Liber Exodus
Księga Wyjścia
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 – 31 – 32 – 33 – 34 – 35 – 36 – 37 – 38 – 39 – 40
1
Hæc sunt nómina filiórum Israel qui ingréssi sunt in Ægýptum cum Iacob: sínguli cum dómibus suis introiérunt:
Te są imiona synów Izraelowych, którzy weszli do Egiptu z Jakóbem: każdy z nich z domy swemi weszli:
2
Ruben, Símeon, Levi, Iudas,
Ruben, Symeon, Lewi, Judas,
3
Issachar, Zábulon et Béniamin,
Isachar, Zabulon, i Benjamin,
4
Dan et Néphthali, Gad et Aser.
Dan i Nephthali, Gad i Aser.
5
Erant ígitur omnes ánimæ eórum qui egréssi sunt de fémore Iacob, septuagínta: Ioseph autem in Ægýpto erat.
Było tedy wszystkich dusz tych, którzy wyszli z biodry Jakóbowej, siedmdziesiąt: a Józef był w Egipcie.
6
Quo mórtuo, et univérsis frátribus eius, omníque cognatióne illa,
Który gdy umarł, i wszyscy bracia jego, i wszystek on rodzaj.
7
fílii Israel crevérunt, et quasi germinántes multiplicáti sunt: ac roboráti nimis, implevérunt terram.
Synowie Izraelowi urośli, i jako wyrastający rozmnożyli się: i zmocniwszy się zbytnie napełnili ziemię.
8
Surréxit intérea rex novus super Ægýptum, qui ignorábat Ioseph.
Powstał tym czasem król nowy nad Egiptem, który niewiedział o Józefie:
9
Et ait ad pópulum suum: Ecce, pópulus filiórum Israel multus, et fórtior nobis est.
I rzekł do ludu swego, oto lud synów Izraelowych wielki, i mocniejszy jest nad nas.
10
Veníte, sapiénter opprimámus eum, ne forte multiplicétur: et si ingrúerit contra nos bellum, addátur inimícis nostris, expugnatísque nobis egrediátur de terra.
Pódźcie mądrze potłummy go, by się snadź nie mnożył: a jeśliby przypadła na nas wojna, by się nie przyłączył nieprzyjaciołom naszym, a poraziwszy nas nie wyszedł z ziemie.
11
Præpósuit ítaque eis magístros óperum, ut afflígerent eos onéribus: ædificaverúntque urbes tabernaculórum Pharaóni, Phithom et Ramésses.
Ustawił tedy nad nimi przełożone robót, aby je trapili ciężarami: i zbudowali miasta przybytków Pharaonowi, Phitom, i Ramesses.
12
Quantóque opprimébant eos, tanto magis multiplicabántur, et crescébant:
A im barziej ich tłumili, tym więcej się mnożyli i rośli.
13
oderántque fílios Israel Ægýptii, et affligébant illudéntes eis:
I nienawidzili Egiptyanie synów Izraelowych, i trapili je naigrawając ich:
14
atque ad amaritúdinem perducébant vitam eórum opéribus duris luti, et láteris, omníque famulátu, quo in terræ opéribus premebántur.
I ku gorzkości przywodzili żywot ich robotami ciężkimi gliny i cegły, i wszelaką służbą, którą byli obciążeni w robotach około ziemie.
15
Dixit autem rex Ægýpti obstetrícibus Hebræórum, quarum una vocabátur Séphora, áltera Phua,
I rzekł król Egiptski babam Hebrajczyków: z których jednę zwano Zephora, a drugą Phua:
16
præcípiens eis: Quando obstetricábitis Hebrǽas, et partus tempus advénerit: si másculus fúerit, interfícite eum: si fémina, reserváte.
Przykazując im. Gdy będziecie babić Hebrejankom, a przyjdzie czas rodzenia, jeśli się syn urodzi, zabijcie go, a jeśli córka, zachowajcie.
17
Timuérunt autem obstetríces Deum, et non fecérunt iuxta præcéptum regis Ægýpti, sed conservábant mares.
Lecz baby bały się Boga, i nie uczyniły według przykazania króla Egiptskiego, ale zachowały chłopiątka.
18
Quibus ad se accersítis, rex ait: Quidnam est hoc quod fácere voluístis, ut púeros servarétis?
Których wezwawszy król do siebie, rzekł; Cóż to jest coście chciały uczynić, żeście chłopięta zachowały?
19
Quæ respondérunt: Non sunt Hebrǽæ sicut Ægýptiæ mulíeres: ipsæ enim obstetricándi habent sciéntiam, et priúsquam veniámus ad eas, páriunt.
Które odpowiedziały, nie sąć Hebrejanki jako Egiptskie niewiasty: bo same umieją babić, i pierwej rodzą niżli przyjdziem do nich.
20
Bene ergo fecit Deus obstetrícibus: et crevit pópulus, confortatúsque est nimis.
Uczynił tedy Bóg babam dobrze: i rozkrzewił się lud i zmocnił się zbytnie.
21
Et quia timuérunt obstetríces Deum, ædificávit eis domos.
A iż się bały Boga baby zbudował im domy.
22
Præcépit ergo Phárao omni pópulo suo, dicens: Quidquid masculíni sexus natum fúerit, in flumen proícite: quidquid feminíni, reserváte.
Rozkazał tedy Pharaon wszystkiemu ludowi swemu, mówiąc: Co się kolwiek męzkiej płci urodzi, to wrzućcie do rzeki: a cokolwiek niewieściej, zachowajcie.
1
Egréssus est post hæc vir de domo Levi: et accépit uxórem stirpis suæ.
Wyszedł potem mąż z domu Lewi, i pojął żonę pokolenia swego.
2
Quæ concépit, et péperit fílium: et videns eum elegántem, abscóndit tribus ménsibus.
Która poczęła i porodziła syna: a widząc go być nadobnym, kryła go przez trzy miesiące.
3
Cumque iam celáre non posset, sumpsit fiscéllam scírpeam, et linívit eam bitúmine ac pice: posuítque intus infántulum, et expósuit eum in carécto ripæ flúminis,
A gdy już taić niemogła, wzięła pleciankę z sitowia, i namazała ją klijem i smołą, i włożyła, w nie dzieciątko, i włożyła je miedzy rogóż na brzegu rzeki.
4
stante procul soróre eius, et consideránte evéntum rei.
A siostra jego stała z daleka, I przypatrowała się co się stanie,
5
Ecce autem descendébat fília Pharaónis ut lavarétur in flúmine: et puéllæ eius gradiebántur per crepídinem álvei. Quæ cum vidísset fiscéllam in papyrióne, misit unam e famulábus suis: et allátam
Alić oto zstępowała córka Pharaonowa, aby się kąpała w rzece: a panny jej chodziły po brzegu rzeki. Która ujrzawszy pleciankę miedzy rogoziem, posłała jednę z służebnic swoich i, przyniesioną,
6
apériens, cernénsque in ea párvulum vagiéntem, misérta eius, ait: De infántibus Hebræórum est hic.
Otworzywszy, a widząc w niej dzieciątko płaczące, zmiłowawszy się nad niem, rzekła, z dziatek to Hebrejskich jest ten.
7
Cui soror púeri: Vis, inquit, ut vadam, et vocem tibi mulíerem Hebrǽam, quæ nutríre possit infántulum?
Której siostra dziecięcia rzekła, chcesz że pójdę i zawołam ci niewiasty Hebrajskiej, któraćby mogła chować dziecię?
8
Respóndit: Vade. Perréxit puélla et vocávit matrem suam.
Odpowiedziała, idź. Poszła dzieweczka, i zawołała matki swej.
9
Ad quam locúta fília Pharaónis: Accipe, ait, púerum istum, et nutri mihi: ego dabo tibi mercédem tuam. Suscépit múlier, et nutrívit púerum: adultúmque trádidit fíliæ Pharaónis.
Do której rzekszy córka Pharaonowa: weźmi (pry) to dziecię a wychowaj mi, ja tobie dam twą zapłatę. Przyjęła niewiasta, i karmiła dziecię: a gdy podrosło oddała córce Pharaonowej.
10
Quem illa adoptávit in locum fílii, vocavítque nomen eius Móyses, dicens: Quia de aqua tuli eum.
Które ona przywłaszczyła za syna, i nazwała imię jego Mojżesz, mówiąc, iżem go z wody wyjęła.
11
In diébus illis postquam créverat Móyses, egréssus est ad fratres suos: vidítque afflictiónem eórum, et virum Ægýptium percutiéntem quemdam de Hebrǽis frátribus suis.
W one dni, gdy był urósł Mojżesz, wyszedł do braci swej: i ujrzał ich utrapienie, i męża Egiptczyka bijącego jednego z Hebrejczyków braciej jego.
12
Cumque circumspexísset huc atque illuc, et nullum adésse vidísset, percússum Ægýptium abscóndit sábulo.
A gdy się obejrzał tam i sam, i widział że nikogo nie masz, zabiwszy Egiptczyka skrył go w piasek.
13
Et egréssus die áltero conspéxit duos Hebrǽos rixántes: dixítque ei qui faciébat iniúriam: Quare pércutis próximum tuum?
A wyszedszy dnia drugiego ujrzał dwu Hebrejczyków, a oni się wadzą: i rzekł onemu który krzywdę czynił, czemu bijesz bliźniego twego?
14
Qui respóndit: Quis te constítuit príncipem et iúdicem super nos? num occídere me tu vis, sicut heri occidísti Ægýptium? Tímuit Móyses, et ait: Quómodo palam factum est verbum istud?
Który odpowiedział, któż cię postawił Książęciem i sędzim nad nami? czy mię ty chcesz zabić jakoś wczora zabił Egiptczyka? Ulękł się Mojżesz i rzekł, jakoż się ta rzecz objawiła?
15
Audivítque Phárao sermónem hunc, et quærébat occídere Móysen: qui fúgiens de conspéctu eius, morátus est in terra Mádian, et sedit iuxta púteum.
I usłyszał tę mowę Pharaon, i szukał zabić Mojżesza: który uciekszy od oblicza jego: mieszkał w ziemi Madyjańskiej, i siedział u studnie.
16
Erant autem sacerdóti Mádian septem fíliæ, quæ venérunt ad hauriéndam aquam: et implétis canálibus adaquáre cupiébant greges patris sui.
A kapłan Madyjański miał siedm córek, które przyszły czerpać wody: a napełniwszy koryta, chciały napoić trzody ojca swego:
17
Supervenére pastóres, et eiecérunt eas: surrexítque Móyses, et defénsis puéllis, adaquávit oves eárum.
Nadeszli pasterze i odegnali je: I wstał Mojżesz, a obroniwszy dziewki, napoił owce ich.
18
Quæ cum revertíssent ad Ráguel patrem suum, dixit ad eas: Cur velócius venístis sólito?
Które gdy się wróciły do Raguela ojca swego, rzekł do nich: Przeczeście nad zwyczaj rychlej przyszły?
19
Respondérunt: Vir Ægýptius liberávit nos de manu pastórum: ínsuper et hausit aquam nobíscum, potúmque dedit óvibus.
Odpowiedziały: Człowiek Egiptczyk wybawił nas z ręki pasterzów: nadto i naczerpał wody z nami, i dał pić owcom,
20
At ille: Ubi est? inquit: quare dimisístis hóminem? vocáte eum ut cómedat panem.
Tedy on rzekł: A gdzie jest? Czemuście puściły człowieka? zawołajcie go, aby jadł chleb.
21
Iurávit ergo Móyses quod habitáret cum eo. Accepítque Sephóram fíliam eius uxórem:
Przysiągł tedy Mojżesz, że miał z nim mieszkać, i wziął Sephorę córkę jego za żonę:
22
quæ péperit ei fílium, quem vocávit Gersam, dicens: Advena fui in terra aliéna. Alterum vero péperit, quem vocávit Eliézer, dicens: Deus enim patris mei adiútor meus erípuit me de manu Pharaónis.
Która mu urodziła syna, którego nazwał Gersam, mówiąc: Byłem przychodniem w ziemi cudzej. Urodziła zaś drugiego, którego nazwał Eliezer, mówiąc: Bóg bowiem ojca mego pomocnik mój, wyrwał mię z ręki Pharaonowej.
23
Post multum vero témporis mórtuus est rex Ægýpti: et ingemiscéntes fílii Israel, propter ópera vociferáti sunt: ascendítque clamor eórum ad Deum ab opéribus.
A po niemałym czasie umarł król Egiptski, a wzdychając synowie Izraelowi dla robót wołali, i wstąpiło wołanie ich do Boga od robót,
24
Et audívit gémitum eórum, ac recordátus est fœ́deris quod pépigit cum Abraham, Isaac, et Iacob.
I usłyszał narzekanie ich, i wspomniał na przymierze, które uczynił z Abrahamem, Izaakiem, i Jakóbem.
25
Et respéxit Dóminus fílios Israel et cognóvit eos.
I wejrzał Pan na syny Izraelowe, i poznał je.
1
Móyses autem pascébat oves Iethro sóceri sui sacerdótis Mádian: cumque minásset gregem ad interióra desérti, venit ad montem Dei Horeb.
A Mojżesz pasł owce Jethro świekra swego kapłana Madyjańskiego: a gdy zagnał trzodę w głębokość pustynie, przyszedł do góry Bożej Horeb.
2
Apparuítque ei Dóminus in flamma ignis de médio rubi: et vidébat quod rubus ardéret, et non comburerétur.
I ukazał mu się Pan w płomieniu ognistym z pośrodku krza: i spojrzał iż kierz gorzał, a niezgorzał.
3
Dixit ergo Móyses: Vadam, et vidébo visiónem hanc magnam, quare non comburátur rubus.
I rzekł Mojżesz przystąpię, a oglądam widzenie to wielkie, czemu nie gore ten kierz.
4
Cernens autem Dóminus quod pérgeret ad vidéndum, vocávit eum de médio rubi, et ait: Móyses, Móyses. Qui respóndit: Adsum.
A widząc Pan, iż szedł patrzyć, zawołał go z pośrodku krza, i rzekł: Mojżeszu, Mojżeszu. Który odpowiedział: Owom ja.
5
At ille: Ne apprópies, inquit, huc: solve calceaméntum de pédibus tuis: locus enim, in quo stas, terra sancta est.
A on do niego: Nie przystępuj sam: rozzuj bóty z nóg twoich, miejsce bowiem na którem stoisz, ziemia święta jest.
6
Et ait: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Iacob. Abscóndit Móyses fáciem suam: non enim audébat aspícere contra Deum.
I rzekł, jam jest Bóg ojca twego, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka, i Bóg Jakóba. Zakrył Mojżesz oblicze swe: bo nieśmiał patrzyć na przeciw Bogu.
7
Cui ait Dóminus: Vidi afflictiónem pópuli mei in Ægýpto, et clamórem eius audívi propter durítiam eórum qui præsunt opéribus:
Któremu rzekł Pan: Widziałem utrapienie ludu mego w Egiptcie, i słyszałem krzyk jego dla surowości tych, którzy są przełożeni nad robotami:
8
et sciens dolórem eius, descéndi ut líberem eum de mánibus Ægyptiórum, et edúcam de terra illa in terram bonam, et spatiósam, in terram quæ fluit lacte et melle, ad loca Chananǽi et Hethǽi, et Amorrhǽi, et Pherezǽi, et Hevǽi, et Iebusǽi.
A wiedząc boleść jego, zstąpiłem, abych go wyzwolił z rąk Egiptyanów, i wywiódł z ziemie onej, do ziemie dobrej i przestronej: do ziemie, która opływa mlekiem i miodem, na miejsce Chananejczyka, i Hetejczyka, i Amorrejczyka, i Pherezejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka.
9
Clamor ergo filiórum Israel venit ad me: vidíque afflictiónem eórum, qua ab Ægýptiis opprimúntur.
Krzyk tedy synów Izraelowych przyszedł do mnie, i widziałem ich utrapienie, którem od Egiptyan są uciśnieni.
10
Sed veni, et mittam te ad Pharaónem, ut edúcas pópulum meum, fílios Israel, de Ægýpto.
Ale pódź a poszlę cię do Pharaona, abyś wywiódł lud mój, syny Izraelowe z Egiptu.
11
Dixítque Móyses ad Deum: Quis sum ego ut vadam ad Pharaónem, et edúcam fílios Israel de Ægýpto?
I rzekł Mojżesz do Boga: Któżem ja jest, abych szedł do Pharaona, a wywiódł syny Izraelowe z Egiptu?
12
Qui dixit ei: Ego ero tecum: et hoc habébis signum, quod míserim te: cum edúxeris pópulum meum de Ægýpto, immolábis Deo super montem istum.
Który mu rzekł: Ja będę z tobą: a to będziesz miał na znak, żem cię posłał: Gdy wywiedziesz lud mój z Egiptu, ofiarujesz Bogu na tej górze.
13
Ait Móyses ad Deum: Ecce ego vadam ad fílios Israel, et dicam eis: Deus patrum vestrórum misit me ad vos. Si díxerint mihi: Quod est nomen eius? quid dicam eis?
Rzekł Mojżesz do Boga: Oto ja pójdę do synów. Izraelowych, i rzekę im: Bóg ojców waszych posłał mię do was. Jeśli mi rzeką: które jest imię jego? Cóż im powiem?
14
Dixit Deus ad Móysen: Ego sum qui sum. Ait: Sic dices fíliis Israel: Qui est, misit me ad vos.
Rzekł Bóg do Mojżesza: JAM JEST, KTÓRYM JEST. Rzekł: Tak powiesz synom Izraelowym: KTÓRY JEST posłał mię do was.
15
Dixítque íterum Deus ad Móysen: Hæc dices fíliis Israel: Dóminus Deus patrum vestrórum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Iacob, misit me ad vos: hoc nomen mihi est in ætérnum, et hoc memoriále meum in generatiónem et generatiónem.
I rzekł zasię Bóg do Mojżesza: To powiesz synom Izraelowym: Pan Bóg ojców waszych, Bóg Abrahamów, i Bóg Izaaków, i Bóg Jakóbów, posłał mię do was: To jest imię moje na wieki, i to pamiętne moje na rodzaj i rodzaj.
16
Vade, et cóngrega senióres Israel, et dices ad eos: Dóminus Deus patrum vestrórum appáruit mihi, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Iacob, dicens: Vísitans visitávi vos: et vidi ómnia quæ accidérunt vobis in Ægýpto.
Idź a zgromadź starsze Izraelskie, i rzeczesz do nich: Pan Bóg ojców waszych, ukazał mi się, Bóg Abrahamów, Bóg Izaaków, i Bóg Jakóbów, mówiąc: Nawiedzając nawiedziłem was, i widziałem wszystko co się wam przydało w Egiptcie.
17
Et dixi ut edúcam vos de afflictióne Ægýpti in terram Chananǽi, et Hethǽi, et Amorrhǽi, et Pherezǽi, et Hevǽi, et Iebusǽi, ad terram fluéntem lacte et melle.
I rzekłem, żebym was wywiódł z utrapienia Egiptskiego, do ziemie Chananejczyka i Hetejczyka, i Amorrejczyka, i Pherezejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka, do ziemie opływającej mlekiem i miodem.
18
Et áudient vocem tuam: ingredierísque tu, et senióres Israel, ad regem Ægýpti, et dices ad eum: Dóminus Deus Hebræórum vocávit nos: íbimus viam trium diérum in solitúdinem, ut immolémus Dómino Deo nostro.
I posłuchają głosu twego i wnidziesz ty, i starszy izraelscy do króla Egiptskiego, i rzeczesz do niego: Pan Bóg Hebrejczyków wezwał nas: pójdziemy w drogę trzech dni na puszczą, abyśmy ofiary czynili Panu Bogu naszemu.
19
Sed ego scio quod non dimíttet vos rex Ægýpti ut eátis nisi per manum válidam.
Lecz ja wiem, że was nie puści król Egiptski, abyście szli, jedno przez możną rękę.
20
Exténdam enim manum meam, et percútiam Ægýptum in cunctis mirabílibus meis, quæ factúrus sum in médio eórum: post hæc dimíttet vos.
Wyciągnę bowiem rękę moję, a będę karał Egipt wszystkiemi cudami mojemi, które uczynię w pośród ich: potem was wypuści.
