Epistola Ad Thessalonicenses Prima
List Do Thessaloniczan Pierwszy
1
Paulus, et Silvánus, et Timótheus ecclésiæ Thessalonicénsium in Deo Patre, et Dómino Iesu Christo.
Paweł i Sylwan i Tymotheusz kościołowi Thessaloniczan w Bogu Ojcu, i w Panie Jezusie Chrystusie. Łaska wam i pokój.
2
Grátia vobis, et pax. Grátias ágimus Deo semper pro ómnibus vobis, memóriam vestri faciéntes in oratiónibus nostris sine intermissióne,
Dziękujemy Bogu zawsze za was wszystkie: wspominając was w modlitwach naszych bez przestanku:
3
mémores óperis fídei vestræ, et labóris, et caritátis, et sustinéntiæ spei Dómini nostri Iesu Christi, ante Deum et Patrem nostrum:
Pamiętając na dzieło wiary waszej, i pracę, i miłość, i cierpliwość nadzieje Pana naszego Jezusa Chrystusa, przed Bogiem Ojcem naszym:
4
sciéntes fratres dilécti a Deo, electiónem vestram:
Wiedząc bracia umiłowani od Boga, o wybraniu waszem:
5
quia Evangélium nostrum non fuit ad vos in sermóne tantum, sed et in virtúte, et in Spíritu sancto, et in plenitúdine multa, sicut scitis quales fuérimus in vobis propter vos.
Iż Ewanielia nasza nie była do was tylko w mowie, ale i w mocy, i w Duchu świętym, i w zupełności wielkiej: jako wiecie jakiemiśmy byli między wami dla was.
6
Et vos imitatóres nostri facti estis, et Dómini, excipiéntes verbum in tribulatióne multa, cum gáudio Spíritus sancti:
A wy staliście się naśladowcami naszemi, i Pańskim: przyjąwszy słowo w wielkiem uciśnieniu, z weselem Ducha świętego:
7
ita ut facti sitis forma ómnibus credéntibus in Macedónia, et in Acháia.
Tak, iżeście się stali wzorem wszystkim wierzącym w Macedoniej i w Achajej.
8
A vobis enim diffamátus est sermo Dómini, non solum in Macedónia, et in Acháia, sed et in omni loco fides vestra, quæ est ad Deum, profécta est, ita ut non sit nobis necésse quidquam loqui.
Abowiem od was rozsławiona jest mowa Pańska: nie tylko w Macedoniej i w Achajej, ale na wszelkiem miejscu, wiara wasza, która jest ku Bogu rozeszła się tak, iż nam nie trzeba nic mówić.
9
Ipsi enim de nobis annúntiant qualem intróitum habuérimus ad vos: et quómodo convérsi estis ad Deum a simulácris, servíre Deo vivo, et vero,
Bo sami o nas opowiadają jakieśmy weszcie do was mieli: i jakoście się nawrócili do Boga od bałwanów abyście służyli Bogu żywemu i prawdziwemu,
10
et exspectáre Fílium eius de cælis (quem suscitávit a mórtuis) Iesum, qui erípuit nos ab ira ventúra.
I oczekiwali Syna jego, z niebios (którego wzbudził z martwych) Jezusa, który nas wyrwał od gniewu przyszłego.
1
Nam ipsi scitis, fratres, intróitum nostrum ad vos, quia non inánis fuit:
Abowiem sami wiecie bracia, o naszem weszciu do was, iż nie próżne było:
2
sed ante passi, et contuméliis affécti (sicut scitis) in Philíppis, fidúciam habúimus in Deo nostro loqui ad vos Evangélium Dei in multa sollicitúdine.
Ale przedtem ucierpiawszy i zelżeni będąc (jako wiecie) w Philipiech, dufnośceśmy mieli mówić do was w Bogu naszym, Ewanielią Bożą z wielkiem staraniem.
