: aut quis eius apéruit óculos, nos nescímus: ipsum interrogáte: ætátem habet, ipse de se loquátur. Lecz jako teraz widzi, nie wiemy: abo kto otworzył oczy jego, my nie wiemy: samego pytajcie, ma lata, niech sam o sobie powie.
22
Hæc dixérunt paréntes eius, quóniam timébant Iudǽos: iam enim conspiráverant Iudǽi, ut si quis eum confiterétur esse Christum, extra synagógam fíeret. To mówili rodzicy jego, iż się bali Żydów. Abowiem już się byli zmówili Żydowie: iż jeśliby go kto wyznał być Chrystusem, aby był z bożnice wyrzucon.
23
Proptérea paréntes eius dixérunt: Quia ætátem habet, ipsum interrogáte. Dla tego powiedzieli rodzicy jego: Iż ma lata, pytajcie samego.
24
Vocavérunt ergo rursum hóminem, qui fúerat cæcus, et dixérunt ei: Da glóriam Deo: nos scimus quia hic homo peccátor est. Wezwali tedy powtóre człowieka, który był ślepym, i rzekli mu: Daj chwałę Bogu, my wiemy, iż ten czło­wiek grzeszny jest.
25
Dixit ergo eis ille: Si peccátor est, néscio: unum scio, quia cæcus cum essem, modo vídeo. Rzekł im tedy on: Jeśli grzeszny jest, nie wiem: je­dno wiem, iż bywszy ślepym, teraz widzę.
26
Dixérunt ergo illi: Quid fecit tibi? quómodo apéruit tibi óculos? Rzekli mu tedy: Cóż ci uczynił? jakoć otworzył oczy?
27
Respóndit eis: Dixi vobis iam, et audístis: quid íterum vultis audíre? numquid et vos vultis discípuli eius fíeri? Odpowiedział im: Jużem wam powiedział i słysze­liście: przeczże znowu słyszeć chcecie? zali i wy chcecie być uczniami jego?
28
Maledixérunt ergo ei, et dixérunt: Tu discípulus illíus sis: nos autem Móysi discípuli sumus. Złorzeczyli mu tedy, i mówili: Ty bądź jego ucz­niem, a my jesteśmy Mojżeszowemi uczniami.
29
Nos scimus quia Móysi locútus est Deus: hunc autem nescímus unde sit. My wiemy, że Bóg do Mojżesza mówił, lecz tego zkądby był nie wiemy.
30
Respóndit ille homo, et dixit eis: In hoc enim mirábile est quia vos nescítis unde sit, et apéruit meos óculos: Odpowiedział on człowiek, i rzekł im: W tem iście dziwno jest, że wy nie wiecie zkąd jest, a otworzył oczy moje.
31
scimus autem quia peccatóres Deus non audit: sed si quis Dei cultor est, et voluntátem eius facit, hunc exáudit. A wiemy, iż grzesznych Bóg nie wysłuchawa: ale je­śli kto jest chwalcą Bożym, a wolą jego czyni, tego wy­słuchawa.
32
A sǽculo non est audítum quia quis apéruit óculos cæci nati. Od wieku nie słychano, aby kto otworzył oczy śle­po narodzonego.
33
Nisi esset hic a Deo, non póterat fácere quidquam. Gdyby ten nie był od Boga, nie mógłby nic uczynić.
34
Respondérunt, et dixérunt ei: In peccátis natus es totus, et tu doces nos? Et eiecérunt eum foras. Odpowiedzieli, i rzekli mu: W grzechacheś się narodził wszystek, a ty nas uczysz? I precz go wyrzucili.
35
Audívit Iesus quia eiecérunt eum foras: et cum invenísset eum, dixit ei: Tu credis in Fílium Dei? Usłyszał Jezus, iż go precz wyrzucili: a nalazszy go, rzekł mu: Ty wierzysz w Syna Bożego?
36
Respóndit ille, et dixit: Quis est, Dómine, ut credam in eum? Odpowiedział on i rzekł: Który jest Panie, abych weń wierzył?
37
Et dixit ei Iesus: Et vidísti eum, et qui lóquitur tecum, ipse est. I rzekł mu Jezus: I widziałeś go, i który mówi z to­bą, onci jest.
38
At ille ait: Credo Dómine. Et prócidens adorávit eum. A on rzekł: Wierzę Panie. I upadszy uczynił mu pokłon.
39
Et dixit Iesus: In iudícium ego in hunc mundum veni: ut qui non vident vídeant, et qui vident cæci fiant. I rzekł Jezus: Na sądem ja przyszedł na ten świat: aby ci którzy nie widzą widzieli: a którzy widzą ślepemi się stali.
40
Et audiérunt quidam ex Pharisǽis, qui cum ipso erant, et dixérunt ei: Numquid et nos cæci sumus? I usłyszeli niektórzy z Faryzeuszów, którzy byli z nim: i rzekli mu: Zali i my jesteśmy ślepemi?
41
Dixit eis Iesus: Si cæci essétis, non haberétis peccátum: nunc vero dícitis: Quia vidémus. Peccátum vestrum manet. Rzekł im Jezus: Byście byli ślepemi, nie mieliby­ście grzechu. Lecz teraz mówicie: Iż widzimy. Grzech wasz zostawa.
10
1
Amen, amen dico vobis: qui non intrat per óstium in ovíle óvium, sed ascéndit aliúnde, ille fur est, et latro. Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Kto nie wchodzi przezedrzwi do owczarnie owiec, ale wchodzi inędy, ten jest złodziej i zbójca.
2
Qui autem intrat per óstium, pastor est óvium. Lecz który wchodzi przezedrzwi, pasterzem jest owiec.
3
Huic ostiárius áperit, et oves vocem eius áudiunt, et próprias oves vocat nominátim, et edúcit eas. Temu odźwierny otwiera, a owce słuchają głosu jego: nazywa owce swe mianowicie, i wywodzi je.
4
Et cum próprias oves emíserit, ante eas vadit: et oves illum sequúntur, quia sciunt vocem eius. A gdy wypuści owce swe, idzie przed niemi: a owce idą za nim, bowiem znają głos jego.
5
Aliénum autem non sequúntur, sed fúgiunt ab eo: quia non novérunt vocem alienórum. A Za cudzym nie idą: ale uciekają od niego, bo nie znają głosu obcych.
6
Hoc provérbium dixit eis Iesus: illi autem non cognovérunt quid loquerétur eis. Tę przypowieść powiedział im Jezus. Lecz oni nie zrozumieli co im powiadał.
7
Dixit ergo eis íterum Iesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum óstium óvium. Rzekł im tedy zasię Jezus: Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam, iżem ja jest drzwiami owiec.
8
Omnes quotquot venérunt, fures sunt, et latrónes, et non audiérunt eos oves. Wszyscy ile ich przyszło, złodzieje są i zbójcy: i ich nie słuchały owce.
9
Ego sum óstium. Per me si quis introíerit, salvábitur: et ingrediétur, et egrediétur, et páscua invéniet. Jam jest drzwiami. Przez mię, jeśli kto wnidzie, zbawion będzie: i wnidzie i wynidzie, i pastwiska znajdzie.
10
Fur non venit nisi ut furétur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam hábeant, et abundántius hábeant. Złodziej nie przychodzi jedno żeby kradł, a zabi­jał i tracił: jam przyszedł, aby żywot miały, i obficiej miały.
11
Ego sum pastor bonus. Bonus pastor ánimam suam dat pro óvibus suis. Jam jest pasterz dobry. Dobry pasterz duszę swą daje za owce swoje.
12
Mercenárius autem, et qui non est pastor, cuius non sunt oves própriæ, videt lupum veniéntem, et dimíttit oves, et fugit: et lupus rapit, et dispérgit oves: Lecz najemnik i który nie jest pasterzem, którego nie są owce własne, widzi wilka przychodzącego, i opuszcza owce, i ucieka: a wilk porywa i rozpłasza owce.
13
mercenárius autem fugit, quia mercenárius est, et non pértinet ad eum de óvibus. A najemnik ucieka iż jest najemnikiem, i niema pieczy o owcach.
14
Ego sum pastor bonus: et cognósco meas, et cognóscunt me meæ. Jam jest pasterz dobry: i znam moje, i znają mię moje.
15
Sicut novit me Pater, et ego agnósco Patrem: et ánimam meam pono pro óvibus meis. Jako mię zna Ociec, i ja znam Ojca: a duszę moję kładę za owce moje.
16
Et álias oves hábeo, quæ non sunt ex hoc ovíli: et illas opórtet me addúcere, et vocem meam áudient, et fiet unum ovíle, et unus pastor. I drugie owce mam, które nie są z tej owczarniej i one potrzeba, abych przywiódł: i słuchać będą głosu mego: i stanie się jedna owczarnia, i jeden pasterz.
17
Proptérea me díligit Pater: quia ego pono ánimam meam, ut íterum sumam eam. Dla tego mię miłuje Ociec: iż ja kładę duszę moję, abych ją zasię wziął.
18
Nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a meípso, et potestátem hábeo ponéndi eam: et potestátem hábeo íterum suméndi eam. Hoc mandátum accépi a Patre meo. Nikt jej nie bierze odemnie, ale ja kładę ją sam od siebie: i mam moc położyć ją, a mam moc zasię wziąć ją. To rozkazanie wziąłem od Ojca mego.
19
Dissénsio íterum facta est inter Iudǽos propter sermónes hos. Stała się zaś różnica między Żydy dla tych mów.
20
Dicébant autem multi ex ipsis: Dæmónium habet, et insánit: quid eum audítis? I mówiło ich wiele z nich: Djabelstwo ma, i sza­leje: czemuż go słuchacie?
21
Alii dicébant: Hæc verba non sunt dæmónium habéntis: numquid dæmónium potest cæcórum óculos aperíre? Drudzy mówili: Teć słowa nie są djabelstwo mają­cego. Izali czart ślepych oczy otwarzać może?
22
Facta sunt autem Encǽnia in Ierosólymis, et hiems erat. A było w Jeruzalem poświącanie kościoła: i zima była.
23
Et ambulábat Iesus in templo, in pórticu Salomónis. A Jezus chodził w kościele, w krużganku Salomono­wym.
24
Circumdedérunt ergo eum Iudǽi, et dicébant ei: Quoúsque ánimam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Odstąpili go tedy Żydowie, a rzekli mu: Dokądże duszę naszę na rzeczy trzymasz? Jeśliś ty jest Chrystus, powiedz nam jawnie.
25
Respóndit eis Iesus: Loquor vobis, et non créditis: ópera, quæ ego fácio in nómine Patris mei, hæc testimónium pérhibent de me: Odpowiedział im Jezus: Powiadam wam a nie wie­rzycie. Sprawy, które ja czynię w imię Ojca mego, te o mnie świadectwo dają.
26
sed vos non créditis, quia non estis ex óvibus meis. Ale wy nie wierzycie: iż nie jesteście z owiec moich.
27
Oves meæ vocem meam áudiunt, et ego cognósco eas, et sequúntur me: Owce moje słuchają głosu mego: a ja je znam, i idą za mną.
28
et ego vitam ætérnam do eis, et non períbunt in ætérnum, et non rápiet eas quisquam de manu mea. Ja im wieczny żywot dawam: i nie zginą na wieki: ani ich żaden wydrze z ręki mojej.
29
Pater meus quod dedit mihi, maius ómnibus est: et nemo potest rápere de manu Patris mei. Ociec mój co mi dał, więtsze jest nadewszystko: a żaden nie może wydrzeć z rąk Ojca mego.
30
Ego, et Pater unum sumus. Ja i Ociec jedno jesteśmy.
31
Sustulérunt ergo lápides Iudǽi, ut lapidárent eum. Porwali tedy kamienie Żydowie, aby go ukamie­nowali.
32
Respóndit eis Iesus: Multa bona ópera osténdi vobis ex Patre meo: propter quod eórum opus me lapidátis? Odpowiedział im Jezus: Wiele dobrych uczynków ukazałem wam z Ojca mego: dla którego uczynku z tych kamionujecie mię?
33
Respondérunt ei Iudǽi: De bono ópere non lapidámus te, sed de blasphémia: et quia tu homo cum sis, facis teípsum Deum. Odpowiedzieli mu Żydowie: Dla dobrego uczynku nie kamionujemy cię: ale dla bluźnierstwa: a iż ty będąc człowiekiem, czynisz się sam Bogiem.
34
Respóndit eis Iesus: Nonne scriptum est in lege vestra: Quia ego dixi, dii estis? Odpowiedział im Jezus: Zali nie jest napisano w za­konie waszym: Iż jam rzekł, Bogowie jesteście?
35
Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptúra: Jeśliżeć one nazwał Bogami, do których stała się Boża mowa, a nie może być pismo skażone:
36
quem Pater sanctificávit, et misit in mundum, vos dícitis: Quia blasphémas, quia dixi, Fílius Dei sum? Którego Ociec poświęcił i posłał na świat, wy po­wiadacie, Że bluźnisz: iżem rzekł, Jestem Synem Bożym?
37
Si non fácio ópera Patris mei, nolíte crédere mihi. Jeśliż nie czynię spraw Ojca mego, nie wierzcie mi.
38
Si autem fácio: etsi mihi non vultis crédere, opéribus crédite, ut cognoscátis, et credátis quia Pater in me est, et ego in Patre. A jeśli czynię: chociażbyście mnie wierzyć nie chcie­li, wierzcież uczynkom: abyście poznali i wierzyli, że Ociec jest we mnie, a ja w Ojcu.
39
Quærébant ergo eum apprehéndere: et exívit de mánibus eórum. Szukali tedy go pojmać: i wyszedł z ręku ich.
40
Et ábiit íterum trans Iordánem in eum locum, ubi erat Ioánnes baptízans primum, et mansit illic: I odszedł za Jordan na ono miejsce, gdzie pierwej Jan chrzcił: i tam mieszkał.
41
et multi venérunt ad eum, et dicébant: Quia Ioánnes quidem signum fecit nullum. A wiele ich do niego przychodziło, i mówili: Iż Janci żadnego znaku nie uczynił: a wszystko cokolwiek Jan o tem opowiedział, prawda była.
42
Omnia autem quæcúmque dixit Ioánnes de hoc, vera erant. Et multi credidérunt in eum. I wiele ich uwierzyło weń.
11
1
Erat autem quidam languens Lázarus a Bethánia, de castéllo Maríæ, et Marthæ soróris eius. I był niektóry chory Łazarz z Bethanjej, z miaste­czka Marjej i Marty siostry jej.
2
(María autem erat, quæ unxit Dóminum unguénto, et extérsit pedes eius capíllis suis: cuius frater Lázarus infirmabátur.) A Marya była, która pomazała Pana maścią, i utar­ła nogi jego włosy swojemi: której brat Łazarz chorował.
