Biblia Sacra

Epistola Ad Hebræos List Do Żydów
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13
1
1
Multifáriam, multísque modis olim Deus loquens pátribus in prophétis: Rozmaicie i wielą sposobów mówiwszy dawno Bóg ojcom przez proroki:
2
novíssime, diébus istis locútus est nobis in Fílio, quem constítuit herédem universórum, per quem fecit et sǽcula: Naostatek tych dni mówił do nas przez Syna, które­go postanowił dziedzicem wszystkiego, przez którego uczy­nił i wieki.
3
qui cum sit splendor glóriæ, et figúra substántiæ eius, portánsque ómnia verbo virtútis suæ, purgatiónem peccatórum fáciens, sedet ad déxteram maiestátis in excélsis: Który gdyż jest jasnością chwały, i wyrażeniem istności jego, a nosząc wszystko słowem mocy swej, spra­wiwszy oczyścienie grzechów, siedzi na prawicy maje­statu na wysokościach:
4
tanto mélior ángelis efféctus, quanto differéntius præ illis nomen hereditávit. Tym zacniejszym zostawszy nad anioły: im osobliwsze nad nie imię odziedziczył.
5
Cui enim dixit aliquándo angelórum: Fílius meus es tu, ego hódie génui te? Et rursum: Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in fílium? Bo któremuż kiedy z aniołów rzekł: Synem moim je­steś ty, jam ciebie dziś urodził? I zasię: Ja mu będę Ojcem: a on mnie będzie synem?
6
Et cum íterum introdúcit primogénitum in orbem terræ, dicit: Et adórent eum omnes ángeli Dei. A gdy zasię wprowadza pierworodnego na okrąg ziemie, mówi: A niech się mu kłaniają wszyscy aniołowie Bo­ży.
7
Et ad ángelos quidem dicit: Qui facit ángelos suos spíritus, et minístros suos flammam ignis. A do aniołówci mówi: Który czyni aniołami swy­mi duchy: a sługami swymi, płomień ognia.
8
Ad Fílium autem: Thronus tuus Deus in sǽculum sǽculi: virga æquitátis, virga regni tui. A do Syna: Stolica twoja Boże na wiek wieku, la­ska prawości, laska królestwa twego.
9
Dilexísti iustítiam, et odísti iniquitátem: proptérea unxit te Deus, Deus tuus, óleo exsultatiónis præ particípibus tuis. Umiłowałeś sprawiedliwość, a nienawiedziałeś nie­prawość: dla tegoż pomazał cię Boże, Bóg twój, olejkiem radości nad uczestniki twoje.
10
Et: Tu in princípio Dómine terram fundásti: et ópera mánuum tuárum sunt cæli. I, Tyś Panie na początku ugruntował ziemię: a dzie­ła rąk twoich są niebiosa.
11
Ipsi períbunt, tu autem permanébis, et omnes ut vestiméntum veteráscent: One poginą, a ty trwać będziesz: a wszystki jako szata zwiotszeją.
12
et velut amíctum mutábis eos, et mutabúntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non defícient. A jako odzienie zmienisz je, i odmienią się: ale ty tenżeś jest, i lata twoje nie ustaną?
13
Ad quem autem angelórum dixit aliquándo: Sede a dextris meis, quoadúsque ponam inimícos tuos scabéllum pedum tuórum? A do któregoż kiedy z aniołów rzekł: Siedź po pra­wicy mojej, aż położę nieprzyjacioły twoje podnóżkiem nóg twoich?
14
Nonne omnes sunt administratórii spíritus, in ministérium missi propter eos, qui hereditátem cápient salútis? Izali wszyscy, nie są duchowie usługujący: na po­sługę posłani dla tych, którzy dziedzictwo zbawienia wziąć mają?
2
1
Proptérea abundántius opórtet observáre nos ea, quæ audívimus, ne forte pereffluámus. Dla tego trzeba nam obficiej przestrzegać tego, coś­my słyszeli: byśmy snadź nie przeciekli.
2
Si enim qui per ángelos dictus est sermo, factus est firmus, et omnis prævaricátio, et inobediéntia accépit iustam mercédis retributiónem: Abowiem jeśli która przez anioły powiedziana jest mowa stała się trwała, a wszelkie przestępstwo i niepo­słuszeństwo sprawiedliwą zapłaty nagrodę wzięło:
3
quómodo nos effugiémus si tantam neglexérimus salútem? quæ cum inítium accepísset enarrári per Dóminum ab eis, qui audiérunt, in nos confirmáta est, Jakoż my się wybiegamy, jeśli zaniedbamy tak wielkiego zbawienia? które gdy się poczęło przepowiadać przez Pana: od tych, którzy słyszeli, na nas potwierdzo­ne jest:
4
contestánte Deo signis et porténtis, et váriis virtútibus, et Spíritus sancti distributiónibus secúndum suam voluntátem. Gdy Bóg społu poświadczał znamiony, i cudami, i rozlicznemi mocami, i rozdawaniem Ducha świętego we­dług wolej swojej.
5
Non enim ángelis subiécit Deus orbem terræ futúrum, de quo lóquimur. Abowiem nie aniołom poddał Bóg okrąg ziemie przy­szły, o którym mówimy.
6
Testátus est autem in quodam loco quis, dicens: Quid est homo quod memor es eius, aut fílius hóminis quóniam vísitas eum? A świadczył ktoś na niektórem miejscu, mówiąc: Cóż jest człowiek, iż nań pamiętasz: abo syn człowieczy iż go nawiedzasz?
7
Minuísti eum paulo minus ab ángelis: glória et honóre coronásti eum: et constituísti eum super ópera mánuum tuárum. Umniejszyłeś go mało co mniej od aniołów: chwa­łą i czcią ukoronowałeś go, i postanowiłeś go nad dziełem rąk twoich.
8
Omnia subiecísti sub pédibus eius. In eo enim quod ómnia ei subiécit, nihil dimísit non subiéctum ei. Nunc autem necdum vidémus ómnia subiécta ei. Poddałeś wszystko pod nogi jego. Abowiem w tem, że mu wszystko poddał: niczego nie zostawił jemu nie pod­danego. A teraz jeszcze nie widziemy, żeby mu wszystko poddano było.
9
Eum autem, qui módico quam ángeli minorátus est, vidémus Iesum propter passiónem mortis, glória et honóre coronátum: ut grátia Dei, pro ómnibus gustáret mortem. Lecz tego, który mało co niźli aniołowie umniejszo­ny jest, widzimy Jezusa dla męki śmierci, chwałą i czcią ukoronowanego: aby z łaski Bożej, za wszystki śmierci skosztował.
10
Decébat enim eum, propter quem ómnia, et per quem ómnia, qui multos fílios in glóriam addúxerat, auctórem salútis eórum per passiónem consummáre. Abowiem przystało jemu, dla którego wszystko, i przez którego wszystko, który wiele synów do chwały był przywiódł, sprawcę zbawienia ich przez ucierpienie do­skonałym uczynić.
11
Qui enim sanctíficat, et qui sanctificántur, ex uno omnes. Propter quam causam non confúnditur fratres eos vocáre, dicens: Bo który poświęca, i którzy bywają poświęceni: z jednego wszyscy. Dla której przyczyny nie wstyda się bracią ich nazywać,
12
Nuntiábo nomen tuum frátribus meis: in médio ecclésiæ laudábo te. Mówiąc: Opowiem imię twoje braciej mojej, w po­środku kościoła chwalić cię będę.
13
Et íterum: Ego ero fidens in eum. Et íterum: Ecce ego, et púeri mei, quos dedit mihi Deus. I zasię: Ja w nim dufać będę. I zasię: Oto ja i dzieci moje, które mi dał Bóg.
14
Quia ergo púeri communicavérunt carni, et sánguini, et ipse simíliter participávit eísdem: ut per mortem destrúeret eum, qui habébat mortis impérium, id est, diábolum: Ponieważ tedy dzieci spółeczność miały ciała i krwie: i on także tychże uczestnikiem był: aby przez śmierć zepsował tego, który miał władzą śmierci, to jest djabła:
15
et liberáret eos, qui timóre mortis per totam vitam obnóxii erant servitúti. A iżby wyzwolił te, którzy dla bojaźni śmierci przez wszystek żywot podlegli byli niewoli.
16
Nusquam enim ángelos apprehéndit, sed semen Abrahæ apprehéndit. Bo nigdzie aniołów nie przyjmuje: ale nasienie Abrahamowe przyjmuje.
17
Unde débuit per ómnia frátribus similári, ut miséricors fíeret, et fidélis póntifex ad Deum, ut repropitiáret delícta pópuli. Zkąd powinien był we wszystkiem być podobny bra­ciej: aby się stał miłosiernym i wiernym nawyższym kapła­nem do Boga, aby ubłagał za grzechy ludu.
18
In eo enim, in quo passus est ipse et tentátus, potens est et eis, qui tentántur, auxiliári. Abowiem w czem sam ucierpiał i kuszon był, mocen jest i tym, którzy są kuszeni dopomódz.
3
1
Unde fratres sancti, vocatiónis cæléstis partícipes, consideráte Apóstolum, et pontíficem confessiónis nostræ Iesum: Ztąd bracia święci, uczestnicy wezwania niebie­skiego, obaczcie Apostoła i nawyższego kapłana wyznania naszego Jezusa:
2
qui fidélis est ei, qui fecit illum, sicut et Móyses in omni domo eius. Który wiernym jest temu, który go uczynił, jako i Mojżesz we wszystkim domu jego.
3
Amplióris enim glóriæ iste præ Móyse dignus est hábitus, quanto ampliórem honórem habet domus, qui fabricávit illam. Abowiem więtszej chwały ten godny jest miany niźli Mojżesz: im więtszą cześć ma niż dom, ten który ji zbu­dował.
4
Omnis namque domus fabricátur ab áliquo: qui autem ómnia creávit, Deus est. Bo każdy dom bywa budowan od kogo: a który wszy­stko stworzył, Bóg jest.
