Biblia Sacra

Epistola Ad Corinthios Secunda List Do Korynthów Wtóry
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13
1
1
Paulus, Apóstolus Iesu Christi per voluntátem Dei, et Timótheus frater, ecclésiæ Dei, quæ est Corínthi cum ómnibus sanctis, qui sunt in univérsa Acháia. Paweł Apostoł Jezusa Chrystusa, przez wolą Bożą, i Tymoteusz brat: kościołowi Bożemu, który jest w Koryncie, ze wszystkiemi świętemi, którzy są we wszystkiej Achajej.
2
Grátia vobis, et pax a Deo Patre nostro, et Dómino Iesu Christo. Łaska wam i pokój od Boga Ojca naszego, i Pana Jezusa Chrystusa.
3
Benedíctus Deus et Pater Dómini nostri Iesu Christi, Pater misericordiárum, et Deus totíus consolatiónis, Błogosławiony Bóg i Ociec Pana naszego Jezusa Chrystusa, Ociec miłosierdzia, a Bóg wszystkiej pociechy,
4
qui consolátur nos in omni tribulatióne nostra: ut possímus et ipsi consolári eos, qui in omni pressúra sunt, per exhortatiónem, qua exhortámur et ipsi a Deo. Który nas cieszy we wszelakiem utrapieniu naszem: abyśmy mogli i sami cieszyć te, którzy są we wszelkim ucisku, przez napominanie, któremu i sami napominani od Boga.
5
Quóniam sicut abúndant passiónes Christi in nobis: ita et per Christum abúndat consolátio nostra. Abowiem jako w nas obfitują utrapienia Chrystusowe: tak i przez Chrystusa obfituje pociecha nasza.
6
Sive autem tribulámur pro vestra exhortatióne et salúte, sive consolámur pro vestra consolatióne, sive exhortámur pro vestra exhortatióne et salúte, quæ operátur tolerántiam earúmdem passiónum, quas et nos pátimur: A choć bywamy utrapieni, dla waszego napominania i zbawienia: choć pocieszeni bywamy, dla waszego pocieszenia: choć napominani bywamy, dla waszego napominania i zbawienia, które sprawuje cierpliwość tegoż utrapienia, które i my cierpiemy:
7
ut spes nostra firma sit pro vobis: sciéntes quod sicut sócii passiónum estis, sic éritis et consolatiónis. Aby nadzieja nasza mocna była o was: wiedząc, iż jako jesteście towarzysze utrapienia, tak będziecie i pocieszenia.
8
Non enim vólumus ignoráre vos fratres de tribulatióne nostra, quæ facta est in Asia, quóniam supra modum graváti sumus supra virtútem, ita ut tædéret nos étiam vívere. Abowiem nie chcemy, abyście nie wiedzieli bracia, o ucisku naszym, który się stał w Azjej: iżeśmy byli nazbyt obciążeni nad siłę, tak, że nas też tęskno było żyć.
9
Sed ipsi in nobismetípsis respónsum mortis habúimus, ut non simus fidéntes in nobis, sed in Deo, qui súscitat mórtuos: Aleśmy sami w sobie mieli wyrok śmierci, abyśmy nie ufali sami w sobie, ale w Bogu, który wzbudza umarłe,
10
qui de tantis perículis nos erípuit, et éruit: in quem sperámus quóniam et adhuc erípiet, Który z tak wielkich niebezpieczeństw wyrwał nas i wyrywa: w którym nadzieję mamy, iż też jeszcze wyrwie,
11
adiuvántibus et vobis in oratióne pro nobis: ut ex multórum persónis, eius quæ in nobis est donatiónis, per multos grátiæ agántur pro nobis. Za pomocą i waszą w modlitwie za nas: aby za ten dar, który w nas jest przez wiele osób, od wielu dzięki były za nas czynione.
12
Nam glória nostra hæc est, testimónium consciéntiæ nostræ, quod in simplicitáte cordis et sinceritáte Dei, et non in sapiéntia carnáli, sed in grátia Dei, conversáti sumus in hoc mundo: abundántius autem ad vos. Abowiem ta jest pochwała nasza, świadectwo sumnienia naszego: iż w prostości serca i szczerości Bożej, a nie w mądrości cielesnej, ale w łasce Bożej obcowaliśmy na tym świecie: a nawięcej u was.
13
Non enim ália scríbimus vobis, quam quæ legístis, et cognovístis. Spero autem quod usque in finem cognoscétis, Bo nie insze piszemy wam, niźli któreście czytali i poznali. A nadzieję mam, iż aż do końca poznacie:
14
sicut et cognovístis nos ex parte, quod glória vestra sumus, sicut et vos nostra, in die Dómini nostri Iesu Christi. Jakoście też poznali nas poczęści, iż jesteśmy pochwałą waszą, jako i wy naszą, w dzień Pana naszego Jezusa Chrystusa.
15
Et hac confidéntia vólui prius veníre ad vos, ut secúndam grátiam haberétis: I z tą ufnością chciałem był iść do was pierwej, abyście wtórą łaskę mieli:
16
et per vos transíre in Macedóniam, et íterum a Macedónia veníre ad vos, et a vobis dedúci in Iudǽam. I przez was przejść do Macedoniej, i zasię z Macedoniej przyść do was, i od was być doprowadzon do Żydowskiej ziemie.
17
Cum ergo hoc voluíssem, numquid levitáte usus sum? aut quæ cógito, secúndum carnem cógito, ut sit apud me Est, et Non? Gdym tedy to chciał, izalim użył lekkomyślności? Abo co myślę, według ciała myślę, aby u mnie było Jest i Nie:
18
Fidélis autem Deus, quia sermo noster, qui fuit apud vos, non est in illo Est, et Non. Ale wierny Bóg, iż mowa wasza, która była od was, nie jest w niej Jest i Nie.
19
Dei enim Fílius Iesus Christus, qui in vobis per nos prædicátus est, per me, et Silvánum, et Timótheum, non fuit Est et Non, sed Est in illo fuit. Abowiem Syn Boży Jezus Chrystus, który między wami przez nas był przepowiadany przez mię i Sylwana i Tymotheusza, nie był Jest i Nie: ale Jest w nim było.
20
Quotquot enim promissiónes Dei sunt, in illo Est: ídeo et per ipsum Amen Deo ad glóriam nostram. Bo ile obietnic Bożych są, w nim Jest: przetoż i przezeń Amen Bogu, ku chwale naszej.
21
Qui autem confírmat nos vobíscum in Christo, et qui unxit nos Deus: A który nas potwierdza z wami w Chrystusie, i który nas pomazał, Bóg:
22
qui et signávit nos, et dedit pignus Spíritus in córdibus nostris. Który też zapieczętował nas, i dał zadatek Ducha w sercach naszych.
23
Ego autem testem Deum ínvoco in ánimam meam, quod parcens vobis, non veni ultra Corínthum: non quia dominámur fídei vestræ, sed adiutóres sumus gáudii vestri: nam fide statis. A ja świadkiem wzywam Boga na duszę moję, iż folgując wam nie przyszedłem więcej do Koryntu: Nie że panujemy wierze waszej: ale jesteśmy pomocniki wesela waszego: Abowiem wiarą stoicie.
2
1
Státui autem hoc ipsum apud me, ne íterum in tristítia venírem ad vos. A postanowiłem to u siebie, abych powtóre nie z zasmuceniem do was przyszedł.
2
Si enim ego contrísto vos: et quis est, qui me lætíficet, nisi qui contristátur ex me? Bo jeśli ja was zasmucam: a któż jest coby mię rozweselił, jedno ten, który jest ze mnie zasmucon?
3
Et hoc ipsum scripsi vobis, ut non cum vénero, tristítiam super tristítiam hábeam, de quibus oportúerat me gaudére: confídens in ómnibus vobis, quia meum gáudium, ómnium vestrum est. A tożem wam napisał, abych przyszedszy nie miał smutku na smutek. Miałem się był weselić: ufając o was wszystkich, że wesele moje was wszystkich jest.
4
Nam ex multa tribulatióne, et angústia cordis scripsi vobis per multas lácrymas: non ut contristémini, sed ut sciátis, quam caritátem hábeam abundántius in vobis. Bom z wielkiego utrapienia i ściśnienia serca napisałem wam, z wielą łez: nie abyście się zasmucili: ale abyście uznali, którą miłość mam obficiej ku wam.
5
Si quis autem contristávit, non me contristávit: sed ex parte, ut non ónerem omnes vos. A jeśliż kto zasmucił, nie mnieć zasmucił, ale poczęści, abych nie obciążył was wszystkich.
6
Súfficit illi, qui eiúsmodi est, obiurgátio hæc, quæ fit a plúribus: Dosyć temu, który takowy jest, na strofowaniu tem, które bywa od wielu:
7
ita ut e contrário magis donétis, et consolémini, ne forte abundantióri tristítia absorbeátur qui eiúsmodi est. Tak iż przeciwnym obyczajem raczej darować macie i cieszyć, by snać zbytnim smutkiem, który takowy jest, pożart nie był.