3
Misérunt ergo soróres eius ad eum dicéntes: Dómine, ecce quem amas infirmátur. Posłały tedy siostry jego do niego mówiąc: Panie, oto którego miłujesz, choruje.
4
Audiens autem Iesus dixit eis: Infírmitas hæc non est ad mortem, sed pro glória Dei, ut glorificétur Fílius Dei per eam. A Jezus usłyszawszy, rzekł im: Choroba ta nie jest na śmierć, ale dla chwały Bożej: aby był uwielbion Syn Boży przez nię.
5
Diligébat autem Iesus Martham, et sorórem eius Maríam, et Lázarum. A Jezus miłował Marthę, i siostrę jej Maryą, i Ła­zarza.
6
Ut ergo audívit quia infirmabátur, tunc quidem mansit in eódem loco duóbus diébus: Gdy tedy usłyszał, że choruje: tedy przedsię zmieszkał na onemże miejscu przez dwa dni:
7
deínde post hæc dixit discípulis suis: Eámus in Iudǽam íterum. Potem zasię rzekł uczniom swym: Idźmy zaś do Ży­dowskiej ziemie.
8
Dicunt ei discípuli: Rabbi, nunc quærébant te Iudǽi lapidáre, et íterum vadis illuc? Rzekli mu uczniowie: Rabbi, teraz chcieli cię Żydo­wie ukamienować, a zasię tam idziesz?
9
Respóndit Iesus: Nonne duódecim sunt horæ diéi? Si quis ambuláverit in die, non offéndit, quia lucem huius mundi videt: Odpowiedział Jezus: Aza nie dwanaście jest godzin dnia? Jeśli kto chodzi we dnie, nie obrazi się. Bo widzi światło tego świata:
10
si autem ambuláverit in nocte, offéndit, quia lux non est in eo. Ale jeśli chodzi w nocy, obrazi się: bo w nim światła nie masz.
11
Hæc ait, et post hæc dixit eis: Lázarus amícus noster dormit: sed vado ut a somno éxcitem eum. To wymówił: a potem rzekł im: Łazarz przyjaciel nasz śpi: ale idę, abym go ze snu obudził.
12
Dixérunt ergo discípuli eius: Dómine, si dormit, salvus erit. Rzekli tedy uczniowie jego: Panie, jeśli śpi, będzie zdrów.
13
Díxerat autem Iesus de morte eius: illi autem putavérunt quia de dormitióne somni díceret. A Jezus mówił o śmierci jego, lecz oni mniemali, iż o zaśnieniu snem powiedział.
14
Tunc ergo Iesus dixit eis maniféste: Lázarus mórtuus est: Na ten czas tedy Jezus powiedział im jawnie, Ła­zarz umarł:
15
et gáudeo propter vos, ut credátis, quóniam non eram ibi, sed eámus ad eum. I radem dla was, abyście wierzyli, iżem tam nie był. Ale idźmy do niego.
16
Dixit ergo Thomas, qui dícitur Dídymus, ad condiscípulos: Eámus et nos, ut moriámur cum eo. Rzekł tedy Tomasz, który się wykłada Dydymus, do spółuczniów: Pódźmy i my, abyśmy z nim pomarli.
17
Venit ítaque Iesus: et invénit eum quátuor dies iam in monuménto habéntem. Przyszedł tedy Jezus, i nalazł go już cztery dni w grobie mającego.
18
(Erat autem Bethánia iuxta Ierosólymam quasi stádiis quíndecim.) (A Bethania była blizko Jeruzalem jakoby na piącinaście stajów).
19
Multi autem ex Iudǽis vénerant ad Martham, et Maríam, ut consolaréntur eas de fratre suo. A przyszło było wiele Żydów do Marthy i Marjej, aby je cieszyli po bracie ich.
20
Martha ergo ut audívit quia Iesus venit, occúrrit illi: María autem domi sedébat. Martha tedy skoro usłyszała, że Jezus idzie, zabieżała mu: a Marya doma siedziała.
21
Dixit ergo Martha ad Iesum: Dómine, si fuísses hic, frater meus non fuísset mórtuus: Rzekła tedy Martha do Jezusa: Panie, byś tu był, nie umarłby był brat mój.
22
sed et nunc scio quia quæcúmque popósceris a Deo, dabit tibi Deus. Lecz i teraz wiem, że o cokolwiek będziesz Boga pro­sił, dać Bóg.
23
Dicit illi Iesus: Resúrget frater tuus. Powiedział jej Jezus: Zmartwychwstanie brat twój.
24
Dicit ei Martha: Scio quia resúrget in resurrectióne in novíssimo die. Rzekła mu Martha: Wiem, iż zmartwychwstanie w zmartwychwstaniu, w ostatni dzień.
25
Dixit ei Iesus: Ego sum resurréctio, et vita: qui credit in me, étiam si mórtuus fúerit, vivet: Rzekł jej Jezus: Jam jest zmartwychwstanie i ży­wot: Kto w mię wierzy, choćby i umarł, żyw będzie.
26
et omnis, qui vivit, et credit in me, non moriétur in ætérnum. Credis hoc? A wszelki, który żywie a wierzy w mię, nie umrze na wieki. Wierzysz temu?
27
Ait illi: Utique Dómine, ego crédidi quia tu es Christus, Fílius Dei vivi, qui in hunc mundum venísti. Powiedziała mu: Iście Panie, jam uwierzyła, żeś ty jest Chrystus Syn Boży, któryś na ten świat przyszedł,
28
Et cum hæc dixísset, ábiit, et vocávit Maríam sorórem suam siléntio, dicens: Magíster adest, et vocat te. A to rzekszy, szła, i milczkiem zawołała Marjej sio­stry swojej, mówiąc: Nauczyciel przyszedł, i woła cię.
29
Illa ut audívit, surgit cito, et venit ad eum: Ona skoro usłyszała, wnet wstała, i przyszła do niego.
30
nondum enim vénerat Iesus in castéllum: sed erat adhuc in illo loco, ubi occúrrerat ei Martha. Bo Jezus jeszcze nie przyszedł był do miasteczka: ale był jeszcze na onem miejscu, gdzie mu zaszła była Martha.
31
Iudǽi ergo, qui erant cum ea in domo, et consolabántur eam, cum vidíssent Maríam quia cito surréxit, et éxiit, secúti sunt eam dicéntes: Quia vadit ad monuméntum, ut ploret ibi. Żydowie tedy, którzy z nią byli w domu, a cieszyli ją, ujrzawszy Maryą, iż prędko wstała i wybieżała, szli za nią, mówiąc: Iż idzie do grobu, aby tam płakała.
32
María ergo, cum venísset ubi erat Iesus, videns eum, cécidit ad pedes eius, et dicit ei: Dómine, si fuísses hic, non esset mórtuus frater meus. Marya tedy, gdy przyszła kędy był Jezus, ujrzaw­szy go, przypadła do nóg jego, i rzekła mu: Panie, byś tu był, nie umarłby był brat mój.
33
Iesus ergo, ut vidit eam plorántem, et Iudǽos, qui vénerant cum ea, plorántes, infrémuit spíritu, et turbávit seípsum, Jezus tedy gdy ją ujrzał płaczącą, i Żydy, którzy z nią przyszli, płaczące: rozrzewnił się w duchu, i wzruszył sam siebie.
34
et dixit: Ubi posuístis eum? Dicunt ei: Dómine, veni, et vide. I rzekł: Gdzieście go położyli? Powiedzieli mu: Pa­nie, pódź a oglądaj.
35
Et lacrymátus est Iesus. I zapłakał Jezus.
36
Dixérunt ergo Iudǽi: Ecce quómodo amábat eum. Mówili tedy Żydowie: Oto jako go miłował.
37
Quidam autem ex ipsis dixérunt: Non póterat hic, qui apéruit óculos cæci nati, fácere ut hic non morerétur? A niektórzy z nich mówili: Nie mógł ten, który otworzył oczy śleponarodzonego, uczynić, żeby był ten nie umarł?
38
Iesus ergo rursum fremens in semetípso, venit ad monuméntum. Erat autem spelúnca, et lapis superpósitus erat ei. Jezus tedy rozrzewniwszy się zaś sam w sobie, przyszedł do grobu. A była jaskinia: a kamień na niej był położony.
39
Ait Iesus: Tóllite lápidem. Dicit ei Martha soror eius, qui mórtuus fúerat: Dómine, iam fœtet, quatriduánus est enim. Rzekł Jezus: Odejmicie kamień. Rzekła mu Martha siostra tego, który był umarł: Panie, jużci cuchnie, bo mu już czwarty dzień.
40
Dicit ei Iesus: Nonne dixi tibi quóniam si credíderis, vidébis glóriam Dei? Powiedział jej Jezus: Zażemci nie rzekł, iż jeśli uwie­rzysz, oglądasz chwałę Boża?
41
Tulérunt ergo lápidem: Iesus autem, elevátis sursum óculis, dixit: Pater grátias ago tibi quóniam audísti me. Odjęli tedy kamień. A Jezus, podniósszy oczy swe wzgórę, rzekł: Ojcze, dziękuję tobie, żeś mię wysłuchał.
42
Ego autem sciébam quia semper me audis, sed propter pópulum, qui circúmstat, dixi: ut credant quia tu me misísti. A jamci wiedział, że mnie zawżdy wysłuchywasz, alem rzekł dla ludu, który około stoi, aby wierzyli, iżeś ty mnie posłał.
43
Hæc cum dixísset, voce magna clamávit: Lázare veni foras. To rzekłszy, zawołał głosem wielkim: Łazarzu, wynidź z grobu.
44
Et statim pródiit qui fúerat mórtuus, ligátus pedes, et manus ínstitis, et fácies illíus sudário erat ligáta. Dixit eis Iesus: Sólvite eum, et sínite abíre. I natychmiast wyszedł, który był umarły, mając rę­ce i nogi związane chustkami: a twarz jego była chustką obwiązana. Rzekł im Jezus: Rozwiążcie go, i puście, aby szedł.
45
Multi ergo ex Iudǽis, qui vénerant ad Maríam, et Martham, et víderant quæ fecit Iesus, credidérunt in eum. Wiele tedy z Żydów, którzy byli przyszli do Marjej i Marthy, a widzieli co uczynił Jezus, uwierzyli weń.
46
Quidam autem ex ipsis abiérunt ad Pharisǽos, et dixérunt eis quæ fecit Iesus. A niektórzy z nich szli do Faryzeuszów, i powiedzieli im co uczynił Jezus.
47
Collegérunt ergo pontífices, et Pharisǽi concílium, et dicébant: Quid fácimus, quia hic homo multa signa facit? Zebrali tedy nawyższy kapłani i Faryzeuszowie ra­dę, i mówili: Cóż czyniemy? abowiem ten człowiek wiele cudów czyni?
48
Si dimíttimus eum sic, omnes credent in eum, et vénient Románi, et tollent nostrum locum, et gentem. Jeśli go tak zaniechamy, wszyscy weń uwierzą: i przydą Rzymianie, i wezmą nasze miejsce i naród.
49
Unus autem ex ipsis, Caíphas nómine, cum esset póntifex anni illíus, dixit eis: Vos nescítis quidquam, A jeden z nich Kaiphasz imieniem, będąc nawyższy kapłanem onego roku, rzekł im: Wy nic nie wiecie,
50
nec cogitátis quia éxpedit vobis ut unus moriátur homo pro pópulo, et non tota gens péreat. Ani myślicie, iż wam jest pożyteczno, żeby jeden człowiek umarł za lud, a nie wszystek naród zginął.
51
Hoc autem a semetípso non dixit: sed cum esset póntifex anni illíus, prophetávit, quod Iesus moritúrus erat pro gente, A tego nie mówił sam z siebie: ale będąc nawyższym kapłanem roku onego, prorokował, iż Jezus miał umrzeć za naród:
52
et non tantum pro gente, sed ut fílios Dei, qui erant dispérsi, congregáret in unum. A nie tylko za naród, ale żeby syny Boże, którzy byli rozproszeni zgromadził w jedno.
53
Ab illo ergo die cogitavérunt ut interfícerent eum. Od onego tedy dnia umyślili, aby go zabili.
54
Iesus ergo iam non in palam ambulábat apud Iudǽos, sed ábiit in regiónem iuxta desértum, in civitátem quæ dícitur Ephrem, et ibi morabátur cum discípulis suis. Jezus tedy już nie chodził jawnie między Żydy: ale odszedł do krainy blizko pustyniej, do miasta, które zowią Effrem: i tam mieszkał z uczniami swemi.
55
Próximum autem erat Pascha Iudæórum, et ascendérunt multi Ierosólymam de regióne ante Pascha, ut sanctificárent seípsos. A blizko była Pascha Żydowska: a wiele ich szło do Jeruzalem z krainy przed Paschą, aby samych siebie po­świecili.
56
Quærébant ergo Iesum, et colloquebántur ad ínvicem, in templo stantes: Quid putátis, quia non venit ad diem festum? Déderant autem pontífices, et Pharisǽi mandátum, ut si quis cognóverit ubi sit, índicet, ut apprehéndant eum. Szukali tedy Jezusa: i mówili jeden do drugiego, stojąc w kościele: Co mniemacie, iż nie przyszedł na dzień święty? A nawyższy kapłani i Faryzeuszowie wydali byli rozkazanie, jeśliby się kto dowiedział gdzieby był, żeby oznajmił, aby go pojmali.
12
1
Iesus ergo ante sex dies Paschæ venit Bethániam, ubi Lázarus fúerat mórtuus, quem suscitávit Iesus. Jezus tedy sześć dni przed Paschą przyszedł do Bethanjej, kędy był Łazarz umarł, którego Jezus wskrzesił.
2
Fecérunt autem ei cœnam ibi: et Martha ministrábat, Lázarus vero unus erat ex discumbéntibus cum eo. I sprawili mu tam wieczerzą, a Martha służyła: a Łazarz był jednym z siedzących z niemi u stołu.
3
María ergo accépit libram unguénti nardi pístici pretiósi, et unxit pedes Iesu, et extérsit pedes eius capíllis suis: et domus impléta est ex odóre unguénti. Marya tedy wzięła funt olejku Szpikanardowego drogiego, i namazała nogi Jezusowe, i utarła nogi jego wło­sami swojemi: i napełnił się dom wonności olejku.
4
Dixit ergo unus ex discípulis eius, Iudas Iscariótes, qui erat eum traditúrus: Rzekł tedy jeden z uczniów jego Judasz Iszkaryot, który go miał wydać:
5
Quare hoc unguéntum non véniit trecéntis denáriis, et datum est egénis? Przecz tego olejku nie przedano za trzysta groszy, a nie dano ubogim?
6
Dixit autem hoc, non quia de egénis pertinébat ad eum, sed quia fur erat, et lóculos habens, ea, quæ mittebántur, portábat. A to mówił nie iżby miał pieczą o ubogich: ale iż był złodziejem, i mieszek mając, co wkładano nosił.