21
Dabóque grátiam pópulo huic coram Ægýptiis: et cum egrediémini, non exíbitis vácui:
I dam łaskę ludowi temu u Egiptyanów: i gdy wychodzić będziecie, nie wynidziecie próżni:
22
sed postulábit múlier a vicína sua et ab hóspita sua, vasa argéntea et áurea, ac vestes: ponetísque eas super fílios et fílias vestras, et spoliábitis Ægýptum.
ale prosić będzie niewiasta u sąsiady swej i u gospodyni swej, naczynia srebrnego i złotego i szat: i włożycie je na syny i na córki wasze, i złupicie Egipt.
1
Respóndens Móyses ait: Non credent mihi, neque áudient vocem meam, sed dicent: Non appáruit tibi Dóminus.
Odpowiadając Mojżesz, rzekł: Nie uwierzą mi, i nie usłuchają głosu mego, ale rzeką: Nie ukazał się tobie Pan.
2
Dixit ergo ad eum: Quid est quod tenes in manu tua? Respóndit: Virga.
Rzekł tedy do niego: Co jest co trzymasz w ręce twojej? Odpowiedział: Laska.
3
Dixítque Dóminus: Próice eam in terram. Proiécit, et versa est in cólubrum, ita ut fúgeret Móyses.
I rzekł Pan: Porzuć ją na ziemię. Porzucił, i obróciła się w węża, tak iż uciekał Mojżesz.
4
Dixítque Dóminus: Exténde manum tuam, et apprehénde caudam eius. Exténdit, et ténuit, versáque est in virgam.
I rzekł Pan: Wyciągni rękę twą, a ujmi ogon jego: Wyciągnął i ujął: i obróciła się w laskę.
5
Ut credant, inquit, quod apparúerit tibi Dóminus Deus patrum suórum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Iacob.
Aby, prawi, uwierzyli, że się tobie ukazał Pan Bóg ojców ich: Bóg Abrahamów, Bóg Izaaków, i Bóg Jakóbów.
6
Dixítque Dóminus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misísset in sinum, prótulit leprósam instar nivis.
I rzekł Pan jeszcze: Włóż rękę twoję w zanadra twe. Którą gdy włożył w zanadra, wyjął trędowatą jako śnieg.
7
Rétrahe, ait, manum tuam in sinum tuum. Retráxit, et prótulit íterum, et erat símilis carni réliquæ.
Włóż, pry, znowu rękę swą w zanadra: włożył, i wyjął zaś, i była podobna innemu ciału.
8
Si non credíderint, inquit, tibi, neque audíerint sermónem signi prióris, credent verbo signi sequéntis.
Jeślić, prawi, nie uwierzą, i nie posłuchają mowy znaku pierwszego, uwierzą słowu znaku pośledniego.
9
Quod si nec duóbus quidem his signis credíderint, neque audíerint vocem tuam: sume aquam flúminis, et effúnde eam super áridam, et quidquid háuseris de flúvio, vertétur in sánguinem.
A jeśli ani tym dwiema znakom nieuwierzą, i nie posłuchają głosu twego: weź wodę rzeczną i wylej ją na suchą, a cokolwiek wyczerpujesz z rzeki, w krew się obróci.
10
Ait Móyses: Obsecro Dómine, non sum éloquens ab heri et nudiustértius: et ex quo locútus es ad servum tuum, impeditióris et tardióris linguæ sum.
Rzekł Mojżesz: Proszę Panie, nie jestem wymowny od wczorajszego i dziś trzeciego dnia: i odkądeś przemówił do sługi twego, stałem się niesposobniejszego i nierychlejszego jezyka.
11
Dixit Dóminus ad eum: Quis fecit os hóminis? aut quis fabricátus est mutum et surdum, vidéntem et cæcum? nonne ego?
Rzekł Pan do niego: Któż uczynił usta człowiecze? abo kto uczynił niemego i głuchego, widzącego i ślepego? Izali nie ja?
12
Perge ígitur, et ego ero in ore tuo: docebóque te quid loquáris.
Idźże tedy, a ja będę w uściech twoich: i nauczę cię co masz mówić.
13
At ille: Obsecro, inquit, Dómine, mitte quem missúrus es.
A on rzekł: Proszę, Panie, poszli kogo masz posłać.
14
Irátus Dóminus in Móysen, ait: Aaron frater tuus Levítes, scio quod éloquens sit: ecce ipse egréditur in occúrsum tuum, vidénsque te lætábitur corde.
Rozgniewany Pan na Mojżesza, rzekł: Aaron brat twój Lewita, wiem iż wymowny jest: Oto ten wynidzie przeciw tobie, a ujrzawszy cię rozraduje się sercem.
15
Lóquere ad eum, et pone verba mea in ore eius: et ego ero in ore tuo, et in ore illíus, et osténdam vobis quid ágere debeátis.
Mów do niego, i połóż słowa moje w uściech jego, a ja będę w uściech twoich, i w uściech jego, i pokażę wam co czynić macie.
16
Ipse loquétur pro te ad pópulum, et erit os tuum: tu autem eris ei in his quæ ad Deum pértinent.
On będzie mówił za cię do ludu, i będzie usty twemi, a ty mu będziesz w tych rzeczach, które ku Bogu należą.
17
Virgam quoque hanc sume in manu tua, in qua factúrus es signa.
Laskę też tę weźmi w rękę twoję, którą czynić będziesz znaki.
18
Abiit Móyses, et revérsus est ad Iethro sócerum suum, dixítque ei: Vadam et revértar ad fratres meos in Ægýptum, ut vídeam si adhuc vivant. Cui ait Iethro: Vade in pace.
Odszedł Mojżesz i wrócił się do Jethro świekra swego, i rzekł mu: Pójdę a wrócę się do braciej mojej do Egiptu, żebym obaczył jeśli jeszcze żywi. Któremu rzekł Jethro: Idź w pokoju.
19
Dixit ergo Dóminus ad Móysen in Mádian: Vade, et revértere in Ægýptum, mórtui sunt enim omnes qui quærébant ánimam tuam.
Rzekł tedy Pan do Mojżesza w Madyan: Idź a wróć się do Egiptu. Pomarli bowiem wszyscy, którzy szukali dusze twojej.
20
Tulit ergo Móyses uxórem suam, et fílios suos, et impósuit eos super ásinum: reversúsque est in Ægýptum, portans virgam Dei in manu sua.
Wziął tedy Mojżesz żonę swą i syny swoje, i wsadził je na osła, i wrócił się do Egiptu, niosąc laskę Bożą w ręce swojej.
21
Dixítque ei Dóminus reverténti in Ægýptum: Vide ut ómnia osténta quæ pósui in manu tua, fácias coram Pharaóne: ego indurábo cor eius, et non dimíttet pópulum.
I rzekł Pan wracającemu się do Egiptu: Patrz, abyś wszystkie dziwy, którem położył w ręce twej, czynił przed Pharaonem: Ja zatwardzę serce jego, i niepuści ludu.
22
Dicésque ad eum: Hæc dicit Dóminus: Fílius meus primogénitus Israel.
I rzeczesz do niego: To mówi Pan: Syn mój pierworodny Izrael.
23
Dixi tibi: Dimítte fílium meum ut sérviat mihi: et noluísti dimíttere eum: ecce ego interfíciam fílium tuum primogénitum.
Rzekłem tobie: Puść syna mego, aby mi służył: a niechciałeś go puścić: Oto ja zabiję syna twego pierworodnego.
24
Cumque esset in itínere, in diversório occúrrit ei Dóminus, et volébat occídere eum.
A gdy był na drodze, w gospodzie zabieżał mu Pan, i chciał go zabić.
25
Tulit idcírco Sephóra acutíssimam petram, et circumcídit præpútium fílii sui, tetigítque pedes eius, et ait: Sponsus sánguinum tu mihi es.
Wzięła prędko Sephora barzo ostry kamień, i obrzezała odrzezek syna swego, i tknęła się nóg jego, i rzekła: Oblubieńcem krwie tyś mi jest.
26
Et dimísit eum postquam díxerat: Sponsus sánguinum, ob circumcisiónem.
I puścił go, skoro rzekła: Oblubieniec krwie dla obrzezania.
27
Dixit autem Dóminus ad Aaron: Vade in occúrsum Móysi in desértum. Qui perréxit óbviam ei in montem Dei, et osculátus est eum.
I rzekł Pan do Aarona: Idź przeciwko Mojżeszowi na puszczą. Który wyszedł przeciw jemu na Górę Bożą, i pocałował go.
28
Narravítque Móyses Aaron ómnia verba Dómini quibus míserat eum, et signa quæ mandáverat.
I powiedział Mojżesz Aaronowi wszystkie słowa Pańskie, któremi go posłał, i znaki które rozkazał.
29
Venerúntque simul, et congregavérunt cunctos senióres filiórum Israel.
I przyszli pospołu, i zgromadzili wszystkie starsze synów Izraelowych:
30
Locutúsque est Aaron ómnia verba quæ díxerat Dóminus ad Móysen: et fecit signa coram pópulo,
I powiedział Aaron wszystkie słowa, które był rzekł Pan do Mojżesza: i czynił znaki przed ludem.
31
et crédidit pópulus. Audierúntque quod visitásset Dóminus fílios Israel, et respexísset afflictiónem illórum: et proni adoravérunt.
I uwierzył lud. I usłyszeli że nawiedził Pan syny Izraelskie, a iż wejrzał na ich utrapienie: a schyliwszy się pokłon uczynili.
1
Post hæc ingréssi sunt Móyses et Aaron, et dixérunt Pharaóni: Hæc dicit Dóminus Deus Israel: Dimítte pópulum meum ut sacríficet mihi in desérto.
Weszli potem Mojżesz i Aaron, i rzekli Pharaonowi: To mówi Pan Bóg Izraelów: Puść mój lud, aby mi ofiarował na puszczy.
2
At ille respóndit: Quis est Dóminus, ut áudiam vocem eius, et dimíttam Israel? néscio Dóminum, et Israel non dimíttam.
A on odpowiedział: Kto jest Pan, żebym słuchał jego, a puścił Izraela? Nie znam Pana, a Izraela nie puszczę.
3
Dixerúntque: Deus Hebræórum vocávit nos, ut eámus viam trium diérum in solitúdinem, et sacrificémus Dómino Deo nostro: ne forte áccidat nobis pestis aut gládius.
I rzekli: Bóg Hebrajczyków wezwał nas, abyśmy szli trzy dni drogi na puszczą, i ofiarowali Panu Bogu naszemu: by snadź nieprzyszedł na nas mór abo miecz.
4
Ait ad eos rex Ægýpti: Quare Móyses et Aaron sollicitátis pópulum ab opéribus suis? ite ad ónera vestra.
Rzekł do nich król Egiptski: Przecz Mojżeszu i Aaronie, odmawiacie lud od robót ich? idźcie do ciężarów waszych.
5
Dixítque Phárao: Multus est pópulus terræ: vidétis quod turba succréverit: quanto magis si dedéritis eis réquiem ab opéribus?
I rzekł Pharaon: Wielki jest, lud ziemie, widzicie iż się tłum, rozkrzewił: Jako daleko więcej, jeśli im dacie od robót odpoczynek?
6
Præcépit ergo in die illo præféctis óperum et exactóribus pópuli, dicens:
Rozkazał tedy w on dzień przystawom, nad robotami; i wyciągaczom ludu, mówiąc:
7
Nequáquam ultra dábitis páleas pópulo ad conficiéndos láteres, sicut prius: sed ipsi vadant, et cólligant stípulas.
Żadną miarą na potem nie będziecie dawać, plew ludowi do czynienia cegły, jako przedtem, ale sami niech idą, a niech zbierają słomę.
8
Et mensúram láterum, quam prius faciébant, imponétis super eos, nec minuétis quidquam: vacant enim, et idcírco vociferántur, dicéntes: Eámus, et sacrificémus Deo nostro.
A miarę cegieł, którą pierwej czynili, włożycie na nie, a namniej nie umniejszycie: abowiem próżnują, i dla tego wołają, mówiąc: Idźmy a ofiarujmy Bogu naszemu.
9
Opprimántur opéribus, et éxpleant ea: ut non acquiéscant verbis mendácibus.
Niech będą uciśnieni robotami, i niechaj je wypełnią: aby nie przestawali na słowach kłamliwych.
10
Igitur egréssi præfécti óperum et exactóres ad pópulum, dixérunt: Sic dicit Phárao: Non do vobis páleas:
I tak wyszedszy przystawowie nad robotami, i wycięgacze, rzekli do ludu: Tak mówi Pharaon: Nie daję wam plew:
11
ite, et collígite sícubi inveníre potéritis: nec minuétur quidquam de ópere vestro.
Idźcie a zbierajcie, jeśli gdzie będziecie mogli, a namniej się nie umniejszy z roboty waszej.
12
Dispersúsque est pópulus per omnem terram Ægýpti ad colligéndas páleas.
I rozproszył się lud po wszystkiej ziemi Egiptskiej na zbieranie plew.
13
Præfécti quoque óperum instábant, dicéntes: Compléte opus vestrum quotídie, ut prius fácere solebátis quando dabántur vobis páleæ.
A przystawowie nad robotami, przynaglali im mówiąc: Wypełniajcie robotę waszę na każdy dzień, jakoście pierwej zwykli byli czynić, gdy wam dawano plewy.
14
Flagellatíque sunt qui prǽerant opéribus filiórum Israel, ab exactóribus Pharaónis, dicéntibus: Quare non implétis mensúram láterum sicut prius, nec heri, nec hódie?
I sieczeni byli biczmi, którzy byli nad robotami synów Izraelowych, od wycięgaczów Pharaonowych, mówiąc: Przecz nie wypełniacie miary cegieł jako pierwej, ani wczora, ani dziś?
15
Venerúntque præpósiti filiórum Israel, et vociferáti sunt ad Pharaónem dicéntes: Cur ita agis contra servos tuos?
I przyszli przełożeni synów Izraelowych, i wołali do Pharaona, mówiąc: Przecz tak czynisz przeciw sługom twoim?
16
Páleæ non dantur nobis, et láteres simíliter imperántur: en fámuli tui flagéllis cǽdimur, et iniúste ágitur contra pópulum tuum.
Plew nam niedają, a cegły jako pierwej czynić każą: oto nas sługi twoje biczmi sieką, a niesprawiedliwie się dzieje przeciw ludowi twemu.
17
Qui ait: Vacátis ótio, et idcírco dícitis: Eámus, et sacrificémus Dómino.
Który rzekł: Próżnujecie, i dla tego mówicie: Pódźmy a ofiarujmy Panu.
18
Ite ergo, et operámini: páleæ non dabúntur vobis, et reddétis consuétum númerum láterum.
Przetoż idźcie a róbcie: Plew niedadzą wam, a oddacie zwykłą liczbę cegieł.
19
Videbántque se præpósiti filiórum Israel in malo, eo quod dicerétur eis: Non minuétur quidquam de latéribus per síngulos dies.
I baczyli przełożeni synów Izraelowych, że się źle z nimi działo, iż im mówiono: Nie umniejszy się nic z cegieł na każdy dzień.
20
Occurrerúntque Móysi et Aaron, qui stabant ex advérso, egrediéntibus a Pharaóne:
I zabieżeli Mojżeszowi i Aaronowi, którzy stali na przeciwko wychodzącym od Pharaona:
21
et dixérunt ad eos: Vídeat Dóminus et iúdicet, quóniam fœtére fecístis odórem nostrum coram Pharaóne et servis eius, et præbuístis ei gládium, ut occíderet nos.
I rzekli do nich: Niech wejrzy Pan a osądzi, żeście wonność naszę uczynili śmierdzącą przed Pharaonem i sługami jego, i podaliście mu miecz, aby nas zabił.
22
Reversúsque est Móyses ad Dóminum, et ait: Dómine, cur afflixísti pópulum istum? quare misísti me?
I wrócił się Mojżesz do Pana, i rzekł: Panie, czemuś utrapił ten lud? czemuś mię posłał?
23
Ex eo enim quo ingréssus sum ad Pharaónem ut lóquerer in nómine tuo, afflíxit pópulum tuum: et non liberásti eos.
Bo od onego czasu jakom wszedł do Pharaona, abych mówił w imię twoje, utrapił lud twój: a niewybawiłeś ich.
1
Dixítque Dóminus ad Móysen: Nunc vidébis quæ factúrus sim Pharaóni: per manum enim fortem dimíttet eos, et in manu robústa eíciet illos de terra sua.
I rzekł Pan do Mojżesza: Teraz ujrzysz co uczynię Pharaonowi: Przez rękę bowiem mocną wypuści je, i w ręce silnej wyrzuci je z ziemie swej.
2
Locutúsque est Dóminus ad Móysen dicens: Ego Dóminus
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc: Ja Pan,
3
qui appárui Abraham, Isaac, et Iacob in Deo omnipoténte: et nomen meum Adónai non indicávi eis.
Którym się ukazał Abrahamowi, Izaakowi, i Jakóbowi w Bogu wszechmocnym: a imienia mego ADONAI nie oznajmiłem im:
4
Pepigíque fœdus cum eis, ut darem eis terram Chánaan, terram peregrinatiónis eórum, in qua fuérunt ádvenæ.
I uczyniłem przymierze z nimi abych im dał ziemię Chananejską, ziemię pielgrzymowania ich, w której przychodniami byli.
5
Ego audívi gémitum filiórum Israel, quo Ægýptii oppressérunt eos: et recordátus sum pacti mei.
Jam usłyszał wzdychanie synów Izraelowych, którym je utrapili Egiptyanie: i wspomniałem na przymierze moje.
6
Ideo dic fíliis Israel: Ego Dóminus qui edúcam vos de ergástulo Ægyptiórum, et éruam de servitúte, ac rédimam in bráchio excélso, et iudíciis magnis.
Przetoż powiedz synom Izraelowym: Ja pan, który was wywiodę z więzienia Egiptczyków, i wyrwę z niewolej: i odkupię w ramieniu wywyższonem i w sądach wielkich.
7
Et assúmam vos mihi in pópulum, et ero vester Deus: et sciétis quod ego sum Dóminus Deus vester qui edúxerim vos de ergástulo Ægyptiórum:
I wezmę was sobie za lud, i będę waszym Bogiem: i poznacie, żem ja jest Pan Bóg wasz, którym was wywiódł z więzienia Egiptczyków,
8
et indúxerim in terram, super quam levávi manum meam ut darem eam Abraham, Isaac, et Iacob: dabóque illam vobis possidéndam. Ego Dóminus.
I wprowadził do ziemie, nad którą podniósłem rękę moję, żebym ją dał Abrahamowi, Izaakowi, i Jakóbowi: i dam ją wam posieść ja Pan.
9
Narrávit ergo Móyses ómnia fíliis Israel: qui non acquievérunt ei propter angústiam spíritus, et opus duríssimum.
Powiedział tedy Mojżesz wszystko synom Izraelowym: którzy nie usłuchali go, dla uciążenia ducha, i dla roboty barzo ciężkiej.
10
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
11
Ingrédere, et lóquere ad Pharaónem regem Ægýpti, ut dimíttat fílios Israel de terra sua.
Wnidź, a mów do Pharaona króla Egiptskiego, aby puścił syny Izraelowe z ziemie swej.
12
Respóndit Móyses coram Dómino: Ecce fílii Israel non áudiunt me: et quómodo áudiet Phárao, præsértim cum incircumcísus sim lábiis?
Odpowiedział Mojżesz przed Panem: Oto synowie Izraelowi nie słuchają mię, a jakoż usłucha Pharao, zwłaszcza, żem jest nieobrzezany usty?
13
Locutúsque est Dóminus ad Móysen et Aaron, et dedit mandátum ad fílios Israel, et ad Pharaónem regem Ægýpti ut edúcerent fílios Israel de terra Ægýpti.
I mówił Pan do Mojżesza i Aarona, i dał rozkazanie do synów Izraelowych, i do Pharaona króla Egiptskiego, aby wywiedli syny Izraelowe z ziemie Egiptskiej.
14
Isti sunt príncipes domórum per famílias suas. Fílii Ruben primogéniti Israélis: Henoch et Phallu, Hesron et Charmi:
Ci są przedniejszy domów w rodziech ich. Synowie Ruben pierworodnego Izraelowego: Hennoch i Phallu, Hesron, i Charmi.
