Epistola Ad Timotheum Secunda
List Do Tymotheusza Wtóry
1
Paulus Apóstolus Iesu Christi per voluntátem Dei, secúndum promissiónem vitæ, quæ est in Christo Iesu,
Paweł Apostoł Jezusa Chrystusa przez wolą Bożą, według obietnice żywota, który jest w Chtystusie Jezusie:
2
Timótheo caríssimo fílio: grátia, misericórdia, pax a Deo Patre, et Christo Iesu Dómino nostro.
Tymotheuszowi namilszemu synowi, łaska, miłosierdzie, pokój od Boga Ojca, i Chrystusa Jezusa Pana naszego.
3
Grátias ago Deo, cui sérvio a progenitóribus in consciéntia pura, quod sine intermissióne hábeam tui memóriam in oratiónibus meis, nocte ac die
Dziękuję Bogu, któremu służę z przodków w czystem sumnieniu, iż bez przestanku ciebie wspominam w prośbach moich, w nocy i we dnie.
4
desíderans te vidére, memor lacrymárum tuárum, ut gáudio ímplear,
Żądając cię widzieć, pamiętając na łzy twoje, abym był radości napełnion,
5
recordatiónem accípiens eius fídei, quæ est in te non ficta, quæ et habitávit primum in ávia tua Loíde, et matre tua Euníce, certus sum autem quod et in te.
Przywodząc na pamięć onę wiarę, która jest w tobie nie obłudna, która i mieszkała pierwej w babce twojej Loidzie, i w matce twojej Eunicjej, a jestem pewien, że i w tobie.
6
Propter quam causam admóneo te ut resúscites grátiam Dei, quæ est in te per impositiónem mánuum meárum.
Dla której przyczyny napominam cię, abyś wzniecał łaskę Bożą, która jest w tobie przez włożenie rąk moich.
7
Non enim dedit nobis Deus spíritum timóris: sed virtútis, et dilectiónis, et sobrietátis.
Abowiem Bóg nie dał nam ducha bojaźni: ale mocy, i miłości, i trzeźwości.
8
Noli ítaque erubéscere testimónium Dómini nostri, neque me vinctum eius: sed collabóra Evangélio secúndum virtútem Dei:
Nie wstydaj się tedy świadectwa Pana naszego, ani mnie więźnia jego, ale pospołu pracuj z Ewanielią wedle mocy Boga,
9
qui nos liberávit, et vocávit vocatióne sua sancta, non secúndum ópera nostra, sed secúndum propósitum suum, et grátiam, quæ data est nobis in Christo Iesu ante témpora sæculária.
Który nas wybawił i wezwał wezwaniem swem świętem, nie według uczynków naszych, ale według postanowienia swego i łaski, która nam jest dana w Chrystusie Jezusie przed czasy wiekuistemi.
10
Manifestáta est autem nunc per illuminatiónem Salvatóris nostri Iesu Christi, qui destrúxit quidem mortem, illuminávit autem vitam, et incorruptiónem per Evangélium:
A objawiona jest teraz przez oświecenie zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa, który śmierć skaził, a żywot oświecił i nieskazitelność przez Ewanielią:
11
in quo pósitus sum ego prædicátor, et Apóstolus, et magíster géntium.
W której ja postanowiony jestem kaznodzieją i Apostołem i nauczycielem Poganów.
12
Ob quam causam étiam hæc pátior, sed non confúndor. Scio enim cui crédidi, et certus sum quia potens est depósitum meum serváre in illum diem.
Dla której przyczyny to też cierpię: ale się nie wstydam. Bo wiem komum uwierzył, i pewienem, iż mocen jest zwierzonej rzeczy mojej strzedz do onego dnia.
13
Formam habe sanórum verbórum, quæ a me audísti in fide, et in dilectióne in Christo Iesu.
Miej wzór zdrowych słów, któreś odemnie słyszał w wierze i w miłości w Chrystusie Jezusie.
14
Bonum depósitum custódi per Spíritum sanctum, qui hábitat in nobis.
Strzeż dobrej rzeczy zwierzonej przez Ducha ś., który w nas mieszka.
15
Scis hoc, quod avérsi sunt a me omnes, qui in Asia sunt, ex quibus est Phigéllus, et Hermógenes.