7
Dixit ergo Iesus: Sínite illam ut in diem sepultúræ meæ servet illud. Rzekł tedy Jezus: Zaniechajcie jej, aby na dzień pogrzebu mego zachowała to.
8
Páuperes enim semper habétis vobíscum: me autem non semper habétis. Abowiem ubogie zawżdy z sobą macie: a mnie nie zawżdy macie.
9
Cognóvit ergo turba multa ex Iudǽis quia illic est, et venérunt, non propter Iesum tantum, sed ut Lázarum vidérent, quem suscitávit a mórtuis. Dowiedziała się tedy wielka rzesza z Żydów, iż tam jest: i przyszli, nie tylko dla Jezusa, ale żeby byli ujrzeli Łazarza, którego wzbudził od umarłych.
10
Cogitavérunt autem príncipes sacerdótum ut et Lázarum interfícerent: I umyślili przedniejszy kapłani, żeby i Łazarza zabili.
11
quia multi propter illum abíbant ex Iudǽis, et credébant in Iesum. Bo wiele Żydów dla niego odstępowało, i wierzyło w Jezusa.
12
In crástinum autem turba multa, quæ vénerat ad diem festum, cum audíssent quia venit Iesus Ierosólymam, A nazajutrz wielka rzesza, która była przyszła na święto usłyszawszy, że Jezus idzie do Jezruzalem:
13
accepérunt ramos palmárum, et processérunt óbviam ei, et clamábant: Hosánna, benedíctus, qui venit in nómine Dómini, rex Israel. Nabrali gałęzi palmowych, i wyszli naprzeciwko je­mu, a wołali: Hosanna, błogosławiony, który idzie w imię Pańskie, król Izraelski.
14
Et invénit Iesus aséllum, et sedit super eum, sicut scriptum est: I nalazł Jezus osiełka i wsiadł nań, jako napisano:
15
Noli timére fília Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum ásinæ. Nie bój się córko Syońska: oto król twój jedzie, sie­dząc na źrebięciu oślice.
16
Hæc non cognovérunt discípuli eius primum: sed quando glorificátus est Iesus, tunc recordáti sunt quia hæc erant scripta de eo, et hæc fecérunt ei. Tego z przodka nie rozumieli uczniowie jego: ale gdy był uwielbion Jezus, tedy wspomnieli, iż to było o nim napisano, i to mu uczynili.
17
Testimónium ergo perhibébat turba, quæ erat cum eo quando Lázarum vocávit de monuménto, et suscitávit eum a mórtuis. Świadczyła tedy rzesza, która z nim była kiedy Łazarza wyzwał z grobu, i wskrzesił go od umarłych.
18
Proptérea et óbviam venit ei turba: quia audiérunt fecísse hoc signum. Dla tego też wyszła przeciwko jemu rzesza: że sły­szeli, iż on ten cud uczynił.
19
Pharisǽi ergo dixérunt ad semetípsos: Vidétis quia nihil profícimus? ecce mundus totus post eum ábiit. Mówili tedy Faryzeuszowie między sobą: Widzicie iż nic pomagamy. Oto wszystek świat za nim poszedł.
20
Erant autem quidam gentíles ex his, qui ascénderant ut adorárent in die festo. A byli niektórzy Pogani z tych, którzy przyszli byli żeby pokłon uczynili w dzień święty.
21
Hi ergo accessérunt ad Philíppum, qui erat a Bethsáida Galilǽæ, et rogábant eum, dicéntes: Dómine, vólumus Iesum vidére. Ci tedy przyszli do Filipa, który był z Bethsaidy Galilejskiej, i prosili go, mówiąc: Panie, chcemy Jezusa widzieć.
22
Venit Philíppus, et dicit Andréæ: Andréas rursum, et Philíppus dixérunt Iesu. Szedł Filip i powiedział Andrzejowi. A Andrzej zasię i Filip powiedzieli Jezusowi.
23
Iesus autem respóndit eis, dicens: Venit hora, ut clarificétur Fílius hóminis. A Jezus odpowiedział im, mówiąc: Przyszła godzi­na, aby był uwielbion Syn człowieczy.
24
Amen, amen dico vobis, nisi granum fruménti cadens in terram, mórtuum fúerit, Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: jeśli ziarno pszeniczne wpadszy w ziemię nie obumrze, samo zostawa. Lecz jeśli obumrze, wielki owoc przynosi.
25
ipsum solum manet: si autem mórtuum fúerit, multum fructum affert. Qui amat ánimam suam, perdet eam: et qui odit ánimam suam in hoc mundo, in vitam ætérnam custódit eam. Kto miłuje duszę swą, traci ją: a kto nienawidzi du­sze swojej na tym świecie, ku wiecznemu żywotowi strze­że jej.
26
Si quis mihi minístrat, me sequátur: et ubi sum ego, illic et miníster meus erit. Si quis mihi ministráverit, honorificábit eum Pater meus. Jeśli mnie kto służy, niech za mną idzie, a gdziem ja jest, tam i sługa mój będzie. Jeśli mi kto będzie słu­żył, uczci go Ociec mój.
27
Nunc ánima mea turbáta est. Et quid dicam? Pater, salvífica me ex hac hora. Sed proptérea veni in horam hanc. Teraz dusza moja zatrwożona jest. I cóż rzekę? Ojcze, wybaw mię tej godziny. Leczem dla tego przy­szedł na tę godzinę.
28
Pater, clarífica nomen tuum. Venit ergo vox de cælo: Et clarificávi, et íterum clarificábo. Ojcze, uwielbi imię twoje. Przyszedł tedy głos z nieba: I uwielbiłem, i jeszcze uwielbię.
29
Turba ergo, quæ stabat, et audíerat, dicébat tonítruum esse factum. Alii dicébant: Angelus ei locútus est. Rzesza tedy, która stała i słyszała, mówiła, iż za­grzmiało. A drudzy mówili: Anioł mówił do niego.
30
Respóndit Iesus, et dixit: Non propter me hæc vox venit, sed propter vos. Odpowiedział Jezus, i rzekł: Nie dla mnie ten głos przyszedł, ale dla was.
31
Nunc iudícium est mundi: nunc princeps huius mundi eiciétur foras. Teraz jest sąd świata: teraz książę tego świata precz wyrzucone będzie.
32
Et ego, si exaltátus fúero a terra, ómnia traham ad meípsum. A ja jeśli będę podwyższon od ziemie, pociągnę wszystko do siebie.
33
(Hoc autem dicébat, signíficans qua morte esset moritúrus.) (A mówił to, oznajmując jakową śmiercią miał umrzeć).
34
Respóndit ei turba: Nos audívimus ex lege, quia Christus manet in ætérnum: et quómodo tu dicis: Opórtet exaltári Fílium hóminis? quis est iste Fílius hóminis? Odpowiedziała mu rzesza: Myśmy słyszeli z zako­nu, że Chrystus trwa na wieki: a jakoż ty powiadasz, Potrzeba, aby był podwyższon Syn człowieczy? któryż to jest Syn człowieczy?
35
Dixit ergo eis Iesus: Adhuc módicum, lumen in vobis est. Ambuláte dum lucem habétis, ut non vos ténebræ comprehéndant: et qui ámbulat in ténebris, nescit quo vadat. Rzekł im tedy Jezus: Jeszcze przez mały czas jest między wami światłość. Chodźcie, póki światłość macie, żeby was ciemności nie ogarnęły: A kto w ciemności cho­dzi, nie wie kędy idzie.
36
Dum lucem habétis, crédite in lucem, ut fílii lucis sitis. Hæc locútus est Iesus: et ábiit, et abscóndit se ab eis. Póki światłość macie, wierzcie w światłość: aby­ście byli synami światłości. To powiedział Jezus: i szedł i schronił się od nich.
37
Cum autem tanta signa fecísset coram eis, non credébant in eum: A gdy tak wiele cudów czynił przed niemi, nie uwie­rzyli weń:
38
ut sermo Isaíæ prophétæ implerétur, quem dixit: Dómine, quis crédidit audítui nostro? et bráchium Dómini cui revelátum est? Aby się wypełniła mowa Izajasza proroka, którą po­wiedział: Panie, któż uwierzył słuchowi naszemu? a ramię Pańskie komu jest objawione?
39
Proptérea non póterant crédere, quia íterum dixit Isaías: Dla tego wierzyć nie mogli, iż jeszcze powiedział Izajasz:
40
Excæcávit óculos eórum, et indurávit cor eórum ut non vídeant óculis, et non intélligant corde, et convertántur, et sanem eos. Zaślepił oczy ich, i zatwardził serce ich: aby oczy­ma nie widzieli, i sercem nie zrozumieli: i nawrócili się, i uzdrowił je.
41
Hæc dixit Isaías, quando vidit glóriam eius, et locútus est de eo. To powiedział Izajasz, gdy widział chwałę jego, a mówił o nim.
42
Verúmtamen et ex princípibus multi credidérunt in eum: sed propter Pharisǽos non confitebántur, ut e synagóga non eiceréntur. Wszakże jednak i z Książąt wiele ich weń uwierzyło: ale dla Faryzeuszów nie wyznawali, aby nie byli z Bóżni­ce wyrzuceni.
43
Dilexérunt enim glóriam hóminum magis, quam glóriam Dei. Bo umiłowali chwałę ludzką, więcej niż chwałę Bo­żą.
44
Iesus autem clamávit, et dixit: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum, qui misit me. A Jezus wołał i mówił: Kto w mię wierzy, nie w mię wierzy, ale w tego, który mię posłał.
45
Et qui videt me, videt eum, qui misit me. I kto mię widzi: widzi onego, który mię posłał.
46
Ego lux in mundum veni: ut omnis, qui credit in me, in ténebris non máneat. Ja światłość przyszedłem na świat: aby każdy, który wierzy w mię, w ciemności nie mieszkał.
47
Et si quis audíerit verba mea, et non custodíerit, ego non iúdico eum: non enim veni ut iúdicem mundum, sed ut salvíficem mundum. A jeśliby kto słuchał słów moich, a nie strzegł, ja go nie sądzę. Bom nie przyszedł, żebym sądził świat, ale żebym świat zbawił.
48
Qui spernit me, et non áccipit verba mea, habet qui iúdicet eum. Sermo, quem locútus sum, ille iudicábit eum in novíssimo die. Kto mną gardzi, a nie przyjmuje słów moich, ma który go sądzi. Słowa, którem mówił, tego będą sądzić w dzień ostateczny.
49
Quia ego ex meípso non sum locútus, sed qui misit me Pater, ipse mihi mandátum dedit quid dicam, et quid loquar. Gdyżem ja z siebie samego nie mówił, ale Ociec, który mię posłał, ten mi dał rozkazanie cobych mówić i powiadać miał.
50
Et scio quia mandátum eius vita ætérna est. Quæ ergo ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. I wiem, że rozkazanie jego jest żywot wieczny. A przeto co ja powiadam, jako mi mówił Ociec tak powia­dam.
13
1
Ante diem festum Paschæ, sciens Iesus quia venit hora eius ut tránseat ex hoc mundo ad Patrem: cum dilexísset suos, qui erant in mundo, in finem diléxit eos. Przededniem świętym Paschy, wiedząc Jezus iż przyszła godzina jego, aby przeszedł z tego świata do Ojca: umiłowawszy swe, którzy byli na świecie, do końca je umiłował.
2
Et cœna facta, cum diábolus iam misísset in cor ut tráderet eum Iudas Simónis Iscariótæ: A odprawiwszy wieczerzą, gdy już był djabeł wrzu­cił w serce, żeby go wydał Judasz Symona Iszkaryoty.
3
sciens quia ómnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exívit, et ad Deum vadit: Wiedząc iż mu wszystko dał Ociec w ręce: a iż od Boga wyszedł i do Boga idzie:
4
surgit a cœna, et ponit vestiménta sua: et cum accepísset línteum, præcínxit se. Wstał od wieczerzej, i złożył szaty swe. A wzią­wszy prześcieradło, przepasał się.
5
Deínde mittit aquam in pelvim, et cœpit laváre pedes discipulórum, et extérgere línteo, quo erat præcínctus. Potem nalał wody w miednicę, i począł umywać nogi uczniów, i ucierać prześcieradłem, którem się był przepa­sał.
6
Venit ergo ad Simónem Petrum. Et dicit ei Petrus: Dómine, tu mihi lavas pedes? Przyszedł tedy do Symona Piotra. I rzekł mu Piotr: Panie, ty mnie nogi umywasz?
7
Respóndit Iesus, et dixit ei: Quod ego fácio, tu nescis modo: scies autem póstea. Odpowiedział Jezus, i rzekł mi: Co ja czynię, ty te­raz nie wiesz: ale dowiesz się potem.
8
Dicit ei Petrus: Non lavábis mihi pedes in ætérnum. Respóndit ei Iesus: Si non lávero te, non habébis partem mecum. Rzekł mu Piotr: Nie będziesz mi umywał nóg na wieki. Odpowiedział mu Jezus: Jeśli cię nie umyję, nie będziesz miał części ze mną.
9
Dicit ei Simon Petrus: Dómine, non tantum pedes meos, sed et manus, et caput. Rzekł mu Symon Piotr: Panie, nie tylko nogi moje, ale i ręce, i głowę.
10
Dicit ei Iesus: Qui lotus est, non índiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Et vos mundi estis, sed non omnes. Rzekł mu Jezus: Kto omyty jest, nie potrzebuje jedno, żeby nogi umył: ale jest czysty wszystek. I wy jesteście czystemi, ale nie wszyscy.
11
Sciébat enim quisnam esset qui tráderet eum: proptérea dixit: Non estis mundi omnes. Abowiem wiedział, któryby był co go miał wydać. Dla tego powiedział: Nie jesteście wszyscy czystemi.
12
Postquam ergo lavit pedes eórum, et accépit vestiménta sua, cum recubuísset íterum, dixit eis: Scitis quid fécerim vobis? Gdy tedy umył nogi ich, i wziął szaty swe, siadszy zasię rzekł im: Wiecie com wam uczynił?
13
Vos vocátis me Magíster, et Dómine, et bene dícitis: sum étenim. Wy mnie zowiecie Nauczycielu i Panie: a dobrze mówicie, bomci jest.
14
Si ergo ego lavi pedes vestros, Dóminus, et Magíster: et vos debétis alter altérius laváre pedes. Jeśli tedy ja Pan i Nauczyciel umyłem nogi wasze: i wy powinniście jeden drugiego nogi umywać.
15
Exémplum enim dedi vobis, ut quemádmodum ego feci vobis, ita et vos faciátis. Abowiem dałem wam przykład, abyście jakom ja wam uczynił, tak i wy czynili.
16
Amen, amen dico vobis: non est servus maior dómino suo: neque apóstolus maior est eo, qui misit illum. Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam: Nie jest słu­ga więtszy nad Pana swego, ani posłaniec jest więtszy nad onego, który go posyła.