5
Et Móyses quidem fidélis erat in tota domo eius tamquam fámulus, in testimónium eórum, quæ dicénda erant: A Mojżesz wprawdzie wiernym był we wszystkim do­mu jego jako sługa na świadectwo tego co miało być mó­wiono:
6
Christus vero tamquam fílius in domo sua: quæ domus sumus nos, si fidúciam, et glóriam spei usque ad finem, firmam retineámus. Ale Chrystus jako syn w domu swym: który dom my jesteśmy, jeśliże ufność i chwałę nadzieje aż do koń­ca mocną zachowamy.
7
Quaprópter sicut dicit Spíritus sanctus: Hódie si vocem eius audiéritis, Przeto jako mówi Duch święty: Dziś jeślibyście głos jego usłyszeli,
8
nolíte obduráre corda vestra, sicut in exacerbatióne secúndum diem tentatiónis in desérto, Nie zatwardzajcież serc waszych jako w rozdrażnie­niu wedle dnia kuszenia na puszczy,
9
ubi tentavérunt me patres vestri: probavérunt, et vidérunt ópera mea Gdzie mię kusili ojcowie waszy: doświadczyli, i wi­dzieli sprawy moje.
10
quadragínta annis: propter quod infénsus fui generatióni huic, et dixi: Semper errant corde. Ipsi autem non cognovérunt vias meas, Przez czterdzieści lat. I dla tegoż gniewałem się na ten naród, i rzekłem: Zawsze błądzą, sercem. A oni nie poznali dróg moich.
11
sicut iurávi in ira mea: Si introíbunt in réquiem meam. Jakom przysiągł w gniewie moim, jeśli wnidą do odpoczynienia mojego.
12
Vidéte fratres, ne forte sit in áliquo vestrum cor malum incredulitátis, discedéndi a Deo vivo: Patrzcież bracia, iżby snadź nie było w którym z was serce złe, niedowiarstwa, ku odstąpieniu od Boga żywego:
13
sed adhortámini vosmetípsos per síngulos dies, donec Hódie cognominátur, ut non obdurétur quis ex vobis fallácia peccáti. ale napominajcie sami siebie na każdy dzień, póki się Dzisia nazywa: iżby który z was nie był zatwardzon oszuka­niem grzechu.
14
Partícipes enim Christi effécti sumus, si tamen inítium substántiæ eius usque ad finem firmum retineámus. Abowiem staliśmy się uczestnikami Chrystusowemi: Jeśli tylko początek istności jego aż do końca mocny za­chowamy.
15
Dum dícitur: Hódie si vocem eius audiéritis, nolíte obduráre corda vestra, quemádmodum in illa exacerbatióne. Póki bywa mówiono, Dziś jeślibyście głos jego usły­szeli, nie zatwardzajcie serc waszych jako w onem roz­draźnieniu.
16
Quidam enim audiéntes exacerbavérunt: sed non univérsi qui profécti sunt ex Ægýpto per Móysen. Abowiem, niektórzy usłyszawszy rozdraźni­li: ale nie wszyscy, którzy wyszli z Egiptu przez Mojże­sza.
17
Quibus autem infénsus est quadragínta annis? Nonne illis, qui peccavérunt, quorum cadávera prostráta sunt in desérto? A na któreż się rozgniewał przez czterdzieści lat? Izali nie na te, którzy zgrzeszyli: których trupy poległy na puszczy?
18
Quibus autem iurávit non introíre in réquiem ipsíus, nisi illis, qui incréduli fuérunt? A którymże przysiągł, iż nie mieli wniść do odpo­czynienia jego: jedno tym, którzy niewierni byli?
19
Et vidémus, quia non potuérunt introíre propter incredulitátem. I widzimy, że nie mogli wniść dla niedowiarstwa.
4
1
Timeámus ergo ne forte relícta pollicitatióne introeúndi in réquiem eius, existimétur áliquis ex vobis deésse. Przetoż się bójmy, aby snąć zaniechawszy obietnice weszcia do odpoczynienia jego, nie zdał się który z was, że go niemasz.
2
Etenim et nobis nuntiátum est, quemádmodum et illis: sed non prófuit illis sermo audítus, non admístus fídei ex iis, quæ audiérunt. Abowiem i nam opowiedziano jest, jako i onym. Ale nie pomogła onym mowa słuchania, nie przymieszana do wiary tego co słyszeli.
3
Ingrediémur enim in réquiem, qui credídimus: quemádmodum dixit: Sicut iurávi in ira mea: Si introíbunt in réquiem meam: et quidem opéribus ab institutióne mundi perféctis. Abowiem wnidziemy do odpoczynienia, którzyśmy uwierzyli: jako powiedział: Jako, przysiągł w gniewie moim, jeśliż wnidą do odpoczynienia mojego: choć dzieła od założenia świata były dokończone.
4
Dixit enim in quodam loco de die séptima sic: Et requiévit Deus die séptima ab ómnibus opéribus suis. Abowiem rzekł na niektórem miejscu o siódmym dniu tak: I odpoczął Bóg dnia siódmego od wszystkich dzieł swoich.
5
Et in isto rursum: Si introíbunt in réquiem meam. A na tem zaś: Jeśli wnidą do odpoczynienia mo­jego.
6
Quóniam ergo súperest introíre quosdam in illam, et ii, quibus prióribus annuntiátum est, non introiérunt propter incredulitátem: Gdyż tedy zostawa, że niektórzy mają wniść do onego, a ci, którym pierwej opowiedziano było, nie weszli dla niedowiarstwa:
7
íterum términat diem quemdam, Hódie, in David dicéndo, post tantum témporis, sicut supra dictum est: Hódie si vocem eius audiéritis, nolíte obduráre corda vestra. Zasię naznacza dzień niektóry: Dzisia, mówiąc przez Dawida, po tak długim czasie, jako się wyżej rzekło. Dziś jeślibyście głos jego usłyszeli: nie zatwardzajcie serc waszych.
8
Nam si eis Iesus réquiem præstitísset, numquam de ália loquerétur, posthac, die. Abowiem, jeśliby im był Jezus dał odpoczynienie, nigdyby o inszym dniu napotem nie mówił.
9
Itaque relínquitur sabbatísmus pópulo Dei. A tak zostawa sobotowanie ludowi Bożemu.
10
Qui enim ingréssus est in réquiem eius, étiam ipse requiévit ab opéribus suis, sicut a suis Deus. Abowiem który wszedł do odpoczynienia jego, ten też odpoczynął od dziełów swych, jako Bóg od swoich.
11
Festinémus ergo íngredi in illam réquiem: ut ne in idípsum quis íncidat incredulitátis exémplum. Spieszmy się tedy, abyśmy weszli do onego odpo­czynienia: iżby kto w tenże przykład niedowiarstwa nie wpadł.
12
Vivus est enim sermo Dei, et éfficax, et penetrabílior omni gládio ancípiti: et pertíngens usque ad divisiónem ánimæ ac spíritus, compágum quoque ac medullárum, et discrétor cogitatiónum et intentiónum cordis. Bo żywa jest mowa Boża i skuteczna, i przeraźliwsza niżeli wszelaki miecz po obu stron ostry: i przeni­kająca aż do rozdzielenia dusze i ducha, stawów też i szpi­ków, i rozeznawająca myśli i przedsięwzięcia serdeczne.
13
Et non est ulla creatúra invisíbilis in conspéctu eius: ómnia autem nuda et apérta sunt óculis eius, ad quem nobis sermo. A niemasz żadnego stworzenia niewidzialnego przed oblicznością jego: lecz wszystkie rzeczy obnażone są i od­kryte oczom jego, do którego nam mowa.
14
Habéntes ergo pontíficem magnum, qui penetrávit cælos, Iesum Fílium Dei, teneámus confessiónem. Mając tedy nawyższego kapłana wielkiego, który przeszedł niebiosa Jezusa Syna Bożego: trzymajmy się wy­znania.
15
Non enim habémus pontíficem, qui non possit cómpati infirmitátibus nostris: tentátum autem per ómnia pro similitúdine absque peccáto. Abowiem nie mamy nawyższego kapłana, któryby się nie mógł ulitować nad krewkościami naszemi: lecz ku­szonego we wszystkiem na podobieństwo oprócz grze­chu.
16
Adeámus ergo cum fidúcia ad thronum grátiæ: ut misericórdiam consequámur, et grátiam inveniámus in auxílio opportúno. Przystąpmy tedy z ufnością do stolice łaski: aby­śmy otrzymali miłosierdzie, i łaskę naleźli ku pogodnemu ratunku.
5
1
Omnis namque póntifex ex homínibus assúmptus, pro homínibus constitúitur in iis, quæ sunt ad Deum, ut ófferat dona, et sacrifícia pro peccátis: Abowiem każdy Nawyższy kapłan z ludzi wzięty, dla ludzi bywa postanowion w tem co do Boga należy, aby ofiarował dary i ofiary za grzechy.
2
qui condolére possit iis, qui ignórant, et errant: quóniam et ipse circúmdatus est infirmitáte: Któryby się mógł użalić tych co nie umieją i błą­dzą: gdyż i on obłożon jest krewkością:
3
et proptérea debet, quemádmodum pro pópulo, ita étiam et pro semetípso offérre pro peccátis. A dla tego powinien jest, jako za lud, także i sam za się ofiarować za grzechy.
4
Nec quisquam sumit sibi honórem, sed qui vocátur a Deo, tamquam Aaron. A żaden sobie czci nie bierze: jedno który bywa wez­wan od Boga, jako Aaron.
5
Sic et Christus non semetípsum clarificávit ut póntifex fíeret: sed qui locútus est ad eum: Fílius meus es tu, ego hódie génui te. Tak i Chrystus nie sam siebie wsławił, że się stał Nawyższym kapłanem: ale który do niego mówił, Syn mój jesteś ty, jam ciebie dziś urodził.
6
Quemádmodum et in álio loco dicit: Tu es sacérdos in ætérnum, secúndum órdinem Melchísedech. Jako i na inszem miejscu mówi: Tyż jest kapłanem na wieki, wedle porządku Melchisedechowego.