Wiesz to, iż się odwrócili odemnie wszyscy, którzy są w Azjej: z których jest Phigellus i Hermogenes.
16
Det misericórdiam Dóminus Onesíphori dómui: quia sæpe me refrigerávit, et caténam meam non erúbuit:
Niech da Pan miłosierdzie Onezyphorowemu domowi: iż mię często ochłodził i łańcucha się mego nie wstydził.
17
sed cum Romam venísset, sollícite me quæsívit, et invénit.
Ale przyszedszy do Rzymu, barzo mię pilnie szukał, i znalazł.
18
Det illi Dóminus inveníre misericórdiam a Dómino in illa die. Et quanta Ephesi ministrávit mihi, tu mélius nosti.
Niech mu Pan da, aby nalazł miłosierdzie u Pana w on dzień. A jak mi wiele usługował w Effezie, ty lepiej wiesz.
1
Tu ergo fili mi, confortáre in grátia, quæ est in Christo Iesu:
Ty tedy Synu mój: zmacniaj się w łasce, która jest w Chrystusie Jezusie:
2
et quæ audísti a me per multos testes, hæc comménda fidélibus homínibus, qui idónei erunt et álios docére.
A coś słyszał odemnie przez wiele świadków, toż zalecaj wiernym ludziom, którzy sposobni będą i inszych uczyć.
3
Labóra sicut bonus miles Christi Iesu.
Pracuj jako dobry żołnierz Chrystusa Jezusa.
4
Nemo mílitans Deo ímplicat se negótiis sæculáribus: ut ei pláceat, cui se probávit.
Żaden służąc żołnierską Bogu nie wikle się sprawami świeckiemi: aby się temu podobał, któremu się udał.
5
Nam et qui certat in agóne, non coronátur nisi legítime certáverit.
Bo i który na placu się potyka, nie bierze wieńca, ażby się przystojnie potykał.
6
Laborántem agrícolam opórtet primum de frúctibus percípere.
Oracz, który pracuje ma naprzód owocu zażywać.
7
Intéllige quæ dico: dabit enim tibi Dóminus in ómnibus intelléctum.
Rozumiej co mówię: bo da tobie Pan we wszystkiem wyrozumienie.
8
Memor esto Dóminum Iesum Christum resurrexísse a mórtuis ex sémine David, secúndum Evangélium meum,
Pamiętaj, iż Pan Jezus Chrystus powstał z martwych, z nasienia Dawidowego, wedle Ewanieljej mojej,
9
in quo labóro usque ad víncula, quasi male óperans: sed verbum Dei non est alligátum.
W której cierpię aż do więzienia jako złoczyńca: ale słowo Boże nie jest związane.
10
Ideo ómnia sustíneo propter eléctos, ut et ipsi salútem consequántur, quæ est in Christo Iesu, cum glória cælésti.
Przeto wszystko cierpię dla wybranych: aby i oni zbawienia dostąpili, które jest w Chrystusie Jezusie z chwałą niebieską.
11
Fidélis sermo: nam si commórtui sumus, et convivémus:
Wierna mowa. Abowiem jeśliśmy spół umarli: spół też żyć będziemy.
12
si sustinébimus, et conregnábimus: si negavérimus, et ille negábit nos:
Jeśli ucierpiemy: spół też królować będziemy: jeśli się zaprzemy: i on się nas zaprzy.
13
si non crédimus, ille fidélis pérmanet, negáre seípsum non potest.
Jeśli nie wierzymy: on wiernym zostawa, zaprzeć samego siebie nie może.
14
Hæc cómmone, testíficans coram Dómino. Noli conténdere verbis: ad nihil enim útile est, nisi ad subversiónem audiéntium.
To przypominaj: oświadczając przed Panem. Nie spieraj się słowy, bo się ninacz nie przygodzi, jedno na wywrócenie słuchających.
15
Sollícite cura teípsum probábilem exhibére Deo, operárium inconfusíbilem, recte tractántem verbum veritátis.
Staraj się pilnie, abyś się stawił doświadczonym Bogu, robotnikiem niezawstydzonym, dobrze rozbierającym słowo prawdy.