17
Si hæc scitis, beáti éritis si fecéritis ea. Jeśli to wiecie, błogosławieni będziecie jeśli to uczynicie.
18
Non de ómnibus vobis dico: ego scio quos elégerim: sed ut adimpleátur Scriptúra: Qui mandúcat mecum panem, levábit contra me calcáneum suum. Nie o wszystkichci was mówię: ja wiem, którem obrał. Ale żeby się wypełniło pismo: Który je zemną chleb, podniesie przeciwko mnie piętę swoję.
19
Amodo dico vobis, priúsquam fiat: ut cum factum fúerit, credátis quia ego sum. Teraz wam powiadam, przed tem niż się stanie: abyście, gdy się stanie, wierzyli, iżem ja jest.
20
Amen, amen dico vobis: qui áccipit si quem mísero, me áccipit: qui autem me áccipit, áccipit eum, qui me misit. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto przyj­muje jeślibym kogo posłał, mnie przyjmuje: a kto mnie przyjmuje, onego przyjmuje, który mię posłał.
21
Cum hæc dixísset Iesus, turbátus est spíritu: et protestátus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. To rzekszy Jezus, zatrwożył się duchem: i oświad­czył, i rzekł: Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam: że je­den z was wyda mię.
22
Aspiciébant ergo ad ínvicem discípuli, hæsitántes de quo díceret. Pojrzeli tedy uczniowie jeden na drugiego, wątpiąc o kimby mówił.
23
Erat ergo recúmbens unus ex discípulis eius in sinu Iesu, quem diligébat Iesus. Był tedy jeden z uczniów jego siedzący na łonie Jezusowem, którego miłował Jezus.
24
Innuit ergo huic Simon Petrus, et dixit ei: Quis est, de quo dicit? Skinął tedy na tego Symon Piotr, i rzekł mu: Kto jest, o którym mówi?
25
Itaque cum recubuísset ille supra pectus Iesu, dicit ei: Dómine quis est? On tedy położywszy się na piersiach Jezusowych, rzekł mu: Panie, kto jest?
26
Respóndit Iesus: Ille est, cui ego intínctum panem porréxero. Et cum intinxísset panem, dedit Iudæ Simónis Iscariótæ. Odpowiedział Jezus: On jest, któremu ja omoczony chleb podam. A omoczywszy chleb dał Judaszowi Sy­mona Iszkaryoty.
27
Et post buccéllam, introívit in eum Sátanas. Et dixit ei Iesus: Quod facis, fac cítius. A po sztuczce wstąpił weń szatan. I rzekł mu Jezus: Co czynisz, czyń rychlej.
28
Hoc autem nemo scivit discumbéntium ad quid díxerit ei. A tego żaden nie rozumiał z siedzących, na coby mu rzekł.
29
Quidam enim putábant, quia lóculos habébat Iudas, quod dixísset ei Iesus: Eme ea, quæ opus sunt nobis ad diem festum: aut egénis ut áliquid daret. Abowiem niektórzy mniemali, gdyż Judasz miał mieszek, iż mu rzekł Jezus: Nakup tedy czego nam po­trzeba na dzień święty: abo iżby co dał ubogim.
30
Cum ergo accepísset ille buccéllam, exívit contínuo. Erat autem nox. On tedy wziąwszy sztuczkę, natychmiast wyszedł. A noc była.
31
Cum ergo exísset, dixit Iesus: Nunc clarificátus est Fílius hóminis, et Deus clarificátus est in eo. Gdy tedy wyszedł, rzekł Jezus: Teraz jest uwiel­bion Syn człowieczy: a Bóg uwielbion jest w nim.
32
Si Deus clarificátus est in eo, et Deus clarificábit eum in semetípso: et contínuo clarificábit eum. A jeśliż Bóg uwielbion jest w nim, i Bóg uwielbi go sam w sobie: a natychmiast go uwielbi.
33
Filíoli, adhuc módicum vobíscum sum. Quærétis me: et sicut dixi Iudǽis: Quo ego vado, vos non potéstis veníre: et vobis dico modo. Synaczkowie, jeszczem maluczko jest z wami. Bę­dziecie mię szukać: a jakom powiedział Żydom: gdzie ja idę, wy przyść nie możecie: i wam teraz powiadam.
34
Mandátum novum do vobis: ut diligátis ínvicem: sicut diléxi vos, ut et vos diligátis ínvicem. Przykazanie nowe daję wam: Abyście się społe­cznie miłowali: jakom was umiłował, abyście się i wy spo­łu miłowali.
35
In hoc cognóscent omnes quia discípuli mei estis, si dilectiónem habuéritis ad ínvicem. Po tem poznają wszyscy, żeście uczniami mojemi, jeśli miłość mieć będziecie jeden ku drugiemu.
36
Dicit ei Simon Petrus: Dómine, quo vadis? Respóndit Iesus: Quo ego vado non potes me modo sequi: sequéris autem póstea. Rzekł mu Symon Piotr: Panie, dokądże idziesz? Odpowiedział Jezus: Dokąd ja idę, nie możesz teraz za mną iść: ale potem pójdziesz.
37
Dicit ei Petrus: Quare non possum te sequi modo? ánimam meam pro te ponam. Rzekł mu Piotr: Czemu nie mogę za tobą iść teraz? duszę moję za cię położę.
38
Respóndit ei Iesus: Animam tuam pro me pones? Amen, amen dico tibi: non cantábit gallus, donec ter me neges. Odpowiedział mu Jezus: Duszę swą za mię poło­żysz? Zaprawdę, zaprawdę powiadani ci: Nie zapoje kur, aż się mnie po trzy kroć zaprzysz.
14
1
Non turbétur cor vestrum. Créditis in Deum, et in me crédite. Niech się nie trwoży serce wasze. Wierzycie w Boga: i w mię wierzcie,
2
In domo Patris mei mansiónes multæ sunt: si quo minus dixíssem vobis: quia vado paráre vobis locum. W domu ojca mego jest mieszkania wiele. Jeśliby inaczej, powiedziałbych wam był: Abowiem idę gotować wam miejsce.
3
Et si abíero, et præparávero vobis locum, íterum vénio, et accípiam vos ad meípsum: ut ubi sum ego, et vos sitis. A jeśli odejdę, i zgotuję wam miejsce: przydę zasię i wezmę was do mnie samego: iżbyście gdziem ja jest i wy byli.
4
Et quo ego vado scitis, et viam scitis. A dokąd ja idę wiecie, i drogę wiecie.
5
Dicit ei Thomas: Dómine, nescímus quo vadis: et quómodo póssumus viam scire? Rzekł mu Thomasz: Panie, nie wiemy dokąd idziesz: a jakoż możemy drogę wiedzieć?
6
Dicit ei Iesus: Ego sum via, et véritas, et vita. Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Rzekł mu Jezus: Jam jest droga, i prawda, i żywot. Żaden nie przychodzi do Ojca, jedno przez mię.
7
Si cognovissétis me, et Patrem meum útique cognovissétis: et ámodo cognoscétis eum, et vidístis eum. Gdybyście mię byli poznali: wżdybyście i Ojca mego byli poznali: a od tego czasu poznacie go, i widzie­liście go.
8
Dicit ei Philíppus: Dómine, osténde nobis Patrem, et súfficit nobis. Rzekł mu Filip: Panie, ukaż nam Ojca, a dosyć nam.
9
Dicit ei Iesus: Tanto témpore vobíscum sum, et non cognovístis me? Philíppe, qui videt me, videt et Patrem. Quómodo tu dicis: Osténde nobis Patrem? Rzekł mu Jezus: Przez tak długi czas jestem z wami: a nie poznaliście mię? Filipie, kto mię widzi, widzi i Oj­ca. Jakoż ty mówisz: Ukaż nam Ojca?
10
Non créditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Verba, quæ ego loquor vobis, a meípso non loquor. Pater autem in me manens, ipse facit ópera. Nie wierzycie, że ja w Ojcu, a Ociec jest we mnie? Słowa, które ja do was mówię, nie od samego siebie mówię. Lecz Ojciec we mnie mieszkający, on czyni uczynki.
11
Non créditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Nie wierzycie, iżem ja w Ojcu, a Ociec we mnie jest? Wżdy dla samych uczynków wierzcie.
12
Alióquin propter ópera ipsa crédite. Amen, amen dico vobis, qui credit in me, ópera quæ ego fácio, et ipse fáciet, et maióra horum fáciet: quia ego ad Patrem vado. Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam. Kto wierzy w mię, uczynki, które ja czynię, i on czynić będzie, i więtsze nad te czynić będzie.
13
Et quodcúmque petiéritis Patrem in nómine meo, hoc fáciam: ut glorificétur Pater in Fílio. Bo ja do Ojca idę: a oczkolwiek będziecie prosić Ojca w imię moje, to uczynię: aby był uwłelbion Ociec w Synu.
14
Si quid petiéritis me in nómine meo, hoc fáciam. Jeśli mię o co będziecie prosić w imię moje, to uczy­nię.
15
Si dilígitis me, mandáta mea serváte. Jeśli mię miłujecie, chowajcie przykazania moje.
16
Et ego rogábo Patrem, et álium Paráclitum dabit vobis, ut máneat vobíscum in ætérnum, A ja prosić będę Ojca, a innego pocieszyciela da wam, aby z wami mieszkał na wieki.
17
Spíritum veritátis, quem mundus non potest accípere, quia non videt eum, nec scit eum: vos autem cognoscétis eum, quia apud vos manébit, et in vobis erit. Ducha prawdy, którego świat przyjąć nie może: bo go nie widzi, ani go zna. Lecz wy poznacie go: iż u was mieszkać będzie i w was będzie.
18
Non relínquam vos órphanos: véniam ad vos. Nie zostawię was sierotami: przydę do was.
19
Adhuc módicum, et mundus me iam non videt. Vos autem vidétis me: quia ego vivo, et vos vivétis. Jeszcze maluczko: a świat mię już nie widzi. Lecz wy mnie widziecie: bo ja żywę, i wy żyć będziecie,
20
In illo die vos cognoscétis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. W on dzień wy poznacie, żem ja jest w Ojcu moim, a wy we mnie, a ja w was.
21
Qui habet mandáta mea, et servat ea: ille est, qui díligit me. Qui autem díligit me, diligétur a Patre meo: et ego díligam eum, et manifestábo ei meípsum. Kto ma przykazania moje, i zachowywa je, ten jest, który mnie miłuje. A kto mnie miłuje, będzie miłowan od Ojca mego: i ja go miłować będę, i objawię mu siebie samego.
22
Dicit ei Iudas, non ille Iscariótes: Dómine, quid factum est, quia manifestatúrus es nobis teípsum, et non mundo? Powiedział mu Judas, nie on Iskaryot: Panie, cóż się stało, że się nam objawić masz, a nie światu?
23
Respóndit Iesus, et dixit ei: Si quis díligit me, sermónem meum servábit, et Pater meus díliget eum, et ad eum veniémus, et mansiónem apud eum faciémus: Odpowiedział Jezus, i rzekł mu: Jeśli mię kto miłu­je, będzie chował mowę moje: a Ociec mój umiłuje go, i do niego przydziemy, a mieszkanie u niego uczynimy.
24
qui non díligit me, sermónes meos non servat. Et sermónem, quem audístis, non est meus: sed eius, qui misit me, Patris. Kto mnie nie miłuje, mów moich nie chowa. A mowę, którąście słyszeli, nie jest moja: ale tego, który mię posłał, Ojca.
25
Hæc locútus sum vobis apud vos manens. Tom wam powiedział u was mieszkając.
26
Paráclitus autem Spíritus sanctus, quem mittet Pater in nómine meo, ille vos docébit ómnia, et súggeret vobis ómnia, quæcúmque díxero vobis. Lecz pocieszyciel Duch święty, którego Ociec pośle w imię moje, on was wszystkiego nauczy: i przypomni wam wszystko, cokolwiek bym wam powiedział.
27
Pacem relínquo vobis, pacem meam do vobis: non quómodo mundus dat, ego do vobis. Non turbétur cor vestrum, neque formídet. Pokój zostawuję wam; pokój mój daję wam: Nie jako dawa świat, ja wam daję. Niech się nie trwoży serce wasze, ani się lęka.
28
Audístis quia ego dixi vobis: Vado, et vénio ad vos. Si diligerétis me, gauderétis útique, quia vado ad Patrem: quia Pater maior me est. Słyszeliście, żem ja wam powiedział: Odchodzę i przychodzę do was. Gdybyście mię miłowali, wżdybyście się radowali, iż idę do Ojca: Bo Ociec więtszy jest niźli ja.
29
Et nunc dixi vobis priúsquam fiat: ut cum factum fúerit, credátis. I terazem wam powiedział przedtem niż się sta­nie: iżbyście, gdy się stanie, wierzyli.
30
Iam non multa loquar vobíscum: venit enim princeps mundi huius, et in me non habet quidquam. Już wiele z wami mówić nie będę. Abowiem idzie książę świata tego, a we mnie nic nie ma.
31
Sed ut cognóscat mundus quia díligo Patrem, et sicut mandátum dedit mihi Pater, sic fácio. Súrgite, eámus hinc. Ale iżby świat poznał, że miłuję Ojca: a jako mi Ociec rozkazanie dał tak czynię. Wstańcie, pódźmy ztąd.
15
1
Ego sum vitis vera, et Pater meus agrícola est. Jam jest winna macica prawdziwa: A Ociec mój jest oraczem.
2
Omnem pálmitem in me non feréntem fructum, tollet eum: et omnem, qui fert fructum, purgábit eum, ut fructum plus áfferat. Wszelką latorośl we mnie nie przynoszącą owocu odetnie ją: a wszelką, która przynosi owoc, ochędoży ją aby więcej owocu przynosiła.
3
Iam vos mundi estis propter sermónem, quem locútus sum vobis. Już wy jesteście czystemi dla mowy, którąm do was mówił.
4
Manéte in me, et ego in vobis. Sicut palmes non potest ferre fructum a semetípso, nisi mánserit in vite: sic nec vos, nisi in me manséritis. Mieszkajcie we mnie, a ja w was. Jako latorośl nie może przynosić owocu sama z siebie, jeśli nie będzie trwać w winnej macicy: także ani wy, jeśli we mnie mieszkać nie będziecie.
5
Ego sum vitis, vos pálmites: qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potéstis fácere. Jam jest winna macica: wyście latorośl. Kto mie­szka we mnie, a ja w nim, ten siła owocu przynosi. Bo bezemnie nic czynić nie możecie.
6
Si quis in me non mánserit, mittétur foras sicut palmes, et aréscet, et cólligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Jeśliby kto we mnie nie trwał, precz wyrzucon bę­dzie jako latorośl, i uschnie, i zbiorą ją, i do ognia wrzu­cą, i gore.