15
hæ cognatiónes Ruben. Fílii Símeon: Iámuel, et Iamin, et Ahod, et Iachin, et Soar, et Saul fílius Chananítidis: hæ progénies Símeon.
Te rodzaje Ruben. Synowie Symeonowi: Jamuel, i Jamin, i Ahod, i Jachin, i Soar, i Saul, syn Chananejskiej niewiasty. Ten ród Symeonów.
16
Et hæc nómina filiórum Levi per cognatiónes suas: Gerson, et Caath, et Merári. Anni autem vitæ Levi fuérunt centum trigínta septem.
A te imiona synów Lewi według rodzaju ich: Gerson, i Kaath, i Merary. A lat żywota Lewi było, sto trzydzieści i siedm.
17
Fílii Gerson: Lobni et Sémei, per cognatiónes suas.
Synowie Gersonowi, Lobni, i Semei, według rodzajów ich.
18
Fílii Caath: Amram, et Isaar, et Hebron, et Oziel: anni quoque vitæ Caath, centum trigínta tres.
Synowie Kaath: Amram, i Isaar, i Hebron, i Oziel. Lat też żywota Kaath, sto trzydzieści i trzy.
19
Fílii Merári: Móholi et Musi: hæ cognatiónes Levi per famílias suas.
Synowie Merarego, Moholi, i Musi, Te są rodzaje Lewi według familji ich.
20
Accépit autem Amram uxórem Ióchabed patruélem suam: quæ péperit ei Aaron et Móysen. Fuerúntque anni vitæ Amram, centum trigínta septem.
I pojął Amram żonę Jochabed, siostrę stryjeczną swoję, która mu urodziła Aarona i Mojżesza. A było lat żywota Amram, sto trzydzieści i siedm.
21
Fílii quoque Isaar: Core, et Nepheg, et Zechri.
Synowie też Isaar: Kore, i Nepheg, i Zechri.
22
Fílii quoque Oziel: Mísael, et Elísaphan, et Sethri.
Synowie też Oziel, Misael, i Elisaphan, i Sethri.
23
Accépit autem Aaron uxórem Elísabeth fíliam Amínadab, sorórem Naháson, quæ péperit ei Nadab, et Abiu, et Eleázar, et Ithamar.
I pojął Aaron, żonę Elizabethę córkę Aminadab, siostrę Nahasona, która mu urodziła Nadaba, i Abiu, i Eleazar, i Ithamara.
24
Fílii quoque Core: Aser, et Elcana, et Abíasaph: hæ sunt cognatiónes Coritárum.
Synowie też Korego: Aser, i Elkana, i Abiasaph: te są rodzaje Koritów.
25
At vero Eleázar fílius Aaron accépit uxórem de filiábus Phútiel: quæ péperit ei Phínees. Hi sunt príncipes familiárum Leviticárum per cognatiónes suas.
Ale Eleazar syn Aaronów pojął żonę z córek Phutie: która mu urodziła Phineesa. Ci są przedniejszy familji Lewitów w rodzajach ich.
26
Iste est Aaron et Móyses, quibus præcépit Dóminus ut edúcerent fílios Israel de terra Ægýpti per turmas suas.
Ten jest Aaron i Mojżesz, którym przykazał Pan, aby wywiedli syny Izraelowe z ziemie Egiptskiej: według hufców ich.
27
Hi sunt, qui loquúntur ad Pharaónem regem Ægýpti, ut edúcant fílios Israel de Ægýpto: iste est Móyses et Aaron,
Ci są, którzy mówią do Pharaona króla Egiptskiego, aby wywiedli syny Izraelowe z Egiptu: ten jest, Mojżesz i Aaron,
28
in die qua locútus est Dóminus ad Móysen, in terra Ægýpti.
W dzień, w który mówił Pan do Mojżesza w ziemi Egiptskiej.
29
Et locútus est Dóminus ad Móysen, dicens: Ego Dóminus: lóquere ad Pharaónem regem Ægýpti, ómnia quæ ego loquor tibi.
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc: Ja Pan, mów do Pharaona, króla Egiptskiego wszystko co ja mówię do ciebie.
30
Et ait Móyses coram Dómino: En incircumcísus lábiis sum, quómodo áudiet me Phárao?
I rzekł Mojżesz przed Panem, Otom nie obrzezany jest usty, jakoż mię usłucha Pharao?
1
Dixítque Dóminus ad Móysen: Ecce constítui te Deum Pharaónis: et Aaron frater tuus erit prophéta tuus.
I rzekł Pan do Mojżesza, otom cię postawił Bogiem Pharaonowym, a Aaron Brat twój będzie prorokiem twoim.
2
Tu loquéris ei ómnia quæ mando tibi: et ille loquétur ad Pharaónem, ut dimíttat fílios Israel de terra sua.
Ty mu powiesz wszystko coć rozkazuję: a on będzie mówił do Pharaona, aby puścił syny Izraelowe z ziemie swej.
3
Sed ego indurábo cor eius, et multiplicábo signa et osténta mea in terra Ægýpti,
Lecz ja zatwardzę serce jego, i rozmnożę znaki i cuda moje w ziemi Egiptskiej,
4
et non áudiet vos: immittámque manum meam super Ægýptum, et edúcam exércitum et pópulum meum fílios Israel de terra Ægýpti per iudícia máxima.
I nie usłucha was: i spuszczę rękę moję na Egipt i wywiodę wojsko i lud mój syny Izraelowe z Egiptskiej przez sądy barzo wielkie.
5
Et scient Ægýptii quia ego sum Dóminus qui exténderim manum meam super Ægýptum, et edúxerim fílios Israel de médio eórum.
I będą wiedzieć Egiptyanie, żem ja jest Pan, którym wyciągnął rękę moję na Egipt, i wywiódłem syny Izraelowe z pośrodku ich.
6
Fecit ítaque Móyses et Aaron sicut præcéperat Dóminus: ita egérunt.
Uczynił tedy Mojżesz i Aaron, jako im Pan przykazał: tak uczynili.
7
Erat autem Móyses octogínta annórum, et Aaron octogínta trium, quando locúti sunt ad Pharaónem.
A było Mojżeszowi ośmdziesiąt lat, Aaronowi ośmdziesiąt i trzy, gdy mówili do Pharaona.
8
Dixítque Dóminus ad Móysen et Aaron:
I rzekł Pan do Mojżesza i Aarona,
9
Cum díxerit vobis Phárao, Osténdite signa: dices ad Aaron: Tolle virgam tuam, et próice eam coram Pharaóne, ac vertétur in cólubrum.
Gdy wam rzecze Pharao, ukażcie znaki: przeczesz do Aarona, weźmi laskę twoję, a porzuć ją przed Pharaonem, i obróci się w węża.
10
Ingréssi ítaque Móyses et Aaron ad Pharaónem, fecérunt sicut præcéperat Dóminus: tulítque Aaron virgam coram Pharaóne et servis eius, quæ versa est in cólubrum.
Wszedszy tedy Mojżesz i Aaron do Pharaona, uczynili jako był Pan przykazał. I wziął Aaron laskę przed Pharaonem i sługami jego, która się obruciła w węża.
11
Vocávit autem Phárao sapiéntes et maléficos: et fecérunt étiam ipsi per incantatiónes Ægyptíacas et arcána quædam simíliter.
Ale Pharao wezwał mędrców czarowników: i uczynili też oni przez czary Egiptskie i jakieś tajemne sprawy tymże sposobem.
12
Proiecerúntque sínguli virgas suas, quæ versæ sunt in dracónes: sed devorávit virga Aaron virgas eórum.
I porzucili każdy laskę swoję, które się obruciły w smoki: Ale Aaronowa laska pożarła ich laski.
13
Induratúmque est cor Pharaónis, et non audívit eos, sicut præcéperat Dóminus.
I zatwardziało serce Pharaonowe, i nie usłuchał ich, jako był Pan przykazał.
14
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Ingravátum est cor Pharaónis: non vult dimíttere pópulum.
I rzekł Pan do Mojżesza, obciężało serce Pharaonowe, niechce puścić ludu.
15
Vade ad eum mane, ecce egrediétur ad aquas: et stabis in occúrsum eius super ripam flúminis: et virgam quæ convérsa est in dracónem, tolles in manu tua.
Idź do niego rano, oto wynidzie do wody: i staniesz na potkaniu jego przy brzegu rzeki, a laskę, która się obróciła w smoka weźmiesz w rękę swoję.
16
Dicésque ad eum: Dóminus Deus Hebræórum misit me ad te, dicens: Dimítte pópulum meum ut sacríficet mihi in desérto: et usque ad præsens audíre noluísti.
I rzeczesz do niego: Pan Bóg Hebrejczyków posłał mię do ciebie, mówiąc, Puść lud mój, aby mi ofiarował na puszczy: a aż dotąd niechciałeś usłuchać.
17
Hæc ígitur dicit Dóminus: In hoc scies quod sim Dóminus: ecce percútiam virga, quæ in manu mea est, aquam flúminis, et vertétur in sánguinem.
Przetoż toć powiada Pan, ztąd poznasz, żem ja Pan: oto uderzę laską, która jest w ręce mojej, w wodę rzeki, a obróci się w krew.
18
Pisces quoque, qui sunt in flúvio, moriéntur, et computréscent aquæ, et affligéntur Ægýptii bibéntes aquam flúminis.
Ryby też, które są w rzece pozdychają, i zaśmierdzą się wody, i będą trapieni Egiptyanie pijący wodę rzeczną.
19
Dixit quoque Dóminus ad Móysen: Dic ad Aaron: Tolle virgam tuam, et exténde manum tuam super aquas Ægýpti, et super flúvios eórum, et rivos ac palúdes, et omnes lacus aquárum, ut vertántur in sánguinem: et sit cruor in omni terra Ægýpti, tam in lígneis vasis quam in sáxeis.
Rzekł też Pan do Mojżesza: Mów do Aarona: Weźmi laskę twoję, a wyciągni rękę twą na wody Egiptskie, i na rzeki ich, i na strugi, i kałuże, i na wszelkie jeziora wód, aby się obróciły w krew: a niech będzie krew po wszystkiej ziemi Egiptskiej, tak w naczyniach drzewianych, jako i w kamiennych.
20
Fecerúntque Móyses et Aaron sicut præcéperat Dóminus: et élevans virgam percússit aquam flúminis coram Pharaóne et servis eius: quæ versa est in sánguinem.
I uczynili Mojżesz i Aaron jako im Pan przykazał: i podniósszy laskę, uderzył w wodę rzeczną przed Pharaonem i sługami jego: która się obróciła w krew.
21
Et pisces, qui erant in flúmine, mórtui sunt: computruítque flúvius, et non póterant Ægýptii bíbere aquam flúminis, et fuit sanguis in tota terra Ægýpti.
A ryby, które były w rzece pozdychały: i zaśmierdziała się rzeka, i niemogli Egiptyanie pić wody rzecznej, i była krew we wszystkiej ziemi Egipskiej.
22
Fecerúntque simíliter maléfici Ægyptiórum incantatiónibus suis: et indurátum est cor Pharaónis, nec audívit eos, sicut præcéperat Dóminus.
I uczynili takież Czarownicy Egiptscy czarami swemi: i zatwardziało serce Pharaonowe, i nie usłuchał ich, jako był przykazał Pan.
23
Avertítque se, et ingréssus est domum suam, nec appósuit cor étiam hac vice.
I odwrócił się, i wszedł do domu swego, a nie przyłożył serca ani tym razem.
24
Fodérunt autem omnes Ægýptii per circúitum flúminis aquam ut bíberent: non enim póterant bíbere de aqua flúminis.
I wykopali wszyscy Egiptyanie około rzeki wodę aby pili: bo niemogli pić wody rzecznej.
25
Impletíque sunt septem dies, postquam percússit Dóminus flúvium.
I wyszło siedm dni, jako zaraził Pan rzekę.
1
Dixit quoque Dóminus ad Móysen: Ingrédere ad Pharaónem, et dices ad eum: Hæc dicit Dóminus: Dimítte pópulum meum, ut sacríficet mihi:
Rzekł też Pan do Mojżesza: Wnidź do Pharaona, a rzeczesz do niego: To mówi Pan: Puść lud mój, aby mi ofiarował.
2
sin autem nolúeris dimíttere, ecce ego percútiam omnes términos tuos ranis.
A jeśli nie będziesz chciał puścić, oto ja zarażę wszystkie granice twe żabami.
3
Et ebúlliet flúvius ranas: quæ ascéndent, et ingrediéntur domum tuam, et cubículum léctuli tui, et super stratum tuum, et in domos servórum tuórum, et in pópulum tuum, et in furnos tuos, et in relíquias cibórum tuórum:
I wykipi rzeka żaby: które wylazą i wnidą do domu twego, i do komory łóżka twego, i na pościel twoję, i do domów sług twoich, i na lud twój, i do pieców twoich, i w ostatki potraw twoich,
4
et ad te, et ad pópulum tuum, et ad omnes servos tuos intrábunt ranæ.
I do ciebie, i do ludu twego, i do wszystkich sług twoich wlazą żaby.
5
Dixítque Dóminus ad Móysen: Dic ad Aaron: Exténde manum tuam super flúvios ac super rivos et palúdes, et educ ranas super terram Ægýpti.
I rzekł Pan do Mojżesza: Rzecz do Aarona: Wyciągni rękę twą na rzeki i na strugi, i na kałuże, a wywiedź żaby na ziemię Egiptską.
6
Et exténdit Aaron manum super aquas Ægýpti, et ascendérunt ranæ, operuerúntque terram Ægýpti.
I wyciągnął Aaron rękę na wody Egiptskie: i wylazły żaby, i okryły ziemię Egiptską.
7
Fecérunt autem et maléfici per incantatiónes suas simíliter, eduxerúntque ranas super terram Ægýpti.
Ale i czarownicy uczynili czarami swemi tymże sposobem: i wywiedli żaby na ziemię Egiptską.
8
Vocávit autem Phárao Móysen et Aaron, et dixit eis: Oráte Dóminum ut áuferat ranas a me et a pópulo meo, et dimíttam pópulum ut sacríficet Dómino.
I wezwał Pharao Mojżesza i Aarona, i rzekł im: Módlcie się do Pana, żeby oddalił żaby odemnie i od ludu mego: a puszczę lud, żeby ofiarował Panu.
9
Dixítque Móyses ad Pharaónem: Constítue mihi quando déprecer pro te, et pro servis tuis, et pro pópulo tuo, ut abigántur ranæ a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a pópulo tuo: et tantum in flúmine remáneant.
I rzekł Mojżesz do Pharaona: Postanów mi czas kiedy się mam modlić za cię, i za sługi twoje, i za lud twój, aby były odpędzone żaby od ciebie, i od domu twego i od sług twoich, i od ludu twego: a tylko w rzece zostały.
10
Qui respóndit: Cras. At ille: Iuxta, inquit, verbum tuum fáciam: ut scias quóniam non est sicut Dóminus Deus noster.
Który odpowiedział: Jutro. A on: według słowa twego, pry, uczynię: abyś wiedział, że niemasz jako Pan Bóg nasz.
11
Et recédent ranæ a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a pópulo tuo: et tantum in flúmine remanébunt.
I odejdą żaby od ciebie, i od domu twego, i od sług twoich, i od ludu twego: a tylko w rzece zostaną.
12
Egressíque sunt Móyses et Aaron a Pharaóne: et clamávit Móyses ad Dóminum pro sponsióne ranárum quam condíxerat Pharaóni.
I wyszli Mojżesz i Aaron od Pharaona: i wołał Mojżesz do Pana o obietnicę żab, którą był przyrzekł Pharaonowi.
13
Fecítque Dóminus iuxta verbum Móysi: et mórtuæ sunt ranæ de dómibus, et de villis, et de agris.
I uczynił Pan według słowa Mojżeszowego: i wyzdychały żaby z domów, i ze wsi, i z pól.
14
Congregaverúntque eas in imménsos ággeres, et compútruit terra.
I zgromadzili je na niezmierne kupy, i zgniła ziemia.
15
Videns autem Phárao quod data esset réquies, ingravávit cor suum, et non audívit eos, sicut præcéperat Dóminus.
A widząc Pharao że dano odpoczynek, obciążył serce swe, i nie usłuchał ich, jako Pan przykazał.
16
Dixítque Dóminus ad Móysen: Lóquere ad Aaron: Exténde virgam tuam, et pércute púlverem terræ: et sint scíniphes in univérsa terra Ægýpti.
I rzekł Pan do Mojżesza: Mów do Aarona: Wyciągni laskę twoję, a uderz w proch ziemie, a niech będą mszyce po wszystkiej ziemi Egiptskiej.
17
Fecerúntque ita. Et exténdit Aaron manum, virgam tenens: percussítque púlverem terræ, et facti sunt scíniphes in homínibus, et in iuméntis: omnis pulvis terræ versus est in scíniphes per totam terram Ægýpti.
I uczynili tak. I wyciągnął Aaron rękę trzymając laskę, i uderzył w proch ziemie, i stały się mszyce na ludziech i na bydle: wszystek proch ziemie obrócił się we mszyce po wszystkiej ziemi Egiptskiej.
18
Fecerúntque simíliter maléfici incantatiónibus suis, ut edúcerent scíniphes, et non potuérunt: erántque scíniphes tam in homínibus quam in iuméntis.
Uczynili tymże sposobem czarownicy czarami swemi, aby wywiedli mszyce, ale niemogli: i były mszyce tak na ludziech, jako i na bydle.
19
Et dixérunt maléfici ad Pharaónem: Dígitus Dei est hic: induratúmque est cor Pharaónis, et non audívit eos sicut præcéperat Dóminus.
I rzekli czarownicy do Pharaona: Palec to Boży jest. I zatwardziało serce Pharaonowe, i nie posłuchał ich, jako przykazał Pan.
20
Dixit quoque Dóminus ad Móysen: Consúrge dilúculo, et sta coram Pharaóne: egrediétur enim ad aquas: et dices ad eum: Hæc dicit Dóminus: Dimítte pópulum meum ut sacríficet mihi.
Rzekł też Pan do Mojżesza: Wstań rano, a stań przed Pharaonem: boć wynidzie do wody: i rzeczesz do niego: To mówi Pan: Puść lud mój, aby mi ofiarował.
21
Quod si non dimíseris eum, ecce ego immíttam in te, et in servos tuos, et in pópulum tuum, et in domos tuas, omne genus muscárum: et implebúntur domus Ægyptiórum muscis divérsi géneris, et univérsa terra in qua fúerint.
A jeśli go niepuścisz, oto ja przypuszczę na cię, i na sługi twoje, i na lud twój, i na domy twoje, wszelaki rodzaj much: i będą pełne domy Egiptskie much rozmaitego rodzaju, i wszystka ziemia na której będą,
22
Faciámque mirábilem in die illa terram Gessen, in qua pópulus meus est, ut non sint ibi muscæ: et scias quóniam ego Dóminus in médio terræ.
I uczynię w on dzień dziwną ziemię Gessen, w której lud mój jest, że tam nie będzie much: i poznasz, żem ja Pan w pośrodku ziemie.
23
Ponámque divisiónem inter pópulum meum et pópulum tuum: cras erit signum istud.
I uczynię przedział między ludem moim, a ludem twoim: jutro ten znak będzie.
24
Fecítque Dóminus ita. Et venit musca gravíssima in domos Pharaónis et servórum eius, et in omnem terram Ægýpti: corruptáque est terra ab huiuscémodi muscis.
I uczynił Pan tak, i przyszła mucha barzo ciężka w domy Pharaonowe, i sług jego, i do wszystkiej ziemie Egiptskiej: i popsowała się ziemia od takowych much.
25
Vocavítque Phárao Móysen et Aaron, et ait eis: Ite et sacrificáte Deo vestro in terra hac.
I przyzwał Pharao Mojżesza i Aarona, i rzekł im: Idźcie, a ofiarujcie Bogu waszemu w tej ziemi.
26
Et ait Móyses: Non potest ita fíeri: abominatiónes enim Ægyptiórum immolábimus Dómino Deo nostro: quod si mactavérimus ea quæ colunt Ægýptii coram eis, lapídibus nos óbruent.
I rzekł Mojżesz: Nie może tak być: brzydliwości bowiem Egiptyanów będziemy ofiarować Panu Bogu naszemu? Bo jeśli będziem zabijać to co chwalą Egiptyanie przed nimi, ukamionują nas.