16
Profána autem, et vanilóquia devíta: multum enim profíciunt ad impietátem:
A bezbożności i próżnomowności strzeż się, abowiem wielce pomnażają się ku niepobożności:
17
et sermo eórum ut cancer serpit: ex quibus est Hymenǽus, et Philétus,
A mowa ich szerzy się jako kancer: z których jest Himeneusz i Philetus:
18
qui a veritáte excidérunt, dicéntes resurrectiónem esse iam factam, et subvertérunt quorúmdam fidem.
Którzy od prawdy odpadli, powiedając, iż się już stało zmartwychwstanie, i wywrócili wiarę niektórych.
19
Sed firmum fundaméntum Dei stat, habens signáculum hoc: Cognóvit Dóminus qui sunt eius, et discédat ab iniquitáte omnis, qui nóminat nomen Dómini.
Aleć mocny stoi grunt Boży, mając tę pieczęć: Zna Pan, którzy są jego, i niech odstąpi od niesprawiedliwości wszelki, który mianuje imię Pańskie.
20
In magna autem domo non solum sunt vasa áurea, et argéntea, sed et lígnea, et fictília: et quædam quidem in honórem, quædam autem in contuméliam.
Lecz w wielkim domu, nie tylko są naczynia złote i srebrne, ale też drzewiane i gliniane niektóre ku uczciwości, a niektóre, ku zelżywości.
21
Si quis ergo emundáverit se ab istis, erit vas in honórem sanctificátum, et útile Dómino ad omne opus bonum parátum.
Jeśliby się tedy kto od tych oczyścił: będzie naczyniem ku uczciwości poświęconem i użytecznem Panu, zgotowanem na wszelką sprawę dobrą.
22
Iuvenília autem desidéria fuge, sectáre vero iustítiam, fidem, spem, caritátem, et pacem cum iis, qui ínvocant Dóminum de corde puro.
A młodzieńskich chciwości chroń się: a naśladuj sprawiedliwości, wiary, nadzieje, miłości, i pokoju z tymi, którzy wzywają Pana z czystego serca.
23
Stultas autem, et sine disciplína quæstiónes devíta: sciens quia génerant lites.
A waruj się gadek głupich i bez umiejętności: wiedząc, iż rodzą zwady.
24
Servum autem Dómini non opórtet litigáre: sed mansuétum esse ad omnes, docíbilem, patiéntem,
A słudze Pańskiemu nie trzeba się wadzić: ale układnym być ku wszystkim, sposobnym ku nauczaniu, cierpliwym,
25
cum modéstia corripiéntem eos, qui resístunt veritáti: nequándo Deus det illis pœniténtiam ad cognoscéndam veritátem,
W cichości strofującym te, którzy się sprzeciwiają prawdzie: azaby im kiedy dał Bóg pokutowanie ku poznaniu prawdy:
26
et resipíscant a diáboli láqueis, a quo captívi tenéntur ad ipsíus voluntátem.
I upamiętali się od sideł djabelskich, który je w więzieniu dzierży ku wolej jego.
1
Hoc autem scito, quod in novíssimis diébus instábunt témpora periculósa:
A wiedz to, iż w ostatnie dni nastaną czasy niebezpieczne.
2
erunt hómines seípsos amántes, cúpidi, eláti, supérbi, blasphémi, paréntibus non obediéntes, ingráti, scelésti,
Będą ludzie sami siebie miłujący, chciwi, hardzi, pyszni, bluźnierze, rodzicom nieposłuszni, niewdzięczni, złośnicy,
3
sine affectióne, sine pace, criminatóres, incontinéntes, immítes, sine benignitáte,
Bez miłości przyrodzonej, bez pokoju, potwarcy, niepowściągliwi, nieskromni, bez dobrotliwości.
4
proditóres, protérvi, túmidi, et voluptátum amatóres magis quam Dei:
Zdrajce, uporni, nadęci, i rozkoszy więcej miłujący niźli Boga:
5
habéntes spéciem quidem pietátis, virtútem autem eius abnegántes. Et hos devíta:
Mając wprawdzie pozór pobożności, lecz się mocy jej zapierający. I tych się chroń.