7
Si manséritis in me, et verba mea in vobis mánserint, quodcúmque voluéritis petétis, et fiet vobis. Jeśliż we mnie trwać będziecie, a słowa moje w was trwać będą, czegokolwiek zachcecie prosić będziecie, i stanie się wam.
8
In hoc clarificátus est Pater meus, ut fructum plúrimum afferátis, et efficiámini mei discípuli. W tem jest uwielbion Ociec mój: iżbyście barzo wiele owocu przynieśli, i stali się mojemi uczniami.
9
Sicut diléxit me Pater, et ego diléxi vos. Manéte in dilectióne mea. Jako mię umiłował Ociec, i ja umiłowałem was. Trwaj­cież w miłości mojej.
10
Si præcépta mea servavéritis, manébitis in dilectióne mea, sicut et ego Patris mei præcépta servávi, et máneo in eius dilectióne. Jeśli przykazania moje zachowacie, będziecie trwać w miłości mojej, jakom i ja zachował rozkazanie Ojca mego, i trwam w miłości jego.
11
Hæc locútus sum vobis: ut gáudium meum in vobis sit, et gáudium vestrum impleátur. Tom wam powiedział: aby wesele moje w was było, a wesele wasze napełniło się.
12
Hoc est præcéptum meum, ut diligátis ínvicem, sicut diléxi vos. To jest przykazanie moje, abyście się społecznie miłowali, jakom was umiłował.
13
Maiórem hac dilectiónem nemo habet, ut ánimam suam ponat quis pro amícis suis. Więtszej nad tę miłości żaden niema: aby kto duszę swą położył za przyjacioły swoje.
14
Vos amíci mei estis, si fecéritis quæ ego præcípio vobis. Wy jesteście przyjaciele moi, jeśli czynić będzie­cie co ja wam rozkazuję.
15
Iam non dicam vos servos: quia servus nescit quid fáciat dóminus eius. Vos autem dixi amícos: quia ómnia quæcúmque audívi a Patre meo, nota feci vobis. Już was nie będę zwał sługami: bo sługa nie wie co czyni Pan jego: Lecz was nazwałem przyjacioły, bo wszystko com słyszał od Ojca mego oznajmiłem wam.
16
Non vos me elegístis, sed ego elégi vos, et pósui vos ut eátis, et fructum afferátis, et fructus vester máneat: ut quodcúmque petiéritis Patrem in nómine meo, det vobis. Nie wyście mnie obrali: alem ja was obrał. I postanowiłem was, abyście szli i przynieśli owoc, a owoc by wasz trwał: aby oczkolwiekbyście prosili Ojca w imię moje, dał wam.
17
Hæc mando vobis: ut diligátis ínvicem. To wam przykazuję: abyście się społecznie miło­wali.
18
Si mundus vos odit, scitóte quia me priórem vobis ódio hábuit. Jeśli was świat nienawidzi: wiedzcie iż, mnie pier­wej niż was nienawidział.
19
Si de mundo fuissétis, mundus quod suum erat dilígeret: quia vero de mundo non estis, sed ego elégi vos de mundo, proptérea odit vos mundus. Byście byli z świata: światby co jego było miłował: Lecz iżeście nie są z świata, alem ja was wybrał z świata, przetoż was świat nienawidzi.
20
Mementóte sermónis mei, quem ego dixi vobis: Non est servus maior dómino suo. Si me persecúti sunt, et vos persequéntur: si sermónem meum servavérunt, et vestrum servábunt. Wspomnicie na mowę moję, którąm ja wam mó­wił: Nie jest sługa więtszy nad Pana swego. Jeśli mnie prześladowali, i was prześladować będą. Jeśli mowę moję chowali, i wasze chować będą.
21
Sed hæc ómnia fácient vobis propter nomen meum: quia nésciunt eum, qui misit me. Ale wam to wszystko czynić będą dla imienie a mego: bo nie znają tego, który mię posłał.
22
Si non veníssem, et locútus fuíssem eis, peccátum non habérent: nunc autem excusatiónem non habent de peccáto suo. Bych był nie przyszedł, a nie mówił im, nie mieliby grzechu: lecz teraz nie mają wymówki z grzechu swego.
23
Qui me odit, et Patrem meum odit. Kto mnie nienawidzi, i Ojca mego nienawidzi.
24
Si ópera non fecíssem in eis, quæ nemo álius fecit, peccátum non habérent: nunc autem et vidérunt, et odérunt et me, et Patrem meum. Bych był między niemi uczynków nie czynił, któ­rych żaden inszy nie czynił: nie mieliby grzechu, lecz teraz i widzieli i nienawidzieli i mnie i Ojca mego.
25
Sed ut adimpleátur sermo, qui in lege eórum scriptus est: Quia ódio habuérunt me gratis. Ale żeby się wypełniła mowa, która jest w zakonie ich napisana: Że mię niesłusznie mieli w nienawiści.
26
Cum autem vénerit Paráclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spíritum veritátis, qui a Patre procédit, ille testimónium perhibébit de me: A gdy przydzie pocieszyciel, którego ja wam poślę od Ojca, Ducha prawdy, który od Ojca pochodzi: on o mnie świadectwo dawać będzie.
27
et vos testimónium perhibébitis, quia ab inítio mecum estis. I wy świadectwo wydawać będziecie: bo zemną od początku jesteście.
16
1
Hæc locútus sum vobis, ut non scandalizémini. Tom wam powiedział, abyście się nie gorszyli.
2
Absque synagógis fácient vos: sed venit hora, ut omnis qui intérficit vos, arbitrétur obséquium se præstáre Deo. Wyłączą was z bóżnic: Ale idzie godzina, że wszelki, który was zabija, mniemać będzie, że czyni posługę Bogu.
3
Et hæc fácient vobis, quia non novérunt Patrem, neque me. A to wam uczynią, iż nie znają Ojca, ani mnie.
4
Sed hæc locútus sum vobis, ut cum vénerit hora eórum, reminiscámini quia ego dixi vobis. Alem to wam powiedział: abyście gdy godzina przydzie, wspomnieli na to, żem ja wam powiedział.
5
Hæc autem vobis ab inítio non dixi, quia vobíscum eram. Et nunc vado ad eum, qui misit me: et nemo ex vobis intérrogat me: Quo vadis? A tegom wam z przodku nie powiadał, iżem był z wami. A teraz idę do tego, który mię posłał: a żaden z was nie pyta mię, dokąd idziesz?
6
Sed quia hæc locútus sum vobis, tristítia implévit cor vestrum. Ależ iżem to wam powiedział, smutek napełnił serce wasze.
7
Sed ego veritátem dico vobis: éxpedit vobis ut ego vadam: si enim non abíero, Paráclitus non véniet ad vos: si autem abíero, mittam eum ad vos. Aleć ja prawdę wam powiadam: pożyteczno wam abych ja odszedł. Bo jeśli nie odejdę, pocieszyciel nie przydzie do was: a jeśli odejdę, poślę go do was.
8
Et cum vénerit ille, árguet mundum de peccáto, et de iustítia, et de iudício. A on gdy przydzie, będzie karał świat z grzechu, i z sprawiedliwości, i z sądu.
9
De peccáto quidem, quia non credidérunt in me. Z grzechu mówię: iż nie wierzę w mię.
10
De iustítia vero, quia ad Patrem vado, et iam non vidébitis me. A z sprawiedliwości, iż do Ojca idę a już mię nie ujrzycie.
11
De iudício autem, quia princeps huius mundi iam iudicátus est. A z sądu, iż książę tego świata, już jest osądzone.
12
Adhuc multa hábeo vobis dícere, sed non potéstis portáre modo. Jeszcze wam wiele mam mówić: ale teraz znieść nie możecie.
13
Cum autem vénerit ille Spíritus veritátis, docébit vos omnem veritátem: non enim loquétur a semetípso, sed quæcúmque áudiet loquétur, et quæ ventúra sunt annuntiábit vobis. Lecz gdy przydzie on Duch prawdy, nauczy was wszelkiej prawdy: Bo nie sam od siebie mówić będzie, ale cokolwiek usłyszy mówić będzie: i co przyść ma oznajmi wam.
14
Ille me clarificábit: quia de meo accípiet, et annuntiábit vobis. On mię uwielbi: bowiem z niego weźmie, a wam opowie.
15
Omnia quæcúmque habet Pater, mea sunt. Proptérea dixi: quia de meo accípiet, et annuntiábit vobis. Wszystko cokolwiek ma Ociec, moje jest. Dla tegom powiedział: że z mego weźmie, a wam opowie.
16
Módicum, et iam non vidébitis me: et íterum módicum, et vidébitis me: quia vado ad Patrem. Maluczko, a już mię nie ujrzycie: i zasię maluczko, a ujrzycie mię: iż idę do Ojca.
17
Dixérunt ergo ex discípulis eius ad ínvicem: Quid est hoc, quod dicit nobis: Módicum, et non vidébitis me: et íterum módicum, et vidébitis me, et quia vado ad Patrem? Mówili tedy z uczniów jego jeden do drugiego: Co to jest co nam mówi: Maluczko, a nie ujrzycie mię: i zasię maluczko, a ujrzycie mię: a iż idę do Ojca?
18
Dicébant ergo: Quid est hoc, quod dicit: Módicum? nescímus quid lóquitur. Mówili tedy: Ca to jest co mówi, Maluczko? niewiemy co powiada.
19
Cognóvit autem Iesus, quia volébant eum interrogáre, et dixit eis: De hoc quǽritis inter vos quia dixi: Módicum, et non vidébitis me: et íterum módicum, et vidébitis me. A poznał Jezus, że go pytać chcieli: i rzekł im: O tem się pytacie między sobą, iżem rzekł: maluczko, a nie ujrzycie mię: i zasię maluczko, a ujrzycie mię?
20
Amen, amen dico vobis: quia plorábitis, et flébitis vos, mundus autem gaudébit: vos autem contristabímini, sed tristítia vestra vertétur in gáudium. Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam, iż będziecie płakać i lamentować wy, a świat się będzie weselił: a wy się smęcić będziecie, ale smutek wasz w radość się obró­ci.
21
Múlier cum parit, tristítiam habet, quia venit hora eius: cum autem pepérerit púerum, iam non méminit pressúræ propter gáudium, quia natus est homo in mundum. Niewiasta, gdy rodzi, smętek ma, iż przyszła jej go­dzina: lecz gdy porodzi dzieciątko, już nie pamięta uciśnienia dla radości, iż się człowiek na świat narodził.
22
Et vos ígitur nunc quidem tristítiam habétis, íterum autem vidébo vos, et gaudébit cor vestrum: et gáudium vestrum nemo tollet a vobis. I wy tedy teraz wprawdzie smutek macie: lecz za­się oglądam was, a będzie się radowało serce wasze: a radości waszej żaden od was nie odejmie.
23
Et in illo die me non rogábitis quidquam. Amen, amen dico vobis: si quid petiéritis Patrem in nómine meo, dabit vobis. A dnia onego nie będziecie mię niocz pytać. Za­prawdę, zaprawdę wam powiadam: Jeśli o co prosić będzie­cie Ojca w imię moje, da wam.
24
Usque modo non petístis quidquam in nómine meo: pétite, et accipiétis, ut gáudium vestrum sit plenum. Dotychmiast ni oczeście nie prosili w imię moje. Proście, a weźmiecie: aby radość wasza była pełna.
25
Hæc in provérbiis locútus sum vobis. Venit hora cum iam non in provérbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiábo vobis. Tom wam powiadał przez przypowieście: Przy­chodzi godzina, gdy już nie przez przypowieści wam bę­dę, ale jawnie o Ojcu oznajmię wam.
26
In illo die in nómine meo petétis: et non dico vobis quia ego rogábo Patrem de vobis: W on dzień w imię moje prosić będziecie: i nie mó­wię wam, iż ja będę Ojca prosił za wami.
27
ipse enim Pater amat vos, quia vos me amástis, et credidístis, quia ego a Deo exívi. Abowiem sam Ociec miłuje was, żeście wy mnie umi­łowali, i uwierzyliście, żem ja od Boga wyszedł.
28
Exívi a Patre, et veni in mundum: íterum relínquo mundum, et vado ad Patrem. Wyszedłem od Ojca, a przyszedłem na świat: zaś opuszczam świat, a idę do Ojca.
29
Dicunt ei discípuli eius: Ecce nunc palam lóqueris, et provérbium nullum dicis: Rzekli mu uczniowie jego: Oto, teraz jawnie mó­wisz, a żadnej przypowieści nie powiadasz.
30
nunc scimus quia scis ómnia, et non opus est tibi ut quis te intérroget: in hoc crédimus quia a Deo exísti. Teraz wiemy, że wszystko wiesz, a nie potrzebać, że­by cię kto pytał. Dla tego wierzymy, żeś od Boga wy­szedł.
31
Respóndit eis Iesus: Modo créditis? Odpowiedział im Jezus: Teraz Wierzycie?
32
ecce venit hora, et iam venit, ut dispergámini unusquísque in própria, et me solum relinquátis: et non sum solus, quia Pater mecum est. Oto przychodzi godzina, i teraz przyszła: abyście się każdy w swą rozpierzchnęli, a mnie samego zostawili: a nie jestem sam, bo jest Ociec zemną.
33
Hæc locútus sum vobis, ut in me pacem habeátis. In mundo pressúram habébitis: sed confídite, ego vici mundum. Tom wam powiedział, abyście we mnie pokój mie­li. Na świecie ucisk mieć będziecie: ale ufajcie, jam zwyciężył świat.
17
1
Hæc locútus est Iesus: et sublevátis óculis in cælum, dixit: Pater venit hora: clarífica Fílium tuum, ut Fílius tuus claríficet te: To mówił Jezus: i podniósszy oczy w niebo, rzekł: Ojcze, przyszła godzina, wsław Syna twego, aby się Syn twój wsławił:
2
sicut dedísti ei potestátem omnis carnis, ut omne, quod dedísti ei, det eis vitam ætérnam. Jakoś jemu dał władzą nad wszelkiem ciałem, iżby wszem, któreś mu dał, dał im żywot wieczny.
3
Hæc est autem vita ætérna: ut cognóscant te, solum Deum verum, et quem misísti Iesum Christum. A ten jest żywot wieczny, aby poznali ciebie sa­mego Boga prawdziwego, i któregoś posłał Jezusa Chry­stusa.
4
Ego te clarificávi super terram: opus consummávi, quod dedísti mihi ut fáciam: Jam wsławił ciebie na ziemi: wykonałem sprawę, którąś mi zlecił.
5
et nunc clarífica me tu, Pater, apud temetípsum, claritáte quam hábui, priúsquam mundus esset, apud te. A teraz wsław mię ty Ojcze sam u siebie chwałą, którąm miał u ciebie pierwej niźli świat był.