3
Exhortátio enim nostra non de erróre, neque de immundítia, neque in dolo,
Abowiem napominanie nasze nie z obłędliwości, ani z nieczystości, ani w zdradzie:
4
sed sicut probáti sumus a Deo ut crederétur nobis Evangélium: ita lóquimur non quasi homínibus placéntes, sed Deo, qui probat corda nostra.
Ale jakośmy doświadczeni byli od Boga, żeby nam była zwierzona Ewanielia, tak mówiemy: nie jako się ludziom podobając, ale Bogu, który doświadcza serc naszych.
5
Neque enim aliquándo fúimus in sermóne adulatiónis, sicut scitis: neque in occasióne avarítiæ: Deus testis est:
Abowiem nigdyśmy nie byli w mowie pochlebstwa, jako wiecie: ani w okazje łakomstwa, Bóg świadek jest:
6
nec quæréntes ab homínibus glóriam, neque a vobis, neque ab áliis.
Ani szukając chwały od ludzi, ani od was, ani od inszych.
7
Cum possémus vobis óneri esse ut Christi apóstoli: sed facti sumus párvuli in médio vestrum, tamquam si nutrix fóveat fílios suos.
Mogąc być wam obciążliwi jako Apostołowie Chrystusowi: ale staliśmy się malutkimi w pośrodku was, jako gdyby mamka ogrzewała syny swoje:
8
Ita desiderántes vos, cúpide volebámus trádere vobis non solum Evangélium Dei, sed étiam ánimas nostras: quóniam caríssimi nobis facti estis.
Tak was pragnąc, chcieliśmy chętliwie, dać wam nie tylko Ewanielią Bożą, ale też dusze nasze: żeście się nam stali namilszemi.
9
Mémores enim estis fratres labóris nostri, et fatigatiónis: nocte ac die operántes, ne quem vestrum gravarémus, prædicávimus in vobis Evangélium Dei.
Abowiem pamiętacie bracia pracą naszę i trudzenie: w nocy i we dnie robiąc, abyśmy żadnego z was nie obciążyli, przepowiadaliśmy u was Ewanielią Bożą.
10
Vos testes estis, et Deus, quam sancte, et iuste, et sine queréla, vobis, qui credidístis, fúimus:
Wyście świadkami i Bóg, jako świętobliwie, i sprawiedliwie i bez skargi byliśmy wam, którzyście uwierzyli.
11
sicut scitis, quáliter unumquémque vestrum (sicut pater fílios suos)
Jako wiecie jakośmy każdego z was (jako ociec syny swoje).
12
deprecántes vos, et consolántes, testificáti sumus, ut ambularétis digne Deo, qui vocávit vos in suum regnum, et glóriam.
Prosząc was i ciesząc oświadczali, abyście chodzili godnie Bogu, który was wezwał do swego królestwa i chwały.
13
Ideo et nos grátias ágimus Deo sine intermissióne: quóniam cum accepissétis a nobis verbum audítus Dei, accepístis illud, non ut verbum hóminum, sed (sicut est vere) verbum Dei, qui operátur in vobis, qui credidístis.
Dla tego i my dziękujemy Bogu bez przestanku, iż przyjąwszy od nas słowo słuchania Bożego, przyjęliście je nie jako słowo ludzkie, ale (jako jest prawdziwie) słowo Boga, który skutecznie sprawuje w was, którzyście uwierzyli.
14
Vos enim imitatóres facti estis fratres ecclesiárum Dei, quæ sunt in Iudǽa in Christo Iesu: quia éadem passi estis et vos a contribúlibus vestris, sicut et ipsi a Iudǽis:
Abowiem wy bracia staliście się naśladowcami kościołów Bożych, które są w Żydowskiej ziemi, w Chrystusie Jezusie: iżeście i wy toż cierpieli od spół pokoleników waszych, jako i oni od Żydów.
15
qui et Dóminum occidérunt Iesum, et prophétas, et nos persecúti sunt, et Deo non placent, et ómnibus homínibus adversántur,
Którzy i Pana zabili Jezusa i proroki, i nas prześladowali, i Bogu się nie podobają, i wszystkim ludziom się sprzeciwiają.