7
Qui in diébus carnis suæ preces, supplicationésque ad eum, qui possit illum salvum fácere a morte, cum clamóre válido, et lácrymis ófferens, exaudítus est pro sua reveréntia. Który za dni ciała swego, modlitwy i pokorne pro­śby temu, który go mógł wybawić od śmierci, z wołaniem potężnem, i łzami ofiarowawszy, był wysłuchan dla swej uczciwości.
8
Et quidem cum esset Fílius Dei, dídicit ex iis, quæ passus est, obediéntiam: A chociaż był synem Bożym, nauczył się z tego co cierpiał posłuszeństwa:
9
et consummátus, factus est ómnibus obtemperántibus sibi, causa salútis ætérnæ, A doskonałym zostawszy, stał się wszystkim, któ­rzy mu posłuszni są przyczyną zbawienia wiecznego.
10
appellátus a Deo póntifex iuxta órdinem Melchísedech. Nazwany od Boga Nawyższym kapłanem, wedle po­rządku Melchisedecha.
11
De quo nobis grandis sermo, et ininterpretábilis ad dicéndum: quóniam imbecílles facti estis ad audiéndum. O którym nam wielka rzecz i nie wyprawna ku mówieniu: boście się stali słabymi ku słuchaniu.
12
Etenim cum deberétis magístri esse propter tempus: rursum indigétis, ut vos doceámini quæ sint eleménta exórdii sermónum Dei: et facti estis quibus lacte opus sit, non sólido cibo. Abowiem, gdyście mieli dla czasu być nauczycie­lami: zasię potrzebujecie, aby was uczono, które są począ­tki zaczęcia mów Bożych: i staliście się, którymby mle­ka trzeba, a nie twardego pokarmu.
13
Omnis enim, qui lactis est párticeps, expers est sermónis iustítiæ: párvulus enim est. Bo każdy, który jest mleka uczestnikiem, nie świadom jest mowy sprawiedliwości: abowiem dzieciąt­kiem jest.
14
Perfectórum autem est sólidus cibus: eórum, qui pro consuetúdine exercitátos habent sensus ad discretiónem boni ac mali. A doskonałych jest twardy pokarm: tych którzy przez zwyczajenie zmysły mają wyćwiczone ku rozezna­niu dobrego i złego.
6
1
Quaprópter intermitténtes inchoatiónis Christi sermónem, ad perfectióra ferámur, non rursum iaciéntes fundaméntum pœniténtiæ ab opéribus mórtuis, et fídei ad Deum, Przeto zaniechawszy mowy poczynania Chrystu­sowego, miejmy się do doskonalszych rzeczy: nie znowu zakładając gruntu pokuty od uczynków martwych, i wiary ku Bogu,
2
baptísmatum doctrínæ, impositiónis quoque mánuum, ac resurrectiónis mortuórum, et iudícii ætérni. Nauki chrzczenia, rąk też wkładania, i powstania z martwych, i sądu wiekuistego.
3
Et hoc faciémus, síquidem permíserit Deus. I to uczynimy jeśli Bóg dopuści.
4
Impossíbile est enim eos, qui semel sunt illumináti, gustavérunt étiam donum cæléste, et partícipes facti sunt Spíritus sancti, Abowiem nie podobna jest, aby ci, którzy raz są oświeceni, skosztowali też daru niebieskiego, i uczestniki się stali Ducha świętego.
5
gustavérunt nihilóminus bonum Dei verbum, virtutésque sǽculi ventúri, Skosztowali nie mniej dobrego słowa Bożego, i mo­cy przyszłego wieku,
6
et prolápsi sunt: rursus renovári ad pœniténtiam, rursum crucifigéntes sibimetípsis Fílium Dei, et osténtui habéntes. A upadli: aby zaś byli odnowieni ku pokucie, znowu krzyżujący sami sobie syna Bożego, i na pośmiewi­sko mający.
7
Terra enim sæpe veniéntem super se bibens imbrem, et génerans herbam opportúnam illis, a quibus cólitur, áccipit benedictiónem a Deo: Bo ziemia, która deszcz często na się padający pije, i rodzi ziele użyteczne tym, przez które bywa sprawowana, bierze błogosławieństwo od Boga.
8
próferens autem spinas, ac tríbulos, réproba est, et maledícto próxima: cuius consummátio in combustiónem. Lecz która rodzi ciernie i osty, odrzucona jest, i blizka przeklęctwa, której koniec na spalenie.
9
Confídimus autem de vobis dilectíssimi melióra, et vicinióra salúti: tamétsi ita lóquimur. Ale tuszymy tobie o was coś lepszego namilejszy i zba­wienia bliższego, chociaż tak mówimy.
10
Non enim iniústus Deus, ut obliviscátur óperis vestri, et dilectiónis, quam ostendístis in nómine ipsíus, qui ministrástis sanctis, et ministrátis. Abowiem nie jest niesprawiedliwy Bóg, aby zapa­miętał roboty waszej, i miłości, którąście okazali w imię jego, którzyście posługowali świętym i posługujecie.
11
Cúpimus autem unumquémque vestrum eámdem ostentáre sollicitúdinem ad expletiónem spei usque in finem: A żądamy, aby każdy z was toż staranie okazał ku wypełnieniu nadzieje aż do końca:
12
ut non segnes efficiámini, verum imitatóres eórum, qui fide, et patiéntia hereditábunt promissiónes. Abyście się nie stali gnuśnymi, ale naśladowcami tych, którzy przez wiarę i cierpliwość odziedziczą obietni­ce.
13
Abrahæ namque promíttens Deus, quóniam néminem hábuit, per quem iuráret, maiórem, iurávit per semetípsum, Abowiem Bóg obiecawszy Abrahamowi, iż nie miał nikogo, przez któregoby przysiągł więtszego, przysiągł przez samego siebie,
14
dicens: Nisi benedícens benedícam te, et multíplicans multiplicábo te. Mówiąc: Jeśli niebłogosławiąc błogosławić cię bę­dę, i rozmnażając nie rozmnożę cię.
15
Et sic longanímiter ferens, adéptus est repromissiónem. A tak długo cierpliwie czekawszy, dostał obietnice.
16
Hómines enim per maiórem sui iurant: et omnis controvérsiæ eórum finis, ad confirmatiónem, est iuraméntum. Abowiem ludzie przez więtszego niż sami przysię­gają: a każdego sporu ich koniec ku potwierdzeniu, jest przysięga.
17
In quo abundántius volens Deus osténdere pollicitatiónis herédibus immobilitátem consílii sui, interpósuit iusiurándum: Wczem chcąc Bóg dziedzicom obietnice obficiej okazać nieodmienność rady swej, przysięgę uczynił:
18
ut per duas res immóbiles, quibus impossíbile est mentíri Deum, fortíssimum solátium habeámus, qui confúgimus ad tenéndam propósitam spem, Abyśmy przez dwie rzeczy nieodmienne, w których być nie może, żeby Bóg kłamał namocniejszą pociechę mieli, którzyśmy się ku odzierżeniu wystawionej nadzieje uciekli,
19
quam sicut ánchoram habémus ánimæ tutam ac firmam, et incedéntem usque ad interióra veláminis, Którą mamy jako kotficę dusze bezpieczną i mo­cną, i wchodzącą aż we wnętrzności zasłony,
20
ubi præcúrsor pro nobis introívit Iesus, secúndum órdinem Melchísedech póntifex factus in ætérnum. Gdzie przewodnik za nas wszedł Jezus, według po­rządku Melchisedechowego, Nawyższym kapłanem stawszy się na wieki.
7
1
Hic enim Melchísedech, rex Salem, sacérdos Dei summi, qui obviávit Abrahæ regrésso a cæde regum, et benedíxit ei: Abowiem ten Melchisedech, król Salem, kapłan Boga nawyższego, który wyszedł przeciw Abrahamowi wracającemu się z porażki królów, i błogosławił mu:
2
cui et décimas ómnium divísit Abraham: primum quidem qui interpretátur rex iustítiæ: deínde autem et rex Salem, quod est, rex pacis, Któremu i dziesięciny wszystkiego wydzielił Abra­ham: naprzód który wykłada się król sprawiedliwości: po­tem też i król Salem, co jest, król pokoju.
3
sine patre, sine matre, sine genealógia, neque inítium diérum, neque finem vitæ habens, assimilátus autem Fílio Dei, manet sacérdos in perpétuum. Bez ojca, bez matki, bez wyliczenia rodu, nie mając ani początku dniów ani końca żywota: a przypodobany Synowi Bożemu, trwa kapłanem na wieki.
4
Intuémini autem quantus sit hic, cui et décimas dedit de præcípuis Abraham patriárcha. A przypatrzcie się jako to wielki, któremu też dzie­sięcinę z rzeczy przedniejszych dał Abraham Patriarcha.
5
Et quidem de fíliis Levi sacerdótium accipiéntes, mandátum habent décimas súmere a pópulo secúndum legem, id est, a frátribus suis: quamquam et ipsi exíerint de lumbis Abrahæ. A iście z synów Lewi, urząd kapłański przyjmujący, rozkazanie mają, aby brali dziesięcinę od ludu wedle zako­nu, to jest, od braciej swojej: chociaż i oni wyszli z biodra Abrahamowych.
6
Cuius autem generátio non annumerátur in eis, décimas sumpsit ab Abraham, et hunc, qui habébat repromissiónes, benedíxit. Lecz którego naród nie jest poczytan między nimi, dziesięcinę brał od Abrahama, i tego, który miał obietni­ce błogosławił.
7
Sine ulla autem contradictióne, quod minus est, a melióre benedícitur. A bez wszelakiego sporu, co mniejszem jest, od le­pszego bywa błogosławione.
8
Et hic quidem, décimas moriéntes hómines accípiunt: ibi autem contestátur, quia vivit. A tu jednak, ludzie, którzy umierają dziesięciny biorą: lecz tam świadectwo ma, iż żywie.
9
Et (ut ita dictum sit) per Abraham, et Levi, qui décimas accépit, decimátus est: A (iżby się tak rzekło ) przez Abrahama, i Lewi, któ­ry brał dziesięciny, oddał dziesięcinę.
10
adhuc enim in lumbis patris erat, quando obviávit ei Melchísedech. Abowiem jeszcze był w biodrach ojcowych, gdy wyszedł przeciw niemu Melchisedech.