6
Manifestávi nomen tuum homínibus, quos dedísti mihi de mundo: tui erant, et mihi eos dedísti: et sermónem tuum servavérunt. Oznajmiłem imię twe ludziom, któreś mi dał z świa­ta: Twoić byli, i dałeś mi je: a mowę twoję zachowali.
7
Nunc cognovérunt quia ómnia, quæ dedísti mihi, abs te sunt: Teraz poznali, iż wszystko coś mi dał od ciebie jest:
8
quia verba, quæ dedísti mihi, dedi eis: et ipsi accepérunt, et cognovérunt vere quia a te exívi, et credidérunt quia tu me misísti. Abowiem słowa, któreś mi dał, dałem im: a oni przy­jęli, i poznali prawdziwie, żem od ciebie wyszedł: i uwie­rzyli żeś ty mnie posłał.
9
Ego pro eis rogo: non pro mundo rogo, sed pro his, quos dedísti mihi: quia tui sunt: Ja za niemi proszę: Nie za światem proszę: lecz za temi, któreś mi dał.
10
et mea ómnia tua sunt, et tua mea sunt: et clarificátus sum in eis. Bo są twoi: i wszystkie rzeczy moje są twoje: a twoje są moje: i wsławionem jest w nich. A jużem nie jest na świecie: ale ci są na świecie, a ja do ciebie idę.
11
Et iam non sum in mundo, et hi in mundo sunt, et ego ad te vénio. Pater sancte, serva eos in nómine tuo, quos dedísti mihi: ut sint unum, sicut et nos. Ojcze święty, zachowaj je w imię twoje, któreś mi dał: aby byli jedno jako i my.
12
Cum essem cum eis, ego servábam eos in nómine tuo. Quos dedísti mihi, custodívi: et nemo ex eis périit, nisi fílius perditiónis, ut Scriptúra impleátur. Gdym z niemi był, jam je zachowywał w imię twoje. Któreś mi dał, strzegłem i żaden z nich nie zginął, jedno syn zatracenia: żeby się pismo spełniło.
13
Nunc autem ad te vénio: et hæc loquor in mundo, ut hábeant gáudium meum implétum in semetípsis. A teraz idę do ciebie: i mówię to na świecie, aby mieli wesele moje wypełnione sami w sobie.
14
Ego dedi eis sermónem tuum, et mundus eos ódio hábuit, quia non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Jam im dał mowę twoję, a świat miał je w niena­wiści, iż nie są z świata, jako i ja nie jestem z świata.
15
Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. Nie proszę, abyś je zjął z świata: ale żebyś je zacho­wał ode złego.
16
De mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Nie sąć z świata: jako i ja nie jestem z świata.
17
Sanctífica eos in veritáte. Sermo tuus véritas est. Poświęć je w prawdzie. Mowa twoja jest prawda.
18
Sicut tu me misísti in mundum, et ego misi eos in mundum. Jakoś ty mnie posłał na świat, i jam je posłał na świat.
19
Et pro eis ego sanctífico meípsum: ut sint et ipsi sanctificáti in veritáte. A za nie, ja poświącam samego siebie: aby i oni byli poświęceni w prawdzie.
20
Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis, qui creditúri sunt per verbum eórum in me: A nie tylko za niemi proszę, ale i za temi, którzy przez słowo ich uwierzą w mię:
21
ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint: ut credat mundus, quia tu me misísti. Aby wszyscy byli jedno, jako ty Ojcze we mnie, a ja w tobie: aby i oni w nas jedno byli: aby uwierzył świat, iżeś ty mnie posłał.
22
Et ego claritátem, quam dedísti mihi, dedi eis: ut sint unum, sicut et nos unum sumus. A ja chwałę którąś mnie dał, dałem im: aby byli jedno, jako i my jedno jesteśmy.
23
Ego in eis, et tu in me: ut sint consummáti in unum: et cognóscat mundus quia tu me misísti, et dilexísti eos, sicut et me dilexísti. Ja w nich, a ty we mnie, aby byli doskonałemi w jedno: a iżby poznał żeś ty mnie posłał, i umiłowałeś je, jakoś i mnie umiłował.
24
Pater, quos dedísti mihi, volo ut ubi sum ego, et illi sint mecum: ut vídeant claritátem meam, quam dedísti mihi: quia dilexísti me ante constitutiónem mundi. Ojcze, któreś mi dał, chcę, aby gdziem ja Jest, i oni byli zemną: aby oglądali chwałę moję, którąś mi dał: abowiemeś mię umiłował przez założeniem świata.
25
Pater iuste, mundus te non cognóvit: ego autem te cognóvi: et hi cognovérunt, quia tu me misísti. Ojcze sprawiedliwy, świat cię nie poznał, a jam cie­bie poznał: i ci co poznali, żeś ty mnie posłał.
26
Et notum feci eis nomen tuum, et notum fáciam: ut diléctio, qua dilexísti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. I oznajmiłem im imię twoje, i oznajmię: aby miłość, którąś mnie umiłował, w nich była, a ja w nich.
18
1
Hæc cum dixísset Iesus, egréssus est cum discípulis suis trans torréntem Cedron, ubi erat hortus, in quem introívit ipse, et discípuli eius. To wyrzekłszy Jezus, wyszedł z uczniami swemi za potok Cedron, kędy był ogród: do którego on wszedł i uczniowie jego.
2
Sciébat autem et Iudas, qui tradébat eum, locum: quia frequénter Iesus convénerat illuc cum discípulis suis. A wiedział i Judasz, który go wydawał, miejsce, iż się tam często schadzał Jezus z uczniami swojemi.
3
Iudas ergo cum accepísset cohórtem, et a pontifícibus, et Pharisǽis minístros, venit illuc cum latérnis, et fácibus, et armis. Judasz tedy wziąwszy rotę, i od nawyższych kapła­nów i Faryzeuszów służebniki: przyszedł tam z latarniami, i z pochodniami, i z broniami.
4
Iesus ítaque sciens ómnia, quæ ventúra erant super eum, procéssit, et dixit eis: Quem quǽritis? A tak Jezus, widząc wszystko co nań przyść miało, wyszedł i rzekł im: Kogo szukacie?
5
Respondérunt ei: Iesum Nazarénum. Dicit eis Iesus: Ego sum. Stabat autem et Iudas, qui tradébat eum, cum ipsis. Odpowiedzieli mu: Jezusa Nazareńskiego. Rzekł im Jezus: Jam jest. A z niemi też stał Judasz, który go wydawał.
6
Ut ergo dixit eis: Ego sum: abiérunt retrórsum, et cecidérunt in terram. Skoro im tedy rzekł: Jam jest: poszli nazad, i pa­dli na ziemię.
7
Iterum ergo interrogávit eos: Quem quǽritis? Illi autem dixérunt: Iesum Nazarénum. Spytał ich tedy zasię: Kogo szukacie? A oni powie­dzieli: Jezusa Nazareńskiego.
8
Respóndit Iesus: Dixi vobis, quia ego sum: si ergo me quǽritis, sínite hos abíre. Odpowiedział Jezus: Powiedziałem wam, iżem ja jest. Jeśli tedy mnie szukacie, dopuśćcie tym odejść.
9
Ut implerétur sermo, quem dixit: Quia quos dedísti mihi, non pérdidi ex eis quemquam. Aby się wypełniła mowa, którą wyrzekł: Iż któreś mi dał, żadnegom z nich nie stracił.
10
Simon ergo Petrus habens gládium edúxit eum: et percússit pontíficis servum, et abscídit aurículam eius déxteram. Erat autem nomen servo Malchus. Symon tedy Piotr mając kord, dobył go: i uderzył sługę Nawyższego kapłana, i uciął prawe ucho jego. A słudze było imię Malchus.
11
Dixit ergo Iesus Petro: Mitte gládium tuum in vagínam. Cálicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Rzekł tedy Jezus Piotrowi: Włóż twój kord w po­chwy. Kielicha, który mi dał Ociec pić go nie będę?
12
Cohors ergo, et tribúnus, et minístri Iudæórum comprehendérunt Iesum, et ligavérunt eum. Rota tedy i Rotmistrz i służebnicy Żydowscy poj­mali Jezusa, i związali go:
13
Et adduxérunt eum ad Annam primum: erat enim socer Caíphæ, qui erat póntifex anni illíus. I przywiedli go naprzód do Annasza: Bo był świekier Kaiphaszów, który był Nawyższym kapłanem roku onego.
14
Erat autem Caíphas, qui consílium déderat Iudǽis: Quia éxpedit unum hóminem mori pro pópulo. A Kaiphasz był, który był radę dał Żydom: Że pożyteczno jest, aby jeden człowiek umarł za lud.
15
Sequebátur autem Iesum Simon Petrus, et álius discípulus. Discípulus autem ille erat notus pontífici, et introívit cum Iesu in átrium pontíficis. I szedł za Jezusem Symon Piotr, i drugi uczeń. A ten uczeń był znajomy Nawyższemu kapłanowi: i wszedł z Jezusem do dworu Nawyższego kapłana.
16
Petrus autem stabat ad óstium foris. Exívit ergo discípulus álius, qui erat notus pontífici, et dixit ostiáriæ: et introdúxit Petrum. A Piotr stał u drzwi na dworze. Wyszedł tedy dru­gi uczeń, który był znajomy Nawyższemu kapłanowi, i rzekł odźwierny, i wprowadził Piotra.
17
Dicit ergo Petro ancílla ostiária: Numquid et tu ex discípulis es hóminis istíus? Dicit ille: Non sum. Rzekła tedy Piotrowi służebnica odźwierna: Zaliś i ty nie jest z uczniów człowieka tego? On powiedział: Nie jestem.
18
Stabant autem servi, et minístri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciébant se: erat autem cum eis et Petrus stans, et calefáciens se. I stała czeladź i służebnicy u węgla, bo zimno było, i grzali się: a był z niemi i Piotr, stojąc i grzejąc się.
19
Póntifex ergo interrogávit Iesum de discípulis suis, et de doctrína eius. Tedy Nawyższy kapłan spytał Jezusa o jego uczniach, i o nauce jego.
20
Respóndit ei Iesus: Ego palam locútus sum mundo: ego semper dócui in synagóga, et in templo, quo omnes Iudǽi convéniunt: et in occúlto locútus sum nihil. Odpowiedział mu Jezus: Jam jawnie mówił światu: jam zawsze uczył w bóżnicy, i w kościele gdzie się wszyscy Żydowie schadzają: a w skrytości nicem nie mówił.
21
Quid me intérrogas? intérroga eos, qui audiérunt quid locútus sim ipsis: ecce hi sciunt quæ díxerim ego. Co mię pytasz? pytaj tych, którzy słuchali com im mówił: oto ci wiedzą com ja mówił.
22
Hæc autem cum dixísset, unus assístens ministrórum dedit álapam Iesu, dicens: Sic respóndes pontífici? A gdy to wyrzekł, jeden z służebników stojący tam, dał policzek Jezusowi, mówiąc: Tak odpowiadasz Nawyż­szemu kapłanowi?
23
Respóndit ei Iesus: Si male locútus sum, testimónium pérhibe de malo: si autem bene, quid me cædis? Odpowiedział mu Jezus: Jeślim źle rzekł, Daj świa­dectwo o złem: a jeśliż dobrze, czemu mię bijesz?
24
Et misit eum Annas ligátum ad Caípham pontíficem. I odesłał go Annasz związanego do Kaiphasza Na­wyższego kapłana.
25
Erat autem Simon Petrus stans, et calefáciens se. Dixérunt ergo ei: Numquid et tu ex discípulis eius es? Negávit ille, et dixit: Non sum. A Symon Piotr stał, i grzał się. Rzekli mu tedy: Izaliś i ty nie jest z uczniów jego? Zaprzał się on, i rzekł Nie jestem.
26
Dicit ei unus ex servis pontíficis, cognátus eius, cuius abscídit Petrus aurículam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Rzekł mu jeden z służebników Nawyższego kapła­na, powinowaty onego, którego Piotr uciął ucho: Zażem ja ciebie nie widział w ogrodzie z nim?
27
Iterum ergo negávit Petrus: et statim gallus cantávit. Zaprzał się tedy zasię Piotr: a natychmiast kur za­piał.
28
Addúcunt ergo Iesum a Caípha in prætórium. Erat autem mane: et ipsi non introiérunt in prætórium, ut non contaminaréntur, sed ut manducárent Pascha. Przywiedli tedy Jezusa od Kaiphasza na ratusz. A było rano: i sami nie weszli na ratusz, aby się nie zma­zali, ale iżby pożywali Paschy.
29
Exívit ergo Pilátus ad eos foras, et dixit: Quam accusatiónem affértis advérsus hóminem hunc? A tak Piłat wyszedł do nich z ratusza, i rzekł: Co za skargę przynosicie przeciw człowiekowi temu?
30
Respondérunt, et dixérunt ei: Si non esset hic malefáctor, non tibi tradidissémus eum. Odpowiedzieli, i rzekli mu: By ten nie był złoczyńcą, nie podalibyśmy go byli tobie.
31
Dixit ergo eis Pilátus: Accípite eum vos, et secúndum legem vestram iudicáte eum. Dixérunt ergo ei Iudǽi: Nobis non licet interfícere quemquam. Rzekł im tedy Piłat: Weźmicie go wy, a według zakonu waszego osądźcie go. Rzekli mu tedy Żydowie: Nam się niegodzi nikogo zabijać.
32
Ut sermo Iesu implerétur, quem dixit, signíficans qua morte esset moritúrus. Aby się wypełniła mowa Jezusowa, którą powie­dział, oznajmując, którą śmiercią miał umrzeć.
33
Introívit ergo íterum in prætórium Pilátus: et vocávit Iesum, et dixit ei: Tu es rex Iudæórum? Wszedł tedy zasię Piłat do ratusza, i wezwał Jezu­sa, i rzekł mu: Tyś jest król Żydowski?
34
Respóndit Iesus: A temetípso hoc dicis, an álii dixérunt tibi de me? Odpowiedział Jezus: Sam od siebie to mówisz, czylić inszy powiedzieli o mnie?
35
Respóndit Pilátus: Numquid ego Iudǽus sum? gens tua, et pontífices tradidérunt te mihi: quid fecísti? Odpowiedział Piłat: Azażem ja jest Żyd? Naród twój, i Nawyższy kapłani podali mi cię: coś uczynił?
36
Respóndit Iesus: Regnum meum non est de hoc mundo. Si ex hoc mundo esset regnum meum, minístri mei útique decertárent ut non tráderer Iudǽis: nunc autem regnum meum non est hinc. Odpowiedział Jezus: Królestwo moje nie jest z tego świata: Gdyby królestwo moje z tego świata było, wżdyby się bili słudzy moi, żebych nie był wydan Żydom. Lecz teraz królestwo moje nie jest ztąd.