27
Viam trium diérum pergémus in solitúdinem: et sacrificábimus Dómino Deo nostro, sicut præcépit nobis.
Trzy dni drogi pójdziemy na puszczą: a ofiarować będziemy Panu Bogu naszemu, jako nam przykazał.
28
Dixítque Phárao: Ego dimíttam vos ut sacrificétis Dómino Deo vestro in desérto: verúmtamen lóngius ne abeátis, rogáte pro me.
I rzekł Pharao: Jać was puszczę, abyście ofiarowali Panu Bogu waszemu na puszczy: wszakże dalej nie zachodźcie: proście za mną.
29
At ait Móyses: Egréssus a te, orábo Dóminum: et recédet musca a Pharaóne, et a servis suis, et a pópulo eius cras: verúmtamen noli ultra fállere, ut non dimíttas pópulum sacrificáre Dómino.
I rzekł Mojżesz: Wyszedszy od ciebie będę prosił Pana: i odejdzie mucha od Pharaona, i od sług jego, i od ludu jego jutro: wszakże niechciej więcej omylać, byś puścić niemiał ludu ofiarować Panu.
30
Egressúsque Móyses a Pharaóne, orávit Dóminum.
I wyszedszy Mojżesz od Pharaona modlił się do Pana,
31
Qui fecit iuxta verbum illíus: et ábstulit muscas a Pharaóne, et a servis suis, et a pópulo eius: non supérfuit ne una quidem.
Który uczynił według słowa jego, i odjął muchy od Pharaona, i od sług jego, i od ludu jego nie została i jedna.
32
Et ingravátum est cor Pharaónis, ita ut nec hac quidem vice dimítteret pópulum.
I ociężało serce Pharaonowe, tak iż ani tym razem nie puścił ludu.
1
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Ingrédere ad Pharaónem, et lóquere ad eum: Hæc dicit Dóminus Deus Hebræórum: Dimítte pópulum meum ut sacríficet mihi.
A Pan rzekł do Mojżesza: Wnidź do Pharaona, i mów do niego: To mówi Pan Bóg Hebrejczyków: Puść lud mój, aby mi ofiarował.
2
Quod si adhuc rénuis, et rétines eos:
A jeśli się jeszcze zbraniasz, i zatrzymawasz je:
3
ecce manus mea erit super agros tuos: et super equos, et ásinos, et camélos, et boves, et oves, pestis valde gravis.
Oto ręka moja będzie na pola twoje: i na konie, i osły, i wielbłądy, i woły, i owce, mór barzo ciężki.
4
Et fáciet Dóminus mirábile inter possessiónes Israel, et possessiónes Ægyptiórum, ut nihil omníno péreat ex his quæ pértinent ad fílios Israel.
I uczyni Pan dziwną rzecz między osiadłościami Izraelskiemi, i osiadłościami Egiptskiemi, że zgoła nic nie zginie z tego co należy do synów Izraelowych.
5
Constituítque Dóminus tempus, dicens: Cras fáciet Dóminus verbum istud in terra.
I postanowił Pan czas, mówiąc: Jutro uczyni Pan słowo to na ziemi.
6
Fecit ergo Dóminus verbum hoc áltera die: mortuáque sunt ómnia animántia Ægyptiórum: de animálibus vero filiórum Israel, nihil omníno périit.
Uczynił tedy Pan słowo to nazajutrz: i pozdychało wszystko bydło Egiptskie: a z bydła synów Izraelowych zgoła nic nie zginęło.
7
Et misit Phárao ad vidéndum: nec erat quidquam mórtuum de his quæ possidébat Israel. Ingravatúmque est cor Pharaónis, et non dimísit pópulum.
I posłał Pharao, aby oglądano: i nie zdechło było nic z tego co dzierżał Izrael. I ociężało serce Pharaonowe, i niepuścił ludu.
8
Et dixit Dóminus ad Móysen et Aaron: Tóllite plenas manus cíneris de camíno, et spargat illum Móyses in cælum coram Pharaóne.
I rzekł Pan do Mojżesza i Aarona: Weźmicie pełne garści popiołu z komina, a niech je rozsypie Mojżesz ku niebu przed Pharaonem.
9
Sitque pulvis super omnem terram Ægýpti: erunt enim in homínibus et iuméntis úlcera, et vesícæ turgéntes in univérsa terra Ægýpti.
I niechaj będzie proch na wszystkę ziemię Egiptską: bo będą na ludziach i na bydlętach wrzody i pryszczele nadęte po wszystkiej ziemi Egiptskiej:
10
Tulerúntque cínerem de camíno, et stetérunt coram Pharaóne, et sparsit illum Móyses in cælum: factáque sunt úlcera vesicárum turgéntium in homínibus, et iuméntis:
I wzięli popiołu z komina, i stanęli przed Pharaonem i rozsypał ji Mojżesz ku niebu: i uczyniły się wrzody pryszczelów nadętych na ludziach i bydle.
11
nec póterant maléfici stare coram Móyse propter úlcera quæ in illis erant, et in omni terra Ægýpti.
I niemogli czarownicy stać przed Mojżeszem, dla wrzodów, które na nich były, i na wszystkiej ziemi Egiptskiej.
12
Induravítque Dóminus cor Pharaónis, et non audívit eos, sicut locútus est Dóminus ad Móysen.
I zatwardził Pan serce Pharaonowe, i nie usłuchał ich jako mówił Pan do Mojżesza.
13
Dixítque Dóminus ad Móysen: Mane consúrge, et sta coram Pharaóne, et dices ad eum: Hæc dicit Dóminus Deus Hebræórum: Dimítte pópulum meum ut sacríficet mihi.
I rzekł Pan do Mojżesza: Rano powstań i stań przed Pharaonem, i rzeczesz do niego: To mówi Pan Bóg Hebrajczyków: Puść lud mój, aby mi ofiarował.
14
Quia in hac vice mittam omnes plagas meas super cor tuum, et super servos tuos, et super pópulum tuum: ut scias quod non sit símilis mei in omni terra.
Bo za tym razem puszczę wszystkie plagi moje na serce twoje, i na sługi twoje, i na lud twój: abyś wiedział, że niemasz mnie podobnego na wszystkiej ziemi.
15
Nunc enim exténdens manum percútiam te, et pópulum tuum peste, peribísque de terra.
Teraz bowiem ściągnąwszy rękę skarzę cię, i lud twój morem, i zginiesz z ziemie.
16
Idcírco autem pósui te, ut osténdam in te fortitúdinem meam, et narrétur nomen meum in omni terra.
I dla tego wystawiłem cię, abych pokazał nad tobą moc moję, a imię moje opowiedane było po wszystkiej ziemi.
17
Adhuc rétines pópulum meum, et non vis dimíttere eum?
Jeszcze trzymasz lud mój, a niechcesz go wypuścić?
18
En pluam cras hac ipsa hora grándinem multam nimis, qualis non fuit in Ægýpto a die qua fundáta est, usque in præsens tempus.
Oto ja jutro tejże godziny spuszczę grad barzo wielki, jaki nie był w Egiptcie, odednia którego jest założon, aż do tego czasu.
19
Mitte ergo iam nunc, et cóngrega iuménta tua, et ómnia quæ habes in agro: hómines enim, et iuménta, et univérsa quæ invénta fúerint foris, nec congregáta de agris, ceciderítque super ea grando, moriéntur.
A tak pośli już teraz a zbierz bydło twoje, i wszystko co masz na polu: bo ludzie, i bydło, i wszystko co się najdzie na polu, a nie będzie zgromadzono z pola, i spadnie grad na nie, pozdycha.
20
Qui tímuit verbum Dómini de servis Pharaónis, fecit confúgere servos suos et iuménta in domos:
Kto się bał słowa Pańskiego z sług Pharaonowych, kazał uciekać sługom swym i bydłu do domu:
21
qui autem negléxit sermónem Dómini, dimísit servos suos et iuménta in agris.
A kto niedbał na słowo Pańskie, zostawił sługi swe i bydło na polu.
22
Et dixit Dóminus ad Móysen: Exténde manum tuam in cælum, ut fiat grando in univérsa terra Ægýpti super hómines, et super iuménta, et super omnem herbam agri in terra Ægýpti.
I rzekł Pan do Mojżesza, wyciągni rękę twą ku niebu, że będzie grad po wszystkiej ziemi Egiptskiej na ludzie i na bydło, i na wszystko ziele polne w ziemi Egiptskiej.
23
Extendítque Móyses virgam in cælum, et Dóminus dedit tonítrua, et grándinem, ac discurréntia fúlgura super terram: pluítque Dóminus grándinem super terram Ægýpti.
I ściągnął Mojżesz laskę ku niebu, a Pan dał gromy, i grad, i łyskawice biegające po ziemi: i spuścił Pan grad na ziemię Egiptską.
24
Et grando et ignis mista páriter ferebántur: tantǽque fuit magnitúdinis, quanta ante numquam appáruit in univérsa terra Ægýpti ex quo gens illa cóndita est.
A grad i ogień, pospołu zmieszane padał: i był tak wielki, jaki nigdy przed tem nie był widziany we wszystkiej ziemi Egiptskiej, jako naród tamten stanął.
25
Et percússit grando in omni terra Ægýpti cuncta quæ fuérunt in agris, ab hómine usque ad iuméntum: cunctámque herbam agri percússit grando, et omne lignum regiónis confrégit.
I pobił grad we wszystkiej ziemi Egiptskiej wszystko co było na polu od człowieka aż do bydlęcia: i wszelkie ziele polne pobił grad, i wszelkie drzewo krainy połamał.
26
Tantum in terra Gessen, ubi erant fílii Israel, grando non cécidit.
Tylko w ziemi Gessen, gdzie byli synowie Izraelowi, grad nie padał,
27
Misítque Phárao, et vocávit Móysen et Aaron, dicens ad eos: Peccávi étiam nunc: Dóminus iustus: ego et pópulus meus, ímpii.
I posłał Pharao, i wezwał Mojżesza i Aarona mówiąc do nich: Zgrzeszyłem i teraz: Pan sprawiedliwy: ja i lud mój niezbożni.
28
Oráte Dóminum ut désinant tonítrua Dei, et grando: ut dimíttam vos, et nequáquam hic ultra maneátis.
Módlcie się do Pana, aby przestały gromy Boże i grad: żebym was puścił, abyście żadną miarą więcej tu nie mieszkali.
29
Ait Móyses: Cum egréssus fúero de urbe, exténdam palmas meas ad Dóminum, et cessábunt tonítrua, et grando non erit, ut scias quia Dómini est terra:
Rzekł Mojżesz, gdy wynidę z miasta, podniosę ręce me do Pana, i przestaną gromy, i gradu nie będzie: abyś wiedział, że Pańska jest ziemia:
30
novi autem quod et tu et servi tui necdum timeátis Dóminum Deum.
Aleć wiem, że i ty i słudzy twoi jeszcze się nie boicie Pana Boga:
31
Linum ergo et hórdeum læsum est, eo quod hórdeum esset virens, et linum iam follículos germináret:
Len tedy i jęczmień narażony jest: przeto iż jęczmień był zielony, a len już główki wypuszczał:
32
tríticum autem et far non sunt læsa, quia serótina erant.
Ale pszenica i żyto nie są naruszone, bo pozne były.
33
Egressúsque Móyses a Pharaóne ex urbe, teténdit manus ad Dóminum: et cessavérunt tonítrua et grando, nec ultra stillávit plúvia super terram.
I wyszedszy Mojżesz od Pharaona z miasta, wyciągnął ręce do Pana, i przestały gromy i grad, i nie kropnął więcej deszcz na ziemię.
34
Videns autem Phárao quod cessásset plúvia, et grando, et tonítrua, auxit peccátum:
A widząc Pharao, że przestał deszcz, i grad, i gromy, przyczynił grzechu:
35
et ingravátum est cor eius, et servórum illíus, et indurátum nimis: nec dimísit fílios Israel, sicut præcéperat Dóminus per manum Móysi.
I ociężało serce jego, i sług jego, i zatwardziało zbytnie, i nie puścił synów Izraelowych, jako przykazał Pan przez rękę Mojżeszową.
1
Et dixit Dóminus ad Móysen: Ingrédere ad Pharaónem: ego enim indurávi cor eius, et servórum illíus, ut fáciam signa mea hæc in eo:
I rzekł Pan do Mojżesza: Wnidź do Pharaona: jam bowiem zatwardził serce jego, i sług jego: abych uczynił znaki moje te na nim:
2
et narres in áuribus fílii tui, et nepótum tuórum, quóties contríverim Ægýptios, et signa mea fécerim in eis: et sciátis quia ego Dóminus.
Ażebyś powiadał w uszy syna twego, i wnuków twoich, ilem kroć starł Egiptyany, i znaki moje czyniłem nad nimi: ażebyście wiedzieli żem ja Pan.
3
Introiérunt ergo Móyses et Aaron ad Pharaónem, et dixérunt ei: Hæc dicit Dóminus Deus Hebræórum: Usquequo non vis súbici mihi? dimítte pópulum meum, ut sacríficet mihi.
Weszli tedy Mojżesz i Aaron do Pharaona i rzekli mu: To mówi Pan Bóg Hebrejczyków: Dokądże mi się nie chcesz poddać? puść lud mój, żeby mi ofiarował.
4
Sin autem resístis, et non vis dimíttere eum: ecce ego indúcam cras locústam in fines tuos:
A jeśli się sprzeciwiasz, a niechcesz go puścić, oto ja przywiodę jutro szarańczą na granice twoje:
5
quæ opériat superfíciem terræ, ne quidquam eius appáreat, sed comedátur quod resíduum fúerit grándini: corródet enim ómnia ligna quæ gérminant in agris.
Która okryje wierzch ziemie, aby jej namniej widać nie było: ale żeby zjedzono było coby zostało po gradzie. Pogryzie bowiem wszystkie drzewa, które wschodzą na polach.
6
Et implébunt domos tuas, et servórum tuórum, et ómnium Ægyptiórum, quantam non vidérunt patres tui, et avi, ex quo orti sunt super terram, usque in præséntem diem. Avertítque se, et egréssus est a Pharaóne.
I napełni domy twoje, i sług twoich, i wszystkich Egiptyanów: jako wielkiej nie widzieli ojcowie twoi, dziadowie, jako poczęli być na ziemi, aż do dnia niniejszego. I odwrócił się, i wyszedł od Pharaona.
7
Dixérunt autem servi Pharaónis ad eum: Usquequo patiémur hoc scándalum? dimítte hómines, ut sacríficent Dómino Deo suo: nonne vides quod períerit Ægýptus?
Rzekli tedy słudzy Pharaonowi do niego: Długoż będziemy cierpieć to zgorszenie? puść ludzie, aby ofiarowali Panu Bogu swemu. Izali nie widzisz, że zniszczał Egipt?
8
Revocaverúntque Móysen et Aaron ad Pharaónem: qui dixit eis: Ite, sacrificáte Dómino Deo vestro: quinam sunt qui itúri sunt?
I zawołali zasię Mojżesza z Aaronem do Pharaona: który rzekł im: Idźcie ofiarujcie Panu Bogu waszemu: Którzyż są co pójdą?
9
Ait Móyses: Cum párvulis nostris, et senióribus pergémus, cum fíliis et filiábus, cum óvibus et arméntis: est enim solémnitas Dómini Dei nostri.
Rzekł Mojżesz: Z dziećmi naszemi i z starcami pójdziemy, z synmi i z córkami, z owcami i z bydłem: bo jest wielkie święto Pana Boga naszego.
10
Et respóndit Phárao: Sic Dóminus sit vobíscum, quómodo ego dimíttam vos, et párvulos vestros: cui dúbium est quod péssime cogitétis?
I odpowiedział Pharao: Niech tak będzie Pan z wami, jako ja was puszczę, i dzieci wasze. Któż o tem wątpi, że co nagorzej myślicie?
11
Non fiet ita, sed ite tantum viri, et sacrificáte Dómino: hoc enim et ipsi petístis. Statímque eiécti sunt de conspéctu Pharaónis.
Niebędzieć tak: ale idźcie sami mężowie, a ofiarujcie Panu, boście i sami o to prosili. I wnetże wyrzuceni są od oczu Pharaona.
12
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Exténde manum tuam super terram Ægýpti ad locústam, ut ascéndat super eam, et dévoret omnem herbam quæ resídua fúerit grándini.
I rzekł Pan do Mojżesza: Wyciągni rękę twą na ziemię Egiptską do szarańczy, że wstąpi na nie, i pożre wszystko ziele, które zostało po gradzie.
13
Et exténdit Móyses virgam super terram Ægýpti: et Dóminus indúxit ventum uréntem tota die illa et nocte: et mane facto, ventus urens levávit locústas.
I wyciągnął Mojżesz laskę na ziemię Egiptską: a Pan przywiódł wiatr parzący przez on cały dzień i noc: a gdy było rano, wiatr parzący podniósł szarańczą.
14
Quæ ascendérunt super univérsam terram Ægýpti: et sedérunt in cunctis fínibus Ægyptiórum innumerábiles, quales ante illud tempus non fúerant, nec póstea futúræ sunt.
Która wstąpiła na wszystkę ziemię Egiptską: i usiadła po wszystkich granicach Egiptskich niezliczona, jakiej nie było przed onym czasem, ani potem będzie.
15
Operuerúntque univérsam superfíciem terræ, vastántes ómnia. Devoráta est ígitur herba terræ, et quidquid pomórum in arbóribus fuit, quæ grando dimíserat: nihílque omníno virens relíctum est in lignis et in herbis terræ, in cuncta Ægýpto.
I okryła wszystek wierzch ziemie, pustosząc wszystko. Pożarta jest tedy wszystka trawa ziemie, i cokolwiek owocu na drzewie było, co był zostawił grad: i nie zostało prawie nic zielonego na drzewie, i na zielu ziemnem, we wszystkim Egiptcie.
16
Quam ob rem festínus Phárao vocávit Móysen et Aaron, et dixit eis: Peccávi in Dóminum Deum vestrum, et in vos.
Przetoż corychlej Pharao wezwał Mojżesza i Aarona, i rzekł im: Zgrzeszyłem przeciw Panu Bogu waszemu i przeciwko wam.
17
Sed nunc dimíttite peccátum mihi étiam hac vice, et rogáte Dóminum Deum vestrum, ut áuferat a me mortem istam.
Ale teraz odpuśćcie mi grzech jeszcze ten raz, a proście Pana Boga waszego, aby odemnie tę śmierć oddalił.
18
Egressúsque Móyses de conspéctu Pharaónis, orávit Dóminum.
I wyszedszy Mojżesz od oblicza Pharaonowego modlił się do Pana.
19
Qui flare fecit ventum ab occidénte vehementíssimum, et arréptam locústam proiécit in mare Rubrum: non remánsit ne una quidem in cunctis fínibus Ægýpti.
Który kazał wiać wiatrowi z zachodu barzo mocnemu, i porwawszy szarańczą, wrzucił do morza Czerwonego, i jedna niezostała we wszystkich granicach Egiptskich.
20
Et indurávit Dóminus cor Pharaónis, nec dimísit fílios Israel.
I zatwardził Pan serce Pharaonowe, i niepuścił synów Izraelowych.
21
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Exténde manum tuam in cælum: et sint ténebræ super terram Ægýpti tam densæ, ut palpári queant.
I rzekł Pan do Mojżesza: Wyciągni rękę twą ku niebu, i niech będą ciemności na ziemi Egiptskiej tak gęste, żeby się ich mógł dotknąć.
22
Extendítque Móyses manum in cælum: et factæ sunt ténebræ horríbiles in univérsa terra Ægýpti tribus diébus.
I wyciągnął Mojżesz rękę ku niebu, i były ciemności straszliwe po wszystkiej ziemi Egiptskiej przez trzy dni.
23
Nemo vidit fratrem suum, nec movit se de loco in quo erat: ubicúmque autem habitábant fílii Israel, lux erat.
Żaden nie widział brata swego, ani się ruszył z miejsca, na którem był: A gdziekolwiek mieszkali synowie Izraelowi, była światłość.
24
Vocavítque Phárao Móysen et Aaron, et dixit eis: Ite, sacrificáte Dómino: oves tantum vestræ et arménta remáneant, párvuli vestri eant vobíscum.