8
Propter quod óbsecro vos, ut confirmétis in illum caritátem. Przetoż was proszę, abyście miłość przeciwko niemu potwierdzili.
9
Ideo enim et scripsi, ut cognóscam experiméntum vestrum, an in ómnibus obediéntes sitis. Abowiem dla tegom i napisał, abym poznał doświadczenie wasze, jeśliże we wszystkiem jesteście posłuszni.
10
Cui autem áliquid donástis, et ego: nam et ego quod donávi, si quid donávi, propter vos in persóna Christi, A komuście co darowali, i ja. Bo i ja co, darował, jeślim co darował, dla was, w osobie Chrystusowej.
11
ut non circumveniámur a Sátana: non enim ignorámus cogitatiónes eius. Abyśmy oszukani nie byli od szatana: abowiem nie są nam tajne myśli jego.
12
Cum veníssem autem Tróadem propter Evangélium Christi, et óstium mihi apértum esset in Dómino, A gdym przyszedł do Troady dla Ewanieljej Chrystusowej, a drzwi mi były otworzone w Panu:
13
non hábui réquiem spirítui meo, eo quod non invénerim Titum fratrem meum, sed valefáciens eis, proféctus sum in Macedóniam. Nie miałem uspokojenia duchowi memu, przetożem nie nalazł Tytusa brata mego, ale pożegnawszy się z nimi, poszedłem do Macedoniej.
14
Deo autem grátias, qui semper triúmphat nos in Christo Iesu, et odórem notítiæ suæ maniféstat per nos in omni loco: A dzięka Bogu, który czyni, że tryumfujemy zawsze w Chrystusie Jezusie, i wonność znajomości swej objawia przez nas, na każdem miejscu.
15
quia Christi bonus odor sumus Deo in iis, qui salvi fiunt, et in iis, qui péreunt: Bo jesteśmy dobrą wonnością Chrystusową Bogu w tych, którzy zbawieni bywają, i w tych, którzy giną.
16
áliis quidem odor mortis in mortem: áliis autem odor vitæ in vitam. Et ad hæc quis tam idóneus? Jednym wonią śmierci na śmierć: a drugim wonią żywota ku żywotowi. A do tego kto tak sposobny?
17
Non enim sumus sicut plúrimi, adulterántes verbum Dei, sed ex sinceritáte, sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo lóquimur. Bo nie jesteśmy jako wiele ich, fałszujący słowo Boże: ale z szczerości, ale jako z Boga przed Bogiem, w Chrystusie mówiemy.
3
1
Incípimus íterum nosmetípsos commendáre? aut numquid egémus (sicut quidam) commendatítiis epístolis ad vos, aut ex vobis? Poczynamy zasię zalecać samych siebie? abo czy potrzebujemy (jako niektórzy) listów zaletnych do was, abo od was?
2
Epístola nostra vos estis, scripta in córdibus nostris, quæ scitur, et légitur ab ómnibus homínibus: Listem naszym wy jesteście, napisanym na sercach naszych, który znają i czytają wszyscy ludzie:
3
manifestáti quod epístola estis Christi, ministráta a nobis, et scripta non atraménto, sed Spíritu Dei vivi: non in tábulis lapídeis, sed in tábulis cordis carnálibus. Oznajmieni, że jesteście listem Chrystusowym, od nas sprawionym, i napisanym nie inkaustem, ale Duchem Boga żywego: nie na tablicach kamiennych, ale na tablicach serca cielesnych.
4
Fidúciam autem talem habémus per Christum ad Deum: I mamy takie ufanie ku Bogu przez Chrystusa:
5
non quod sufficiéntes simus cogitáre áliquid a nobis, quasi ex nobis: sed sufficiéntia nostra ex Deo est: Nie iżebyśmy byli dostateczni sami z siebie co myślić jako sami z siebie: ale dostateczność nasza z Boga jest.
6
qui et idóneos nos fecit minístros novi testaménti: non líttera, sed Spíritu: líttera enim occídit, Spíritus autem vivíficat. Który też uczynił nas godnymi sługami nowego Testamentu, nie literą ale Duchem. Bo litera zabija: a Duch ożywia.
7
Quod si ministrátio mortis lítteris deformáta in lapídibus fuit in glória, ita ut non possent inténdere fílii Israel in fáciem Móysi propter glóriam vultus eius, quæ evacuátur: A jeślić posługowanie śmierci literami wyrażone na kamieniach, było w chwale: tak iż Izraelowi synowie nie mogli patrzyć na oblicze Mojżeszowe, dla chwały oblicza jego, która niszczeje:
8
quómodo non magis ministrátio spíritus erit in glória? Jakoż nie więcej posługowanie ducha w chwale będzie?
9
Nam si ministrátio damnatiónis glória est: multo magis abúndat ministérium iustítiæ in glória. Bo jeśli posługowanie potępienia, jest chwałą: daleko więcej posługowanie sprawiedliwości obfituje w chwale.
10
Nam nec glorificátum est, quod cláruit in hac parte, propter excelléntem glóriam. Abowiem ani uwielbiono jest, co było uwielbiono w tej mierze, dla przewyższającej chwały.
11
Si enim quod evacuátur, per glóriam est: multo magis quod manet, in glória est. Bo jeśliż co niszczeje w chwale jest: daleko więcej co trwa, jest w chwale.
12
Habéntes ígitur talem spem, multa fidúcia útimur: Mając tedy taką nadzieję, wielkiej ufności używamy:
13
et non sicut Móyses ponébat velámen super fáciem suam, ut non inténderent fílii Israel in fáciem eius, quod evacuátur, A nie jako Mojżesz kładł zasłonę, na oblicze swoje, aby synowie Izraelowi nie patrzyli na twarz jego co niszczeje:
14
sed obtúsi sunt sensus eórum. Usque in hodiérnum enim diem, idípsum velámen in lectióne véteris testaménti manet non revelátum (quóniam in Christo evacuátur), Ale stępiały zmysły ich. Abowiem aż do dzisiejszego dnia taż zasłona w czytaniu starego Testamentu trwa nie odkryta (ponieważ w Chrystusie niszczeje):
15
sed usque in hodiérnum diem, cum légitur Móyses, velámen pósitum est super cor eórum. Ale aż do dzisiejszego dnia, gdy Mojżesza czytają, zasłona leży na sercu ich.
16
Cum autem convérsus fúerit ad Dóminum, auferétur velámen. A gdy się nawróci do Pana, będzie odjęta zasłona.
17
Dóminus autem Spíritus est: ubi autem Spíritus Dómini, ibi libértas. A Pan jest Duch. A gdzie Duch Pański, tam wolność.
18
Nos vero omnes, reveláta fácie glóriam Dómini speculántes, in eámdem imáginem transformámur a claritáte in claritátem, tamquam a Dómini Spíritu. A my wszyscy, odkrytem obliczem na chwałę Pańską w zwierciedle patrząc, w toż wyobrażenie przemienieni bywamy z jasności w jasność, jako od Ducha Pańskiego.
4
1
Ideo habéntes administratiónem, iuxta quod misericórdiam consecúti sumus, non defícimus, Dla tego mając usługowanie, wedle tego jakośmy otrzymali miłosierdzie, nie ustawamy,
2
sed abdicámus occúlta dedécoris, non ambulántes in astútia, neque adulterántes verbum Dei, sed in manifestatióne veritátis commendántes nosmetípsos ad omnem consciéntiam hóminum coram Deo. Ale odrzucamy pokrytą sromotę, nie chodząc w chytrości, ani fałszując słowa Bożego: ale okazaniem prawdy zalecając się samych do wszelkiego sumnienia ludzi przed Bogiem.
3
Quod si étiam opértum est Evangélium nostrum: in iis, qui péreunt, est opértum: A jeśli też jest zakryta Ewangelia nasza, jest zakryta w tych, którzy giną,
4
in quibus Deus huius sǽculi excæcávit mentes infidélium, ut non fúlgeat illis illuminátio Evangélii glóriæ Christi, qui est imágo Dei. W których Bóg świata tego oślepił zmysły niewiernych, aby im nie świeciło oświecenie Ewanieljej chwały Chrystusowej, który jest obrazem Boga.
5
Non enim nosmetípsos prædicámus, sed Iesum Christum Dóminum nostrum: nos autem servos vestros per Iesum: Bo nie sami siebie opowiadamy, ale Jezusa Chrystusa Pana naszego: a nas sługami waszemi przez Jezusa.
6
quóniam Deus, qui dixit de ténebris lucem splendéscere, ipse illúxit in córdibus nostris ad illuminatiónem sciéntiæ claritátis Dei, in fácie Christi Iesu. Abowiem Bóg, który rzekł, aby z ciemności światłość zaświeciła, ten zaświecił w sercach naszych, ku oświeceniu wiadomości jasności Bożej, w obliczu Jezusa Chrystusa.