37
Dixit ítaque ei Pilátus: Ergo rex es tu? Respóndit Iesus: Tu dicis quia rex sum ego. Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimónium perhíbeam veritáti: omnis, qui est ex veritáte, audit vocem meam. Rzekł mu tedy Piłat: Toś ty jest król? Odpowie­dział Jezus: Ty mówisz, żem ja jest królem. Jam się na to narodził, i na tom przyszedł na świat, abych świadectwo dał prawdzie. Wszelki, który jest z prawdy, słucha głosu mego.
38
Dicit ei Pilátus: Quid est véritas? Et cum hoc dixísset, íterum exívit ad Iudǽos, et dicit eis: Ego nullam invénio in eo causam. Rzekł mu Piłat: Co jest prawda? A to rzekłszy, wy­szedł zasię do Żydów, i rzekł im: Ja żadnej winy w nim nie najduję.
39
Est autem consuetúdo vobis ut unum dimíttam vobis in Pascha: vultis ergo dimíttam vobis regem Iudæórum? Lecz macie zwyczaj, abym wam jednego wypuścił na Paschę: chociaż tedy wypuszczę wam króla Żydowskie­go?
40
Clamavérunt ergo rursum omnes, dicéntes: Non hunc, sed Barábbam. Erat autem Barábbas latro. Zawołali tedy zaś wszyscy, mówiąc: Nie tego, ale Barabbasza. A Barabbasz był zbójca.
19
1
Tunc ergo apprehéndit Pilátus Iesum, et flagellávit. W ten czas tedy Piłat wziął Jezusa, i ubiczował.
2
Et mílites plecténtes corónam de spinis, imposuérunt cápiti eius: et veste purpúrea circumdedérunt eum. A żołnierze uplótłszy koronę z ciernia, włożyli na głowę jego: i szatą szarłatową odziali go.
3
Et veniébant ad eum, et dicébant: Ave rex Iudæórum: et dabant ei álapas. I przychodzili do niego, a mówili: Witaj królu Ży­dowski i dawali mu policzki.
4
Exívit ergo íterum Pilátus foras, et dicit eis: Ecce addúco vobis eum foras, ut cognoscátis quia nullam invénio in eo causam. Wyszedł tedy zasię Piłat przed ratusz, i rzekł im: Oto go wam wiodę przed ratusz: abyście poznali, że w nim żadnej winy nie najduję.
5
(Exívit ergo Iesus portans corónam spíneam, et purpúreum vestiméntum.) Et dicit eis: Ecce homo. Wyszedł tedy Jezus, niosąc cierniową koronę, i szatę szarłatową. I rzekł im: Oto człowiek.
6
Cum ergo vidíssent eum pontífices, et minístri, clamábant, dicéntes: Crucifíge, crucifíge eum. Dicit eis Pilátus: Accípite eum vos, et crucifígite: ego enim non invénio in eo causam. Gdy go tedy ujrzeli Nawyższy kapłani i służebni­cy, zawołali mówiąc: Ukrzyżuj, ukrzyżuj go. Rzekł im Piłat: Weźmicie go wy, a ukrzyżujcie, bo ja w nim winy nie najduję.
7
Respondérunt ei Iudǽi: Nos legem habémus, et secúndum legem debet mori, quia Fílium Dei se fecit. Odpowiedzieli mu Żydowie: My zakon mamy, a we­dle zakonu ma umrzeć, że się synem Bożym czynił.
8
Cum ergo audísset Pilátus hunc sermónem, magis tímuit. Gdy tedy Piłat usłyszał tę mowę, bardziej się ulękł.
9
Et ingréssus est prætórium íterum: et dixit ad Iesum: Unde es tu? Iesus autem respónsum non dedit ei. I wszedł zasię do ratusza, i rzekł do Jezusa: Zkądeś ty jest? Lecz mu Jezus nie dał odpowiedzi.
10
Dicit ergo ei Pilátus: Mihi non lóqueris? nescis quia potestátem hábeo crucifígere te, et potestátem hábeo dimíttere te? Rzekł mu tedy Piłat: Nie mówisz zemną? nie wiesz, iż mam moc ukrzyżować cię, i mam moc puścić cię?
11
Respóndit Iesus: Non habéres potestátem advérsum me ullam, nisi tibi datum esset désuper. Proptérea qui me trádidit tibi, maius peccátum habet. Odpowiedział Jezus: Nie miałbyś żadnej mocy prze­ciw mnie, gdybyć zwierzchu nie dano. Przetoż który mię tobie wydał, więtszy grzech ma.
12
Et exínde quærébat Pilátus dimíttere eum. Iudǽi autem clamábant dicéntes: Si hunc dimíttis, non es amícus Cǽsaris. Omnis enim, qui se regem facit, contradícit Cǽsari. I odtąd Piłat starał się, aby go puścił. Lecz Ży­dowie wołali, mówiąc: Jeśli tego wypuścisz, nie jesteś przyjaciel Cesarski. Każdy bowiem co się czyni królem, sprze­ciwia się Cesarzowi.
13
Pilátus autem cum audísset hos sermónes, addúxit foras Iesum: et sedit pro tribunáli, in loco qui dícitur Lithóstrotos, hebráice autem Gábbatha. A Piłat, usłyszawszy te mowy, wywiódł przed ratusz Jezusa, i siadł na stolicy sądowej, na miejscu, które zową Lithostrotos, a po Żydowsku Gabbatha.
14
Erat autem parascéve Paschæ, hora quasi sexta, et dicit Iudǽis: Ecce rex vester. A był dzień przygotowania Paschy, godzina ja­koby szósta, i rzekł Żydom: Oto król wasz.
15
Illi autem clamábant: Tolle, tolle, crucifíge eum. Dicit eis Pilátus: Regem vestrum crucifígam? Respondérunt pontífices: Non habémus regem, nisi Cǽsarem. A oni wołali: Strać, strać, ukrzyżuj go. Rzekł im Piłat: Króla waszego ukrzyżuję? Odpowiedzieli Nawyższy kapłani: Nie mamy króla jedno Cesarza.
16
Tunc ergo trádidit eis illum ut crucifigerétur. Suscepérunt autem Iesum, et eduxérunt. W ten czas tedy podał go im, żeby był ukrzyżowan. I wzięli Jezusa, i wywiedli.
17
Et báiulans sibi crucem exívit in eum, qui dícitur Calváriæ locum, hebráice autem Gólgotha: A niosąc krzyż sobie wyszedł na ono miejsce, któ­re zwano Trupiej głowy, a po Żydowsku Golgotha.
18
ubi crucifixérunt eum, et cum eo álios duos hinc et hinc, médium autem Iesum. Gdzie go ukrzyżowali, a z nim drugich dwu ztąd i zowąd, a w pośrodku Jezusa.
19
Scripsit autem et títulum Pilátus, et pósuit super crucem. Erat autem scriptum: Iesus Nazarénus, Rex Iudæórum. A napisał Piłat i tytuł: i postawił nad krzyżem. A było napisano: JEZUS NAZAREŃSKI KRÓL ŻYDOW­SKI.
20
Hunc ergo títulum multi Iudæórum legérunt: quia prope civitátem erat locus, ubi crucifíxus est Iesus, et erat scriptum hebráice, græce, et latíne. Ten tedy tytuł czytało wiele Żydów: iż blizko mia­sta było miejsce, gdzie był ukrzyżowan Jezus. A było na­pisano po Żydowsku, po Grecku, i po Łacinie.
21
Dicébant ergo Piláto pontífices Iudæórum: Noli scríbere: Rex Iudæórum: sed quia ipse dixit: Rex sum Iudæórum. Mówili tedy Piłatowi Nawyższy kapłani Żydowscy: Nie pisz: król Żydowski: ale, iż on powiadał: Jestem król Żydowski.
22
Respóndit Pilátus: Quod scripsi, scripsi. Odpowiedział Piłat: Com napisał, napisałem.
23
Mílites ergo cum crucifixíssent eum, accepérunt vestiménta eius (et fecérunt quátuor partes, unicuíque míliti partem), et túnicam. Erat autem túnica inconsútilis, désuper contéxta per totum. Żołnierze tedy, gdy go ukrzyżowali, wzięli szaty jego (i uczynili cztery części, każdemu żołnierzowi część) i su­knią. A była suknia nie szyta, od wierzchu cało dzia­na.
24
Dixérunt ergo ad ínvicem: Non scindámus eam, sed sortiámur de illa cuius sit. Ut Scriptúra implerétur, dicens: Partíti sunt vestiménta mea sibi: et in vestem meam misérunt sortem. Et mílites quidem hæc fecérunt. Mówili tedy jeden do drugiego, Nie krajmy jej: ale rzućmy o nię losy czyja ma być. Iżby się pismo wypełniło, mówiące: Podzielili sobie szaty moje: a o suknią moję rzu­cili los. A żołnierze to uczynili.
25
Stabant autem iuxta crucem Iesu mater eius, et soror matris eius, María Cléophæ, et María Magdaléne. I stały podle krzyża Jezusowego, matka jego, i sio­stra matki jego, Marya Kleophasowa, i Marya Magdale­na.
26
Cum vidísset ergo Iesus matrem, et discípulum stantem, quem diligébat, dicit matri suæ: Múlier, ecce fílius tuus. Gdy tedy ujrzał Jezus matkę i ucznia, którego mi­łował stojącego, rzekł matce swojej: Niewiasto, oto syn twój.
27
Deínde dicit discípulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accépit eam discípulus in sua. Potem rzekł uczniowi: Oto matka twoja. I od onej godziny wziął ją uczeń na swą pieczą.
28
Póstea sciens Iesus quia ómnia consummáta sunt, ut consummarétur Scriptúra, dixit: Sítio. Potem wiedząc Jezus, iż się już wszystko wykonało, aby się wykonało pismo, rzekł: Pragnę.
29
Vas ergo erat pósitum acéto plenum. Illi autem spóngiam plenam acéto, hyssópo circumponéntes, obtulérunt ori eius. Było tedy naczynie postawione octu pełne: A oni gębkę pełną octu, obłożywszy Izopem, podali do ust jego.
30
Cum ergo accepísset Iesus acétum, dixit: Consummátum est. Et inclináto cápite trádidit spíritum. Jezus tedy, gdy wziął ocet, rzekł: Wykonało się? A skłoniwszy głowę ducha oddał.
31
Iudǽi ergo (quóniam parascéve erat) ut non remanérent in cruce córpora sábbato (erat enim magnus dies ille sábbati), rogavérunt Pilátum ut frangeréntur eórum crura, et tolleréntur. Żydowie tedy (ponieważ był dzień Przygotowa­nia), aby na szabbat nie zostały ciała na krzyżu, (abowiem był wielki on dzień szabbatu ) prosili Piłata, aby połamano goleni ich, a zjęto je.
32
Venérunt ergo mílites: et primi quidem fregérunt crura, et altérius, qui crucifíxus est cum eo. Przyszli tedy żołnierze: a pierwszego złamali go­lenie, i drugiego, który z nim był ukrzyżowan.
33
Ad Iesum autem cum veníssent, ut vidérunt eum iam mórtuum, non fregérunt eius crura, Lecz przyszedszy do Jezusa, gdy go ujrzeli już umar­łego, nie łamali goleni jego:
34
sed unus mílitum láncea latus eius apéruit, et contínuo exívit sanguis, et aqua. Ale jeden z żołnierzów włócznią otworzył bok jego, a natychmiast wyszła krew i woda.
35
Et qui vidit, testimónium perhíbuit: et verum est testimónium eius. Et ille scit quia vera dicit: ut et vos credátis. A który widział, wydał świadectwo: i prawdziwe jest świadectwo jego. A on wie, iż prawdę powiada: abyście i wy wierzyli.
36
Facta sunt enim hæc ut Scriptúra implerétur: Os non comminuétis ex eo. Abowiem się to stało, aby się wypełniło pismo: Ko­ści nie złamiecie z niego.
37
Et íterum ália Scriptúra dicit: Vidébunt in quem transfixérunt. I zasię drugie pismo mówi: Ujrzą, kogo przebodli.
38
Post hæc autem rogávit Pilátum Ioseph ab Arimathǽa (eo quod esset discípulus Iesu, occúltus autem propter metum Iudæórum), ut tólleret corpus Iesu. Et permísit Pilátus. Venit ergo, et tulit corpus Iesu. A potem prosił Piłata Józef z Arymathiej (przeto, iż był uczniem Jezusowym, lecz tajemnym dla bojaźni Żydów), iżby zdjął ciało Jezusowe. I pozwolił Piłat. Przy­szedł tedy, i zdjął ciało Jezusowe.
39
Venit autem et Nicodémus, qui vénerat ad Iesum nocte primum, ferens mixtúram myrrhæ, et áloes, quasi libras centum. Przybył też i Nikodem, który był przyszedł w no­cy do Jezusa przed tem, niosąc przyprawę mirrhy i aloes jakoby sto funtów.
40
Accepérunt ergo corpus Iesu, et ligavérunt illud línteis cum aromátibus, sicut mos est Iudǽis sepelíre. Wzięli tedy ciało Jezusowe, i związali je prześcieradły z rzeczami wonnemi: jako jest zwyczaj Żydom grześć.
41
Erat autem in loco, ubi crucifíxus est, hortus: et in horto monuméntum novum, in quo nondum quisquam pósitus erat. A na miejscu, gdzie był ukrzyżowan, był ogród: a w ogrodzie grób nowy, w którym jeszcze żaden nie był położony.
42
Ibi ergo propter parascéven Iudæórum, quia iuxta erat monuméntum, posuérunt Iesum. Tam tedy, dla przygotowania Żydowskiego, iż grób był blizko, położyli Jezusa.
20
1
Una autem sábbati, María Magdaléne venit mane, cum adhuc ténebræ essent, ad monuméntum: et vidit lápidem sublátum a monuménto. A pierwszego dnia szabbatu, Marya Magdalena przyszła rano, gdy jeszcze były ciemności, do grobu: ujrzała kamień odwalony od grobu.
2
Cucúrrit ergo, et venit ad Simónem Petrum, et ad álium discípulum, quem amábat Iesus, et dicit illis: Tulérunt Dóminum de monuménto, et nescímus ubi posuérunt eum. Biegła tedy, i przyszła do Symona Piotra, i do dru­giego ucznia, którego miłował Jezus, a rzekła im: Wzię­to Pana z grobu, a nie wiemy gdzie go położono.
3
Exiit ergo Petrus, et ille álius discípulus, et venérunt ad monuméntum. Wyszedł tedy Piotr i on drugi uczeń, i przyszli do grobu.
4
Currébant autem duo simul, et ille álius discípulus præcucúrrit cítius Petro, et venit primus ad monuméntum. A bieżeli oba społu, a on drugi uczeń wyścignął Pio­tra, i pierwszy przyszedł do grobu.
5
Et cum se inclinásset, vidit pósita linteámina: non tamen introívit. A schyliwszy się, ujrzał leżące prześcieradła: wszakoż nie wszedł.