I wezwał Pharaon Mojżesza i Aarona i rzekł im: Idźcie, ofiarujcie Panu: tylko owce wasze i bydło niech zostanie, dzieci wasze niech idą z wami.
25
Ait Móyses: Hóstias quoque et holocáusta dabis nobis, quæ offerámus Dómino Deo nostro.
Rzekł Mojżesz: ofiary też i całopalenia dasz nam, które ofiarować mamy Panu Bogu naszemu.
26
Cuncti greges pergent nobíscum: non remanébit ex eis úngula: quæ necessária sunt in cultum Dómini Dei nostri: præsértim cum ignorémus quid débeat immolári, donec ad ipsum locum perveniámus.
Wszystkie stada pójdą z nami: nie zostanie z nich ani kopyto: których potrzeba do służby Pana Boga naszego: a zwłaszcza, że niewiemy co się ma ofiarować, aż na samo miejsce przyjdziemy.
27
Indurávit autem Dóminus cor Pharaónis, et nóluit dimíttere eos.
I zatwardził Pan serce Pharaonowe, i niechciał ich puścić.
28
Dixítque Phárao ad Móysen: Recéde a me, et cave ne ultra vídeas fáciem meam: quocúmque die apparúeris mihi, moriéris.
I rzekł Pharao do Mojżesza: Idź precz odemnie, a strzeż się, abyś więcej nie widział oblicza mego: któregokolwiek mi się dnia ukażesz, umrzesz.
29
Respóndit Móyses: Ita fiet ut locútus es: non vidébo ultra fáciem tuam.
Odpowiedział Mojżesz: Tak będzie jakoś rzekł, nie ujrzę więcej oblicza twego.
1
Et dixit Dóminus ad Móysen: Adhuc una plaga tangam Pharaónem et Ægýptum, et post hæc dimíttet vos, et exíre compéllet.
I rzekł Pan do Mojżesza: Jeszcze jedną plagą dotknę Pharaona i Egiptu, a potem puści was, i przymusi wyniść.
2
Dices ergo omni plebi ut póstulet vir ab amíco suo, et múlier a vicína sua vasa argéntea, et áurea.
A przeto powiesz wszystkiemu ludowi, żeby żądał mąż od przyjaciela swego, a niewiasta od sąsiady swojej, naczynia srebrnego, i złotego.
3
Dabit autem Dóminus grátiam pópulo suo coram Ægýptiis. Fuítque Móyses vir magnus valde in terra Ægýpti coram servis Pharaónis et omni pópulo.
A Pan da łaskę ludowi swemu przed Egiptyany, i był Mojżesz mąż barzo wielki w ziemi Egiptskiej przed sługami Pfiaraonowemi, i wszystkim ludem.
4
Et ait: Hæc dicit Dóminus: Média nocte egrédiar in Ægýptum:
I rzekł: To mówi Pan: o północy wynidę do Egiptu.
5
et moriétur omne primogénitum in terra Ægyptiórum, a primogénito Pharaónis, qui sedet in sólio eius, usque ad primogénitum ancíllæ quæ est ad molam, et ómnia primogénita iumentórum.
I umrze wszelkie pierworodne w ziemi Egiptskiej, od pierworodnego Pharaonowego, który siedzi na stolicy jego, aż do pierworodnego niewolnice, która jest przy żarnach, i wszelkie pierworodne bydląt.
6
Erítque clamor magnus in univérsa terra Ægýpti, qualis nec ante fuit, nec póstea futúrus est.
I będzie krzyk wielki we wszystkiej ziemi Egiptskiej: jaki ani przedtem był, ani potem będzie.
7
Apud omnes autem fílios Israel non mútiet canis ab hómine usque ad pecus: ut sciátis quanto miráculo dívidat Dóminus Ægýptios et Israel.
A u wszystkich synów Izraelowych, nie zamruknie pies, od człowieka aż do bydlęcia: abyście wiedzieli, jak wielkim cudem dzieli Pan Egiptyany i Izraela.
8
Descendéntque omnes servi tui isti ad me, et adorábunt me, dicéntes: Egrédere tu, et omnis pópulus qui subiéctus est tibi: post hæc egrediémur.
I znidą wszyscy słudzy twoi ci do mnie, i pokłonią mi się mówiąc: Wynidź ty i wszystek lud tobie poddany; a potem wynidziemy.
9
Et exívit a Pharaóne irátus nimis. Dixit autem Dóminus ad Móysen: Non áudiet vos Phárao ut multa signa fiant in terra Ægýpti.
I wyszedł od Pharaona barzo rozgniewany. I rzekł Pan do Mojżesza: Nie usłucha was Pharaon, aby się wiele znaków stało w ziemi Egiptskiej.
10
Móyses autem et Aaron fecérunt ómnia osténta, quæ scripta sunt, coram Pharaóne. Et indurávit Dóminus cor Pharaónis, nec dimísit fílios Israel de terra sua.
A Mojżesz i Aaron uczynili wszystkie cuda, które są napisane, przed Pharaonem: i zatwardził Pan serce Pharaonowe: i nie puścił synów Izraelowych z ziemie swojej.
1
Dixit quoque Dóminus ad Móysen et Aaron in terra Ægýpti:
Rzekł też Pan do Mojżesza i Aarona w ziemi Egiptskiej:
2
Mensis iste, vobis princípium ménsium: primus erit in ménsibus anni.
Ten miesiąc wam początkiem miesiąców: pierwszym będzie między miesiącami roku.
3
Loquímini ad univérsum cœtum filiórum Israel, et dícite eis: Décima die mensis huius tollat unusquísque agnum per famílias et domos suas.
Mówcie do wszego zgromadzenia synów Izraelowych, i powiedzcie im: Dziesiątego dnia tego miesiąca niech weźmie każdy baranka według familiej i domów swoich.
4
Sin autem minor est númerus ut suffícere possit ad vescéndum agnum, assúmet vicínum suum qui iunctus est dómui suæ, iuxta númerum animárum quæ suffícere possunt ad esum agni.
A jeśli mniejsza liczba jest, niżby dosyć było do zjedzenia baranka, weźmie sąsiada swego, który mieszka podle domu jego, wedle liczby dusz, którychby dosyć było do jedzenia baranka.
5
Erit autem agnus absque mácula, másculus, annículus: iuxta quem ritum tollétis et hædum.
A baranek będzie bez zmazy samczyk, roczny: wedle którego obrzędu weźmicie i koziełka.
6
Et servábitis eum usque ad quartam décimam diem mensis huius: immolabítque eum univérsa multitúdo filiórum Israel ad vésperam.
I będziecie go chować aż do czternastego dnia miesiąca tego, i ofiaruje go wszystko zgromadzenie synów Izraelowych ku wieczorowi.
7
Et sument de sánguine eius, ac ponent super utrúmque postem, et in superlimináribus domórum, in quibus cómedent illum.
I wezmą ze krwie jego, i położą na oba podwoje, i na naprożniki domów, w których go będą pożywać.
8
Et edent carnes nocte illa assas igni, et ázymos panes cum lactúcis agréstibus.
I będą jeść mięso jego onej nocy, ogniem pieczone, i przasne chleby z polną sałatą.
9
Non comedétis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed tantum assum igni: caput cum pédibus eius et intestínis vorábitis.
Nie będziecie nic z niego jeść surowego, ani warzonego w wodzie, ale tylko pieczone ogniem: głowę i z nogami jego i z strzewy zjecie.
10
Nec remanébit quidquam ex eo usque mane: si quid resíduum fúerit, igne comburétis.
I nie zostanie nic z niego do poranku, jeśli co zostanie, ogniem spalicie.
11
Sic autem comedétis illum: renes vestros accingétis, et calceaménta habébitis in pédibus, tenéntes báculos in mánibus, et comedétis festinánter: est enim Phase (id est tránsitus) Dómini.
A pożywać go tak będziecie: Biodra swe opaszecie, a bóty będziecie mieć na nogach, trzymając kije w rękach, a będziecie jeść, spieszno: bo jest Phase (to jest przeście) Pańskie.
12
Et transíbo per terram Ægýpti nocte illa, percutiámque omne primogénitum in terra Ægýpti ab hómine usque ad pecus: et in cunctis diis Ægýpti fáciam iudícia. Ego Dóminus.
I przejdę przez ziemię Egiptską nocy onej, i zabiję wszelkie pierworodne w ziemi Egiptskiej od człowieka aż do bydlęcia: i nad wszystkimi Bogi Egiptskimi uczynię sądy, ja Pan.
13
Erit autem sanguis vobis in signum in ǽdibus in quibus éritis: et vidébo sánguinem, et transíbo vos: nec erit in vobis plaga dispérdens quando percússero terram Ægýpti.
Ale krew będzie wam na znak na domiech, w których będziecie: i ujrzę krew i minę was: i nie będzie u was plaga zagubiająca, kiedy uderzę ziemię Egiptską.
14
Habébitis autem hunc diem in monuméntum: et celebrábitis eam solémnem Dómino in generatiónibus vestris cultu sempitérno.
A ten dzień będziecie mieć na pamiątkę: i będziecie ji obchodzić za święto uroczyste Panu, w rodzajach waszych służbą wieczną.
15
Septem diébus ázyma comedétis: in die primo non erit ferméntum in dómibus vestris: quicúmque coméderit fermentátum, períbit ánima illa de Israel, a primo die usque ad diem séptimum.
Siedm dni przaśniki jeść będziecie: pierwszego dnia nie będzie kwasu w domiech waszych: ktobykolwiek jadł kwaszone, zginie dusze ona z Izraela, od pierwszego dnia aż do dnia siódmego.
16
Dies prima erit sancta atque solémnis, et dies séptima eádem festivitáte venerábilis: nihil óperis faciétis in eis, excéptis his, quæ ad vescéndum pértinent.
Dzień pierwszy będzie święty i uroczysty, i dzień siódmy temże święceniem uczczony: żadnej roboty nie będziecie w nie czynić, wyjąwszy to co należy ku jedzeniu.
17
Et observábitis ázyma: in eádem enim ipsa die edúcam exércitum vestrum de terra Ægýpti, et custodiétis diem istum in generatiónes vestras ritu perpétuo.
I będziecie zachowywać przaśniki: bo w tenże sam dzień wywiodę wojsko wasze z ziemie Egiptskiej, i strzedz będziecie dnia tego w rodzajach waszych obrzędem wiecznym,
18
Primo mense, quartadécima die mensis ad vésperam, comedétis ázyma usque ad diem vigésimam primam eiúsdem mensis ad vésperam.
Pierwszego miesiąca czternastego dnia miesiąca ku wieczorowi będziecie jeść przaśniki, aż do dnia dwudziestego pierwszego tegoż miesiąca ku wieczorowi.
19
Septem diébus ferméntum non inveniétur in dómibus vestris: qui coméderit fermentátum, períbit ánima eius de cœtu Israel, tam de ádvenis quam de indígenis terræ.
Przez siedm dni nie najdzie się kwas w domiech waszych: ktoby jadł kwaszone, zginie dusza jego z gromady Izraelskiej, tak z gości jako z obywatelów ziemie.
20
Omne fermentátum non comedétis: in cunctis habitáculis vestris edétis ázyma.
Nic kwaszonego nie będziecie jeść: we wszystkich mieszkaniach waszych, przaśniki jeść będziecie.
21
Vocávit autem Móyses omnes senióres filiórum Israel, et dixit ad eos: Ite tolléntes ánimal per famílias vestras, et immoláte Phase.
I przyzwał Mojżesz wszystkich starszych synów Izraelowych, i rzekł do nich: Idźcie wziąwszy bydlę po familiach waszych, a ofiarujcie Phase.
22
Fasciculúmque hyssópi tíngite in sánguine qui est in límine, et aspérgite ex eo superlimináre, et utrúmque postem: nullus vestrum egrediátur óstium domus suæ usque mane.
A snopek hizopu omoczcie we krwi, która jest na progu, a pokropcie nią naprożnik i oba podwoje: żaden z was niech nie wychodzi ze drzwi domu swego, aż do zarania.
23
Transíbit enim Dóminus percútiens Ægýptios: cumque víderit sánguinem in superliminári, et in utróque poste, transcéndet óstium domus, et non sinet percussórem íngredi domos vestras et lǽdere.
Przejdzie bowiem Pan zabijając Egiptyany: a gdy ujrzy krew na naprożniku, i na obu podwojach, przestąpi drzwi domu, i niedopuści zabijaczowi wniść do domów waszych i obrażać.
24
Custódi verbum istud legítimum tibi et fíliis tuis usque in ætérnum.
Strzeż słowa tego za prawo tobie i synom twoim aż na wieki.
25
Cumque introiéritis terram, quam Dóminus datúrus est vobis ut pollícitus est, observábitis cæremónias istas.
A gdy wnidziecie do ziemie, którą wam da Pan jako obiecał, zachowacie te ceremonie.
26
Et cum díxerint vobis fílii vestri: Quæ est ista relígio?
A gdy wam rzeką synowie waszy: Cóż to za nabożeństwo?
27
Dicétis eis: Víctima tránsitus Dómini est, quando transívit super domos filiórum Israel in Ægýpto, percútiens Ægýptios, et domos nostras líberans. Incurvatúsque pópulus adorávit.
Powiecie im: Ofiara prześcia Pańskiego jest, kiedy przestępował domy synów Izraelowych w Egiptcie, zabijając Egiptyany, a domy nasze wyzwalając. I schyliwszy się lud pokłonił się.
28
Et egréssi fílii Israel fecérunt sicut præcéperat Dóminus Móysi et Aaron.
A wyszedszy synowie Izraelowi, uczynili jako Pan rozkazał Mojżeszowi i Aaronowi.
29
Factum est autem in noctis médio, percússit Dóminus omne primogénitum in terra Ægýpti, a primogénito Pharaónis, qui in sólio eius sedébat, usque ad primogénitum captívæ quæ erat in cárcere, et omne primogénitum iumentórum.
I stało się w pół nocy, pobił Pan wszelkie pierworodne w ziemie Egiptskiej, od pierworodnego Pharaonowego, który siedział na stolicy jego, aż do pierworodnego pojmanej, która była w ciemnicy: i wszelkie pierworodne bydląt.
30
Surrexítque Phárao nocte, et omnes servi eius, cunctáque Ægýptus: et ortus est clamor magnus in Ægýpto: neque enim erat domus in qua non iacéret mórtuus.
I wstał Pharao w nocy i wszyscy słudzy jego, i wszystek Egipt: i wszczął się wielki krzyk w Egiptcie: bo nie było domu, w którymby nie leżał umarły.
31
Vocatísque Phárao Móyse et Aaron nocte, ait: Súrgite et egredímini a pópulo meo, vos et fílii Israel: ite, immoláte Dómino sicut dícitis.
I wyzwawszy Pharao Mojżesza i Aarona w nocy, rzekł: Wstańcie, a wynidźcie od ludu mego, wy i synowie Izraelowi, idźcie ofiarujcie Panu jako powiedacie.
32
Oves vestras et arménta assúmite ut petierátis, et abeúntes benedícite mihi.
Owce wasze i bydło zabierzcie, jakoście żądali: a odchodząc błogosławcie mi.
33
Urgebántque Ægýptii pópulum de terra exíre velóciter, dicéntes: Omnes moriémur.
I przynaglali Egiptyanie ludowi, aby co rychlej z ziemie wyszedł, mówiąc: Wszyscy pomrzemy.
34
Tulit ígitur pópulus conspérsam farínam ántequam fermentarétur: et ligans in pálliis, pósuit super húmeros suos.
Wziął tedy lud rozczynioną mąkę, pierwej niż zakwaszone było, a zawiązawszy w płaszcze kładli na ramiona swoje.
35
Fecerúntque fílii Israel sicut præcéperat Móyses: et petiérunt ab Ægýptiis vasa argéntea et áurea, vestémque plúrimam.
I uczynili synowie Izraelscy jako był przykazał Mojżesz: i prosili u Egiptyanów naczynia srebrnego i złotego, i szat barzo wiele.
36
Dóminus autem dedit grátiam pópulo coram Ægýptiis ut commodárent eis: et spoliavérunt Ægýptios.
A Pan dał łaskę ludowi przed Egiptyany, że im pożyczali: i złupili Egiptyany.
37
Profectíque sunt fílii Israel de Ramésse in Socoth, sexcénta fere míllia péditum virórum, absque párvulis.
I wyciągnęli synowie Izraelowi z Ramesse do Sokoth, około sześci set tysięcy pieszych mężów, okrom dzieci.
38
Sed et vulgus promíscuum innumerábile ascéndit cum eis, oves et arménta et animántia divérsi géneris multa nimis.
Ale i gmin pospolity niezliczony szedł z nimi, owce i bydła, i zwierząt rozmaitych barzo wiele:
39
Coxerúntque farínam, quam dudum de Ægýpto conspérsam túlerant: et fecérunt subcinerícios panes ázymos: neque enim póterant fermentári, cogéntibus exíre Ægýptiis, et nullam fácere sinéntibus moram: nec pulménti quidquam occúrrerat præparáre.
I popiekli mąkę którą dawno byli z Egiptu rozczynioną wynieśli, i naczynili podpłomyków przaśnych: bo niemogły być zakwaszone, że przymuszali wyniść Egiptyanie, i niedopuszczali czynić żadnej odwłoki: ani sobie namniejszej potrawki nagotować,
40
Habitátio autem filiórum Israel qua mansérunt in Ægýpto, fuit quadringentórum trigínta annórum.
A mieszkanie synów Izraelowych którem mieszkali w Egiptcie, było czterzy sta trzydzieści lat.
41
Quibus explétis, eádem die egréssus est omnis exércitus Dómini de terra Ægýpti.
Które gdy się wypełniły, tegoż dnia wyszło wszystko wojsko Pańskie z ziemie Egiptskiej.
42
Nox ista est observábilis Dómini, quando edúxit eos de terra Ægýpti: hanc observáre debent omnes fílii Israel in generatiónibus suis.
Noc ta godna zachowania Panu, kiedy je wywiódł z ziemie Egiptskiej: tę zachowywać mają wszyscy synowie Izraelscy, w rodzajach swoich.
43
Dixítque Dóminus ad Móysen et Aaron: Hæc est relígio Phase: Omnis alienígena non cómedet ex eo.
I rzekł Pan do Mojżesza i do Aarona: Ten jest obrząd Phase: Żaden obcy nie będzie jadł z niego.
44
Omnis autem servus emptítius circumcidétur, et sic cómedet.
A każdy niewolnik kupiony obrzezany będzie, i tak będzie pożywał.
45
Advena et mercenárius non edent ex eo.
Przychodzień i najemnik, nie będą jeść z niego.
46
In una domo comedétur, nec efferétis de cárnibus eius foras, nec os illíus confringétis.
W jednym domu będzie jedzony, i nie wyniesiecie nic z domu z mięsa jego, ani połamiecie jego kości.
47
Omnis cœtus filiórum Israel fáciet illud.
Wszystko zgromadzenie synów Izraelowych czynić go będzie.
48
Quod si quis peregrinórum in vestram volúerit transíre colóniam, et fácere Phase Dómini, circumcidétur prius omne masculínum eius, et tunc rite celebrábit: erítque sicut indígena terræ: si quis autem circumcísus non fúerit, non vescétur ex eo.
A jeśliby kto z przychodniów chciał przejść do waszego mieszkania, i czynić Phase Panu, pierwej będzie obrzezan wszelki mężczyzna jego, a w ten czas będzie porządnie obchodził: i będzie jako obywatel ziemie: Ale jeśliby kto nie był obrzezany, nie będzie jadł z niego.
49
Eadem lex erit indígenæ et colóno qui peregrinátur apud vos.
Toż prawo będzie domowemu i mieszkańcowi, który gościem jest u was.
50
Fecerúntque omnes fílii Israel sicut præcéperat Dóminus Móysi et Aaron.
I uczynili wszyscy synowie Izraelscy jako rozkazał Pan Mojżeszowi i Aaronowi.
51
Et eádem die edúxit Dóminus fílios Israel de terra Ægýpti per turmas suas.
A tegoż dnia wywiódł Pan syny Izraelowe z ziemie Egiptskiej hufcami ich.
1
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I mówił Pan do Mojżesza, mówiąc:
2
Sanctífica mihi omne primogénitum quod áperit vulvam in fíliis Israel, tam de homínibus quam de iuméntis: mea sunt enim ómnia.