7
Habémus autem thesáurum istum in vasis fictílibus: ut sublímitas sit virtútis Dei, et non ex nobis. A mamy ten skarb w naczyniach glinianych: aby wywyższenie było mocy Bożej, a nie z nas.
8
In ómnibus tribulatiónem pátimur, sed non angustiámur: aporiámur, sed non destitúimur: We wszystkiem utrapienie cierpiemy, ale nie jesteśmy ściśnieni: ubożejemy, ale nie bywamy zubożeni:
9
persecutiónem pátimur, sed non derelínquimur: deícimur, sed non perímus: Prześladowanie cierpiemy, ale nie bywamy opuszczeni: bywamy powaleni, ale nie giniemy:
10
semper mortificatiónem Iesu in córpore nostro circumferéntes, ut et vita Iesu manifestétur in corpóribus nostris. Zawsze umartwienie Jezusa z sobą nosząc w ciele naszem: aby i żywot Jezusów w naszych cielech był okazany.
11
Semper enim nos, qui vívimus, in mortem trádimur propter Iesum: ut et vita Iesu manifestétur in carne nostra mortáli. Abowiem my, którzy żywiemy, zawsze bywamy wydani na śmierć dla Jezusa: aby i żywot Jezusów był okazan w śmiertelnem ciele naszem.
12
Ergo mors in nobis operátur, vita autem in vobis. A tak w nas okazuje śmierć skutek swój, a żywot w was.
13
Habéntes autem eúmdem spíritum fídei, sicut scriptum est: Crédidi, propter quod locútus sum: et nos crédimus, propter quod et lóquimur: Lecz mając tegoż Ducha wiary, jako jest napisano: Uwierzyłem, przetożem mówił: i my wierzymy, dla czego mówiemy:
14
sciéntes quóniam qui suscitávit Iesum, et nos cum Iesu suscitábit, et constítuet vobíscum. Wiedząc, iż który wzbudził Jezusa, i nas wzbudzi z Jezusem, i postawi z wami.
15
Omnia enim propter vos: ut grátia abúndans, per multos in gratiárum actióne, abúndet in glóriam Dei. Abowiem wszystko dla was: aby łaska obfitująca, w dziękczynieniu przez wielu obfitowała ku chwale Bożej.
16
Propter quod non defícimus: sed licet is, qui foris est, noster homo corrumpátur, tamen is, qui intus est, renovátur de die in diem. Dla tego nie ustawamy: ale chociaż ten, który zewnątrz jest nasz człowiek, psuje się: wszakże ten, który wewnątrz jest, odnawia się ode dnia do dnia.
17
Id enim, quod in præsénti est momentáneum et leve tribulatiónis nostræ, supra modum in sublimitáte ætérnum glóriæ pondus operátur in nobis, Abowiem to, które teraz jest prędziuczko przemijające i lekkie nasze utrapienie, nader na wysokości wagę chwały wiekuistą w nas sprawuje,
18
non contemplántibus nobis quæ vidéntur, sed quæ non vidéntur. Quæ enim vidéntur, temporália sunt: quæ autem non vidéntur, ætérna sunt. Gdyż my nie upatrujemy tego co widzieć, ale czego niewidzieć. Abowiem rzeczy, które widziemy, są doczesne: a których nie widziemy, są wieczne.
5
1
Scimus enim quóniam si terréstris domus nostra huius habitatiónis dissolvátur, quod ædificatiónem ex Deo habémus, domum non manufáctam, ætérnam in cælis. Bo wiemy, że jeśliby ziemski dom nasz tego mieszkania był zepsowany, iż budowanie mamy od Boga, dom nie rękoma robiony wiekuisty w niebiesiech.
2
Nam et in hoc ingemíscimus, habitatiónem nostram, quæ de cælo est, superíndui cupiéntes: Abowiem w tem wzdychamy, żądając być przyobleczeni mieszkaniem naszem, które jest z nieba:
3
si tamen vestíti, non nudi inveniámur. Jeśliż jedno obleczonemi, a nie nagiemi będziemy nalezieni.
4
Nam et qui sumus in hoc tabernáculo, ingemíscimus graváti: eo quod nólumus exspoliári, sed supervestíri, ut absorbeátur quod mortále est, a vita. Bo i którzy jesteśmy w tem przybytku, wzdychamy obciążeni: przeto że nie żądamy być zwleczeni, ale przyobleczeni: aby pożarte było co śmiertelne jest od żywota.
5
Qui autem éfficit nos in hoc ipsum, Deus, qui dedit nobis pignus Spíritus. A który nas na toż sprawuje. Bóg który nam dał zadatek Ducha.
6
Audéntes ígitur semper, sciéntes quóniam dum sumus in córpore, peregrinámur a Dómino Śmiemy tedy zawsze, wiedząc, że pókiśmy w ciele, pielgrzymujemy od Pana.
7
(per fidem enim ambulámus, et non per spéciem): (Abowiem przez wiarę chodzimy, a nie przez widzenie).
8
audémus autem, et bonam voluntátem habémus magis peregrinári a córpore, et præséntes esse ad Dóminum. A śmiemy, i dobrą wolą mamy pielgrzymować raczej od ciała, a przytomnemi być Panu.
9
Et ídeo conténdimus, sive abséntes, sive præséntes, placére illi. I dla tego usiłujemy, chociaż odległymi, chociaż przytomnymi, jemu się podobać.
10
Omnes enim nos manifestári opórtet ante tribúnal Christi, ut réferat unusquísque própria córporis, prout gessit, sive bonum, sive malum. Bo się wszyscy my musiemy okazać przed stolicą Chrystusową, aby każdy odniósł własne sprawy ciała, według tego co uczynił, lub dobre, lub złe.
11
Sciéntes ergo timórem Dómini, homínibus suadémus, Deo autem manifésti sumus. Spero autem et in consciéntiis vestris maniféstos nos esse. Wiedząc tedy strach Pański ludzie namawiamy: lecz Bogu jawnemi jesteśmy. A spodziewam się, iż też w sumieniach waszych jesteśmy jawnemi.
12
Non íterum commendámus nos vobis, sed occasiónem damus vobis gloriándi pro nobis: ut habeátis ad eos, qui in fácie gloriántur, et non in corde. Nie znowu sami siebie wam zalecamy, ale wam dajemy przyczynę, abyście się chlubili z nas, żebyście mieli przeciwko tym, którzy się zalecają zwierzchu, a nie w sercu.
13
Sive enim mente excédimus, Deo: sive sóbrii sumus, vobis. Bo choć od siebie odchodzimy, Bogu: choć przy baczeniu jesteśmy, wam.
14
Cáritas enim Christi urget nos: æstimántes hoc, quóniam si unus pro ómnibus mórtuus est, ergo omnes mórtui sunt: Abowiem miłość Chrystusowa przyciska nas: uważających to, iż jeśli jeden za wszystkie umarł, tedy wszyscy umarli.
15
et pro ómnibus mórtuus est Christus: ut, et qui vivunt, iam non sibi vivant, sed ei, qui pro ipsis mórtuus est et resurréxit. A za wszystkie umarł Chrystus, aby i którzy żywią, już nie sami sobie żyli, ale temu, który za nie umarł i zmartwychwstał.
16
Itaque nos ex hoc néminem nóvimus secúndum carnem. Et si cognóvimus secúndum carnem Christum, sed nunc iam non nóvimus. A tak my, od tychmiast nikogo nie znamy wedle ciała. A jeśliśmy znali Chrystusa wedle ciała: ale już teraz nie znamy.
17
Si qua ergo in Christo nova creatúra, vétera transiérunt: ecce facta sunt ómnia nova. Jeśli tedy, które w Chrystusie nowe stworzenie, stare rzeczy przeminęły, oto się wszystkie nowe stały.
18
Omnia autem ex Deo, qui nos reconciliávit sibi per Christum: et dedit nobis ministérium reconciliatiónis: A wszystko z Boga, który nas z sobą pojednał przez Chrystusa: i dał nam urząd jednania.
19
quóniam quidem Deus erat in Christo mundum reconcílians sibi, non réputans illis delícta ipsórum, et pósuit in nobis verbum reconciliatiónis. Abowiem Bóg był w Chrystusie świat z sobą jednając, nie przyczytając im grzechów ich: i włożył na nas słowo zjednania.
20
Pro Christo ergo legatióne fúngimur, tamquam Deo exhortánte per nos. Obsecrámus pro Christo, reconciliámini Deo. Miasto Chrystusa tedy poselstwo sprawujemy, jakoby Bóg przez nas napominał: Prosiemy miasto Chrystusa, pojednajcie się z Bogiem.
21
Eum, qui non nóverat peccátum, pro nobis peccátum fecit, ut nos efficerémur iustítia Dei in ipso. Tego, który nie znał grzechu, uczynił grzechem za nas: abyśmy my się stali sprawiedliwością Bożą w nim.