6
Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introívit in monuméntum, et vidit linteámina pósita, Przyszedł tedy Symon Piotr, idąc za nim, i wszedł w grób, i ujrzał prześcieradła leżące:
7
et sudárium, quod fúerat super caput eius, non cum linteamínibus pósitum, sed separátim involútum in unum locum. I chustkę, która była na głowie jego, nie z prześcieradły położoną, ale osobno zwinioną na jedno miejsce.
8
Tunc ergo introívit et ille discípulus, qui vénerat primus ad monuméntum: et vidit, et crédidit: Na ten czas tedy wszedł i on uczeń, który był pierw­szy przyszedł do grobu: i widział, i uwierzył.
9
nondum enim sciébant Scriptúram, quia oportébat eum a mórtuis resúrgere. Abowiem jeszcze nie rozumieli pisma, iż potrzeba było, aby on wstał zmartwych.
10
Abiérunt ergo íterum discípuli ad semetípsos. Odeszli tedy zasię uczniowie do siebie.
11
María autem stabat ad monuméntum foris, plorans. Dum ergo fleret, inclinávit se, et prospéxit in monuméntum: A Marya stała u grobu zewnątrz, płacząc. Gdy tedy płakała, nachyliła się i wejrzała w grób:
12
et vidit duos ángelos in albis sedéntes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi pósitum fúerat corpus Iesu. I ujrzała dwu aniołów w bieli, siedzących, jedne­go u głowy drugiego u nóg, kędy położone było ciało Je­zusowe.
13
Dicunt ei illi: Múlier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulérunt Dóminum meum: et néscio ubi posuérunt eum. Rzekli jej oni: Niewiasto, czemu płaczesz? Rzekła im: iż wzięto Pana mego: a nie wiem kędy go położono.
14
Hæc cum dixísset, convérsa est retrórsum, et vidit Iesum stantem: et non sciébat quia Iesus est. A to rzekłszy, obróciła się nazad: i ujrzała Jezusa stojącego, a nie wiedziała, iż Jezus był.
15
Dicit ei Iesus: Múlier, quid ploras? quem quæris? Illa exístimans quia hortulánus esset, dicit ei: Dómine, si tu sustulísti eum, dícito mihi ubi posuísti eum, et ego eum tollam. Rzekł jej Jezus: Niewiasto czemu płaczesz? kogo szukasz? Ona mniemając, żeby był ogrodnik, rzekła mu: Panie, jeśliś go ty wziął, powiedz mi, gdzieś go położył: a ja go wezmę,
16
Dicit ei Iesus: María. Convérsa illa, dicit ei: Rabbóni (quod dícitur Magíster). Rzekł jej Jezus: Marya. Obróciwszy się ona rzekła mu: Rabboni, (co się wykłada mistrzu).
17
Dicit ei Iesus: Noli me tángere, nondum enim ascéndi ad Patrem meum: vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascéndo ad Patrem meum, et Patrem vestrum, Deum meum, et Deum vestrum. Rzekł jej Jezus: Nie tykaj się mnie: bom jeszcze nie wstąpił do Ojca mego. Ale idź do braciej mojej, a po­wiedz im: Wstępuję do Ojca mojego, i Ojca waszego: Boga mojego, i Boga waszego.
18
Venit María Magdaléne annúntians discípulis: Quia vidi Dóminum, et hæc dixit mihi. Przyszła Marya Magdalena, oznajmując uczniom: Iżem widziała Pana, i to mi powiedział.
19
Cum ergo sero esset die illo, una sabbatórum, et fores essent clausæ, ubi erant discípuli congregáti propter metum Iudæórum: venit Iesus, et stetit in médio, et dixit eis: Pax vobis. Gdy tedy był wieczór dnia onego pierwszego szabbatów, a drzwi były zamknione, kędy uczniowie byli zgromadzeni dla bojaźni Żydów: przyszedł Jezus, i stanął w pośrodku, i rzekł im: Pokój wam.
20
Et cum hoc dixísset, osténdit eis manus, et latus. Gavísi sunt ergo discípuli, viso Dómino. A to rzekłszy, ukazał im ręce i bok. Uradowali się tedy uczniowie, ujrzawszy Pana.
21
Dixit ergo eis íterum: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Rzekł im tedy zasię. Pokój wam. Jako mię po­słał Ociec, i ja was posyłam.
22
Hæc cum dixísset, insufflávit, et dixit eis: Accípite Spíritum sanctum: To powiedziawszy, tchnął na nie, i rzekł im: Weźmicie Ducha świętego:
23
quorum remiséritis peccáta, remittúntur eis: et quorum retinuéritis, reténta sunt. Których odpuścicie grzechy, są im od puszczone: a których zatrzymacie, są zatrzymane.
24
Thomas autem unus ex duódecim, qui dícitur Dídymus, non erat cum eis quando venit Iesus. A Thomasz jeden z dwunaście, którego zowią Dydymus, nie był z niemi, kiedy przyszedł Jezus.
25
Dixérunt ergo ei álii discípuli: Vídimus Dóminum. Ille autem dixit eis: Nisi vídero in mánibus eius fixúram clavórum, et mittam dígitum meum in locum clavórum, et mittam manum meam in latus eius, non credam. Mówili mu tedy drudzy uczniowie: Widzieliśmy Pana. A on im rzekł: Jeśli nie ujrzę w ręku jego przebi­cia goździ, a nie włożę palca mego na miejsce goździ, i nie włożęli ręki mojej w bok jego, nie uwierzę.
26
Et post dies octo, íterum erant discípuli eius intus, et Thomas cum eis. Venit Iesus iánuis clausis, et stetit in médio, et dixit: Pax vobis. A po ośmi dni, byli zasię uczniowie jego w domu, i Thomasz z niemi. Przyszedł Jezus drzwiami zamknionemi, i stanął w pośrodku, i rzekł: Pokój wam.
27
Deínde dicit Thomæ: Infer dígitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum: et noli esse incrédulus, sed fidélis. Potem rzekł Thomaszowi: włóż sam palec twój, a oglądaj ręce moje: i ściągni rękę twoję, a włóż w bok mój: a nie bądź niewiernym, ale wiernym.
28
Respóndit Thomas, et dixit ei: Dóminus meus, et Deus meus. Odpowiedział Thomasz i rzekł mu: Pan mój i Bóg mój.
29
Dixit ei Iesus: Quia vidísti me Thoma, credidísti: beáti, qui non vidérunt, et credidérunt. Powiedział mu Jezus: Iżeś mię ujrzał Thomaszu, uwierzyłeś: Błogosławieni, którzy nie widzieli a uwierzy­li.
30
Multa quidem et ália signa fecit Iesus in conspéctu discipulórum suórum, quæ non sunt scripta in libro hoc. Wieleć i innych znaków uczynił Jezus przed oczyma uczniów swoich, które nie są w tych księgach napisane.
31
Hæc autem scripta sunt ut credátis, quia Iesus est Christus Fílius Dei: et ut credéntes, vitam habeátis in nómine eius. A te są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystus Syn Boży; a iżbyście wierząc, żywot mieli w imię jego.
21
1
Póstea manifestávit se íterum Iesus discípulis ad mare Tiberíadis. Manifestávit autem sic: Potem okazał się zaś Jezus u morza Tyberyadskiego. A okazał się tak:
2
erant simul Simon Petrus, et Thomas, qui dícitur Dídymus, et Nathánael, qui erat a Cana Galilǽæ, et fílii Zebedǽi, et álii ex discípulis eius duo. Byli społu Symon Piotr, i Thomasz, którego zowią Dydymus, i Nathanael, który był od Kany Galilejskiej, i synowie Zebedeuszowi, i drudzy dwa z uczniów jego.
3
Dicit eis Simon Petrus: Vado piscári. Dicunt ei: Venímus et nos tecum. Et exiérunt, et ascendérunt in navim: et illa nocte nihil prendidérunt. Rzekł im Symon Piotr: Idę ryby łowić. Rzekli mu: Idziem i my z tobą. I wyszli, i wsiedli w łódź: a onej no­cy nic nie ułowili.
4
Mane autem facto stetit Iesus in líttore: non tamen cognovérunt discípuli quia Iesus est. A gdy było rano, stanął Jezus na brzegu: wszakoż nie poznali uczniowie, że był Jezus.
5
Dixit ergo eis Iesus: Púeri, numquid pulmentárium habétis? Respondérunt ei: Non. Rzekł im tedy Jezus: Dzieci, a macie ryby? Odpowie­dzieli mu: Nie.
6
Dicit eis: Míttite in déxteram navígii rete, et inveniétis. Misérunt ergo: et iam non valébant illud tráhere præ multitúdine píscium. Rzekł im: Zapuśćcie sieć po prawej stronie łodzi, a najdziecie. Zapuścili tedy: a już nie mogli jej ciągnąć przed mnóstwem ryb.
7
Dixit ergo discípulus ille, quem diligébat Iesus, Petro: Dóminus est. Simon Petrus cum audísset quia Dóminus est, túnica succínxit se (erat enim nudus) et misit se in mare. Rzekł tedy uczeń on, którego miłował Jezus Pio­trowi: Pan jest. Symon Piotr, usłyszawszy, iż Pan jest, przepasał się suknią (abowiem był nagi) i rzucił się na morze.
8
Alii autem discípuli navígio venérunt (non enim longe erant a terra, sed quasi cúbitis ducéntis), trahéntes rete píscium. Lecz drudzy uczniowie przypłynęli w łodzi (bo nie daleko byli od ziemie, ale jakoby na dwieście łokiet) cią­gnąc sieć ryb.
9
Ut ergo descendérunt in terram, vidérunt prunas pósitas, et piscem superpósitum, et panem. Gdy tedy wyszli na ziemię, ujrzeli węgle nałożone, rybę na nie włożoną, i chleb.
10
Dicit eis Iesus: Afférte de píscibus, quos prendidístis nunc. Rzekł im Jezus: Przynieście z ryb, któreście teraz pojmali.
11
Ascéndit Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis píscibus centum quinquagínta tribus. Et cum tanti essent, non est scissum rete. Wstąpił Symon Piotr, i wyciągnął sieć na ziemię pełną wielkich ryb, sta piącidziesiąt i trzech. A choć ich tak wiele było, nie podarła się sieć.
12
Dicit eis Iesus: Veníte, prandéte. Et nemo audébat discumbéntium interrogáre eum: Tu quis es? sciéntes, quia Dóminus est. Rzekł im Jezus: Pódźcie obiedwajcie. A żaden z siedzących u stołu nie śmiał go spytać: Ktoś ty jest? wie­dząc, iż Pan jest.
13
Et venit Iesus, et áccipit panem, et dat eis, et piscem simíliter. I przyszedł Jezus, i wziął chleb, a dawał im, także i rybę,
14
Hoc iam tértio manifestátus est Iesus discípulis suis cum resurrexísset a mórtuis. To już trzeci raz okazał się Jezus uczniom swoim, powstawszy z martwych.
15
Cum ergo prandíssent, dicit Simóni Petro Iesus: Simon Ioánnis, díligis me plus his? Dicit ei: Etiam Dómine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos. Gdy tedy obiad odprawili, rzekł Symonowi Piotro­wi Jezus: Symonie Janów, miłujesz mię więcej niźli ci? Rzekł mu: Tak Panie, ty wiesz, że cię miłuję. Rzekł mu: Paś baranki moje.
16
Dicit ei íterum: Simon Ioánnis, díligis me? Ait illi: Etiam Dómine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce agnos meos. Rzekł mu powtóre: Symonie Janów miłujesz mię? Rzekł mu: Tak Panie: ty wiesz, że cię miłuję. Rzekł mu: Paś baranki moje.
17
Dicit ei tértio: Simon Ioánnis, amas me? Contristátus est Petrus, quia dixit ei tértio: Amas me? et dixit ei: Dómine tu ómnia nosti, tu scis quia amo te. Dixit ei: Pasce oves meas. Rzecze mu potrzecie: Symonie Janów miłujesz mię? Zasmucił się Piotr, że mu trzeci kroć rzekł: Miłujesz mię? i rzekł mu: Panie, ty wszystko wiesz: ty wiesz, że cię mi­łuję. Rzekł mu: Paś owce moje.
18
Amen, amen dico tibi: cum esses iúnior, cingébas te, et ambulábas ubi volébas: cum autem senúeris, exténdes manus tuas, et álius te cinget, et ducet quo tu non vis. Zaprawdę, zaprawdę powiadam tobie: Gdyś był młodszym, opasowałeś się, i chodziłeś kędyś chciał? lecz gdy się starzejesz, wyciągniesz ręce twe, a inny cię opasze, i poprowadzi gdzie ty nie chcesz.
19
Hoc autem dixit signíficans qua morte clarificatúrus esset Deum. Et cum hoc dixísset, dicit ei: Séquere me. A to mówił, dawając znać, którą śmiercią miał uwiel­bić Boga. A to powiedziawszy rzekł mu: Pódź za mną.
20
Convérsus Petrus vidit illum discípulum, quem diligébat Iesus, sequéntem, qui et recúbuit in cœna super pectus eius, et dixit: Dómine quis est qui tradet te? Piotr, obróciwszy się, ujrzał onego ucznia, którego miłował Jezus, pozad idącego: który też położył się był przy wieczerzy na piersiach jego, i mówił: Panie, któryż jest co cię wyda?
21
Hunc ergo cum vidísset Petrus, dixit Iesu: Dómine hic autem quid? Tego tedy ujrzawszy Piotr, rzekł Jezusowi: Panie, a ten co?
22
Dicit ei Iesus: Sic eum volo manére donec véniam, quid ad te? tu me séquere. Powiedział mu Jezus: Tak chcę, aby został aż przydę, co tobie do tego? ty pódź za mną.
23
Exiit ergo sermo iste inter fratres quia discípulus ille non móritur. Et non dixit ei Iesus: Non móritur, sed: Sic eum volo manére donec véniam, quid ad te? Gruchnęła tedy ta mowa między bracią, iż on uczeń nie umrze. Lecz nie rzekł Jezus: Nie umrze. Ale: tak chcę, żeby on został, aż przydę, co tobie do tego?
24
Hic est discípulus ille, qui testimónium pérhibet de his, et scripsit hæc: et scimus, quia verum est testimónium eius. Ten jest on uczeń, który daje świadectwo o tem, i to napisał: a wiemy, że prawdziwe jest świadectwo jego.
25
Sunt autem et ália multa, quæ fecit Iesus: quæ si scribántur per síngula, nec ipsum árbitror mundum cápere posse eos, qui scribéndi sunt, libros. A jest i innych wiele rzeczy, które czynił Jezus: któ­re gdyby się z osobna pisały, tuszę, iż i sam świat nie mógł­by ogarnąć ksiąg, któreby się pisać miały.