6
ex his enim sunt qui pénetrant domos, et captívas ducunt muliérculas onerátas peccátis, quæ ducúntur váriis desidériis:
Abowiem z tych są, którzy wrywają się w domy: i pojmane wiodą niewiastki grzechami obciążone, które się dają uwieźdź rozmaitym pożądliwościam:
7
semper discéntes, et numquam ad sciéntiam veritátis perveniéntes.
Zawsze się uczące, a nigdy ku wiadomości prawdy nieprzychodzące.
8
Quemádmodum autem Iannes, et Mambres restitérunt Móysi: ita et hi resístunt veritáti, hómines corrúpti mente, réprobi circa fidem:
A jako Jannes i Mambres sprzeciwiali się Mojżeszowi: tak i ci się sprzeciwiają prawdzie, ludzie rozumu skażonego, odrzuceni z strony wiary.
9
sed ultra non profícient: insipiéntia enim eórum manifésta erit ómnibus, sicut et illórum fuit.
Aleć więcej nie wskurają: abowiem ich szaleństwo jawne będzie wszystkim, jako i onych było.
10
Tu autem assecútus es meam doctrínam, institutiónem, propósitum, fidem, longanimitátem, dilectiónem, patiéntiam,
Lecz ty dostąpiłeś mojej nauki, ćwiczenia, przedsięwzięcia, wiary, wytrwania, miłości, cierpliwości,
11
persecutiónes, passiónes: quália mihi facta sunt Antiochíæ, Icónii, et Lystris: quales persecutiónes sustínui, et ex ómnibus erípuit me Dóminus.
Prześladowania, ucisków: jakie mię potkały w Antyochjej, w Ikoniej, i w Listrach: jakiem prześladowania podejmował: a ze wszystkich mię Pan wyrwał.
12
Et omnes, qui pie volunt vívere in Christo Iesu, persecutiónem patiéntur.
I wszyscy, którzy chcą pobożnie żyć w Chrystusie Jezusie, prześladowanie będą cierpieć.
13
Mali autem hómines, et seductóres profícient in peius, errántes, et in errórem mitténtes.
A źli ludzie i zwodnicy pomnożą się w gorsze: błądząc, i w błąd wwodząc.
14
Tu vero pérmane in iis, quæ didicísti, et crédita sunt tibi: sciens a quo didíceris:
Lecz ty trwaj w tem czegoś się nauczył:
15
et quia ab infántia sacras lítteras nosti, quæ te possunt instrúere ad salútem, per fidem, quæ est in Christo Iesu.
I zwierzonoć się, wiedząc od kogoś się nauczył.
16
Omnis Scriptúra divínitus inspiráta útilis est ad docéndum, ad arguéndum, ad corripiéndum, ad erudiéndum in iustítia:
A iż z dzieciństwa umiesz pisma święte, które cię mogą wyćwiczyć ku zbawieniu, przez wiarę, która jest w Chrystusie Jezusie.
17
ut perféctus sit homo Dei, ad omne opus bonum instrúctus.
Wszelkie pismo od Boga natchnione, jest pożyteczne ku nauczaniu, ku strofowaniu, ku naprawieniu, ku ćwiczeniu w sprawiedliwości: aby człowiek Boży był doskonały, ku wszelkiej sprawie dobrej wyćwiczony.
1
Testíficor coram Deo, et Iesu Christo, qui iudicatúrus est vivos et mórtuos, per advéntum ipsíus, et regnum eius:
Oświadczam się przed Bogiem i Jezusem Chrystusem, który będzie sądził żywe i umarłe przez przyszcie jego, i królestwo jego:
2
prǽdica verbum, insta opportúne, importúne: árgue, óbsecra, íncrepa in omni patiéntia, et doctrína.
Przepowiadaj słowo. Nalegaj w czas, nie w czas: karz, proś, łaj, z wszelaką cierpliwością i nauką.
3
Erit enim tempus, cum sanam doctrínam non sustinébunt, sed ad sua desidéria coacervábunt sibi magístros, pruriéntes áuribus,
Abowiem będzie czas, gdy zdrowej nauki nie ścierpią: ale według swoich pożądliwości nagromadzą sobie uczycielów, mając świerzbiące uszy:
4
et a veritáte quidem audítum avértent, ad fábulas autem converténtur.