6
1
Adiuvántes autem exhortámur ne in vácuum grátiam Dei recipiátis. A pomagając napominamy, abyście nadaremno łaski Bożej nie przyjęli.
2
Ait enim: Témpore accépto exaudívi te, et in die salútis adiúvi te. Ecce nunc tempus acceptábile, ecce nunc dies salútis. (Abowiem mówi: Czasu przyjemnego wysłuchałem cię: a w dzień zbawienia ratowałem cię. Oto teraz czas przyjemny: oto teraz dzień zbawienia).
3
Némini dantes ullam offensiónem, ut non vituperétur ministérium nostrum: Nie dawając nikomu żadnego zgorszenia, aby nie było naganione posługowanie nasze.
4
sed in ómnibus exhibeámus nosmetípsos sicut Dei minístros in multa patiéntia, in tribulatiónibus, in necessitátibus, in angústiis, Ale we wszystkiem stawmy samych siebie jako sługi Boże, w cierpliwości wielkiej, w utrapieniach, w potrzebach, w uciskach:
5
in plagis, in carcéribus, in seditiónibus, in labóribus, in vigíliis, in ieiúniis, W biciu, w więzieniu, w rozruchach, w pracach, w niespaniach, w pościech:
6
in castitáte, in sciéntia, in longanimitáte, in suavitáte, in Spíritu sancto, in caritáte non ficta, W czystości, w umiejętności, w nieskwapliwośći, w łagodności, w Duchu świętym, w miłości nie obłudnej:
7
in verbo veritátis, in virtúte Dei, per arma iustítiæ a dextris, et a sinístris, W mowie prawdy, w mocy Bożej, przez broń sprawiedliwości po prawicy, i po lewicy:
8
per glóriam, et ignobilitátem, per infámiam, et bonam famam: ut seductóres, et veráces, sicut qui ignóti, et cógniti: Przez chwałę i zelżywość, przez osławienie i dobrą sławę: jakoby zwodnicy, a prawdziwi: jako którzy nie znajomi, a znajomi:
9
quasi moriéntes, et ecce vívimus: ut castigáti, et non mortificáti: Jako umierający, a oto żywiemy: jako karani, a nie umorzeni:
10
quasi tristes, semper autem gaudéntes: sicut egéntes, multos autem locupletántes: tamquam nihil habéntes, et ómnia possidéntes. Jako smętni, lecz zawsze weseli: jako ubodzy a wielu ubogacający: jako nic nie mający, a wszystko mający.
11
Os nostrum patet ad vos o Corínthii, cor nostrum dilatátum est. Usta nasze Koryntowie otworzone ku wam, serce nasze jest rozszerzone.
12
Non angustiámini in nobis: angustiámini autem in viscéribus vestris: Nie jesteście ściśnieni w nas: lecz ściśnieni jesteście w wnętrznościach waszych.
13
eámdem autem habéntes remuneratiónem, tamquam fíliis dico: dilatámini et vos. A mając nagrodę (mówię jako synom) rozprzestrzeńcie się i wy.
14
Nolíte iugum dúcere cum infidélibus. Quæ enim participátio iustítiæ cum iniquitáte? aut quæ socíetas luci ad ténebras? Nie ciągnijcie jarzma z niewiernemi. Abowiem co za uczestnictwo sprawiedliwości z nieprawością? Abo co za towarzystwo światłości z ciemnościami?
15
Quæ autem convéntio Christi ad Bélial? aut quæ pars fidéli cum infidéli? Abo co za zgoda Chrystusowi z Belialem. Abo co za część wiernemu z niewiernym?
16
Qui autem consénsus templo Dei cum idólis? Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus: Quóniam inhabitábo in illis, et inambulábo inter eos, et ero illórum Deus, et ipsi erunt mihi pópulus. A co za zgoda kościołowi Bożemu z bałwanami? Abowiem wy jesteście kościołem Boga żywego, jako mówi Bóg: Iż będę mieszkał i przechadzał się w nich, i będę Bogiem ich, a oni będą mi ludem.
17
Propter quod exíte de médio eórum, et separámini, dicit Dóminus, et immúndum ne tetigéritis: Przeto wynidźcie z pośrodku ich, i oddzielcie się, mówi Pan, a nieczystego się nie dotykajcie: a ja was przyjmę.
18
et ego recípiam vos: et ero vobis in patrem, et vos éritis mihi in fílios, et fílias, dicit Dóminus omnípotens. I będę wam za ojca, a wy będziecie mi za syny i córki, mówi Pan wszechmogący.
7
1
Has ergo habéntes promissiónes, caríssimi, mundémus nos ab omni inquinaménto carnis et spíritus, perficiéntes sanctificatiónem in timóre Dei. Mając tedy, namilejsi, te obietnice: oczyszczajmyż się od wszelakiej zmazy ciała i ducha, wykonywając poświącenie w bojaźni Bożej.
2
Cápite nos. Néminem lǽsimus, néminem corrúpimus, néminem circumvénimus. Przyjmicie nas. Żadnegośmy nie ukrzywdzili, żadnegośmy nie skazili, żadnegośmy nie oszukali.
3
Non ad condemnatiónem vestram dico: prædíximus enim quod in córdibus nostris estis ad commoriéndum, et ad convivéndum. Nie ku potępieniu naszemu mówię, bośmy przedtem powiedzieli, iż w sercach naszych jesteście, żebyśmy spół umarli, i spół żyli.
4
Multa mihi fidúcia est apud vos, multa mihi gloriátio pro vobis: replétus sum consolatióne: superabúndo gáudio in omni tribulatióne nostra. Mam wielką ufność u was, mam wielką pochwałę z was: pełenem pociechy, nader obfituję weselem w każdem utrapieniu naszem.
5
Nam et cum venissémus in Macedóniam, nullam réquiem hábuit caro nostra, sed omnem tribulatiónem passi sumus: foris pugnæ, intus timóres. Abowiem i gdyśmy przyszli do Macedoniej, ciało nasze żadnego odpoczynienia nie miało, aleśmy ucierpieli wszelkie utrapienie: zewnątrz, walki, a wewnątrz, strachy.
6
Sed qui consolátur húmiles, consolátus est nos Deus in advéntu Titi. Ale który cieszy uniżone, pocieszył nas Bóg, przyściem Tytusowem.
7
Non solum autem in advéntu eius, sed étiam in consolatióne, qua consolátus est in vobis, réferens nobis vestrum desidérium, vestrum fletum, vestram æmulatiónem pro me, ita ut magis gaudérem. A nietylko przyściem jego, ale też pociechą, którą ucieszony jest z was: oznajmując nam chęć waszę, plącz wasz, wasze za się zastawiania: tak żem się więcej weselił.
8
Quóniam etsi contristávi vos in epístola, non me pœ́nitet: etsi pœnitéret, videns quod epístola illa (etsi ad horam) vos contristávit, Iż chociam was zasmucił w liście, nie żal mi: a chociabym też żałował, widząc, iż on list (chociaż na godzinę) zasmucił was:
9
nunc gáudeo: non quia contristáti estis, sed quia contristáti estis ad pœniténtiam. Contristáti enim estis ad Deum, ut in nullo detriméntum patiámini ex nobis. Teraz raduję się: nie iżeście się zasmucili, ale iżeście się zasmucili ku pokucie. Abowiem byliście zasmuceni wedle Boga, żebyście w niczem nie szkodowali z nas.
10
Quæ enim secúndum Deum tristítia est, pœniténtiam in salútem stábilem operátur: sǽculi autem tristítia mortem operátur. Bo smutek, który jest wedle Boga, pokutę ku zbawieniu nieodmienną sprawuje: lecz smutek świecki śmierć sprawuje.
11
Ecce enim hoc ipsum, secúndum Deum contristári vos, quantam in vobis operátur sollicitúdinem: sed defensiónem, sed indignatiónem, sed timórem, sed desidérium, sed æmulatiónem, sed vindíctam: in ómnibus exhibuístis vos, incontaminátos esse negótio. Abowiem o to samo, żeście wedle Boga byli zasmuceni, jako wielką pilność w was sprawuje: owszem obronę, owszem zagniewanie, owszem bojaźń, owszem pragnienie, owszem żarliwość, owszem pomstę. We wszystkiem stawiliście się, abyście byli nie pokalanymi w sprawie.