16
prohibéntes nos géntibus loqui ut salvæ fiant, ut ímpleant peccáta sua semper: pervénit enim ira Dei super illos usque in finem.
Broniąc nam, żebyśmy nie mówili Poganom, iżby byli zbawieni: aby zawsze wypełniali grzechy swe: abowiem na nie przyszedł gniew Boży aż do końca.
17
Nos autem fratres desoláti a vobis ad tempus horæ, aspéctu, non corde, abundántius festinávimus fáciem vestram vidére cum multo desidério:
A my bracia, będąc opuszczonymi od was na krótki czas twarzą nie sercem: bardzieśmy się kwapili widzieć oblicze wasze z wielką chucią.
18
quóniam volúimus veníre ad vos, ego quidem Paulus, et semel, et íterum: sed impedívit nos Sátanas.
Abowiemeśmy chcieli przyść do was (zwłaszcza ja Paweł) i raz i drugi: ale przekaził nam szatan.
19
Quæ est enim nostra spes, aut gáudium, aut coróna glóriæ? nonne vos ante Dóminum nostrum Iesum Christum estis in advéntu eius?
Abowiem któraż jest nadzieja nasza, abo wesele, abo korona przechwalania? Izali nie wy przed Panem naszym Jezusem Chrystusem jesteście na przyście jego?
20
vos enim estis glória nostra et gáudium.
Abowiem wy jesteście chwała nasza i wesele.
1
Propter quod non sustinéntes ámplius, plácuit nobis remanére Athénis, solis:
Przeto nie mogąc się więcej wstrzymać, upodobało się nam zostać w Atheniech samym:
2
et mísimus Timótheum fratrem nostrum, et minístrum Dei in Evangélio Christi, ad confirmándos vos, et exhortándos pro fide vestra:
A posłaliśmy Tymoteusza brata naszego, i sługę, Bożego w Ewanieliej Chrystusowej, aby was potwierdził i napominał z strony wiary waszej:
3
ut nemo moveátur in tribulatiónibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc pósiti sumus.
Aby żaden sobą nie trwożył w tych uciskach: abowiem sami wiecie, żeśmy na to postawieni.
4
Nam et cum apud vos essémus, prædicebámus vobis passúros nos tribulatiónes, sicut et factum est, et scitis.
Bo i gdyśmy byli u was, opowiedaliśmy wam, żeśmy mieli cierpieć uciśnienie, jako się i stało, i wiecie.
5
Proptérea et ego ámplius non sústinens, misi ad cognoscéndam fidem vestram: ne forte tentáverit vos is, qui tentat, et inánis fiat labor noster.
Dla tego i ja nie mogąc się więcej wstrzymać, posłałem, abym się dowiedział o wierze waszej, by was snać nie skusił ten co się dowiedział o wierze waszej, by was snać nie skusił ten co kusi, ażeby nie stała się daremna praca nasza.
6
Nunc autem veniénte Timótheo ad nos a vobis, et annuntiánte nobis fidem et caritátem vestram, et quia memóriam nostri habétis bonam semper, desiderántes nos vidére, sicut et nos quoque vos:
Lecz teraz gdy Tymoteusz od was przyszedł od nas, i oznajmił nam wiarę i miłość waszę, a iż nas macie w dobrej pamięci zawsze, żądając nas widzieć, jako i my tez was:
7
ídeo consoláti sumus fratres in vobis in omni necessitáte, et tribulatióne nostra, per fidem vestram,
Dla tego bracia jesteśmy pocieszeni, z was, w każdej doległości i utrapieniu naszem przez wiarę wasze:
8
quóniam nunc vívimus, si vos statis in Dómino.
Boć teraz żywiemy, jeśli wy stoicie w Panu.
9
Quam enim gratiárum actiónem póssumus Deo retribúere pro vobis in omni gáudio, quo gaudémus propter vos ante Deum nostrum,
Abowiem którąż dziękę możemy oddać Bogu za was, z wszelkiego wesela, którem się weselimy dla was przed Bogiem naszym?