A od prawdyć słuchanie odwrócą, a ku baśniam się obrócą.
5
Tu vero vígila, in ómnibus labóra, opus fac evangelístæ, ministérium tuum imple. Sóbrius esto.
Ale ty czuj, we wszystkiem pracuj, sprawuj uczynek Ewanielisty, usługowanie twoje wypełniaj.
6
Ego enim iam delíbor, et tempus resolutiónis meæ instat.
Bądź trzeźwym. Bo mnie już ofiarować mają, i czas rozwiązania mego nadchodzi.
7
Bonum certámen certávi, cursum consummávi, fidem servávi.
Potykaniem dobrem potykałem się, zawodum dokonał, wiaręm zachował.
8
In réliquo repósita est mihi coróna iustítiæ, quam reddet mihi Dóminus in illa die, iustus iudex: non solum autem mihi, sed et iis, qui díligunt advéntum eius. Festína ad me veníre cito.
Naostatek, odłożon mi jest wieniec sprawiedliwości, który mi odda Pan sędzia sprawiedliwy w on dzień: a nie tylko mnie, ale i tym, którzy miłują przyszcie jego.
9
Demas enim me relíquit, díligens hoc sǽculum, et ábiit Thessalonícam:
Spiesz się, abyś do mnie rychło przybył.
10
Crescens in Galátiam, Titus in Dalmátiam.
Abowiem Demas mię opuścił, umiłowawszy ten świat, i poszedł do Thessaloniki: Krescent do Galacjej, Tytus do Dalmacjej.
11
Lucas est mecum solus. Marcum assúme, et adduc tecum: est enim mihi útilis in ministérium.
Łukasz sam jest zemną. Marka weź i przyprowadź z sobą: bo mi jest pożyteczny ku posłudze.
12
Týchicum autem misi Ephesum.
A Tychika posłałem do Effezu.
13
Pénulam, quam relíqui Tróade apud Carpum, véniens affer tecum, et libros, máxime autem membránas.
Opończą, którąm zostawił w Troadzie u Karpa, gdy przydziesz przynieś z sobą, i księgi, a zwłaszcza pargaminy.
14
Alexánder ærárius multa mala mihi osténdit: reddet illi Dóminus secúndum ópera eius:
Aleksander mosiężnik wiele mi złego pokazał: odda mu Pan według uczynków jego:
15
quem et tu devíta: valde enim réstitit verbis nostris.
Którego się i ty strzeż: abowiem barzo się sprzeciwił słowom naszym.
16
In prima mea defensióne nemo mihi áffuit, sed omnes me dereliquérunt: non illis imputétur.
W pierwszej obronie mojej żaden przy mnie nie stał, ale mię wszyscy opuścili: niechaj im nie będzie poczytano.
17
Dóminus autem mihi ástitit, et confortávit me, ut per me prædicátio impleátur, et áudiant omnes gentes: et liberátus sum de ore leónis.
Ale Pan stał przy mnie, i umocnił mię: aby się przez mię przepowiadanie wypełniło, a iżby usłyszeli wszyscy Pogani: I jestem wyrwan z paszczęki lwiej.
18
Liberávit me Dóminus ab omni ópere malo: et salvum fáciet in regnum suum cæléste, cui glória in sǽcula sæculórum. Amen.
Wybawił mię Pan od wszelakiego uczynku złego, i zachowa do królestwa swego niebieskiego: któremu chwała na wieki wieków. Amen.
19
Salúta Priscam, et Aquilam, et Onesíphori domum.
Pozdrów Pryszkę i Akwilę, i do Onezyphorów.
20
Erástus remánsit Corínthi. Tróphimum autem relíqui infírmum Miléti.
Erastus został w Koryncie: a Trofimam zostawił w Milecie chorego.
21
Festína ante híemem veníre. Salútant te Eúbulus, et Pudens, et Linus, et Cláudia, et fratres omnes.
Spiesz się abyś przyszedł przed zimą. Pozdrawiają cię Eubulus, i Pudens, i Linus, i Klaudia, i bracia wszyscy.
22
Dóminus Iesus Christus cum spíritu tuo. Grátia vobíscum. Amen.
Pan Jezus Chrystus z duchem twoim. Łaska z wami. Amen.