12
Igitur, etsi scripsi vobis, non propter eum, qui fecit iniúriam, nec propter eum, qui passus est: sed ad manifestándam sollicitúdinem nostram, quam habémus pro vobis A tak chociażem do was pisał, nie dla tego, który krzywdę uczynił, ani dla tego, który cierpiał: ale przed żeby się pokazało pilne staranie nasze, które mamy o was Bogiem,
13
coram Deo: ídeo consoláti sumus. In consolatióne autem nostra, abundántius magis gavísi sumus super gáudio Titi, quia reféctus est spíritus eius ab ómnibus vobis. Dla tegośmy się ucieszyli. A w naszem pocieszeniu, tem więcejeśmy się radowali z wesela Tytusowego, iż ochłodzon jest duch jego od was wszystkich
14
Et si quid apud illum de vobis gloriátus sum, non sum confúsus: sed sicut ómnia vobis in veritáte locúti sumus, ita et gloriátio nostra, quæ fuit ad Titum, véritas facta est, I jeślim u niego z was się w czem przechwalał, nie zawstydziłem się: ale jakośmy wam wszystko w prawdzie mówili, tak też przechwalanie nasze, które było przed Tytusem, prawdą się stało:
15
et víscera eius abundántius in vobis sunt, reminiscéntis ómnium vestrum obediéntiam: quómodo cum timóre, et tremóre excepístis illum. A wnętrzności jego obficiej są ku wam, gdy wspomina na posłuszeństwo wszystkich was, jakoście go z bojaźnią i ze drżeniem przyjęli.
16
Gáudeo quod in ómnibus confído in vobis. Raduję się, iż wam we wszystkiem dufam.
8
1
Notam autem fácimus vobis, fratres, grátiam Dei, quæ data est in ecclésiis Macedóniæ: A oznajmujemy wam, bracia, łaskę Bożą, która jest dana w kościelech Macedońskich:
2
quod in multo experiménto tribulatiónis abundántia gáudii ipsórum fuit, et altíssima paupértas eórum abundávit in divítias simplicitátis eórum: Iż w wielkiem doświadczeniu utrapienia, obfitość wesela ich była, i ubóstwo ich obfitowało w bogactwo prostoty ich.
3
quia secúndum virtútem testimónium illis reddo, et supra virtútem voluntárii fuérunt, Iż wedle możności daję im świadectwo i nad możność dobrowolnymi byli.
4
cum multa exhortatióne obsecrántes nos grátiam, et communicatiónem ministérii, quod fit in sanctos. Z wielkiem napominaniem prosząc nas o łaskę, i społeczność posługowania, które dzieje się przeciw świętym.
5
Et non sicut sperávimus, sed semetípsos dedérunt primum Dómino, deínde nobis per voluntátem Dei, A nie jakośmy się spodziewali, ale sami siebie oddali, naprzód Panu, potem nam przez wolą Bożą:
6
ita ut rogarémus Titum, ut quemádmodum cœpit, ita et perfíciat in vobis étiam grátiam istam. Tak iżeśmy prosili Tytusa, aby jako począł, tak i dokonał u was też łaski tej.
7
Sed sicut in ómnibus abundátis fide, et sermóne, et sciéntia, et omni sollicitúdine, ínsuper et caritáte vestra in nos, ut et in hac grátia abundétis. Ale jako we wszystkiem obfitujecie w wierze i w mowie, i w umiejętności, i wszelakiej pilności, nadto i w miłości waszej przeciwko nam: abyście i w tej łasce obfitowali.
8
Non quasi ímperans dico: sed per aliórum sollicitúdinem, étiam vestræ caritátis ingénium bonum cómprobans. Nie mówię jako rozkazując, ale przez staranie innych, i waszej miłości przyrodzenia dobrego doświadczając.
9
Scitis enim grátiam Dómini nostri Iesu Christi, quóniam propter vos egénus factus est, cum esset dives, ut illíus inópia vos dívites essétis. Abowiem znacie łaskę Pana naszego Jezusa Chrystusa, że dla was stał się ubogim, będąc bogatym: abyście ubóstwem jego wy bogatymi byli.
10
Et consílium in hoc do: hoc enim vobis útile est, qui non solum fácere, sed et velle cœpístis ab anno prióre: A w tem radę dawam: abowiem to wam jest pożyteczno, którzy nie tylko czynić, ale i chciećeście poczęli od roku przeszłego:
11
nunc vero et facto perfícite: ut quemádmodum promptus est ánimus voluntátis, ita sit et perficiéndi ex eo, quod habétis. A teraz i uczynkiem wykonajcie: aby jako jest ochotna chęć woli, tak była i wykonania z tego co macie.
12
Si enim volúntas prompta est, secúndum id, quod habet, accépta est, non secúndum id, quod non habet. Abowiem jeśli jest ochotna wola, wedle tego co ma, jest przyjemna, nie wedle tego czego nie ma.
13
Non enim ut áliis sit remíssio, vobis autem tribulátio, sed ex æqualitáte. Bo nie iżeby inszym miało być ulżenie, a wam uciśnienie: ale wedle porównania.
14
In præsénti témpore vestra abundántia illórum inópiam súppleat: ut et illórum abundántia vestræ inópiæ sit suppleméntum, ut fiat æquálitas, sicut scriptum est: Na ten czas wasza obfitość, niech dołoży ich niedostatku: aby też ich obfitość była dołożeniem waszego niedostatku, aby było porównanie:
15
Qui multum, non abundávit: et qui módicum, non minorávit. Jako jest napisano: Który wiele, nie miał nazbyt: a kto mało, nie miał mniej.
16
Grátias autem Deo, qui dedit eámdem sollicitúdinem pro vobis in corde Titi, A dzięka Bogu, który dał toż staranie o was do serca Tytusowego,
17
quóniam exhortatiónem quidem suscépit: sed cum sollicítior esset, sua voluntáte proféctus est ad vos. Iż napominanie przyjął: ale pilniejszym będąc, z swej chęci udał się do was.
18
Mísimus étiam cum illo fratrem, cuius laus est in Evangélio per omnes ecclésias: Posłaliśmy też z nim brata, którego chwała jest w Ewanieljej po wszystkich kościołach:
19
non solum autem, sed et ordinátus est ab ecclésiis comes peregrinatiónis nostræ in hanc grátiam, quæ ministrátur a nobis ad Dómini glóriam, et destinátam voluntátem nostram: A nie tylko ale też postanowion jest od kościołów za towarzysza, pielgrzymowania naszego, ku tej łasce, która bywa szafowana od nas ku chwale Pańskiej i chętliwej woli naszej:
20
devitántes hoc, ne quis nos vitúperet in hac plenitúdine, quæ ministrátur a nobis. Strzegąc się tego, aby nas kto nie naganił w tej obfitości, która się przez nas sprawuje.
21
Providémus enim bona non solum coram Deo, sed étiam coram homínibus. Abowiem przemyślawamy dobra nietylko przed Bogiem ale też przed ludźmi.
22
Mísimus autem cum illis et fratrem nostrum, quem probávimus in multis sæpe sollícitum esse: nunc autem multo sollicitiórem, confidéntia multa in vos, A posłaliśmy z nimi i brata naszego, któregośmy wielekroć w wielu rzeczach doświadczyli, że jest pilny: a teraz daleko pilniejszy, dla wielkiej ufności przeciwko wam,
23
sive pro Tito, qui est sócius meus, et in vos adiútor, sive fratres nostri, Apóstoli ecclesiárum, glória Christi. Chociaż dla Tytusa, który jest moim towarzyszem i pomocnikiem u was, chociaż bracia naszy Apostołowie kościołów, chwała Chrystusowa.
24
Ostensiónem ergo, quæ est caritátis vestræ, et nostræ glóriæ pro vobis, in illos osténdite in fáciem ecclesiárum. Okazanie tedy które jest miłości waszej i przechwalania naszego z was, okażcie przeciw nim przed oblicznością kościołów.
9
1
Nam de ministério, quod fit in sanctos, ex abundánti est mihi scríbere vobis. Bo o posłudze, która się dzieje przeciw świętym niepotrzebna mi jest pisać do was.
2
Scio enim promptum ánimum vestrum: pro quo de vobis glórior apud Macédones. Quóniam et Acháia paráta est ab anno prætérito, et vestra æmulátio provocávit plúrimos. Znam bowiem ochotne serce wasze: którem się przechwalam z was u Macedończyków. Iż Achaja gotowa jest od roku przeszłego, a ochota wasza wiele ich pobudziła.
3
Misi autem fratres: ut ne quod gloriámur de vobis, evacuétur in hac parte, ut (quemádmodum dixi) paráti sitis: I posłałem bracią, iżby w czem się pochwalamy z was nie było wyniszczono, z tej miary, abyście (jakom powiedział) gotowemi byli:
4
ne cum vénerint Macédones mecum, et invénerint vos imparátos, erubescámus nos (ut non dicámus vos) in hac substántia. Aby gdyby zemną przyszli Macedończycy, a znaleźli was nie gotowe, nie zawstydaliśmy się my, iż nie rzekę wy, w tej rzeczy.
5
Necessárium ergo existimávi rogáre fratres, ut prævéniant ad vos, et prǽparent repromíssam benedictiónem hanc parátam esse sic, quasi benedictiónem, non tamquam avarítiam. Za potrzebnąm tedy rozumiał prosić braciej, aby do was wprzód poszli, i pierwej zgotowali przed tem obiecane błogosławieństwo, aby to było gotowe tak jako błogosławieństwo, a nie jako łakomstwo.