10
nocte ac die abundántius orántes, ut videámus fáciem vestram, et compleámus ea, quæ desunt fídei vestræ?
W nocy i we dnie bardziej prosząc, abyśmy oglądali twarz waszę i dopełnili tego czego nie dostaje wierze waszej?
11
Ipse autem Deus, et Pater noster, et Dóminus noster Iesus Christus, dírigat viam nostram ad vos.
A sam Bóg i Ociec nasz, i Pan nasz Jezus Chrystus, niech prostuje drogę naszę do was.
12
Vos autem Dóminus multíplicet, et abundáre fáciat caritátem vestram in ínvicem, et in omnes, quemádmodum et nos in vobis:
A was Pan niechaj rozmnoży, i niech uczyni, aby obfitowała miłość wasza, jednego ku drugiemu, i ku wszystkim: jako i my przeciwko wam:
13
ad confirmánda corda vestra sine queréla in sanctitáte, ante Deum et Patrem nostrum, in advéntu Dómini nostri Iesu Christi cum ómnibus sanctis eius. Amen.
Na utwierdzenie serc waszych bez skargi w świątobliwości, przed Bogiem i Ojcem naszym, na przyście Pana naszego Jezusa Chrystusa ze wszystkiemi świętemi jego, Amen.
1
De cétero ergo, fratres, rogámus vos et obsecrámus in Dómino Iesu, ut quemádmodum accepístis a nobis quómodo opórteat vos ambuláre, et placére Deo, sic et ambulétis, ut abundétis magis.
Na ostatek tedy bracia, żądamy was i prosiemy w Panu Jezusie, aby jakoście wzięli od nas, jako się macie sprawować, i Bogu podobać się, tak żebyście się i sprawowali: żebyście więcej obfitowali.
2
Scitis enim quæ præcépta déderim vobis per Dóminum Iesum.
Bo wiecie, które rozkazania dałem wam przez Pana Jezusa.
3
Hæc est enim volúntas Dei, sanctificátio vestra: ut abstineátis vos a fornicatióne,
Abowiem ta jest wola Boża, poświęcenie wasze: żebyście się powściągali od porubstwa,
4
ut sciat unusquísque vestrum vas suum possidére in sanctificatióne, et honóre:
Aby umiał każdy z was naczynie swe trzymać w świątobliwości i uczciwości:
5
non in passióne desidérii, sicut et gentes, quæ ignórant Deum:
Nie w namiętności żądze, jako i Pogani, którzy nie znają Boga,
6
et ne quis supergrediátur, neque circumvéniat in negótio fratrem suum: quóniam vindex est Dóminus de his ómnibus, sicut prædíximus vobis, et testificáti sumus.
Ażeby kto nie podchodził, ani oszukiwał w sprawie brata swego: abowiem mścicielem jest Pan wszystkiego tego, jakośmy wam przedtem powiadali, i oświadczali.
7
Non enim vocávit nos Deus in immundítiam, sed in sanctificatiónem.
Bo nas Bóg nie wezwał ku nieczystości: ale ku poświęceniu.
8
Itaque qui hæc spernit, non hóminem spernit, sed Deum: qui étiam dedit Spíritum suum sanctum in nobis.
A przeto, który tam gardzi, nie gardzi Człowiekiem, ale Bogiem, który też w nas dał Ducha swego świętego.
9
De caritáte autem fraternitátis non necésse habémus scríbere vobis: ipsi enim vos a Deo didicístis ut diligátis ínvicem.
A o miłości braterstwa nie potrzeba nam do was pisać: abowiem wy sami od Boga jesteście nauczeni, abyście jedni drugie miłowali.