11
Si ergo consummátio per sacerdótium Levíticum erat (pópulus enim sub ipso legem accépit), quid adhuc necessárium fuit secúndum órdinem Melchísedech, álium súrgere sacerdótem, et non secúndum órdinem Aaron dici? Jeśliż tedy doskonałość była przez kapłaństwo Lewitskie (bo pod niem lud wziął zakon) cóż jeszcze było potrzeba, aby nastał inszy kapłan wedle porządku Melchisedechowego, a nie był rzeczon wedle porządku Aaronowego.
12
Transláto enim sacerdótio, necésse est ut et legis translátio fiat. Bo za przeniesieniem kapłaństwa, trzeba, żeby się i zakonu przeniesienie stało.
13
In quo enim hæc dicúntur, de ália tribu est, de qua nullus altári præsto fuit. Bo o którym się to mówi, z inszego jest pokolenia, z którego żaden nie pilnował ołtarza.
14
Maniféstum est enim quod ex Iuda ortus sit Dóminus noster: in qua tribu nihil de sacerdótibus Móyses locútus est. Abowiem jawna jest, iż z Juda poszedł Pan nasz: w którem pokoleniu nic o kapłaniech nie mówił Mojżesz.
15
Et ámplius adhuc maniféstum est: si secúndum similitúdinem Melchísedech exsúrgat álius sacérdos, A jeszcze daleko więcej jawna rzecz jest: jeśliże na podobieństwo Melchisedecha powstaje inszy kapłan,
16
qui non secúndum legem mandáti carnális factus est, sed secúndum virtútem vitæ insolúbilis. Który nie wedle zakonu rozkazania cielesnego stał się, ale wedle mocy żywota nieskazitelnego.
17
Contestátur enim: Quóniam tu es sacérdos in ætérnum, secúndum órdinem Melchísedech. Abowiem świadczy: Iż ty jesteś kapłanem na wieki, wedle porządku Melchisedechowego.
18
Reprobátio quidem fit præcedéntis mandáti, propter infirmitátem eius, et inutilitátem: Odrzucenie iście staje się przeszłego przykazania: dla słabości jego i niepożyteczności.
19
nihil enim ad perféctum addúxit lex: introdúctio vero melióris spei, per quam proximámus ad Deum. Bo zakon niczego nie przywiódł ku doskonałości, ale wprowadzenie lepszej nadzieje, przez którą przybliżamy się ku Bogu.
20
Et quantum est non sine iureiurándo (álii quidem sine iureiurándo sacerdótes facti sunt, A ponieważ, jest nie bez przysięgi (Bo inni bez przysięgi kapłany zostali:
21
hic autem cum iureiurándo per eum, qui dixit ad illum: Iurávit Dóminus, et non pœnitébit eum: tu es sacérdos in ætérnum): A ten z przysięgą przez tego, który rzekł do niego: Przysiągł Pan, a nie będzie mu żal: tyś jest kapłanem na wieki).
22
in tantum melióris testaménti sponsor factus est Iesus. Tym lepszego testamentu stał się Jezus rękojmią.
23
Et álii quidem plures facti sunt sacerdótes, idcírco quod morte prohiberéntur permanére: A innychci wiele się kapłany stawało, dla tego, iż im śmierć trwać nie dopuszczała:
24
hic autem eo quod máneat in ætérnum, sempitérnum habet sacerdótium. Ale ten iż na wieki trwa, wiekuiste ma kapłań­stwo.
25
Unde et salváre in perpétuum potest accedéntes per semetípsum ad Deum: semper vivens ad interpellándum pro nobis. Przetoż i zbawić na wieki może, przystępujące przez niegoż do Boga: zawsze żywiąc, aby się wstawiał za nami.
26
Talis enim decébat ut nobis esset póntifex, sanctus, ínnocens, impollútus, segregátus a peccatóribus, et excélsior cælis factus: Abowiem przystało, abyśmy takiego mieli, nawyższego kapłana świętego, niewinnego, niepokalanego, odłą­czonego od grzeszników, i który się stał wyższy nad nie­biosa.
27
qui non habet necessitátem quotídie, quemádmodum sacerdótes, prius pro suis delíctis hóstias offérre, deínde pro pópuli: hoc enim fecit semel, seípsum offeréndo. Który nie ma potrzeby na każdy dzień, jako kapła­ni pierwej za występki swoje ofiarować, potem za ludzkie: bo to uczynił raz, siebie ofiarowawszy.
28
Lex enim hómines constítuit sacerdótes infirmitátem habéntes: sermo autem iurisiurándi, qui post legem est, Fílium in ætérnum perféctum. Abowiem zakon ludzie postanawiał kapłany krew­kości podległe, lecz mowa przysięgi, która jest po zako­nie, Syna na wieki doskonałego.
8
1
Capítulum autem super ea, quæ dicúntur: Talem habémus pontíficem, qui consédit in déxtera sedis magnitúdinis in cælis, A summa tego co się mówi, takiego mamy nawyższe­go kapłana, który usiadł na prawicy stolice wielmożnóści na niebiesiech:
2
sanctórum miníster, et tabernáculi veri, quod fixit Dóminus, et non homo. Sługa świątnice, a prawdziwego przybytku, który po­stanowił Pan a nie człowiek.
3
Omnis enim póntifex ad offeréndum múnera, et hóstias constitúitur: unde necésse est et hunc habére áliquid, quod ófferat. Abowiem wszelki nawyższy kapłan bywa postanowion ku ofiarowaniu darów i ofiar: Zaczem potrzeba jest, aby i ten nieco miał coby ofiarował.
4
Si ergo esset super terram, nec esset sacérdos: cum essent qui ófferent secúndum legem múnera, Jeśliby tedy był na ziemi, aniby kapłanem był, gdyżby byli, którzyby według zakonu dary ofiarowali,
5
qui exemplári, et umbræ desérviunt cæléstium. Sicut respónsum est Móysi, cum consummáret tabernáculum: Vide (inquit) ómnia fácito secúndum exémplar, quod tibi osténsum est in monte. Którzy służą wizerunkowi i cieniowi rzeczy niebie­skich Jako odpowiedziano jest Mojżeszowi, gdy miał do­kończyć przybytku: Patrzaj (prawi) czyń wszystko według wizerunku, który jest tobie na górze okazan.
6
Nunc autem mélius sortítus est ministérium, quanto et melióris testaménti mediátor est, quod in melióribus repromissiónibus sancítum est. A teraz dostał tem lepszego posługowania, i lepszego testamentu jest pośrednikiem, który w lepszych obietni­cach jest postanowiony.
7
Nam si illud prius culpa vacásset, non útique secúndi locus inquirerétur. Abowiem, jeśliby on pierwszy był bez przygany: zaisteby wtóremu miejsca nie szukano.
8
Vitúperans enim eos dicit: Ecce dies vénient, dicit Dóminus: et consummábo super domum Israel, et super domum Iuda, testaméntum novum, Abowiem ganiąc je, mówi: Oto dni przyjdą, mówi Pan, a wykonam nad domem Izraelskim, i nad domem Ju­da testament nowy,
9
non secúndum testaméntum, quod feci pátribus eórum in die, qua apprehéndi manum eórum ut edúcerem illos de terra Ægýpti: quóniam ipsi non permansérunt in testaménto meo: et ego negléxi eos, dicit Dóminus. Nie według testamentu, którym uczynił ojcom ich w dzień, w którym ujął rękę ich, abym je wywiódł z ziemie Egiptskiej: abowiem oni nie wytrwali w moim testamen­cie: a jam ich zaniedbał, mówi Pan.
10
Quia hoc est testaméntum, quod dispónam dómui Israel post dies illos, dicit Dóminus: dando leges meas in mentem eórum, et in corde eórum superscríbam eas: et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in pópulum: Bo ten jest testament, który uczynię domowi Izrael­skiemu po onych dniach, mówi Pan: Podając prawa moje w umysł ich, i na sercu ich napiszę je: i będę im Bogiem, a oni mnie będą ludem:
11
et non docébit unusquísque próximum suum, et unusquísque fratrem suum, dicens: Cognósce Dóminum: quóniam omnes scient me a minóre usque ad maiórem eórum: I nie będzie uczył każdy bliźniego swego, i każdy bra­ta swego, mówiąc: Poznaj Pana. Abowiem wszyscy mię poznają od mniejszego aż do więtszego z nich.
12
quia propítius ero iniquitátibus eórum, et peccatórum eórum iam non memorábor. Abowiem będę miłościw nieprawościam ich: i grze­chów ich już nie wspomionę.
13
Dicéndo autem novum: veterávit prius. Quod autem antiquátur, et senéscit, prope intéritum est. A gdy mówi Nowy: pierwszy wiotchym uczynił. A to co wietszeje i starzeje się: blizko jest zginienia.
9
1
Hábuit quidem et prius iustificatiónes cultúræ, et Sanctum sæculáre. Miałci i pierwszy, usprawiedliwienia służby bożej i świątnicę świecką.
2
Tabernáculum enim factum est primum, in quo erant candelábra, et mensa, et proposítio panum, quæ dícitur Sancta. Abowiem sprawiony był przybytek pierwszy, w któ­rym były lichtarze, i stół, i położenie chlebów, które zową święte.
3
Post velaméntum autem secúndum, tabernáculum, quod dícitur Sancta sanctórum: A za wtóra zasłona, przybytek, który zową święte świętych:
4
áureum habens thuríbulum, et arcam testaménti circumtéctam ex omni parte auro, in qua urna áurea habens manna, et virga Aaron, quæ frondúerat, et tábulæ testaménti, Mając złotą kadzidlnicę, i skrzynię testamentu ze wszystkich stron złotem powleczoną: w której wiadro zło­te mające mannę, i laska Aaronowa, która zakwitnęła, i tablice testamentu,
5
supérque eam erant chérubim glóriæ obumbrántia propitiatórium: de quibus non est modo dicéndum per síngula. A nad nią były Cherubim chwały zacimiającej ubłagalnicę, o czem teraz nie trzeba z osobna mówić.