Poświęć mi każde pierworodne otwarzające żywot między syny Izraelowymi, tak z ludzi jako i z bydląt: wszystko bowiem jest moje.
3
Et ait Móyses ad pópulum: Mementóte diéi huius in qua egréssi estis de Ægýpto et de domo servitútis, quóniam in manu forti edúxit vos Dóminus de loco isto: ut non comedátis fermentátum panem.
I rzekł Mojżesz do ludu: Pamiętajcież na ten dzień, któregoście wyszli z Egiptu, i z domu niewólstwa: bo mocną ręką wywiódł was Pan z miejsca tego: abyście nie jedli kwaszonego chleba.
4
Hódie egredímini mense novárum frugum.
Dzisia wychodzicie miesiąca nowych zbóż.
5
Cumque introdúxerit te Dóminus in terram Chananǽi et Hethǽi et Amorrhǽi et Hevǽi et Iebusǽi, quam iurávit pátribus tuis ut daret tibi, terram fluéntem lacte et melle, celebrábis hunc morem sacrórum mense isto.
A gdy cię wprowadzi Pan do ziemie Chananejczyka, i Hetejczyka, i Amorrejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka, którą przysiągł ojcom twoim, żebyć ją dał, ziemię płynącą mlekiem i miodem: będziesz obchodzić ten obyczaj obrzędów miesiąca tego.
6
Septem diébus vescéris ázymis: et in die séptimo erit solémnitas Dómini.
Siedm dni jeść będziesz przaśniki: a w dzień siódmy będzie święto Panu.
7
Azyma comedétis septem diébus: non apparébit apud te áliquid fermentátum, nec in cunctis fínibus tuis.
Przaśniki jeść będziecie siedm dni: nie ukaże się u ciebie nic kwaszonego, ani we wszystkich granicach twoich.
8
Narrabísque fílio tuo in die illo, dicens: Hoc est quod fecit mihi Dóminus quando egréssus sum de Ægýpto.
I będziesz powiadał synowi twemu dnia onego, mówiąc: to jest co mi uczynił Pan kiedym wyszedł z Egiptu.
9
Et erit quasi signum in manu tua, et quasi monuméntum ante óculos tuos: et ut lex Dómini semper sit in ore tuo, in manu enim forti edúxit te Dóminus de Ægýpto.
I będzie jako znak na ręce twojej, i jako pamiątka przed oczyma twemi: i aby zakon Pański był zawsze w uściech twoich, bo ręką mocną wyprowadził cię Pan z Egiptu.
10
Custódies huiuscémodi cultum statúto témpore a diébus in dies.
Strzedz będziesz takowej ustawy czasu naznaczonego odedni do dni.
11
Cumque introdúxerit te Dóminus in terram Chananǽi, sicut iurávit tibi et pátribus tuis, et déderit tibi eam:
A gdy cię wprowadzi Pan do ziemie Chananejczyka, jako przysiągł tobie i ojcom twoim, i da ją tobie:
12
separábis omne quod áperit vulvam Dómino, et quod primitívum est in pecóribus tuis: quidquid habúeris masculíni sexus, consecrábis Dómino.
Odłączysz każde, które otwiera żywot Panu, i co pierworodnego jest w bydłach twoich, co jedno będzie samczej płci, to poświęcisz Panu.
13
Primogénitum ásini mutábis ove: quod si non redémeris, interfícies. Omne autem primogénitum hóminis de fíliis tuis, prétio rédimes.
Pierworodne osłowe odmienisz owcą: a jeśli nieodkupisz, zabijesz. A każde pierworodne człowiecze z synów twoich, zapłatą odkupisz.
14
Cumque interrogáverit te fílius tuus cras, dicens: Quid est hoc? respondébis ei: In manu forti edúxit nos Dóminus de terra Ægýpti, de domo servitútis.
A gdy cię zapyta syn twój jutro, mówiąc: Cóż to jest? odpowiesz mu: Mocną ręką wywiódł nas Pan z ziemie Egiptskiej, z domu niewolej.
15
Nam cum indurátus esset Phárao, et nollet nos dimíttere, occídit Dóminus omne primogénitum in terra Ægýpti, a primogénito hóminis usque ad primogénitum iumentórum: idcírco ímmolo Dómino omne quod áperit vulvam masculíni sexus, et ómnia primogénita filiórum meórum rédimo.
Bo gdy był zatwardzon Pharao, a niechciał nas puścić: zabił Pan wszelkie pierworodne w ziemi Egiptskiej, od pierworodnego człowieczego, aż do pierworodnego bydlęcego: przetoż ofiaruję Panu wszelkie co otwiera żywot samczej płci, a wszystkie pierworodne z synów moich odkupuję.
16
Erit ígitur quasi signum in manu tua, et quasi appénsum quid, ob recordatiónem, inter óculos tuos: eo quod in manu forti edúxit nos Dóminus de Ægýpto.
Będzie tedy jako znak na ręce twojej, i jako co zawieszonego, dla wspomnienia, między oczyma twemi: że mocną ręką wywiódł nas Pan z Egiptu.
17
Igitur cum emisísset Phárao pópulum, non eos duxit Deus per viam terræ Philísthiim quæ vicína est: réputans ne forte pœnitéret eum, si vidísset advérsum se bella consúrgere, et reverterétur in Ægýptum.
Gdy tedy Pharao wypuścił lud, nie wiódł ich Bóg drogą ziemie Philistyńskiej, która bliska jest, myśląc: by snadź nie żałował, gdyby ujrzał, ano przeciw jemu walki powstają, i niewrócił się do Egiptu.
18
Sed circumdúxit per viam desérti, quæ est iuxta mare Rubrum: et armáti ascendérunt fílii Israel de terra Ægýpti.
Ale obwodził drogą pustyniej, która jest nad morzem Czerwonem: a wyszli zbrojno synowie Izraelowi z ziemie Egiptskiej.
19
Tulit quoque Móyses ossa Ioseph secum: eo quod adiurásset fílios Israel, dicens: Visitábit vos Deus: efférte ossa mea hinc vobíscum.
Wziął też Mojżesz kości Józefowe z sobą: przeto że był poprzysiągł syny Izraelowe, mówiąc: Nawiedzi was Bóg: wynieście ztąd kości moje z sobą.
20
Profectíque de Socoth castrametáti sunt in Etham, in extrémis fínibus solitúdinis.
I wyciągnąwszy z Sokoth, położyli się obozem w Etham na ostatnich granicach pustyniej.
21
Dóminus autem præcedébat eos ad ostendéndam viam per diem in colúmna nubis, et per noctem in colúmna ignis: ut dux esset itíneris utróque témpore.
A Pan szedł przed nimi na okazanie drogi, we dnie w słupie obłoku, a w nocy w słupie ognistym: żeby był wodzem na drodze obojego czasu.
22
Numquam défuit colúmna nubis per diem, nec colúmna ignis per noctem, coram pópulo.
Nigdy nie odchodził słup obłoku we dnie, a słup ognisty w nocy przed ludem.
1
Locútus est autem Dóminus ad Móysen, dicens:
A Pan mówił do Mojżesza, mówiąc:
2
Lóquere fíliis Israel: Revérsi castrameténtur e regióne Phiháhiroth, quæ est inter Mágdalum et mare contra Beélsephon: in conspéctu eius castra ponétis super mare.
Mów Synom Izraelowym: Wróciwszy się, niech się obozem położą przeciw Phihahiroth, które jest między Magdalem, a morzem przeciw Beelsephon: przeciw niemu obóz położycie nad morzem.
3
Dicturúsque est Phárao super fíliis Israel: Coarctáti sunt in terra: conclúsit eos desértum.
I rzecze Pharao o syniech Izraelowych: Ściśnieni są w ziemi, zawarła je puszcza.
4
Et indurábo cor eius, ac persequétur vos: et glorificábor in Pharaóne, et in omni exércitu eius: sciéntque Ægýptii quia ego sum Dóminus. Fecerúntque ita.
I zatwardzę serce jego, i gonić was będzie: i uwielbion będę w Pharaonie, i we wszystkiem wojsku jego: a poznają Egiptyanie, żem ja jest Pan. I uczynili tak.
5
Et nuntiátum est regi Ægyptiórum quod fugísset pópulus: immutatúmque est cor Pharaónis et servórum eius super pópulo, et dixérunt: Quid volúimus fácere ut dimitterémus Israel, ne servíret nobis?
I dano znać królowi Egiptskiemu, że uciekł lud: i odmieniło się serce Pharaonowe i sług jego nad ludem, i rzekli: Cóżeśmy chcieli uczynić, żeśmy puścili Izraela, aby nam nie służył?
6
Iunxit ergo currum, et omnem pópulum suum assúmpsit secum.
Zaprzągł tedy wóz, i wszystek lud swój wziął z sobą.
7
Tulítque sexcéntos currus eléctos, et quidquid in Ægýpto cúrruum fuit: et duces totíus exércitus.
I wziął sześć set wozów wybornych, i cokolwiek w Egiptcie wozów było: i wodze wojska wszystkiego.
8
Induravítque Dóminus cor Pharaónis regis Ægýpti, et persecútus est fílios Israel: at illi egréssi erant in manu excélsa.
I zatwardził Pan serce Pharaona króla Egiptskiego, i gonił syny Izraelowe: lecz oni wyszli byli w ręce wysokiej.
9
Cumque persequeréntur Ægýptii vestígia præcedéntium, reperérunt eos in castris super mare: omnis equitátus et currus Pharaónis, et univérsus exércitus erant in Phiháhiroth contra Beélsephon.
I gdy Egiptyanie następowali w tropy idących przed sobą, naleźli ich w obozie nad morzem: wszyscy jezdni i wozy Pharaonowe, i wszystko wojsko byli w Phihahiroth na przeciwko Beelsephon.
10
Cumque appropinquásset Phárao, levántes fílii Israel óculos, vidérunt Ægýptios post se, et timuérunt valde: clamaverúntque ad Dóminum,
A gdy się przybliżył Pharao, podniósszy synowie Izraelowi oczy, ujrzeli Egiptyany za sobą: i bali się barzo: i wołali do Pana,
11
et dixérunt ad Móysen: Fórsitan non erant sepúlcra in Ægýpto, ídeo tulísti nos ut morerémur in solitúdine: quid hoc fácere voluísti, ut edúceres nos ex Ægýpto?
I rzekli do Mojżesza: Podobno nie było grobów w Egiptcie, dla tegoś nas pobrał, abyśmy pomarli na puszczy? cóżeś to chciał uczynić, żeś nas wyprowadził z Egiptu?
12
Nonne iste est sermo, quem loquebámur ad te in Ægýpto, dicéntes: Recéde a nobis, ut serviámus Ægýptiis? multo enim mélius erat servíre eis, quam mori in solitúdine.
Aza nie ta jest mowa, którąśmy do ciebie mówili w Egiptcie, mówiąc: Idź precz od nas, abyśmy służyli Egiptyanom? daleko bowiem lepiej było służyć im, niźli pomrzeć na puszczy.
13
Et ait Móyses ad pópulum: Nolíte timére: state, et vidéte magnália Dómini quæ factúrus est hódie: Ægýptios enim, quos nunc vidétis, nequáquam ultra vidébitis usque in sempitérnum.
I rzekł Mojżesz do ludu: Niebójcie się: stójcie, a patrzajcie na wielkie sprawy Pańskie, które uczyni dzisia: Bo Egiptyanów, których teraz widzicie, żadną miarą więcej nie ujrzycie, aż na wieki.
14
Dóminus pugnábit pro vobis, et vos tacébitis.
Pan będzie walczył za was, a wy milczeć będziecie.
15
Dixítque Dóminus ad Móysen: Quid clamas ad me? lóquere fíliis Israel ut proficiscántur.
I rzekł Pan do Mojżesza: Cóż wołasz do mnie? mów synom Izraelskim, aby ciągnęli.
16
Tu autem éleva virgam tuam, et exténde manum tuam super mare, et dívide illud: ut gradiántur fílii Israel in médio mari per siccum.
A ty podnieś laskę twoję, i ściągni rękę twoję na morze, a przedziel je: aby szli synowie Izraelowi środkiem morza po suszy.
17
Ego autem indurábo cor Ægyptiórum ut persequántur vos: et glorificábor in Pharaóne, et in omni exércitu eius, et in cúrribus et in equítibus illíus.
A ja zatwardzę serce Egiptyanów, żeby was gonili: i uwielbion będę w Pharaonie, i we wszystkiem wojsku jego, i w woziech, i w jezdnych jego.
18
Et scient Ægýptii quia ego sum Dóminus cum glorificátus fúero in Pharaóne, et in cúrribus atque in equítibus eius.
I wiedzieć będą Egiptyanie, żem ja jest Pan, gdy będę uwielbion w Pharaonie, i w woziech także, i w jezdnych jego.
19
Tollénsque se ángelus Dei, qui præcedébat castra Israel, ábiit post eos: et cum eo páriter colúmna nubis, prióra dimíttens, post tergum
A ruszywszy się Anioł Boży, który szedł przed obozem Izraelskim, zaszedł za nie: i z nim pospołu słup obłokowy, przodek opuściwszy pozad.
20
stetit, inter castra Ægyptiórum et castra Israel: et erat nubes tenebrósa, et illúminans noctem, ita ut ad se ínvicem toto noctis témpore accédere non valérent.
Stanął, między obozem Egiptskim, a między obozem Izraelskim, a był obłok ciemny i oświecający noc, tak, iż jedni do drugich przez całą noc przystąpić niemogli.
21
Cumque extendísset Móyses manum super mare, ábstulit illud Dóminus flante vento veheménti et urénte tota nocte, et vertit in siccum: divisáque est aqua.
A gdy Mojżesz wyciągnął rękę na morze, zniósł je Pan wianiem wiatru gwałtownego i parzącego całą noc, i obrócił w suszą: i rozstąpiła się woda.
22
Et ingréssi sunt fílii Israel per médium sicci maris: erat enim aqua quasi murus a dextra eórum et læva.
I weszli synowie Izraelowi przez pośrodek suchego morza: bo była woda jako mur po prawej i po lewej stronie ich.
23
Persequentésque Ægýptii ingréssi sunt post eos, et omnis equitátus Pharaónis, currus eius et équites per médium maris.
A Egiptyanie goniąc weszli za nimi, i wszystka jezda Pharaonowa, wozy jego i jezdni przez pośrodek morza.
24
Iamque advénerat vigília matutína, et ecce respíciens Dóminus super castra Ægyptiórum per colúmnam ignis et nubis, interfécit exércitum eórum:
I już była straż zaranna przyszła: alić oto wejrzawszy Pan na wojsko Egiptyanów przez słup ognia i obłoku, pobił wojsko ich:
25
et subvértit rotas cúrruum, ferebantúrque in profúndum. Dixérunt ergo Ægýptii: Fugiámus Israélem: Dóminus enim pugnat pro eis contra nos.
I powywracał koła wozów, i pogrążeni w głębią. Rzekli tedy Egiptyanie: Uciekajmy przed Izraelem: Pan bowiem walczy za nimi przeciwko nam.
26
Et ait Dóminus ad Móysen: Exténde manum tuam super mare, ut revertántur aquæ ad Ægýptios super currus et équites eórum.
I rzekł Pan do Mojżesza: Wyciągni rękę twą na morze, że się wrócą wody na Egiptyany, na wozy i na jezdne ich.
27
Cumque extendísset Móyses manum contra mare, revérsum est primo dilúculo ad priórem locum: fugientibúsque Ægýptiis occurrérunt aquæ, et invólvit eos Dóminus in médiis flúctibus.
A gdy wyciągnął Mojżesz rękę przeciw morzu, zwróciło się na pierwszym świtaniu, na pierwsze miejsce: a uciekającym Egiptyanom zaskoczyły wody, i ogarnął je Pan w pośród nawałności.
28
Reversǽque sunt aquæ, et operuérunt currus et équites cuncti exércitus Pharaónis, qui sequéntes ingréssi fúerant mare: nec unus quidem supérfuit ex eis.
I wróciły się wody, i okryły wozy i jezdne wszystkiego wojska Pharaonowego, którzy goniąc weszli byli w morze: nawet i jednego z nich nie zostało.
29
Fílii autem Israel perrexérunt per médium sicci maris, et aquæ eis erant quasi pro muro a dextris et a sinístris:
A synowie Izraelowi szli przez pośrodek suchego morza, a wody im były jako miasto muru po prawej i lewej stronie.
30
liberavítque Dóminus in die illa Israel de manu Ægyptiórum.
I wybawił Pan w on dzień Izraela z ręki Egiptyanów.
31
Et vidérunt Ægýptios mórtuos super littus maris, et manum magnam quam exercúerat Dóminus contra eos: timuítque pópulus Dóminum, et credidérunt Dómino, et Móysi servo eius.
I widzieli Egiptyany martwe na brzegu morskim, i rękę wielką, której użył Pan przeciwko im: i bał się lud Pana, i uwierzyli Panu, i Mojżeszowi słudze jego.
1
Tunc cécinit Móyses et fílii Israel carmen hoc Dómino, et dixérunt: Cantémus Dómino: glorióse enim magnificátus est, equum et ascensórem deiécit in mare.
Śpiewał tedy Mojżesz i synowie Izraelscy tę pieśń Panu: i rzekli: Śpiewajmy Panu chwalebnie: bowiem uwielbiony jest, konia i jeźdźca zrzucił w morze.
2
Fortitúdo mea, et laus mea Dóminus, et factus est mihi in salútem: iste Deus meus, et glorificábo eum: Deus patris mei, et exaltábo eum.
Moc moja i chwała moja Pan, i stał mi się zbawieniem: Ten Bóg mój i wielbić go będę: Bóg ojca mego, i wywyższać go będę.
3
Dóminus quasi vir pugnátor, Omnípotens nomen eius.
Pan jako mąż waleczny, WSZECHMOCNY imię jego.
4
Currus Pharaónis et exércitum eius proiécit in mare: elécti príncipes eius submérsi sunt in mari Rubro.
Wozy Pharaonowe, i wojsko jego wrzucił w morze: celniejsze książęta jego potonęły w Czerwonem morzu.
5
Abýssi operuérunt eos: descendérunt in profúndum quasi lapis.
Głębokości okryły je, poszli w głębią jako kamień.
6
Déxtera tua Dómine magnificáta est in fortitúdine: déxtera tua Dómine percússit inimícum.
Prawica twoja, Panie, uwielbiona jest w mocy, prawica twoja, Panie, uderzyła nieprzyjaciela.
7
Et in multitúdine glóriæ tuæ deposuísti adversários tuos: misísti iram tuam, quæ devorávit eos sicut stípulam.
A w wielkości chwały twojej złożyłeś przeciwniki twoje: spuściłeś gniew twój, który je pożarł jako słomę.
8
Et in spíritu furóris tui congregátæ sunt aquæ: stetit unda fluens, congregátæ sunt abýssi in médio mari.
A w duchu zapalczywości twojej zgromadziły się wody: stanęła woda płynąca: skupiły się głębokości w pośród morza.
9
Dixit inimícus: Pérsequar et comprehéndam, dívidam spólia, implébitur ánima mea: evaginábo gládium meum, interfíciet eos manus mea.
Rzekł nieprzyjaciel: Będę gonił i pojmam: rozdzielę korzyści, nasyci się dusza moja: dobędę miecza mego, i pobije je ręka moja.
10
Flavit spíritus tuus, et opéruit eos mare: submérsi sunt quasi plumbum in aquis veheméntibus.
Wionął wiatr twój, i okryło je morze: potonęli jako ołów w wodach gwałtownych.
11
Quis símilis tui in fórtibus Dómine? quis símilis tui, magníficus in sanctitáte, terríbilis atque laudábilis, fáciens mirabília?
Któż podobien tobie między mocarzami Panie? Kto podobny tobie? wielmożny w świątości, straszny i chwalebny, czyniący dziwy.
12
Extendísti manum tuam, et devorávit eos terra.
Ściągnąłeś rękę twoję, i pożarła je ziemia.
13
Dux fuísti in misericórdia tua pópulo quem redemísti: et portásti eum in fortitúdine tua, ad habitáculum sanctum tuum.
Byłeś wodzem w miłosierdziu twojem ludowi, któryś odkupił: i niosłeś go w mocy twojej do mieszkania twego świętego.