10
Etenim illud fácitis in omnes fratres in univérsa Macedónia. Rogámus autem vos fratres ut abundétis magis,
Abowiem to czynicie przeciw wszystkiej braciej we wszystkiej, Macedoniej. A prosimy was bracia iżbyście więcej obfitowali:
11
et óperam detis ut quiéti sitis, et ut vestrum negótium agátis, et operémini mánibus vestris, sicut præcépimus vobis:
I starali się, abyście spokojnymi byli, a żebyście sprawy wasze sprawowali, i rękami swemi robili, jakośmy wam rozkazali:
12
et ut honéste ambulétis ad eos, qui foris sunt: et nullíus áliquid desiderétis.
A iżbyście uczciwie się obchodzili z temi, którzy są obcy, a niczyjego nic nie pożądali.
13
Nólumus autem vos ignoráre fratres de dormiéntibus, ut non contristémini sicut et céteri, qui spem non habent.
A nie chcemy bracia, abyście wiedzieć nie mieli o tych, którzy zasnęli, iż byście się nie smucili, jako i drudzy, którzy nadzieje nie mają.
14
Si enim crédimus quod Iesus mórtuus est, et resurréxit: ita et Deus eos, qui dormiérunt per Iesum, addúcet cum eo.
Abowiem, jeśli wierzymy, iż Jezus umarł i zmartwychwstał: tak i Bóg te, którzy zasnęli przez Jezusa przyprowadzi z nim.
15
Hoc enim vobis dícimus in verbo Dómini, quia nos, qui vívimus, qui resídui sumus in advéntum Dómini, non præveniémus eos, qui dormiérunt.
Abowiem to wam powiadamy w słowie Pańskiem, iż my którzy żyjemy którzyśmy pozostali, na przyście Pańskie nie uprzedzimy tych, którzy zasnęli.
16
Quóniam ipse Dóminus in iussu, et in voce archángeli, et in tuba Dei descéndet de cælo: et mórtui, qui in Christo sunt, resúrgent primi.
Abowiem sam Pan z rozkazaniem i z głosem Archanielskim i z trąbą Bożą zstąpi z nieba: a pomarli, którzy są w Chrystusie, powstaną pierwszy.
17
Deínde nos, qui vívimus, qui relínquimur, simul rapiémur cum illis in núbibus óbviam Christo in áera, et sic semper cum Dómino érimus.
Potem my: którzy żyjemy, którzy pozostajemy, pospołu pochwyceni będziemy z niemi w obłokach przeciw Chrystusowi na powietrze, a tak zawsze z Panem będziemy.
18
Itaque consolámini ínvicem in verbis istis.
Przeto cieszcie się społem temi słowy.
1
De tempóribus autem, et moméntis fratres non indigétis ut scribámus vobis.
A o czasiech i o chwilach bracia, nie potrzebujecie abyśmy wam pisali.
2
Ipsi enim diligénter scitis quia dies Dómini, sicut fur in nocte, ita véniet.
Abowiem sami dostatecznie wiecie, iż dzień Pański, jako złodziej w nocy tak przydzie.
3
Cum enim díxerint, Pax et secúritas: tunc repentínus eis supervéniet intéritus, sicut dolor in útero habénti, et non effúgient.
Bo gdy rzeką, Pokój i bezpieczeństwo: tedy nagle zginienie przydzie na nie, jako ból w żywocie mającej: a nie wybiegają się.
4
Vos autem fratres non estis in ténebris, ut vos dies illa tamquam fur comprehéndat:
A wy bracia, nie jesteście w ciemności: aby on dzień was miał jako złodziej zastać.
5
omnes enim vos fílii lucis estis, et fílii diéi: non sumus noctis, neque tenebrárum.
Abowiem wszyscy wy, jesteście synowie światłości, i synowie dnia: nie jesteśmy nocy ani ciemności.
6
Igitur non dormiámus sicut et céteri, sed vigilémus, et sóbrii simus.
A tak nie śpimy jako i inszy, ale czujmy i bądźmy trzeźwymi.
7
Qui enim dórmiunt, nocte dórmiunt: et qui ébrii sunt, nocte ébrii sunt.
Abowiem którzy śpią, w nocy śpią: a którzy są pijani, w nocy są pijani.