6
His vero ita compósitis, in prióri quidem tabernáculo semper introíbant sacerdótes, sacrificiórum offícia consummántes: A gdy to tak było sporządzono, do pierwszego przyby­tku zawsze wchadzali kapłani, urzędy ofiar odprawujący.
7
in secúndo autem semel in anno solus póntifex non sine sánguine, quem offert pro sua, et pópuli ignorántia: Ale do wtórego raz w rok sam nawyższy kapłan, nie bez krwie, którą ofiaruje za swą i ludu niewiadomość.
8
hoc significánte Spíritu sancto, nondum propalátam esse sanctórum viam, adhuc prióre tabernáculo habénte statum: To dając znać Duch święty, iż jeszcze nie była obja­wiona droga świętych, póki jeszcze stał pierwszy przy­bytek.
9
quæ parábola est témporis instántis: iuxta quam múnera, et hóstiæ offerúntur, quæ non possunt iuxta consciéntiam perféctum fácere serviéntem, solúmmodo in cibis, et in pótibus, Co jest podobieństwem teraźniejszego czasu: wedle którego dary i ofiary ofiarowane bywają, które nie mogą wedle sumnienia doskonałym uczynić służącego Bogu,
10
et váriis baptismátibus, et iustítiis carnis usque ad tempus correctiónis impósitis. Gdyż są tylko w pokarmiech i w napojach, i w ró­żnych omywaniach, i sprawiedliwościach ciała aż do cza­su naprawienia stanowione.
11
Christus autem assístens póntifex futurórum bonórum, per ámplius et perféctius tabernáculum, non manufáctum, id est, non huius creatiónis: Ale Chrystus stawiwszy się nawyższym kapłanem dóbr przyszłych przez więtszy i doskonalszy przybytek nie ręką uczyniony, to jest, nie tego stworzenia:
12
neque per sánguinem hircórum, aut vitulórum, sed per próprium sánguinem introívit semel in Sancta, ætérna redemptióne invénta. Ani przez krew kozłów abo cielców, ale przez własną krew wszedł raz do Świątnice, nalazszy wieczne odkupie­nie.
13
Si enim sanguis hircórum, et taurórum, et cinis vítulæ aspérsus inquinátos sanctíficat ad emundatiónem carnis: Abowiem jeśli krew kozłów i wołów i popiół jało­wice pokropiony, splugawione poświąca ku oczyścieniu ciała:
14
quanto magis sanguis Christi, qui per Spíritum sanctum semetípsum óbtulit immaculátum Deo, emundábit consciéntiam nostram ab opéribus mórtuis, ad serviéndum Deo vivénti? Jako daleko więcej krew Chrystusowa, który przez Ducha świętego samego siebie ofiarował niepokalanym Bogu, oczyści sumnienie nasze od martwych uczynków, ku służeniu Bogu żywiącemu?
15
Et ídeo novi testaménti mediátor est: ut morte intercedénte, in redemptiónem eárum prævaricatiónum, quæ erant sub prióri testaménto, repromissiónem accípiant qui vocáti sunt ætérnæ hereditátis. I dla tego jest nowego testamentu pośrednikiem, że­by za przystąpieniem śmierci, na odkupienie występków tych, które były pod pierwszym testamentem, obietnicę wzięli, którzy wezwani są wiecznego dziedzictwa.
16
Ubi enim testaméntum est, mors necésse est intercédat testatóris. Abowiem gdzie testament jest, musi przystąpić śmierć tego, który testament czyni.
17
Testaméntum enim in mórtuis confirmátum est: alióquin nondum valet, dum vivit qui testátus est. Bo testament w umarłych potwierdzony jest: ina­czej jeszcze nie jest ważny, póki żyw który, testament uczynił.
18
Unde nec primum quidem sine sánguine dedicátum est. Zkąd ani pierwszy bez krwie nie był poświęcony.
19
Lecto enim omni mandáto legis a Móyse univérso pópulo: accípiens sánguinem vitulórum, et hircórum cum aqua, et lana coccínea, et hyssópo: ipsum quoque librum, et omnem pópulum aspérsit, Abowiem, gdy Mojżesz wszystko przykazanie za­konne przeczytał wszemu ludowi: wziąwszy krew cielców i kozłów z wodą i wełną szarłatową i Izopem: same też księgi i lud wszystek pokropił,
20
dicens: Hic sanguis testaménti, quod mandávit ad vos Deus. Mówiąc: Ta krew testamentu, który do was Bóg nakazał.
21
Etiam tabernáculum, et ómnia vasa ministérii sánguine simíliter aspérsit. Ktemu i przybytek i wszystko naczynie służby krwią takież pokropił.
22
Et ómnia pene in sánguine secúndum legem mundántur: et sine sánguinis effusióne non fit remíssio. A niemal wszystko we krwi według zakonu bywa oczyściono: a bez rozlania krwie nie bywa odpuszczenie.
23
Necésse est ergo exemplária quidem cæléstium his mundári: ipsa autem cæléstia melióribus hóstiis quam istis. Potrzeba tedy jest, aby wizerunki rzeczy niebie­skich, temi były oczyścione: a same niebieskie, lepszemi ofiarami niźli te.
24
Non enim in manufácta Sancta Iesus introívit exemplária verórum: sed in ipsum cælum, ut appáreat nunc vúltui Dei pro nobis: Abowiem Chrystus nie wszedł do świątynie ręką uczynionej, która była wizerunkiem prawdziwej: ale do samego nieba, aby się teraz okazował przed oblicznością Bożą za nami.
25
neque ut sæpe ófferat semetípsum, quemádmodum póntifex intrat in Sancta per síngulos annos in sánguine aliéno: A nie iżby często ofiarował samego siebie, jako nawyższy kapłan wchodzi do Świątynie co rok ze krwią cudzą:
26
alióquin oportébat eum frequénter pati ab orígine mundi: nunc autem semel in consummatióne sæculórum, ad destitutiónem peccáti, per hóstiam suam appáruit. Inaczej trzeba mu było często cierpieć od począ­tku świata: lecz teraz na skończeniu wieków raz się okazał ku zgładzeniu grzechu, przez ofiarę samego siebie.
27
Et quemádmodum statútum est homínibus semel mori, post hoc autem iudícium: A jako postanowiono ludziom raz umrzeć, a potem sąd.
28
sic et Christus semel oblátus est ad multórum exhauriénda peccáta: secúndo sine peccáto apparébit exspectántibus se, in salútem. Tak i Chrystus raz jest ofiarowan, aby grzechy wie­lu wyniszczył: drugi raz bez grzechu okaże się tym, którzy go oczekawają, ku zbawieniu.
10
1
Umbram enim habens lex futurórum bonórum, non ipsam imáginem rerum: per síngulos annos eísdem ipsis hóstiis, quas ófferunt indesinénter, numquam potest accedéntes perféctos fácere: Abowiem zakon, mając cień przyszłych dóbr, nie sam obraz rzeczy: na każdy rok temiż samemi ofiarami, które ofiarują ustawicznie, nigdy nie może doskonałemi uczynić przystępujące:
2
alióquin cessássent offérri: ídeo quod nullam habérent ultra consciéntiam peccáti, cultóres semel mundáti: Inaczej przestanoby je było ofiarować, dla tego, iżby więcej nie mieli żadnego sumnienia o grzech Boga chwalą­cych raz oczyścieni.
3
sed in ipsis commemorátio peccatórum per síngulos annos fit. Lecz w nich bywa przypominanie grzechów na każdy rok.
4
Impossíbile enim est sánguine taurórum et hircórum auférri peccáta. Abowiem nie podobna rzecz jest aby krwią wołów i kozłów miały być zgładzone grzechy.
5
Ideo ingrédiens mundum dicit: Hóstiam, et oblatiónem noluísti: corpus autem aptásti mihi: Przetoż wchodząc na świat mówi: Nie chciałeś ofia­ry i obiaty: aleś mi ciało sposobił.
6
holocautómata pro peccáto non tibi placuérunt. Całopalenia, i za grzech, nie upodobałyć się.
7
Tunc dixi: Ecce vénio: in cápite libri scriptum est de me: Ut fáciam, Deus, voluntátem tuam. Tedym rzekł: Oto idę: na początku ksiąg napisano jest o mnie: Abym czynił Boże wolą twoję.
8
Supérius dicens: Quia hóstias, et oblatiónes, et holocautómata pro peccáto noluísti, nec plácita sunt tibi, quæ secúndum legem offerúntur, Wyżej powiedziawszy, Żeś nie chciał anić się podoba­ły ofiary, i obiaty, i całopalenia za grzech, które wedle za­konu bywają ofiarowane:
9
tunc dixi: Ecce vénio, ut fáciam, Deus, voluntátem tuam: aufert primum, ut sequens státuat. Tedym rzekł: Otóż idę, abym czynił o Boże wolą two­ję: Odejmuje pierwsze, aby wtóre postawił.
10
In qua voluntáte sanctificáti sumus per oblatiónem córporis Iesu Christi semel. Przez którą wolą jesteśmy poświęceni przez ofiarę ciała Jezusa Chrystusa raz.
11
Et omnis quidem sacérdos præsto est quotídie minístrans, et eásdem sæpe ófferens hóstias, quæ numquam possunt auférre peccáta: A każdy jednak kapłan stoi co dzień urząd odprawując, i też ofiary częstokroć ofiarując, które nigdy nie mogą grzechu znieść.
12
hic autem unam pro peccátis ófferens hóstiam, in sempitérnum sedet in déxtera Dei, Lecz ten ofiarowawszy jednę ofiarę za grzechy, na wieki siedzi na prawicy Bożej.
13
de cétero exspéctans donec ponántur inimíci eius scabéllum pedum eius. Nakoniec czekając, ażby nieprzyjaciele jego poło­żeni byli podnóżkiem nóg jego.
14
Una enim oblatióne, consummávit in sempitérnum sanctificátos. Abowiem jedną ofiarą, doskonałymi uczynił na wieki poświęcone.