6
Hoc autem dico: qui parce séminat, parce et metet: et qui séminat in benedictiónibus, de benedictiónibus et metet. A to powiadam: Kto skąpie sieje, skąpie też żąć będzie: a kto sieje w błogosławieństwach, z błogosławieństw też żąć będzie.
7
Unusquísque prout destinávit in corde suo, non ex tristítia, aut ex necessitáte: hílarem enim datórem díligit Deus. Każdy jako postanowił w sercu swojem, nie z zamarszczenia abo z przymuszenia: abowiem ochotnego dawcę Bóg miłuje.
8
Potens est autem Deus omnem grátiam abundáre fácere in vobis: ut in ómnibus semper omnem sufficiéntiam habéntes, abundétis in omne opus bonum, A Bóg mocen jest uczynić, aby obfitowała w was wszystka łaska: abyście we wszystkiem zawsze mając wszystek dostatek, obfitowali ku wszelkiemu uczynkowi dobremu,
9
sicut scriptum est: Dispérsit, dedit paupéribus: iustítia eius manet in sǽculum sǽculi. Jako napisano jest: Rozproszył, dał ubogim: sprawiedliwość jego trwa na wiek wieku.
10
Qui autem adminístrat semen seminánti: et panem ad manducándum præstábit, et multiplicábit semen vestrum, et augébit increménta frugum iustítiæ vestræ: A który dodaje nasienia siejącemu: doda też chleba ku jedzeniu: i rozmnoży nasienie wasze, i przysporzy przymnożenie urodzajów sprawiedliwości waszej.
11
ut in ómnibus locupletáti abundétis in omnem simplicitátem, quæ operátur per nos gratiárum actiónem Deo. Abyście na wszystkiem ubogaceni obfitowali ku wszelkiej prostości, która przez nas sprawuje dzięki Bogu.
12
Quóniam ministérium huius offícii non solum supplet ea, quæ desunt sanctis, sed étiam abúndat per multas gratiárum actiónes in Dómino, Abowiem usługowanie urzędu tego nie tylko wypełnia to czego nie dostawa świętym, ale też obfituje przez wiele dziękowania w Panu.
13
per probatiónem ministérii huius, glorificántes Deum in obediéntia confessiónis vestræ, in Evangélium Christi, et simplicitáte communicatiónis in illos, et in omnes, Gdy przez doświadczenie tej posługi, Boga chwalą za posłuszeństwo wyznania waszego ku Ewanieljej Chrystusowej, i za szczerość w udzielaniu przeciwko nim, i przeciw wszystkim,
14
et in ipsórum obsecratióne pro vobis, desiderántium vos propter eminéntem grátiam Dei in vobis. I w ich prośbie za was, pragnących was dla łaski Bożej obfitującej w was.
15
Grátias Deo super inenarrábili dono eius. Bogu chwała za niewysłowiony dar jego.
10
1
Ipse autem ego Paulus óbsecro vos per mansuetúdinem, et modéstiam Christi, qui in fácie quidem húmilis sum inter vos, absens autem confído in vobis. A ja sam Paweł proszę was przez cichość i łaskawość Chrystusowę, który acz obecnie jestem podły między wami, ale w niebytności jestem śmiały przeciwko wam.
2
Rogo autem vos ne præsens áudeam per eam confidéntiam, qua exístimor audére in quosdam, qui arbitrántur nos tamquam secúndum carnem ambulémus. A proszę was niechbych będąc obecnie nie był śmiały tą dufnością, którą rozumieją o mnie, żem śmiały na niektóre: którzy o nas rozumieją, żebyśmy według ciała chodzili.
3
In carne enim ambulántes, non secúndum carnem militámus. Abowiem chodząc w ciele, nie według ciała walczemy.
4
Nam arma milítiæ nostræ non carnália sunt, sed poténtia Deo ad destructiónem munitiónum, consília destruéntes, Bo broń żołnierstwa naszego nie jest cielesna: ale Bogiem mocna na zburzenie miejsc obronnych, rady burząc:
5
et omnem altitúdinem extolléntem se advérsus sciéntiam Dei, et in captivitátem redigéntes omnem intelléctum in obséquium Christi, I wszelaką wysokość wynoszącą się przeciw poznaniu Bożemu, i w niewolą podbijając wszelki rozum pod posłuszeństwo Chrystusowe,
6
et in promptu habéntes ulcísci omnem inobediéntiam, cum impléta fúerit vestra obediéntia. I pogotowiu mając mścić się wszelakiego nieposłuszeństwa, gdy się wypełni posłuszeństwo wasze.
7
Quæ secúndum fáciem sunt, vidéte. Si quis confídit sibi Christi se esse, hoc cógitet íterum apud se: quia sicut ipse Christi est, ita et nos. Na to co w oczach jest patrzcie. Jeśli kto sobie dufa, iż jest Chrystusów: niech zasię to sam u siebie uważa, iż jako on jest Chrystusów, tak i my.
8
Nam etsi ámplius áliquid gloriátus fúero de potestáte nostra, quam dedit nobis Dóminus in ædificatiónem, et non in destructiónem vestram, non erubéscam. Abowiem jeślibych się co więcej chełpił z władzy naszej, którą nam dał Pan na zbudowanie, a nie na zepsowanie was, nie zawstydzę się.
9
Ut autem non exístimer tamquam terrére vos per epístolas: A iżbym się nie zdał jakobych was straszył przez listy,
10
quóniam quidem epístolæ, ínquiunt, graves sunt et fortes: præséntia autem córporis infírma, et sermo contemptíbilis: (Abowiem, mówią, listyć ważne są i potężne: ale obecność ciała słaba, i mowa wzgardzona),
11
hoc cógitet qui eiúsmodi est, quia quales sumus verbo per epístolas abséntes, tales et præséntes in facto. To niechaj myśli, który takowy jest, iż jacy jesteśmy mową przez listy w niebytności, tacy i obecni w uczynku.
12
Non enim audémus insérere, aut comparáre nos quibúsdam, qui seípsos comméndant: sed ipsi in nobis nosmetípsos metiéntes, et comparántes nosmetípsos nobis. Abowiem nie śmiemy samych siebie w poczet kłaść, abo porównywać z niektóremi, którzy sami siebie zalecają: ale sami sobą nas samych mierzymy, i porównywamy się sami z sobą.
13
Nos autem non in imménsum gloriábimur, sed secúndum mensúram régulæ, qua mensus est nobis Deus, mensúram pertingéndi usque ad vos. A my nie będziem się chlubić zbytnie, ale według prawidła miary, którą nam Bóg wymierzył miarę, abyśmy aż do was dosięgli.
14
Non enim quasi non pertingéntes ad vos, superexténdimus nos: usque ad vos enim pervénimus in Evangélio Christi. Abowiem nie rozciągamy się jakobyśmy dosięgnąć do was nie mieli. Bośmy aż do was przyszli w Ewanieljej Chrystusowej:
15
Non in imménsum gloriántes in aliénis labóribus: spem autem habéntes crescéntis fídei vestræ, in vobis magnificári secúndum régulam nostram in abundántiam, Nie chlubiąc się bez miary w cudzych pracach: lecz mając nadzieję, gdy się rozmnoży wiara wasza, wielkiemi się staniemy między wami wedle prawidła naszego ku obfitowaniu,
16
étiam in illa, quæ ultra vos sunt, evangelizáre, non in aliéna régula in iis quæ præparáta sunt gloriári. Ku przepowiadaniu Ewanieljej też i w onych stronach, które są za wami: nie chlubiąc się z tego co już gotowo jest w cudzem prawidle.
17
Qui autem gloriátur, in Dómino gloriétur. Lecz kto się przechwala, niech się w Panu przechwala.
18
Non enim qui seípsum comméndat, ille probátus est: sed quem Deus comméndat. Abowiem nie który sam siebie zaleca, ten jest doświadczony, ale którego Bóg zaleca.
11
1
Utinam sustinerétis módicum quid insipiéntiæ meæ, sed et supportáre me: Daj Boże, abyście mało co wytrwali głupstwo memu: ale i znaszajcie mię,
2
ǽmulor enim vos Dei æmulatióne. Despóndi enim vos uni viro, vírginem castam exhibére Christo. Abowiem was gorąco miłuję gorącą miłością Bożą. Bom was poślubił czystą panną stawić jednemu mężowi Chrystusowi.
3
Tímeo autem ne sicut serpens Hevam sedúxit astútia sua, ita corrumpántur sensus vestri, et éxcidant a simplicitáte, quæ est in Christo. Lecz się boję, by jako wąż oszukał Ewę chytrością swą: nie były także skażone zmysły wasze i nie odpadły, od prostoty która jest w Chrystusie.
4
Nam si is qui venit, álium Christum prǽdicat, quem non prædicávimus, aut álium spíritum accípitis, quem non accepístis: aut áliud Evangélium, quod non recepístis: recte paterémini. Bo jeśli ten, który przychodzi inszego Chrystusa opowieda, któregośmy nie opowiedali, abo bierzecie ducha innego któregoście nie wzięli: abo inszą Ewangelią, którejeście nie przyjęli: słuszniebyście cierpieli.