8
Nos autem, qui diéi sumus, sóbrii simus, indúti lorícam fídei, et caritátis, et gáleam spem salútis:
A my, którzy jesteśmy dniowi, bądźmy trzeźwi, oblekszy pancerz wiary i miłości, a przyłbicę nadzieje zbawienia.
9
quóniam non pósuit nos Deus in iram, sed in acquisitiónem salútis per Dóminum nostrum Iesum Christum,
Gdyż Bóg nie postawił nas ku gniewu, ale ku nabyciu zbawienia przez Pana naszego Jezusa Chrystusa.
10
qui mórtuus est pro nobis: ut sive vigilémus, sive dormiámus, simul cum illo vivámus.
Który umarł za nas: abyśmy, chociaż czujemy, chociaż śpimy, społu z nim żyli.
11
Propter quod consolámini ínvicem, et ædificáte altérutrum, sicut et fácitis.
Dla tego cieszcie się społecznie, i budujcie jeden drugiego, jako i czynicie.
12
Rogámus autem vos fratres, ut novéritis eos, qui labórant inter vos, et præsunt vobis in Dómino, et monent vos,
A prosiemy was bracia, abyście znali te, którzy pracują między wami, i którzy są przełożonymi waszymi w Panu, i napominają was:
13
ut habeátis illos abundántius in caritáte propter opus illórum: pacem habéte cum eis.
Iżbyście je barziej miłowali dla ich prace: pokój miejcie z nimi.
14
Rogámus autem vos fratres, corrípite inquiétos, consolámini pusillánimes, suscípite infírmos, patiéntes estóte ad omnes.
A prosiemy was bracia, karzcie niespokojne, cieszcie małego serca, i przyjmujecie niemocne, cierpliwymi bądźcie ku wszystkim.
15
Vidéte ne quis malum pro malo alícui reddat: sed semper quod bonum est sectámini in ínvicem, et in omnes.
Patrzcie, aby kto złem za złe komu nie oddawał: ale zawżdy co dobrego jest naśladujcie, jeden przeciw drugiemu, i przeciw wszystkim.
16
Semper gaudéte.
Zawsze się weselcie.
17
Sine intermissióne oráte.
Bez przestanku się módlcie.
18
In ómnibus grátias ágite: hæc est enim volúntas Dei in Christo Iesu in ómnibus vobis.
We wszystkiem dziękujcie: abowiem ta jest wola Boża w Chrystusie Jezusie ku wam wszystkim.
19
Spíritum nolíte exstínguere.
Ducha nie gaście.
20
Prophetías nolíte spérnere.
Proroctw nie lekceważcie.
21
Omnia autem probáte: quod bonum est tenéte.
A wszystkiego doświadczajcie: co dobre jest dzierzcie.
22
Ab omni spécie mala abstinéte vos.
Od wszelakiego podobieństwa złego się powściągajcie.
23
Ipse autem Deus pacis sanctíficet vos per ómnia: ut ínteger spíritus vester, et ánima, et corpus sine queréla in advéntu Dómini nostri Iesu Christi servétur.
A sam Bóg pokoju niech was we wszystkiem poświęci: aby cały duch wasz, i dusza i ciało bez skargi na przyście Pana naszego Jezusa Chrystusa było zachowane.
24
Fidélis est, qui vocávit vos: qui étiam fáciet.
Wierny jest który was wezwał, który też uczyni.
25
Fratres, oráte pro nobis.
Bracia módlcie się za nas.
26
Salutáte fratres omnes in ósculo sancto.
Pozdrówcie bracią wszystkę w pocałowaniu świętem.
27
Adiúro vos per Dóminum ut legátur epístola hæc ómnibus sanctis frátribus.
Poprzysięgam was przez Pana, aby ten list przeczytan był wszystkiej świętej braciej.
28
Grátia Dómini nostri Iesu Christi vobíscum. Amen.
Łaska Pana naszego Jezusa Chrystusa z wami, Amen.