14
Ascendérunt pópuli, et iráti sunt: dolóres obtinuérunt habitatóres Philísthiim.
Ruszyli się narodowie, i rozgniewali się: boleści objęły obywatele Philistyńskie.
15
Tunc conturbáti sunt príncipes Edom, robústos Moab obtínuit tremor: obriguérunt omnes habitatóres Chánaan.
Tedy się strwożyły Książęta Edom, mocarze Moab strach zdjął, zdrętwieli wszyscy obywatele Chananejscy.
16
Irruat super eos formído et pavor, in magnitúdine bráchii tui: fiant immóbiles quasi lapis, donec pertránseat pópulus tuus Dómine, donec pertránseat pópulus tuus iste, quem possedísti.
Niech padnie na nie strach i lękanie w wielkości ramienia twego, niech się staną nieruchomi jako kamień, aż przejdzie lud twój Panie, aż przejdzie lud twój ten, któryś otrzymał.
17
Introdúces eos, et plantábis in monte hereditátis tuæ, firmíssimo habitáculo tuo quod operátus es Dómine: sanctuárium tuum Dómine, quod firmavérunt manus tuæ.
Wprowadzisz ji i wsadzisz na górze dziedzictwa twego, w namocniejszem mieszkaniu twojem, któreś urobił Panie, swiątnica twoja, Panie, którą umocniły ręce twoje.
18
Dóminus regnábit in ætérnum et ultra.
Pan będzie królował, na wieki i dalej.
19
Ingréssus est enim eques Phárao cum cúrribus et equítibus eius in mare: et redúxit super eos Dóminus aquas maris: fílii autem Israel ambulavérunt per siccum in médio eius.
Wjachał bowiem konny Pharao, z wozmi i z jezdnymi swymi w morze: i wrócił na nie Pan wody morskie: a synowie Izraelowi chodzili po suszy przez pośrodek jego.
20
Sumpsit ergo María prophetíssa, soror Aaron, týmpanum in manu sua: egressǽque sunt omnes mulíeres post eam cum týmpanis et choris,
Wzięła tedy Marya Prorokini siostra Aaronowa bęben w rękę swoję, i wyszły wszystkie białegłowy za nią z bębny, i z Muzyką,
21
quibus præcinébat, dicens: Cantémus Dómino, glorióse enim magnificátus est: equum et ascensórem eius deiécit in mare.
Którym zaczynała mówiąc: śpiewajmy Panu, chwalebnie bowiem uwielbiony jest, konia i jeźdźca jego zrzucił w morze.
22
Tulit autem Móyses Israel de mari Rubro, et egréssi sunt in desértum Sur: ambulaverúntque tribus diébus per solitúdinem, et non inveniébant aquam.
A Mojżesz wywiódł Izraela z morza Czerwonego, i wyszli w puszczą Sur: i szli przez trzy dni po puszczy, a nie najdowali wody.
23
Et venérunt in Mara, nec póterant bíbere aquas de Mara, eo quod essent amáræ: unde et cóngruum loco nomen impósuit, vocans illum Mara, id est, amaritúdinem.
I przyszli do Mara, i nie mogli pić wód z Mara, dla tego że były gorzkie: Zkąd i słuszne imię dał miejscu, zowiąc je Mara: to jest, gorzkość.
24
Et murmurávit pópulus contra Móysen, dicens: Quid bibémus?
I szemrał lud przeciw Mojżeszowi, mówiąc: Cóż będziem pić?
25
At ille clamávit ad Dóminum, qui osténdit ei lignum: quod cum misísset in aquas, in dulcédinem versæ sunt: ibi constítuit ei præcépta, atque iudícia, et ibi tentávit eum,
A on zawołał do Pana, który ukazał mu drzewo: które gdy włożył do wód odmieniły się w słodkość. Tam ustawił mu przykazania i sądy, i tam go kusił,
26
dicens: Si audíeris vocem Dómini Dei tui, et quod rectum est coram eo féceris, et obedíeris mandátis eius, custodierísque ómnia præcépta illíus, cunctum languórem, quem pósui in Ægýpto, non indúcam super te: ego enim Dóminus sanátor tuus.
Mówiąc: Jeśli usłuchasz głosu Pana Boga twego, a będziesz przed nim dobrze czynił, i będziesz posłuszen rozkazaniu jego, i będziesz strzegł wszystkich przykazań jego, żadnej niemocy, którąm włożył na Egipt, nie przywiodę na cię: jam bowiem Pan, lekarz twój.
27
Venérunt autem in Elim fílii Israel, ubi erant duódecim fontes aquárum, et septuagínta palmæ: et castrametáti sunt iuxta aquas.
I przyszli do Elim synowie Izraelowi, gdzie było dwanaście źródeł wód i siedmdziesiąt palm, i obozem stanęli przy wodzie.
1
Profectíque sunt de Elim, et venit omnis multitúdo filiórum Israel in desértum Sin, quod est inter Elim et Sínai, quintodécimo die mensis secúndi, postquam egréssi sunt de terra Ægýpti.
I ruszyli się z Elim, i przyszło wszystko mnóstwo synów Izraelowych na puszczą Sin, która jest między Elim i Sinai: piętnastego dnia miesiąca wtórego potem, jako wyszli z ziemie Egiptskiej.
2
Et murmurávit omnis congregátio filiórum Israel contra Móysen et Aaron in solitúdine.
I szemrało wszystko zgromadzenie synów Izraelowych przeciw Mojżeszowi i Aaronowi na puszczy.
3
Dixerúntque fílii Israel ad eos: Utinam mórtui essémus per manum Dómini in terra Ægýpti, quando sedebámus super ollas cárnium, et comedebámus panem in saturitáte: cur eduxístis nos in desértum istud, ut occiderétis omnem multitúdinem fame?
I mówili synowie Izraelscy do nich: Obyśmy byli pomarli od ręki Pańskiej w ziemi Egiptskiej, gdyśmy siedzieli nad garncy mięsa, i jedliśmy chleb w sytości, czemuście nas wywiedli na tę puszczą, abyście wszystko mnóstwo głodem pomorzyli?
4
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Ecce ego pluam vobis panes de cælo: egrediátur pópulus, et cólligat quæ suffíciunt per síngulos dies: ut tentem eum utrum ámbulet in lege mea, an non.
I rzekł Pan do Mojżesza: oto ja spuszczę wam chleb z nieba: niechaj wychodzi lud, a zbiera coby dosyć było, na każdy dzień: abym go doświadczył, jeśliż chodzi w zakonie moim, abo nie?
5
Die autem sexto parent quod ínferant: et sit duplum quam collígere solébant per síngulos dies.
A dnia szóstego niechaj nagotują coby wnieśli: a niech będzie tyle dwoje niż co zbierać zwykli na każdy dzień.
6
Dixerúntque Móyses et Aaron ad omnes fílios Israel: Véspere sciétis quod Dóminus edúxerit vos de terra Ægýpti:
I rzekli Mojżesz i Aaron do wszystkich synów Izraelowych: W wieczór poznacie, że was Pan wyprowadził z ziemie Egiptskiej:
7
et mane vidébitis glóriam Dómini: audívit enim murmur vestrum contra Dóminum: nos vero quid sumus, quia mussitástis contra nos?
A rano ujrzycie chwałę Pańską: usłyszał bowiem szemranie wasze przeciw Panu: a my co jesteśmy, żeście szemrali przeciwko nam?
8
Et ait Móyses: Dabit vobis Dóminus véspere carnes édere, et mane panes in saturitáte: eo quod audíerit murmuratiónes vestras quibus murmuráti estis contra eum: nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dóminum.
I rzekł Mojżesz: W wieczór da wam Pan jeść mięso, a rano chleb w sytości: przeto że usłyszał szemrania wasze, którymeście szemrali przeciw jemu: my bowiem co jesteśmy? ani przeciwko nam jest szemranie wasze, ale przeciwko Panu.
9
Dixit quoque Móyses ad Aaron: Dic univérsæ congregatióni filiórum Israel: Accédite coram Dómino: audívit enim murmur vestrum.
Rzekł też Mojżesz do Aarona: Powiedz wszystkiemu zebraniu synów Izraelskich: Przystąpcie przed Pana, bo słyszał szemranie wasze.
10
Cumque loquerétur Aaron ad omnem cœtum filiórum Israel, respexérunt ad solitúdinem: et ecce glória Dómini appáruit in nube.
A gdy mówił Aaron do wszystkiego zgromadzenia synów Izraelowych, pojrzeli ku puszczy, a oto chwała Pańska ukazała się w obłoku.
11
Locútus est autem Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
12
Audívi murmuratiónes filiórum Israel. Lóquere ad eos: Véspere comedétis carnes, et mane saturabímini pánibus: scietísque quod ego sum Dóminus Deus vester.
Słyszałem szemrania synów Izraelowych, mów do nich, w wieczór będziecie jeść mięso, a rano nasycicie się chlebem: i doznacie, żem ja jest Pan Bóg wasz.
13
Factum est ergo véspere, et ascéndens cotúrnix, coopéruit castra: mane quoque ros iácuit per circúitum castrórum.
Stało się tedy w wieczór, i wzleciawszy przepiórki, okryły obóz: poranu też rosa leżała około obozu.
14
Cumque operuísset superfíciem terræ, appáruit in solitúdine minútum, et quasi pilo tusum in similitúdinem pruínæ super terram.
A gdy okryła wierzch ziemie, ukazało się na puszczy coś drobnego a jakoby w stępie utłuczonego, na podobieństwo śronu na ziemi.
15
Quod cum vidíssent fílii Israel, dixérunt ad ínvicem: Manhu? quod signíficat: Quid est hoc? ignorábant enim quid esset. Quibus ait Móyses: Iste est panis, quem Dóminus dedit vobis ad vescéndum.
Co gdy ujrzeli synowie Izraelscy, rzekli jeden do drugiego: Manhu? (co znaczy: Cóż to jest?) bo niewiedzieli co było. Którym rzekł Mojżesz: Ten jest chleb, który wam dał Pan ku jedzeniu.
16
Hic est sermo, quem præcépit Dóminus: Cólligat unusquísque ex eo quantum súfficit ad vescéndum: gomor per síngula cápita, iuxta númerum animárum vestrárum quæ hábitant in tabernáculo, sic tollétis.
Ta jest mowa, przykazał Pan: Niech zbiera każdy z niego ile potrzeba ku jedzeniu: gomor na każdą głowę, według liczby dusz waszych, które mieszkają w namiecie, tak nabierzecie.
17
Fecerúntque ita fílii Israel: et collegérunt, álius plus, álius minus.
I uczynili tak synowie Izraelowi: i nazbierali jeden więcej, drugi mniej.
18
Et mensi sunt ad mensúram gomor: nec qui plus collégerat, hábuit ámplius: nec qui minus paráverat, réperit minus: sed sínguli iuxta id quod édere póterant, congregavérunt.
I mierzyli wedle miary gomor: Ani który więcej nazbierał, więcej miał: ani który mniej był nagotował, nalazł mniej: ale każdy według tego co mógł zjeść nazbierał.
19
Dixítque Móyses ad eos: Nullus relínquat ex eo in mane.
I rzekł Mojżesz do nich: Żaden niech nie zostawia z niego do zarania.
20
Qui non audiérunt eum, sed dimisérunt quidam ex eis usque mane, et scatére cœpit vérmibus, atque compútruit: et irátus est contra eos Móyses.
Którzy nie posłuchali go, ale zostawili niektórzy z nich aż do poranku: i jęło się zalęgać chrobactwem i pogniło. I rozgniewał się przeciw im Mojżesz.
21
Colligébant autem mane sínguli, quantum suffícere póterat ad vescéndum: cumque incaluísset sol, liquefiébat.
I zbierali poranu każdy, ile mogło być dosyć ku jedzeniu: a gdy się zagrzało słońce, topniało.
22
In die autem sexta collegérunt cibos dúplices, id est, duo gomor per síngulos hómines: venérunt autem omnes príncipes multitúdinis, et narravérunt Móysi.
A dnia szóstego zbierali pokarmy we dwójnasób, to jest dwa gomor na każdego człowieka. I przyszli wszyscy przełożeni pospólstwa, i powiedzieli Mojżeszowi:
23
Qui ait eis: Hoc est quod locútus est Dóminus: Réquies sábbati sanctificáta est Dómino cras: quodcúmque operándum est, fácite, et quæ coquénda sunt cóquite: quidquid autem réliquum fúerit, repónite usque in mane.
Który im rzekł: To jest co mówił Pan: Odpoczynienie Szabathu jutro jest poświęcone Panu: cokolwiek macie robić, róbcie, a co macie warzyć, warzcie: a cokolwiek zostanie, schowajcie do jutra.
24
Fecerúntque ita ut præcéperat Móyses, et non compútruit, neque vermis invéntus est in eo.
I uczynili tak jako Mojżesz przykazał, a nie zgniło, ani się w nim robak nalazł.
25
Dixítque Móyses: Comédite illud hódie, quia sábbatum est Dómini: non inveniétur hódie in agro.
I rzekł Mojżesz: Jedzcie to dzisia: bo Szabath jest Pański: nie najdzie się dziś na polu.
26
Sex diébus collígite: in die autem séptimo sábbatum est Dómini, idcírco non inveniétur.
Przez sześć dni zbierajcie, a dnia siódmego szabath jest Pański, przeto się nienajdzie,
27
Venítque séptima dies: et egréssi de pópulo ut collígerent, non invenérunt.
I przyszedł siódmy dzień: a wyszedszy z ludu aby zbierali, nie naleźli.
28
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Usquequo non vultis custodíre mandáta mea, et legem meam?
I rzekł Pan do Mojżesza: Pókiż niechcecie zachować rozkazania mego i zakonu mego?
29
Vidéte quod Dóminus déderit vobis sábbatum, et propter hoc die sexta tríbuit vobis cibos dúplices: máneat unusquísque apud semetípsum: nullus egrediátur de loco suo die séptimo.
Patrzcie, iż Pan dał wam Szabath, i przeto w dzień szósty dał wam pokarm dwojaki: każdy niech mieszka sam u siebie, żaden niech nie wychodzi z miejsca swego dnia siódmego.
30
Et sabbatizávit pópulus die séptimo.
I obchodził Szabath lud dnia siódmego.
31
Appellavítque domus Israel nomen eius Man: quod erat quasi semen coriándri album, gustúsque eius quasi símilæ cum melle.
I nazwał dom Izraelów imię jego Man: które było jako nasienie koryandru białe, a smak jego, jako białego chleba z miodem.
32
Dixit autem Móyses: Iste est sermo, quem præcépit Dóminus: Imple gomor ex eo, et custodiátur in futúras retro generatiónes: ut nóverint panem, quo álui vos in solitúdine, quando edúcti estis de terra Ægýpti.
I rzekł Mojżesz: Ta jest mowa, którą Pan przykazał: Napełni gomor z niego, a niech chowan będzie na przyszłe potem rodzaje, aby znali chleb, którymem was karmił na puszczy, kiedy wyprowadzeni jesteście z ziemie Egiptskiej.
33
Dixítque Móyses ad Aaron: Sume vas unum, et mitte ibi man, quantum potest cápere gomor: et repóne coram Dómino ad servándum in generatiónes vestras:
I rzekł Mojżesz do Aarona: Weźmi statek jeden, a nasyp weń Man, ile w się wziąć, gomor, i połóż przed Panem, ku zachowaniu na rodzaje wasze,
34
sicut præcépit Dóminus Móysi. Posuítque illud Aaron in tabernáculo reservándum.
Jako przykazał Pan Mojżeszowi: I położył go Aaron w przybytku na zachowanie.
35
Fílii autem Israel comedérunt man quadragínta annis, donec venírent in terram habitábilem: hoc cibo áliti sunt, úsquequo tángerent fines terræ Chánaan.
A synowie Izraelowi jedli Man, czterdzieści lat, aż weszli do ziemie mieszkalnej: Tym pokarmem żywieni są, aż przyszli do granic ziemie Chananejskiej.
36
Gomor autem décima pars est ephi.
A gomor jest dziesiąta część Ephy.
1
Igitur profécta omnis multitúdo filiórum Israel de desérto Sin per mansiónes suas, iuxta sermónem Dómini, castrametáti sunt in Ráphidim, ubi non erat aqua ad bibéndum pópulo.
Wyciągnąwszy tedy wszystko mnóstwo synów Izraelowych z puszczy Sin z stanowiski swemi, według mowy Pańskiej: położyli się obozem w Raphidim, gdzie nie było wody ku piciu ludowi.
2
Qui iurgátus contra Móysen, ait: Da nobis aquam, ut bibámus. Quibus respóndit Móyses: Quid iurgámini contra me? cur tentátis Dóminum?
Który swarząc się z Mojżeszem, mówił: Daj nam wody, abychmy pili. Którym odpowiedział Mojżesz: Co się swarzycie ze mną? Przecz kusicie Pana?
3
Sitívit ergo ibi pópulus præ aquæ penúria, et murmurávit contra Móysen, dicens: Cur fecísti nos exíre de Ægýpto, ut occíderes nos, et líberos nostros, ac iuménta siti?
I pragnął tam lud dla niedostatku wody, i szemrał przeciw Mojżeszowi, mówiąc: Czemuś nas wywiódł z Egiptu, abyś pomorzył nas, i dzieci nasze, i bydło pragnieniem?
4
Clamávit autem Móyses ad Dóminum, dicens: Quid fáciam pópulo huic? adhuc páululum, et lapidábit me.
I wołał Mojżesz do Pana, mówiąc: Cóż mam czynić ludowi temu? jeszcze maluczko a ukamionuje mię.
5
Et ait Dóminus ad Móysen: Antecéde pópulum, et sume tecum de senióribus Israel: et virgam qua percussísti flúvium, tolle in manu tua, et vade.
I rzekł Pan do Mojżesza: Idź przed ludem, a weźmi z sobą z starszych Izraelowych: i laskę, którąś uderzył w rzekę, weźmi w rękę twoję, a idź.
6
En ego stabo ibi coram te, supra petram Horeb: percutiésque petram, et exíbit ex ea aqua, ut bibat pópulus. Fecit Móyses ita coram senióribus Israel:
Oto ja stanę tam przed tobą na skale Horeb: I uderzysz w skałę, a wypłynie z niej woda, aby pił lud: Uczynił tak Mojżesz przed starszymi Izraelowymi.
7
et vocávit nomen loci illíus, Tentátio, propter iúrgium filiórum Israel, et quia tentavérunt Dóminum, dicéntes: Estne Dóminus in nobis, an non?
I nazwał imię miejsca onego, kuszenie, dla swaru synów Izraelowych, a iż kusili Pana, mówiąc: Jestli Pan między nami, czyli nie?
8
Venit autem Amalec, et pugnábat contra Israel in Ráphidim.
I przyszedł Amalek, i walczył przeciwko Izraelowi i Raphidim.
9
Dixítque Móyses ad Iósue: Elige viros: et egréssus, pugna contra Amalec: cras ego stabo in vértice collis, habens virgam Dei in manu mea.
I rzekł Mojżesz do Jozuego: Wybierz męże, a wyszedszy walcz przeciw Amalekowi: ja jutro stanę na wierzchu pagórku, mając laskę Bożą w ręce mojej.
10
Fecit Iósue ut locútus erat Móyses, et pugnávit contra Amalec: Móyses autem et Aaron et Hur ascendérunt super vérticem collis.
Uczynił Jozue jako rzekł Mojżesz, i potykał się z Amalekiem: Lecz Mojżesz i Aaron i Hur wstąpili na wierzch pagórka.
11
Cumque leváret Móyses manus, vincébat Israel: sin autem páululum remisísset, superábat Amalec.
A gdy podnosił Mojżesz ręce, przemagał Izrael: a jeśli trochę opuścił, przezwyciężał Amalek.
12
Manus autem Móysi erant graves: suméntes ígitur lápidem, posuérunt subter eum, in quo sedit: Aaron autem et Hur sustentábant manus eius ex utráque parte. Et factum est ut manus illíus non lassaréntur usque ad occásum solis.
A ręce Mojżeszowe były ciężkie: wziąwszy tedy kamień, podłożyli podeń, na którym usiadł: a Aaron i Hur podpierali ręce jego z obudwu stron. I stało się, że się jego ręce nie spracowały aż do zachodu słońca.