15
Contestátur autem nos et Spíritus sanctus. Postquam enim dixit: A świadczy nam i Duch święty. Abowiem gdy po­wiedział:
16
Hoc autem testaméntum, quod testábor ad illos post dies illos, dicit Dóminus, dando leges meas in córdibus eórum, et in méntibus eórum superscríbam eas: Tenci jest testament, który postanowię z niemi po onych dniach, mówi Pan: Podając prawa moje w serca ich, i napiszę na umysłach ich:
17
et peccatórum, et iniquitátum eórum iam non recordábor ámplius. I pamiętać już więcej nie będę grzechów i niepra­wości ich.
18
Ubi autem horum remíssio: iam non est oblátio pro peccáto. A gdzieć odpuszczenie tych: jużci ofiary nie masz za grzech.
19
Habéntes ítaque fratres fidúciam in intróitu sanctórum in sánguine Christi, Mając tedy bracia ufność do weszcia Świątynie we krwi Chrystusowej.
20
quam initiávit nobis viam novam, et vivéntem per velámen, id est, carnem suam, Którą drogę nam poświęcił nową i żywą przez za­słonę, to jest ciało swoje:
21
et sacerdótem magnum super domum Dei: I kapłana wielkiego nad domem Bożym:
22
accedámus cum vero corde in plenitúdine fídei, aspérsi corda a consciéntia mala, et ablúti corpus aqua munda, Przystąpmy z prawdziwem sercem w zupełności wiary, pokropieni na sercach od sumnienia złego, i omy­ci na ciele czystą wodą:
23
teneámus spei nostræ confessiónem indeclinábilem (fidélis enim est qui repromísit), Trzymajmy wyznanie nadzieje naszej nie chwiejące się (boć wierny jest, który obiecał).
24
et considerémus ínvicem in provocatiónem caritátis, et bonórum óperum: I przypatrzajmy się jedni drugim ku pobudzaniu miłości i dobrych uczynków:
25
non deseréntes collectiónem nostram, sicut consuetúdinis est quibúsdam, sed consolántes, et tanto magis quanto vidéritis appropinquántem diem. Nie opuszczając zgromadzenia naszego, jako mają obyczaj niektórzy: ale ciesząc, a tem więcej im barziej obaczycie przybliżający się dzień.
26
Voluntárie enim peccántibus nobis post accéptam notítiam veritátis, iam non relínquitur pro peccátis hóstia, Bo jeślibyśmy umyślnie grzeszyli po wzięciu znajo­mości prawdy, już nie zostawa ofiara za grzech:
27
terríbilis autem quædam exspectátio iudícii, et ignis æmulátio, quæ consumptúra est adversários. Lecz straszliwe jakieś oczekawanie sądu i żarliwość ognia, która pożrzeć ma przeciwniki.
28
Irritam quis fáciens legem Móysi, sine ulla miseratióne duóbus vel tribus téstibus móritur: Ktoby zakon Mojżeszów wzgardził: bez wszelkiego miłosierdzia za świadectwem dwu abo trzech umiera.
29
quanto magis putátis deterióra meréri supplícia qui Fílium Dei conculcáverit, et sánguinem testaménti pollútum dúxerit, in quo sanctificátus est, et spirítui grátiæ contuméliam fécerit? Jakoż mniemacie daleko sroższe zasłuży karania, któryby Syna Bożego podeptał, i krew testamentu, przez którą był poświęcony, pokalaną być rozumiał, i Ducha ła­ski zelżył?
30
Scimus enim qui dixit: Mihi vindícta, et ego retríbuam. Et íterum: Quia iudicábit Dóminus pópulum suum. Abowiem wiemy kto powiedział: Mnie pomsta, a ja oddam. I zasię: Iż Pan sądzić będzie lud swój.
31
Horréndum est incídere in manus Dei vivéntis. Strasznoć jest wpaść w ręce Boga żywego.
32
Rememorámini autem prístinos dies, in quibus illumináti, magnum certámen sustinuístis passiónum: Rozpominajcież dni dawne, w których będąc oświe­ceni, wytrwaliście wielką potyczkę trapienia.
33
et in áltero quidem oppróbriis, et tribulatiónibus spectáculum facti: in áltero autem sócii táliter conversántium effécti. Częścią gdy lekkościami i uciski dziwowiskiemeście się stali: a, częścią gdyście się stali towarzyszmi tak się mających.
34
Nam et vinctis compássi estis, et rapínam bonórum vestrórum cum gáudio suscepístis, cognoscéntes vos habére meliórem et manéntem substántiam. Abowiemeście i z więźniami społu utrapieni byli: złupienie majętności waszych przyjęliście z weselem, wie­dząc iż wy macie majętność w niebie lepszą i trwającą.
35
Nolíte ítaque amíttere confidéntiam vestram, quæ magnam habet remuneratiónem. Nie traćcież tedy ufania waszego, które ma wielką zapłatę.
36
Patiéntia enim vobis necessária est: ut voluntátem Dei faciéntes, reportétis promissiónem. Abowiem cierpliwość wam jest potrzebna: abyście czyniąc wolą Bożą, odnieśli obietnicę.
37
Adhuc enim módicum aliquántulum, qui ventúrus est, véniet, et non tardábit. Boć jeszcze trochę nieco, który ma przyść przydzie, i nie omieszka:
38
Iustus autem meus ex fide vivit: quod si subtráxerit se, non placébit ánimæ meæ. A sprawiedliwy mój z wiary żywię. A jeśli się schroni: nie będzie się podobał duszy mojej.
39
Nos autem non sumus subtractiónis fílii in perditiónem, sed fídei in acquisitiónem ánimæ. Lecz my nie jesteśmy synowie schraniania ku zginieniu: ale wiary ku otrzymaniu dusze.
11
1
Est autem fides sperandárum substántia rerum, arguméntum non apparéntium. A wiara jest gruntem rzeczy tych, których się spo­dziewamy, wywodem rzeczy nie widzianych.
2
In hac enim testimónium consecúti sunt senes. Abowiem w tej świadectwo otrzymali starzy.
3
Fide intellígimus aptáta esse sǽcula verbo Dei: ut ex invisibílibus visibília fíerent. Wiarą dochodzimy iż są sprawione wieki słowem Bożem: aby z niewidzialnych stały się widzialne.
4
Fide plúrimam hóstiam Abel, quam Cain, óbtulit Deo, per quam testimónium consecútus est esse iustus, testimónium perhibénte munéribus eius Deo, et per illam defúnctus adhuc lóquitur. Wiarą Abel obfitszą ofiarę ofiarował Bogu niźli Kain: przez którą świadectwo otrzymał iż był sprawiedliwy: gdyż Bóg świadectwo dał o darzech jego, i umarwszy przez nie jeszcze mówi.
5
Fide Henoch translátus est ne vidéret mortem, et non inveniebátur, quia tránstulit illum Deus: ante translatiónem enim testimónium hábuit placuísse Deo. Wiarą Henoch był przeniesion, aby śmierci nie oglądał, i nienajdował się, bo go przeniósł Bóg: abowiem przed przeniesieniem miał świadectwo iż się Bogu podobał.
6
Sine fide autem impossíbile est placére Deo. Crédere enim opórtet accedéntem ad Deum quia est, et inquiréntibus se remunerátor sit. A bez wiary niepodobna jest spodobać się Bogu. Abowiem przystępującemu do Boga, potrzeba wierzyć, iż jest: a iż jest oddawcą tym, którzy go szukają.
7
Fide Noe respónso accépto de iis, quæ adhuc non videbántur, métuens aptávit arcam in salútem domus suæ, per quam damnávit mundum: et iustítiæ, quæ per fidem est, heres est institútus. Wiarą Noe odpowiedź wziąwszy o tem czego jeszcze nie było widać, bojąc się, zgotował korab ku zachowaniu domu swego, przez który potępił świat: sprawiedliwości, która jest przez wiarę, dziedzicem jest uczyniony.
8
Fide qui vocátur Abraham obedívit in locum exíre, quem acceptúrus erat in hereditátem: et éxiit, nésciens quo iret. Wiarą, który, nazwany jest Abraham, usłuchał, aby wyszedł na miejsce, które w dziedzictwo wziąć miał: i wyszedł, niewiedząc dokąd szedł.
9
Fide demorátus est in terra repromissiónis, tamquam in aliéna, in cásulis habitándo cum Isaac, et Iacob coherédibus repromissiónis eiúsdem. Wiarą mieszkał w ziemi obiecanej, jako w cudzej, mieszkając w namieciech z Izaakiem i Jakóbem spólnemi dziedzicmi tejże obietnice.
10
Exspectábat enim fundaménta habéntem civitátem: cuius ártifex et cónditor Deus. Abowiem oczekawał miasta fundamenty mającego: którego rzemieślnik i budownik Bóg.
11
Fide et ipsa Sara stérilis virtútem in conceptiónem séminis accépit, étiam præter tempus ætátis: quóniam fidélem crédidit esse eum, qui repromíserat. Wiarą, i sama Sara niepłodna wzięła moc ku przy­jęciu nasienia, i mimo czas wieku: iż wiernym być rozu­miała tego co obiecał.
12
Propter quod et ab uno orti sunt (et hoc emórtuo) tamquam sídera cæli in multitúdinem, et sicut aréna, quæ est ad oram maris, innumerábilis. Przetoż i z jednego narodziło się a (to z obumarłe­go), w liczbie jako gwiazd niebieskich, i jako piasku nie­zliczonego, który jest na brzegu morskim.
13
Iuxta fidem defúncti sunt omnes isti, non accéptis repromissiónibus, sed a longe eas aspiciéntes, et salutántes, et confiténtes, quia peregríni, et hóspites sunt super terram. Wedle wiary umarli ci wszyscy, niedostawszy obie­tnic, ale zdaleka je upatrując, i pozdrawiając, i wyznawając iż są gośćmi i przychodniami na ziemi.
14
Qui enim hæc dicunt, signíficant se pátriam inquírere. Bo którzyć to mówią: okazują, iż ojczyzny szukają.
15
Et si quidem ipsíus meminíssent de qua exiérunt, habébant útique tempus reverténdi: A jeśliby na one pamiętali, z której wyszli, mielić wżdy czas wrócić się.
16
nunc autem meliórem áppetunt, id est, cæléstem. Ideo non confúnditur Deus vocári Deus eórum: parávit enim illis civitátem. Lecz teraz lepszej żądają, to jest, niebieskiej. Prze­toż nie wstyda się Bóg nazywać się Bogiem ich, gdyż im miasto zgotował.