5
Exístimo enim nihil me minus fecísse a magnis Apóstolis. Bo mniemam, żem ja nic mniej nie czynił, niźli wielcy Apostołowie.
6
Nam etsi imperítus sermóne, sed non sciéntia, in ómnibus autem manifestáti sumus vobis. Bo chociam nie biegły w mowie, ale nie w umiejętności. Lecz we wszystkiem okazaliśmy się wam.
7
Aut numquid peccátum feci, meípsum humílians, ut vos exaltémini? quóniam gratis Evangélium Dei evangelizávi vobis? Abo izalim grzechu się dopuścił, samego siebie uniżając, abyście wy byli wywyższeni? iżem wam darmo Ewangelią Bożą przepowiadał?
8
Alias ecclésias exspoliávi, accípiens stipéndium ad ministérium vestrum. Inszem kościoły złupił, biorąc opatrzenie na usługowanie wasze.
9
Et cum essem apud vos, et egérem, nulli onerósus fui: nam quod mihi déerat, supplevérunt fratres, qui venérunt a Macedónia: et in ómnibus sine ónere me vobis servávi, et servábo. A będąc u was i cierpiąc niedostatek, nie byłem ciężki nikomu: abowiem czego mi nie dostawało dołożyli bracia, którzy przyszli z Macedoniej: i we wszystkiem zachowałem się wam bez obciążenia, i zachowam.
10
Est véritas Christi in me, quóniam hæc gloriátio non infringétur in me in regiónibus Acháiæ. Jest prawda Chrystusowa we mnie, iż to przechwalanie nie będzie zwątlone przeciwko mnie w krainach Achajej.
11
Quare? quia non díligo vos? Deus scit. Czemu? iż was nie miłuję? Bóg wie.
12
Quod autem fácio, et fáciam: ut ámputem occasiónem eórum, qui volunt occasiónem, ut in quo gloriántur, inveniántur sicut et nos. A co czynię, czynić będę, abym odciął przyczynę tym którzy przyczyny żądają: aby w czem się chlubią, byli nalezieni jako i my.
13
Nam eiúsmodi pseudoapóstoli sunt operárii súbdoli, transfigurántes se in apóstolos Christi. Abowiem takowi fałszywi Apostołowie, są robotnicy zdradliwi, przemieniający się w Apostoły Chrystusowe.
14
Et non mirum: ipse enim Sátanas transfigúrat se in ángelum lucis. A nie dziw: abowiem sam szatan przemienia się w anioła światłości:
15
Non est ergo magnum, si minístri eius transfiguréntur velut minístri iustítiæ: quorum finis erit secúndum ópera ipsórum. Nie wielka tedy jest, jeśli słudzy jego przemieniają się jakoby słudzy sprawiedliwości: których koniec będzie podług uczynków ich.
16
Iterum dico (ne quis me putet insipiéntem esse, alióquin velut insipiéntem accípite me, ut et ego módicum quid glórier), Powtóre powiadam (by mię kto nie mniemał być bezrozumnym: a inaczej jako bezrozumnego przyjmicie mię, abym się ja też maluczko co przechwalał).
17
quod loquor, non loquor secúndum Deum, sed quasi in insipiéntia, in hac substántia glóriæ. Co mówię, nie mówię wedle Boga, ale jako w głupstwie, w tem przechwalaniu.
18
Quóniam multi gloriántur secúndum carnem: et ego gloriábor. Gdyż wiele się ich przechwala wedle ciała: i ja się przechwalać będę.
19
Libénter enim suffértis insipiéntes, cum sitis ipsi sapiéntes. Abowiem radzi znosicie bezrozumne: będąc sami rozumnemi.
20
Sustinétis enim si quis vos in servitútem rédigit, si quis dévorat, si quis áccipit, si quis extóllitur, si quis in fáciem vos cædit. Bo znosicie, jeśli was kto w niewolą podbija, jeśli kto pożyra, jeśli kto bierze, jeśli się kto wynosi, jeśli was kto w gębę bije.
21
Secúndum ignobilitátem dico, quasi nos infírmi fuérimus in hac parte. In quo quis audet (in insipiéntia dico) áudeo et ego: Mówię według zelżywości, jakobyśmy my słabemi byli w tej mierze: w czem kto śmie (w głupstwie mówię) śmiem i ja.
22
Hebrǽi sunt, et ego: Israelítæ sunt, et ego: semen Abrahæ sunt, et ego: Hebrejczycy są, i ja. Izraelczycy są, i ja. Nasieniem Abrahamowem są, i ja.
23
minístri Christi sunt (ut minus sápiens dico), plus ego: in labóribus plúrimis, in carcéribus abundántius, in plagis supra modum, in mórtibus frequénter. Słudzy Chrystusowi są, (jako mniej mądry mówię) więcej ja: W pracach rozlicznych, w ciemnicach obficiej, w raziech nad miarę, w śmierciach częstokroć.
24
A Iudǽis quínquies, quadragénas, una minus, accépi. Od Żydów wziąłem po pięć kroć, po czterdzieści plag bez jednej.
25
Ter virgis cæsus sum, semel lapidátus sum: ter naufrágium feci, nocte et die in profúndo maris fui, Trzykroć byłem bit rózgami, razem był ukamionowan, trzykrocem się z okrętem rozbił, przez dzień i przez noc byłem w głębi morskiej:
26
in itinéribus sæpe, perículis flúminum, perículis latrónum, perículis ex génere, perículis ex géntibus, perículis in civitáte, perículis in solitúdine, perículis in mari, perículis in falsis frátribus: W drogach częstokroć, w niebezpieczeństwach rzek, w niebezpieczeństwach rozbójników, w niebezpieczeństwach od rodziny, w niebezpieczeństwach od Poganów, w niebezpieczeństwach w mieście, w niebezpieczeństwach na pustyniej, w niebezpieczeństwach na morzu, w niebezpieczeństwach między fałszywą bracią:
27
in labóre, et ærúmna, in vigíliis multis, in fame, et siti, in ieiúniis multis, in frígore, et nuditáte: W pracy i w kłopocie, w niespaniu częstem, w głodzie i w pragnieniu, w pościech częstych, w zimnie i nagości:
28
præter illa, quæ extrínsecus sunt, instántia mea quotidiána, sollicitúdo ómnium ecclesiárum. Oprócz tych rzeczy, które zewnątrz są: naleganie na mię co dzień, staranie o wszystkie kościoły
29
Quis infirmátur, et ego non infírmor? quis scandalizátur, et ego non uror? Któż choruje, a ja nie choruję? któż się zgarsza, a ja nie bywam upalon?
30
Si gloriári opórtet: quæ infirmitátis meæ sunt, gloriábor. Jeśli się potrzeba przechwalać: z tego co krewkości mojej jest, przechwalać się będę.
31
Deus et Pater Dómini nostri Iesu Christi, qui est benedíctus in sǽcula, scit quod non méntior. Bóg i Ociec Pana naszego Jezusa Chrystusa, który jest na wieki błogosławiony, wie, iż nie kłamam.
32
Damásci præpósitus gentis Arétæ regis custodiébat civitátem Damascenórum ut me comprehénderet: W Damaszku, narodu starosta króla Arety, strzegł miasta Damasceńskiego, aby mię pojmał:
33
et per fenéstram in sporta dimíssus sum per murum, et sic effúgi manus eius. I byłem przez okno w koszu z muru spuszczon, i takem uszedł rąk jego.
12
1
Si gloriári opórtet (non éxpedit quidem): véniam autem ad visiónes, et revelatiónes Dómini. Jeśli się chwalić potrzeba (nie pożytecznoć w prawdzie) przydę do widzenia i objawienia Pańskiego.
2
Scio hóminem in Christo ante annos quatuórdecim, sive in córpore néscio, sive extra corpus néscio, Deus scit, raptum huiúsmodi usque ad tértium cælum. Znam człowieka w Chrystusie przed czternaście lat (jeśli w ciele nie wiem: jeśli prócz ciała, nie wiem: Bóg wie): iż takowy był zachwycony aż do trzeciego nieba.
3
Et scio huiúsmodi hóminem sive in córpore, sive extra corpus néscio, Deus scit: A znam takowego człowieka (jeśli w ciele, jeśli prócz ciała, nie wiem, Bóg wie):
4
quóniam raptus est in paradísum: et audívit arcána verba, quæ non licet hómini loqui. Iż był zachwycon do Raju: i słyszał tajemne słowa, których się człowiekowi nie godzi mówić.
5
Pro huiúsmodi gloriábor: pro me autem nihil gloriábor nisi in infirmitátibus meis. Z takich rzeczy się będę przechwalał: a z siebie nie będę się nic przechwalał jedno z krewkości moich.