17
Fide óbtulit Abraham Isaac, cum tentarétur, et unigénitum offerébat, qui suscéperat repromissiónes: Wiarą, Abraham ofiarował Izaaka, gdy był kuszon: a ofiarował jednorodnego, który był wziął obietnicę:
18
ad quem dictum est: Quia in Isaac vocábitur tibi semen: (Do którego rzeczono, Iż w Izaaku tobie będzie na­zwano nasienie).
19
árbitrans quia et a mórtuis suscitáre potens est Deus: unde eum et in parábolam accépit. Mając za to, iż Bóg może i z umarłych wzbudzić. Zkąd go też w podobieństwo wziął.
20
Fide et de futúris benedíxit Isaac Iacob, et Esau. Wiarą, i w przyszłych rzeczach błogosławił Izaak Jakóba i Ezau.
21
Fide Iacob, móriens, síngulos filiórum Ioseph benedíxit: et adorávit fastígium virgæ eius. Wiarą, Jakób umierając, każdemu z synów Józefowych błogosławił: i pokłonił się wierzchowi laski jego
22
Fide Ioseph, móriens, de profectióne filiórum Israel memorátus est, et de óssibus suis mandávit. Wiarą, Józef umierając, o wyszciu synów Izraelskich wspomionął, i około kości swoich rozkazał.
23
Fide Móyses, natus, occultátus est ménsibus tribus a paréntibus suis, eo quod vidíssent elegántem infántem, et non timuérunt regis edíctum. Wiarą, Mojżesza narodzonego kryli trzy miesiące rodzicy jego: przeto iż go widzieli pięknym dzieciątkiem, i nie bali się wyroku królewskiego.
24
Fide Móyses grandis factus negávit se esse fílium fíliæ Pharaónis, Wiarą, Mojżesz stawszy się wielkim, nie znał się być synem córki Faraonowej:
25
magis éligens afflígi cum pópulo Dei, quam temporális peccáti habére iucunditátem, Więcej obierając być utrapionym wespół z ludem Bożym, niźli mieć doczesnego grzechu rozkosz,
26
maióres divítias ǽstimans thesáuro Ægyptiórum, impropérium Christi: aspiciébat enim in remuneratiónem. Za więtsze bogactwo poczytając urąganie Chrystu­sowe, niż skarby Egiptskie: bo się oglądał na odpłatę
27
Fide relíquit Ægýptum, non véritus animositátem regis: invisíbilem enim tamquam videns sustínuit. Wiarą, opuścił Egipt: nie bojąc się gniewu królewskiego: abowiem niewidzialnego jakoby widząc oczeka­wał.
28
Fide celebrávit Pascha, et sánguinis effusiónem: ne qui vastábat primitíva, tángeret eos. Wiarą, sprawił Paschę, i wylanie krwie: aby ten który pierworodne tracił, ich się nie dotknął.
29
Fide transiérunt mare Rubrum tamquam per áridam terram: quod expérti Ægýptii, devoráti sunt. Wiarą, przeszli morze Czerwone jako po suchej zie­mi: czego doznawszy Egiptyanie, pożarci są.
30
Fide muri Iéricho corruérunt, circúitu diérum septem. Wiarą, mury Jerycha upadły, obeszciem siedmiu dni.
31
Fide Rahab méretrix non périit cum incrédulis, excípiens exploratóres cum pace. Wiarą, Rahab nierządnica nie zginęła z niewierny­mi: przyjąwszy z pokojem szpiegi.
32
Et quid adhuc dicam? defíciet enim me tempus enarrántem de Gédeon, Barac, Samson, Iephte, David, Sámuel, et prophétis: A cóż jeszcze mam mówić? Boć mi czasu nie stanie, gdybym rozpowiadał o Gedeonie, Baruchu, Samsonie, Jephte, Dawidzie, Samuelu, i prorocech:
33
qui per fidem vicérunt regna, operáti sunt iustítiam, adépti sunt repromissiónes, obturavérunt ora leónum, Którzy przez wiarę zwalczyli królestwa, czynili sprawiedliwość, dostąpili obietnic, zawarli lwie paszczeki,
34
exstinxérunt ímpetum ignis, effugérunt áciem gládii, convaluérunt de infirmitáte, fortes facti sunt in bello, castra vertérunt exterórum: Zagasili gwałt ognia, uszli ostrza miecza, wzmogli z niemocy, mężnymi się stali na wojnie, obozy obcych od­wracali:
35
accepérunt mulíeres de resurrectióne mórtuos suos: álii autem disténti sunt non suscipiéntes redemptiónem, ut meliórem invenírent resurrectiónem. Niewiasty wzięły swoje umarłe z zmartwychwsta­nia. A drudzy byli ciągnieni, nie przyjąwszy odku­pienia, aby lepsze zmartwychwstanie naleźli.
36
Alii vero ludíbria, et vérbera expérti, ínsuper et víncula, et cárceres: A drudzy doznali pośmiewisk i bicia, nadto i wię­zienia i ciemnic:
37
lapidáti sunt, secti sunt, tentáti sunt, in occisióne gládii mórtui sunt, circuiérunt in melótis, in péllibus caprínis, egéntes, angustiáti, afflícti: Byli kamienowani, przecinani, doświadczani, w za­biciu miecza pomarli, błąkali się w owczych, w kozich skórach, niedostateczni, uciśnieni, utrapieni:
38
quibus dignus non erat mundus: in solitudínibus errántes, in móntibus, in spelúncis, et in cavérnis terræ. Których nie był godzien świat, tułając się po pu­szczach po górach i jamach, i w jaskiniach ziemie.
39
Et hi omnes testimónio fídei probáti, non accepérunt repromissiónem, A ci wszyscy świadectwem wiary doświadczeni, obietnice nie odnieśli.
40
Deo pro nobis mélius áliquid providénte, ut non sine nobis consummaréntur. Iż Bóg o nas coś lepszego przejrzał, aby nie bez nas byli doskonałymi uczynieni.
12
1
Ideóque et nos tantam habéntes impósitam nubem téstium, deponéntes omne pondus, et circúmstans nos peccátum, per patiéntiam currámus ad propósitum nobis certámen: Przetoż tedy i my mając tak wielki nad sobą obłok świadków: złożywszy wszelaki ciężar i grzech, który nas zewsząd obstąpił, w cierpliwości bieżmy do boju nam wy­stawionego,
2
aspiciéntes in auctórem fídei, et consummatórem Iesum, qui propósito sibi gáudio sustínuit crucem, confusióne contémpta, atque in déxtera sedis Dei sedet. Patrząc na Jezusa przodka i kończyciela wiary, który mając przed sobą wesele podjął krzyż, wzgardziwszy sromotę, i siedzi na prawicy stolice Bożej.
3
Recogitáte enim eum, qui talem sustínuit a peccatóribus advérsum semetípsum contradictiónem: ut ne fatigémini, ánimis vestris deficiéntes. Abowiem uważajcie tego, który takowe przeciwień­stwo od grzeszników podejmował przeciw sobie: abyście nie ustawali, osłabiawszy na duszach waszych.
4
Nondum enim usque ad sánguinem restitístis, advérsus peccátum repugnántes: Boście jeszcze się aż do krwie nie zastawili, wal­cząc przeciwko grzechowi:
5
et oblíti estis consolatiónis, quæ vobis tamquam fíliis lóquitur, dicens: Fili mi, noli neglígere disciplínam Dómini: neque fatigéris dum ab eo argúeris. A zapamiętaliście pociechy, która nam jako synom mówi, rzekąc: Synu mój, nie wzgardzaj karania Pańskiego: ani osłabiaj, gdy od niego strofowan bywasz.
6
Quem enim díligit Dóminus, castígat: flagéllat autem omnem fílium, quem récipit. Abowiem kogo Pan miłuje, karze, a biczuje każdego syna, którego przyjmuje.
7
In disciplína perseveráte. Tamquam fíliis vobis offert se Deus: quis enim fílius, quem non córripit pater? W karności trwajcie. Ofiarujeć się wam Bóg jako synom. Abowiem któryż syn, któregoby Ociec nie karał.
8
Quod si extra disciplínam estis, cuius partícipes facti sunt omnes: ergo adúlteri, et non fílii estis. A jeśli jesteście bez karania, którego stali się wszy­scy przaśnikami: tedyście złego łoża, a nie synami.
9
Deínde patres quidem carnis nostræ, eruditóres habúimus, et reverebámur eos: non multo magis obtemperábimus Patri spirítuum, et vivémus? Nadto ciała naszego ojce, mieliśmy uczycielmi, i baliśmy się ich: zaż nie daleko więcej posłuszni będziem Ojcowi duchów, a żyć będziemy?
10
Et illi quidem in témpore paucórum diérum, secúndum voluntátem suam erudiébant nos: hic autem ad id, quod útile est in recipiéndo sanctificatiónem eius. A onić na czas mało dni, według woli swojej nas ćwiczyli: lecz ten na to co pożyteczno jest ku przyjęciu świątobliwości jego.
11
Omnis autem disciplína in præsénti quidem vidétur non esse gáudii, sed mœróris: póstea autem fructum pacatíssimum exercitátis per eam, reddet iustítiæ. A wszelkie karanie teraźniejszego czasu w prawdzie zda się że nie jest wesele ale smutku: ale potem naspokojniejszy owoc sprawiedliwości odda przez nię wyćwiczo­nym.
12
Propter quod remíssas manus, et solúta génua erígite: Przetoż ręce opuszczone i kolana osłabione wznieście.
13
et gressus rectos fácite pédibus vestris: ut non cláudicans quis erret, magis autem sanétur. A czyńcie kroki proste nogami waszemi, aby który chramiąc nie zabłądził, ale raczej był uzdrowion.
14
Pacem sequímini cum ómnibus, et sanctimóniam, sine qua nemo vidébit Deum: Naśladujcie pokoju ze wszystkiemi, i świątobli­wości: bez której żaden nie ogląda Boga.