6
Nam, et si volúero gloriári, non ero insípiens: veritátem enim dicam: parco autem, ne quis me exístimet supra id, quod videt in me, aut áliquid audit ex me. Abowiem choćbym się chciał przechwalać, nie będę głupim: bo prawdę powiem. Lecz folguję: aby kto o mnie nie rozumiał więcej nad to co widzi we mnie, abo co słyszy odemnie.
7
Et ne magnitúdo revelatiónum extóllat me, datus est mihi stímulus carnis meæ ángelus Sátanæ, qui me colaphízet. A żeby mię wielkość objawienia nie wynosiła, dan mi jest bodziec ciała mego, anioł szatanów, aby mię policzkował.
8
Propter quod ter Dóminum rogávi ut discéderet a me: Dlatego trzykrociem Pana prosił, aby odemnie odstąpił:
9
et dixit mihi: Súfficit tibi grátia mea: nam virtus in infirmitáte perfícitur. Libénter ígitur gloriábor in infirmitátibus meis, ut inhábitet in me virtus Christi. I rzekł mi: Dosyć ty masz na łasce mojej: abowiem moc w słabości doskonalszą się stawa. Rad się tedy przechwalać będę w krewkościach moich, aby we mnie mieszkała moc Chrystusowa.
10
Propter quod pláceo mihi in infirmitátibus meis, in contuméliis, in necessitátibus, in persecutiónibus, in angústiis pro Christo: cum enim infírmor, tunc potens sum. Dla tego siępodobam sobie w krewkościach, w potwarzach, w potrzebach, w prześladowaniach, w uciskach dla Chrystusa. Abowiem gdy nie mogę, tedym jest potężny.
11
Factus sum insípiens, vos me coegístis. Ego enim a vobis débui commendári: nihil enim minus fui ab iis, qui sunt supra modum Apóstoli: tamétsi nihil sum: Stałem się głupim: wyście mię przymusili. Bom ja od was miał być zalecon: abowiem w niczemem nie był podlejszy niźli oni, którzy są barzo wielcy Apostołowie: chociażem nic nie jest.
12
signa tamen apostolátus mei facta sunt super vos in omni patiéntia, in signis, et prodígiis, et virtútibus. Jednak znaki Apostolstwa mego wykonane są u was we wszelkiej cierpliwości, w znakach i w cudach i w mocach.
13
Quid est enim, quod minus habuístis præ céteris ecclésiis, nisi quod ego ipse non gravávi vos? donáte mihi hanc iniúriam. Bo cóż jest w czembyście mniej mieli nad insze kościoły: jedno, iżem ja sam was nie obciążał? Darujcie mię tą krzywdą.
14
Ecce tértio hoc parátus sum veníre ad vos: et non ero gravis vobis. Non enim quæro quæ vestra sunt, sed vos. Nec enim debent fílii paréntibus thesaurizáre, sed paréntes fíliis. Oto trzeci ten raz jestem gotów przyść do was: a nie będę wam ciężki. Abowiem nie szukam co waszego jest, ale was. Bo nie synowie mają rodzicom skarbić, ale rodzicy synom.
15
Ego autem libentíssime impéndam, et superimpéndar ipse pro animábus vestris: licet plus vos díligens, minus díligar. A ja barzo rad nałożę i nadzwyż się wydam sam za dusze wasze: aczkolwiek więcej was miłując mniej jestem miłowan.
16
Sed esto: ego vos non gravávi: sed cum essem astútus, dolo vos cepi. Ale niech tak będzie: jam was nie obciążył: ale będąc chytrym, chytrościąm was podszedł.
17
Numquid per áliquem eórum, quos misi ad vos, circumvéni vos? Izali przez którego z tych, którem do was posłał, oszukałem was?
18
Rogávi Titum, et misi cum illo fratrem. Numquid Titus vos circumvénit? nonne eódem spíritu ambulávimus? nonne iísdem vestígiis? Prosiłem Tytusa: i posłałem z nim brata. Izali was Tytus oszukał? Izaliśmy nie tymże duchem postępowali? Izali nie temiż stopami?
19
Olim putátis quod excusémus nos apud vos? Coram Deo in Christo lóquimur: ómnia autem caríssimi propter ædificatiónem vestram. Dawno mniemacie, iż się wam wymierzamy? Przed Bogiem w Chrystusie mówimy: a wszystko najmilejsi dla waszego zbudowania.
20
Tímeo enim ne forte cum vénero, non quales volo, invéniam vos: et ego invéniar a vobis, qualem non vultis: ne forte contentiónes, æmulatiónes, animositátes, dissensiónes, detractiónes, susurratiónes, inflatiónes, seditiónes sint inter vos: Abowiem się boję, bych snąć przyszedszy, nie jakimi chcę nalazł was: a ja był nalezion od was, jakiego nie chcecie: aby snąć spory, zazdrości, gniewy, zwady, obmowy, szemrania, nadymania, rozterki, nie były między wami.
21
ne íterum cum vénero, humíliet me Deus apud vos, et lúgeam multos ex iis, qui ante peccavérunt, et non egérunt pœniténtiam super immundítia, et fornicatióne, et impudicítia, quam gessérunt. By mię zasię Bóg, gdy przydę, nie poniżył u was: i żebych nie żałował wielu z tych, którzy przedtem grzeszyli, a nie czynili pokuty za nieczystość, i porubstwo, i niewstyd, którego się dopuścili.
13
1
Ecce tértio hoc vénio ad vos: In ore duórum, vel trium téstium stabit omne verbum. Oto ten trzeci raz idę do was: W uściech dwu abo trzech świadków stanie wszelkie słowo.
2
Prædíxi, et prædíco, ut præsens, et nunc absens iis, qui ante peccavérunt, et céteris ómnibus, quóniam si vénero íterum, non parcam. Powiedziałem przedtem i opowiadam, jako obecnym będąc, i teraz odległym, tym którzy przedtem grzeszyli, i wszystkim inszym: że jeśli zasię przydę, nie przepuszczę.
3
An experiméntum quǽritis eius, qui in me lóquitur Christus, qui in vobis non infirmátur, sed potens est in vobis? Czyli doświadczenia szukacie tego, który we mnie mówi Chrystus? który w was nie jest słaby, ale w was jest mocny?
4
Nam etsi crucifíxus est ex infirmitáte: sed vivit ex virtúte Dei. Nam et nos infírmi sumus in illo: sed vivémus cum eo ex virtúte Dei in vobis. Bo acz jest ukrzyżowan ze mdłości ale żywie z mocy Bożej. Abowiem i my mdłymy jesteśmy w nim: ale żyć będziemy z nim z mocy Bożej w was:
5
Vosmetípsos tentáte si estis in fide: ipsi vos probáte. An non cognóscitis vosmetípsos quia Christus Iesus in vobis est? nisi forte réprobi estis. Doświadczajcie samych siebie, jeśli jesteście w wierze: samych siebie doznawajcie: Abo nie znacie samych siebie że w was jest Chrystus Jezus? chyba jeśli snadź jesteście odrzuceni.
6
Spero autem quod cognoscétis, quia nos non sumus réprobi. Lecz się spodziewam, że poznacie, iż my nie jesteśmy odrzuconemi.
7
Orámus autem Deum ut nihil mali faciátis, non ut nos probáti appareámus, sed ut vos quod bonum est faciátis: nos autem ut réprobi simus. A prosimy Boga, abyście nic złego nie czynili: nie iżebyśmy się my doświadczonemi okazali, ale abyście wy co jest dobrego czynili, a my byśmy byli jako odrzuconemi.
8
Non enim póssumus áliquid advérsus veritátem, sed pro veritáte. Bo nie możemy nic na przeciwko prawdzie: ale za prawdą.
9
Gaudémus enim, quóniam nos infírmi sumus, vos autem poténtes estis. Hoc et orámus, vestram consummatiónem. Abowiem się radujemy, że my jesteśmy nie mocnemi, a wy jesteście mocnemi: oto i prosimy o waszę doskonałość.
10
Ideo hæc absens scribo, ut non præsens dúrius agam secúndum potestátem, quam Dóminus dedit mihi in ædificatiónem, et non in destructiónem. Dla tego to w niebytności piszę: abych przytomnym będąc surowiej nie postępował według władzy, którą mi Pan dał na zbudowanie, a nie na zepsowanie.
11
De cétero, fratres, gaudéte, perfécti estóte, exhortámini, idem sápite, pacem habéte, et Deus pacis, et dilectiónis erit vobíscum. Naostatek, bracia, weselcie się, bądźcie doskonali, napominajcie się, toż rozumiejcie: pokój miejcie: a Bóg pokoju i miłości będzie z wami.
12
Salutáte ínvicem in ósculo sancto. Salútant vos omnes sancti. Pozdrówcie się spółecznie w świętem pocałowaniu. Pozdrawiają was święci wszyscy.
13
Grátia Dómini nostri Iesu Christi, et cáritas Dei, et communicátio sancti Spíritus sit cum ómnibus vobis. Amen. Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa, i miłość Boża, i społeczność Ducha świętego niech będzie z wami wszystkiemi. Amen.