15
contemplántes ne quis desit grátiæ Dei: ne qua radix amaritúdinis sursum gérminans impédiat, et per illam inquinéntur multi. Upatrując, żeby kto nie odstąpił od łaski Bożej: aby który korzeń gorzkości wzgórę wyrastając nie przeka­żał, a przezeń wiele się nie pokalało.
16
Ne quis fornicátor, aut profánus ut Esau: qui propter unam escam véndidit primitíva sua: By nie był kto porubnik abo niezbożny jako Ezau: który dla jednej potrawy przedał pierworodztwo swoje:
17
scitóte enim quóniam et póstea cúpiens hereditáre benedictiónem, reprobátus est: non enim invénit pœniténtiæ locum, quamquam cum lácrymis inquisísset eam. Bo wiedzcie, iż i potem, gdy chciał być dziedzicem błogosławieństwa, był odrzucon. Bo nie nałazł miejsca pokuty, choć jej ze łzami szukał.
18
Non enim accessístis ad tractábilem montem, et accensíbilem ignem, et túrbinem, et calíginem, et procéllam, Boście nie przystąpili do góry, której się dotknąć może, i ognia, który się zapalić może, i wichru, i mgły, i burzy,
19
et tubæ sonum, et vocem verbórum, quam qui audiérunt, excusavérunt se, ne eis fíeret verbum. I brzmienia trąby, i głodu słów, który co słyszeli, zbraniali się, aby do nich nie mówiono.
20
Non enim portábant quod dicebátur: Et si béstia tetígerit montem, lapidábitur. Abowiem nie znosili co mówiono, I jeśli się bestya dotknie góry, będzie ukamionowana.
21
Et ita terríbile erat quod videbátur, Móyses dixit: Extérritus sum, et tremebúndus. A tak straszliwo było co widziane było, Mojżesz po­wiedział: Przestraszony jestem i drżący.
22
Sed accessístis ad Sion montem, et civitátem Dei vivéntis, Ierúsalem cæléstem, et multórum míllium angelórum frequéntiam, Aleście przystąpili do Sion góry i miasta Boga ży­wiącego, Jeruzalem niebieskiego, i gromady wiela tysięcy Aniołów:
23
et Ecclésiam primitivórum, qui conscrípti sunt in cælis, et iúdicem ómnium Deum, et spíritus iustórum perfectórum, I kościoła pierworodnych, którzy są spisani w nie­bie, i Boga sędziego wszystkich, i duchów sprawiedliwych doskonałych.
24
et testaménti novi mediatórem Iesum, et sánguinis aspersiónem mélius loquéntem quam Abel. I Jezusa pośrednika nowego testamentu, i pokropie­nia krwie lepiej mówiącej niźli Ablowa.
25
Vidéte ne recusétis loquéntem. Si enim illi non effugérunt, recusántes eum, qui super terram loquebátur: multo magis nos, qui de cælis loquéntem nobis avértimus. Patrzajcież, abyście nie wzgardzili tym, który mó­wi. Bo jeśliż oni nie uszli, gardząc tym co na ziemi mówił: daleko więcej my, którzy odwracamy tego, który z nieba mówi.
26
Cuius vox movit terram tunc: nunc autem repromíttit, dicens: Adhuc semel, et ego movébo non solum terram, sed et cælum. Którego głos wzruszył na on czas ziemią, a teraz obiecuje, mówiąc: Jeszcze raz: a ja zatrząsnę nie tylko zie­mią, ale i niebem.
27
Quod autem, Adhuc semel, dicit: declárat mobílium translatiónem tamquam factórum, ut máneant ea, quæ sunt immobília. A co mówi, Jeszcze raz: znaczy przeniesienie rzeczy ruchomych jako uczynionych, aby zostały te, które są nie­ruchome.
28
Itaque regnum immóbile suscipiéntes, habémus grátiam: per quam serviámus placéntes Deo, cum metu et reveréntia. A tak przyjmując królestwo nieporuszone, ma­my łaskę: przez którą służmy podobając się Bogu, z bojaźnią i z uczciwością.
29
Etenim Deus noster ignis consúmens est. Abowiem Bóg nasz jest ogniem trawiącym.
13
1
Cáritas fraternitátis máneat in vobis. Miłość braterstwa niechaj trwa w was.
2
Et hospitalitátem nolíte oblivísci: per hanc enim latuérunt quidam, ángelis hospítio recéptis. A nie zapominajcie przyjmowania gości: Abowiem przez to nie wiedzieli niektórzy, anioły za goście przyjąwszy.
3
Mementóte vinctórum, tamquam simul vincti: et laborántium, tamquam et ipsi in córpore morántes. Pamiętajcie na więźnie, jakoby wespół więźniowie: i na utrapione, jakoby sami będąc w ciele.
4
Honorábile connúbium in ómnibus, et thorus immaculátus. Fornicatóres enim, et adúlteros iudicábit Deus. Uczciwe małżeństwo we wszystkiem, i łoże niepoka­lane. Bo wszeteczniki i cudzołożniki Bóg będzie sądzić.
5
Sint mores sine avarítia, conténti præséntibus: ipse enim dixit: Non te déseram, neque derelínquam: Obyczaje niech będą bez łakomstwa: przestawając na teraźniejszych rzeczach. Bo sam powiedział: Nie za­niecham cię, ani opuszczę.
6
ita ut confidénter dicámus: Dóminus mihi adiútor: non timébo quid fáciat mihi homo. Tak, iż śmiele mówimy: Pan mi pomocnikiem: nie będę się bał coby mi człowiek uczynił.
7
Mementóte præpositórum vestrórum, qui vobis locúti sunt verbum Dei: quorum intuéntes éxitum conversatiónis, imitámini fidem. Pamiętajcie na przełożone wasze, którzy wam mówili słowo Boże: których przypatrując się dokonaniu obcowa­nia, naśladujcie wiary.
8
Iesus Christus heri, et hódie: ipse et in sǽcula. Jezus Chrystus wczora i dziś: ten i na wieki.
9
Doctrínis váriis, et peregrínis nolíte abdúci. Optimum est enim grátia stabilíre cor, non escis: quæ non profuérunt ambulántibus in eis. Naukami rozmaitemi i obcemi nie unoście się. Abowiem nalepsza jest serce utwierdzić łaską, nie pokarma­mi: które nie pomogły tym co się imi bawili.
10
Habémus altáre, de quo édere non habent potestátem, qui tabernáculo desérviunt. Mamy ołtarz: z którego nie mają mocy jeść, którzy przybytkowi służą.
11
Quorum enim animálium infértur sanguis pro peccáto in Sancta per pontíficem, horum córpora cremántur extra castra. Abowiem których bydląt krew bywa wnoszona do Świątnice przez nawyższego kapłana, tych ciała bywają palone za obozem.
12
Propter quod et Iesus, ut sanctificáret per suum sánguinem pópulum, extra portam passus est. Dla czego i Jezus, aby poświęcił lud przed własną krew, za bramą ucierpiał.
13
Exeámus ígitur ad eum extra castra, impropérium eius portántes. Wynidźmyż tedy do niego za obóz: nosząc urą­ganie jego.
14
Non enim habémus hic manéntem civitátem, sed futúram inquírimus. Abowiem nie mamy tu miasta trwającego: ale przy­szłego szukamy.
15
Per ipsum ergo offerámus hóstiam laudis semper Deo, id est, fructum labiórum confiténtium nómini eius. Przez niego tedy zawsze ofiarujmy Bogu ofiarę chwały, to jest, owoc warg wyznawających imieniowi jego.
16
Beneficéntiæ autem, et communiónis nolíte oblivísci: tálibus enim hóstiis promerétur Deus. A dobroczynności i udzielania spólnego nie przepominajcie. Abowiem takowemi ofiarami zasługujemy się Bogu.
17
Obedíte præpósitis vestris, et subiacéte eis. Ipsi enim pervígilant quasi ratiónem pro animábus vestris redditúri, ut cum gáudio hoc fáciant, et non geméntes: hoc enim non éxpedit vobis. Bądźcie posłuszni przełożonym waszym, i bądźcie im poddani. Abowiem oni czują, jako którzy za dusze nasze liczbę oddać mają. Aby to z weselem czynili, a nie wzdychając. Bo to wam nie pożyteczno.
18
Oráte pro nobis: confídimus enim quia bonam consciéntiam habémus in ómnibus bene voléntes conversári. Módlcie się za nami: abowiem ufamy, iż mamy do­bre sumnienie: we wszem chcąc dobrze obcować.
19
Amplius autem déprecor vos hoc fácere, quo celérius restítuar vobis. A tem więcej proszę, abyście to czynili, iżbym wam rychlej był przywrócon.
20
Deus autem pacis, qui edúxit de mórtuis pastórem magnum óvium, in sánguine testaménti ætérni, Dóminum nostrum Iesum Christum, A Bóg pokoju, który wywiódł od umarłych wielkie­go pasterza owiec we krwi testamentu wiecznego, Pana naszego Jezusa Chrystusa:
21
aptet vos in omni bono, ut faciátis eius voluntátem: fáciens in vobis quod pláceat coram se per Iesum Christum: cui est glória in sǽcula sæculórum. Amen. Niechaj was sposobi do wszystkiego dobrego, aby­ście czynili wolą jego, sprawując w was coby się podobało przed nim przez Jezusa Chrystusa: któremu jest chwała na wieki wieków. Amen.
22
Rogo autem vos fratres, ut sufferátis verbum solátii. Etenim perpáucis scripsi vobis. A proszę was bracia, abyście za dobre przyjęli sło­wo pocieszenia. Bom do was barzo krótko napisał.
23
Cognóscite fratrem nostrum Timótheum dimíssum: cum quo (si celérius vénerit) vidébo vos. Wiedzcie, iż brat nasz Tymotheusz wypuszczon: z którym (jeśli rychlej przydzie) oglądam was.
24
Salutáte omnes præpósitos vestros, et omnes sanctos. Salútant vos de Itália fratres. Pozdrówcie wszystki przełożone wasze, i wszystki święte. Pozdrawiają was bracia ze Włoch.
25
Grátia cum ómnibus vobis. Amen. Łaska z wami wszystkimi. Amen.