13
Fugavítque Iósue Amalec, et pópulum eius in ore gládii.
I obrócił w tył Jozue Amalek, i lud jego paszczęką miecza.
14
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Scribe hoc ob monuméntum in libro, et trade áuribus Iósue: delébo enim memóriam Amalec sub cælo.
I rzekł Pan do Mojżesza: Napisz to dla pamięci w księgi, i podaj, uszam Jozuego: bo wygładzę pamiątkę Amalekowę pod niebem.
15
Ædificavítque Móyses altáre: et vocávit nomen eius, Dóminus exaltátio mea, dicens:
I zbudował Mojżesz ołtarz: i nazwał imię jego: Pan podwyższenie moje, mówiąc:
16
Quia manus sólii Dómini, et bellum Dómini erit contra Amalec, a generatióne in generatiónem.
Iż ręka stolice Pańskiej i wojna Pańska będzie przeciw Amalekowi od rodzaju do rodzaju.
1
Cumque audísset Iethro, sacérdos Mádian, cognátus Móysi, ómnia quæ fécerat Deus Móysi, et Israéli pópulo suo, et quod eduxísset Dóminus Israel de Ægýpto,
I gdy usłyszał Jethro Kapłan Mariański, powinny Mojżeszów, wszystko co uczynił Bóg Mojżeszowi i Izraelowi ludowi swemu, a iż wywiódł Pan Izraeia z Egiptu:
2
tulit Sephóram uxórem Móysi quam remíserat,
Wziął Sephorę żonę Mojżeszowę, którą był odesłał
3
et duos fílios eius: quorum unus vocabátur Gersam, dicénte patre: Advena fui in terra aliéna:
I dwu synów jej, z których jednego zwano Gersam, iż rzekł ociec: Byłem przychodniem w ziemi cudzej.
4
alter vero Eliézer: Deus enim, ait, patris mei adiútor meus, et éruit me de gládio Pharaónis.
A drugiego Eliezer: Bóg bowiem, prawi, ojca mego pomocnik mój, i wyrwał mię od miecza Pharaonowego.
5
Venit ergo Iethro cognátus Móysi, et fílii eius, et uxor eius ad Móysen in desértum, ubi erat castrametátus iuxta montem Dei.
Przyszedł tedy Jethro powinny Mojżeszów i synowie jego, i żona jego na puszczą do Mojżesza, gdzie się był obozem położyli przy górze Bożej.
6
Et mandávit Móysi, dicens: Ego Iethro cognátus tuus vénio ad te, et uxor tua, et duo fílii tui cum ea.
I wskazął do Mojżesza, mówiąc: Ja Jethro powinny twój idę do ciebie, i żona twoja, i dwa synowie twoi z nią.
7
Qui egréssus in occúrsum cognáti sui, adorávit, et osculátus est eum: salutaverúntque se mútuo verbis pacíficis. Cumque intrásset tabernáculum,
Który wyszedszy na przeciwko powinnemu swemu, pokłonił się, i pocałował go: i przywitali się spólnie, słowy spokojnemi. A gdy wszedł do namiotu,
8
narrávit Móyses cognáto suo cuncta quæ fécerat Dóminus Pharaóni et Ægýptiis propter Israel: universúmque labórem, qui accidísset eis in itínere, et quod liberáverat eos Dóminus.
Rozpowiedział Mojżesz powinnemu swemu wszystko co był uczynił Pan Pharaonowi i Egiptyanom dla Izraela: i wszystkę pracą, która je potkała w drodze, a że je Pan był wybawił.
9
Lætatúsque est Iethro super ómnibus bonis, quæ fécerat Dóminus Israéli, eo quod eruísset eum de manu Ægyptiórum.
I radował się Jethro ze wszystkich dóbr, które uczynił Pan Izraelowi, iż go wybawił z ręki Egiptyanów,
10
Et ait: Benedíctus Dóminus, qui liberávit vos de manu Ægyptiórum, et de manu Pharaónis: qui éruit pópulum suum de manu Ægýpti.
I rzekł: Błogosławiony Pan, który was wybawił z ręki Egiptyanów, i z ręki Pharaonowej, który wyrwał lud swój z ręki Egiptskiej.
11
Nunc cognóvi, quia magnus Dóminus super omnes deos: eo quod supérbe égerint contra illos.
Terazem doznał, że wielki Pan nade wszystkie Bogi: przeto, że się przeciwko nim pyszno obchodzili.
12
Obtulit ergo Iethro cognátus Móysi holocáusta et hóstias Deo: venerúntque Aaron et omnes senióres Israel, ut coméderent panem cum eo coram Deo.
Ofiarował tedy Jethro powinny Mojżeszów całopalenia i ofiary Bogu: i przyszedł Aaron i wszyscy starszy Izraelowi, aby chleb z nim jedli przed Bogiem.
13
Altera autem die sedit Móyses ut iudicáret pópulum, qui assistébat Móysi a mane usque ad vésperam.
A drugiego dnia siadł Mojżesz, aby sądził lud, który stał przy Mojżeszu od poranku aż do wieczora.
14
Quod cum vidísset cognátus eius, ómnia scílicet quæ agébat in pópulo, ait: Quid est hoc quod facis in plebe? cur solus sedes, et omnis pópulus præstolátur de mane usque ad vésperam?
Co gdy ujrzał powinny jego, to jest, wszystko co czynił z ludem, rzekł; Cóż to jest, co czynisz z tym ludem? Czemu sam siedzisz, a wszystek lud czeka od poranku aż do wieczora?
15
Cui respóndit Móyses: Venit ad me pópulus quærens senténtiam Dei.
Któremu odpowiedział Mojżesz: przyszedł lud do mnie pytać się wyroku Bożego.
16
Cumque accíderit eis áliqua disceptátio, véniunt ad me ut iúdicem inter eos, et osténdam præcépta Dei, et leges eius.
A gdy im spór jaki przypadnie, przychodzą do mnie, abym rozsądził między nimi, i pokazał przykazanie Boże, i prawa jego.
17
At ille: Non bonam, inquit, rem facis.
Ali on: Nie dobrą, pry, rzecz czynisz.
18
Stulto labóre consúmeris et tu, et pópulus iste qui tecum est: ultra vires tuas est negótium: solus illud non póteris sustinére.
Głupią pracą, psujesz się i ty, i lud ten, który z tobą jest: nad twe siły jest sprawa, sam jej nie będziesz mógł zdołać.
19
Sed audi verba mea atque consília, et erit Deus tecum. Esto tu pópulo in his quæ ad Deum pértinent, ut réferas quæ dicúntur ad eum:
Ale posłuchaj słów moich i rady, a będzie Bóg z tobą. Bądź ty ludowi w tych rzeczach, które ku Bogu należą, abyś odnosił co mówią do niego:
20
ostendásque pópulo cæremónias et ritum coléndi, viámque per quam íngredi débeant, et opus quod fácere débeant.
I ukazował ludowi ceremonie, i porządek służenia, i drogę, którąby chodzić mieli, i dzieło, któreby czynić mieli.
21
Próvide autem de omni plebe viros poténtes, et timéntes Deum, in quibus sit véritas, et qui óderint avarítiam, et constítue ex eis tribúnos, et centuriónes, et quinquagenários, et decános,
A opatrz ze wszystkiego ludu męże potężne, i bogobojne, w którychby była prawda, i którzyby nienawidzieli łakomstwa: i postanów z nich tysiączniki i setniki, i pięćdziesiątniki, i dziesiątniki,
22
qui iúdicent pópulum omni témpore: quidquid autem maius fúerit, réferant ad te, et ipsi minóra tantúmmodo iúdicent: leviúsque sit tibi, partíto in álios ónere.
Którzyby lud sadzili na każdy czas: a cokolwiek będzie więtszego, niech odnoszą do ciebie, a sami tylko mniejsze rzeczy niechaj sądzą: i żebyć lżej było, podzieliwszy ciężar między insze.
23
Si hoc féceris, implébis impérium Dei, et præcépta eius póteris sustentáre: et omnis hic pópulus revertétur ad loca sua cum pace.
Jeśli to uczynisz, wypełnisz rozkazanie Boskie, i przykazanie jego będziesz mógł znosić: i lud ten wszystek będzie się wracał z pokojem na miejsca swoje.
24
Quibus audítis, Móyses fecit ómnia quæ ille suggésserat.
Co usłyszawszy Mojżesz, uczynił wszystko co mu był podał.
25
Et eléctis viris strénuis de cuncto Israel, constítuit eos príncipes pópuli, tribúnos, et centuriónes, et quinquagenários, et decános.
A wybrawszy męże potężne ze wszystkiego Izraela, postanowił je przełożonemi nad ludem, tysiączniki, i setniki, i pięćdziesiątniki, i dziesiątniki.
26
Qui iudicábant plebem omni témpore: quidquid autem grávius erat, referébant ad eum, facilióra tantúmmodo iudicántes.
Którzy sądzili lud czasu każdego: a cokolwiek było ważniejszego, odnosili do niego, łacniejsze tylko sądząc.
27
Dimisítque cognátum suum: qui revérsus ábiit in terram suam.
I odprawił powinnego swego: który wróciwszy się odszedł do ziemie swojej.
1
Mense tértio egressiónis Israel de terra Ægýpti, in die hac venérunt in solitúdinem Sínai.
Miesiąca trzeciego wyścia Izraela z ziemie Egiptskiej, w tenże dzień przyszli na pustynią Sinai.
2
Nam profécti de Ráphidim, et perveniéntes usque in desértum Sínai, castrametáti sunt in eódem loco, ibíque Israel fixit tentória e regióne montis.
Bo wyciągnąwszy z Raphidim, i przyszedszy aż do puszczy Sinai, położyli się obozem na temże miejscu, i tamże rozbił Izrael namioty przeciw górze.
3
Móyses autem ascéndit ad Deum: vocavítque eum Dóminus de monte, et ait: Hæc dices dómui Iacob, et annuntiábis fíliis Israel:
A Mojżesz wstąpił do Boga, i zawołał go Pan z góry, i rzekł: To powiesz domowi Jakóbowemu, i oznajmisz synom Izraelowym:
4
Vos ipsi vidístis quæ fécerim Ægýptiis, quómodo portáverim vos super alas aquilárum, et assúmpserim mihi.
Wyście sami widzieli, com uczynił Egiptyanom, i jakom was nosił na skrzydłach orłowych, i wziął sobie.
5
Si ergo audiéritis vocem meam, et custodiéritis pactum meum, éritis mihi in pecúlium de cunctis pópulis: mea est enim omnis terra.
Jeśli słuchać będziecie głosu mego, i strzedz umowy mojej, będziecie mi własnością, ze wszech narodów: abowiem moja jest wszystka ziemia.
6
Et vos éritis mihi in regnum sacerdotále, et gens sancta. Hæc sunt verba quæ loquéris ad fílios Israel.
A wy będziecie mi królestwem kapłańskiem, i narodem świętym. Te są słowa, które mówić będziesz do synów Izraelowych.
7
Venit Móyses: et convocátis maióribus natu pópuli, expósuit omnes sermónes quos mandáverat Dóminus.
Przyszedł Mojżesz: i zezwawszy starsze ludu, przełożył im wszystki słowa, które Pan rozkazał.
8
Respondítque omnis pópulus simul: Cuncta quæ locútus est Dóminus, faciémus. Cumque retulísset Móyses verba pópuli ad Dóminum,
I odpowiedział wszystek lud pospołu: Wszystko co Pan rzekł, uczynimy. A gdy odniósł Mojżesz słowa ludu do Pana,
9
ait ei Dóminus: Iam nunc véniam ad te in calígine nubis, ut áudiat me pópulus loquéntem ad te, et credat tibi in perpétuum. Nuntiávit ergo Móyses verba pópuli ad Dóminum.
Rzekł mu Pan: Już teraz przyjdę do ciebie we mgle obłoku, aby mię słyszał lud mówiącego do ciebie, a wierzył ci na wieki. Odniósł tedy Mojżesz słowa ludu do Pana.
10
Qui dixit ei: Vade ad pópulum, et sanctífica illos hódie, et cras, lavéntque vestiménta sua.
Który mu rzekł: Idź do ludu a poświęć je dzisia i jutro, i niech wypiorą szaty swoje.
11
Et sint paráti in diem tértium: in die enim tértia descéndet Dóminus coram omni plebe super montem Sínai.
A niech będą gotowi na dzień trzeci: trzeciego dnia bowiem znidzie Pan przed wszystkim ludem na górę Sinai.
12
Constituésque términos pópulo per circúitum, et dices ad eos: Cavéte ne ascendátis in montem, nec tangátis fines illíus: omnis qui tetígerit montem, morte moriétur.
I zamierzysz granice ludowi w około, i powiesz im: Strzeżcie się, abyście nie wstępowali na górę, ani się dotykali granic jej: wszelki ktoby się dotknął góry, śmiercią umrze.
13
Manus non tanget eum, sed lapídibus opprimétur, aut confodiétur iáculis: sive iuméntum fúerit, sive homo, non vivet: cum cœ́perit clángere búccina, tunc ascéndant in montem.
Ręka się go nietknie, ale kamieńmi zabit będzie, abo strzałami ustrzelan, bądź bydlę będzie, bądź człowiek, nie będzie żył. Gdy trąba brzmieć pocznie, tedy niech wstąpią na górę,
14
Descendítque Móyses de monte ad pópulum, et sanctificávit eum. Cumque lavíssent vestiménta sua,
I zstąpił Mojżesz z góry do ludu i poświęcił ji. A gdy wyprali szaty swe,
15
ait ad eos: Estóte paráti in diem tértium, et ne appropinquétis uxóribus vestris.
Rzekł do nich: Bądźcie gotowi na dzień trzeci, a nie przystępujcie do żon waszych.
16
Iamque advénerat tértius dies, et mane inclarúerat: et ecce cœpérunt audíri tonítrua, ac micáre fúlgura, et nubes densíssima operíre montem, clangórque búccinæ veheméntius perstrepébat: et tímuit pópulus qui erat in castris.
I już był przyszedł trzeci dzień, a zaranie zaświtło: alić oto poczęły być słyszane gromy, i łyskać się błyskawice, a obłok barzo gęsty okrywać górę, a brzmienie trąby im dalej, tym więcej się rozlegało, i zlękł się lud, który był w obozie.
17
Cumque eduxísset eos Móyses in occúrsum Dei de loco castrórum, stetérunt ad radíces montis.
A gdy je wywiódł Mojżesz na zabieżenie Bogu z miejsca obozu, stanęli pod samą górą.
18
Totus autem mons Sínai fumábat, eo quod descendísset Dóminus super eum in igne: et ascénderet fumus ex eo quasi de fornáce, erátque omnis mons terríbilis.
A wszystka góra Sinai kurzyła się: przeto iż był Pan zstąpił na nię w ogniu, i występował dym z niej jako z pieca: a wszystka góra była straszliwa.
19
Et sónitus búccinæ paulátim crescébat in maius, et prolíxius tendebátur: Móyses loquebátur, et Deus respondébat ei.
A głos trąby z lekka się barziej rozlegał, i dłużej się rozwłóczył: Mojżesz mówił, a Bóg mu odpowiadał.
20
Descendítque Dóminus super montem Sínai in ipso montis vértice, et vocávit Móysen in cacúmen eius. Quo cum ascendísset,
I zstąpił Pan na górę Sinai na sam wierzch góry, i wezwał Mojżesza na wierzch jej: Tam gdy wstąpił,
21
dixit ad eum: Descénde, et contestáre pópulum: ne forte velit transcéndere términos ad vidéndum Dóminum, et péreat ex eis plúrima multitúdo.
Rzekł do niego: Zstąp, a oświadcz ludowi: by snadź niechciał przestąpić granic chcąc widzieć Pana, i nie zginęło z nich barzo wielkie mnóstwo.
22
Sacerdótes quoque qui accédunt ad Dóminum, sanctificéntur, ne percútiat eos.
Kapłani też którzy przystępują do Pana, niech się poświęcą, żeby ich nie pobił.
23
Dixítque Móyses ad Dóminum: Non póterit vulgus ascéndere in montem Sínai: tu enim testificátus es, et iussísti, dicens: Pone términos circa montem, et sanctífica illum.
I rzekł Mojżesz do Pana: Nie będzie mógł lud wstąpić na górę Sinai: tyś się bowiem oświadczył i rozkazał mówiąc: Załóż granicę około góry, i poświęć ją.
24
Cui ait Dóminus: Vade, descénde: ascendésque tu, et Aaron tecum: sacerdótes autem et pópulus ne tránseant términos, nec ascéndant ad Dóminum, ne forte interfíciat illos.
Któremu Pan rzekł: Idź zstąp: a wstąpisz ty i Aaron z tobą. Lecz kapłani i lud niech nieprzestępują granic, ani wstępują do Pana, by ich snadź nie pobił.
25
Descendítque Móyses ad pópulum, et ómnia narrávit eis.
I zstąpił Mojżesz do ludu, i wszystko im powiedział.
1
Locutúsque est Dóminus cunctos sermónes hos:
I mówił Pan wszystkie te słowa:
2
Ego sum Dóminus Deus tuus, qui edúxi te de terra Ægýpti, de domo servitútis.
Jam jest Pan Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemie Egiptskiej, z domu niewolej.
3
Non habébis deos aliénos coram me.
Nie będziesz miał Bogów cudzych przedemną.
4
Non fácies tibi scúlptile, neque omnem similitúdinem quæ est in cælo désuper, et quæ in terra deórsum, nec eórum quæ sunt in aquis sub terra.
Nie uczynisz sobie ryciny, ani żadnego podobieństwa, które jest na niebie wzgórę, i które na ziemi nisko, ani z tych rzeczy, które są w wodach pod ziemią.
5
Non adorábis ea, neque coles: ego sum Dóminus Deus tuus fortis, zelótes, vísitans iniquitátem patrum in fílios, in tértiam et quartam generatiónem eórum qui odérunt me:
Nie będziesz się im kłaniał, ani służył, ja jestem Pan Bóg twój mocny, zapalczywy, nawiedzający nieprawość ojców nad synmi, do trzeciego i czwartego pokolenia, tych którzy mię nienawidzą,
6
et fáciens misericórdiam in míllia his qui díligunt me, et custódiunt præcépta mea.
I czyniący miłosierdzie na tysiące tym, którzy mię miłują i strzegą przykazania mego.
7
Non assúmes nomen Dómini Dei tui in vanum: nec enim habébit insóntem Dóminus eum qui assúmpserit nomen Dómini Dei sui frustra.
Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego na daremno: bo nie będzie miał za niewinnego Pan tego, któryby wziął imię Pana Boga swego nadaremno.
8
Meménto ut diem sábbati sanctífices.
Pamiętaj, abyś dzień Sobotni święcił.
9
Sex diébus operáberis, et fácies ómnia ópera tua.
Sześć dni robić będziesz, i będziesz czynił wszystkie dzieła twoje.
10
Séptimo autem die sábbatum Dómini Dei tui est: non fácies omne opus in eo, tu, et fílius tuus et fília tua, servus tuus et ancílla tua, iuméntum tuum, et ádvena qui est intra portas tuas.
Ale dnia siódmego Szabbat Pana Boga twego jest: nie będziesz czynił żadnej roboty weń, ty i syn twój, i córka twoja, sługa twój, i służebnica twoja, bydle twoje, i gość, który jest między bronami twemi.
11
Sex enim diébus fecit Dóminus cælum et terram, et mare, et ómnia quæ in eis sunt, et requiévit in die séptimo: idcírco benedíxit Dóminus diéi sábbati, et sanctificávit eum.
Przez sześć dni bowiem czynił Pan niebo i ziemię i morze, i wszystko co w nich jest, i odpoczął dnia siódmego, i przetoż błogosławił Pan dniowi Sobotniemu i poświęcił ji.
12
Honóra patrem tuum et matrem tuam, ut sis longǽvus super terram, quam Dóminus Deus tuus dabit tibi.
Czci ojca twego i matkę twoję, abyś był długowieczny na ziemi, którą Pan Bóg twój da tobie.
13
Non occídes.
Nie będziesz zabijał.
14
Non mœcháberis.
Nie będziesz cudzołożył.
15
Non furtum fácies.
Nie będziesz kradzieży czynił.
16
Non loquéris contra próximum tuum falsum testimónium.
Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu świadectwa fałszywego.
17
Non concupísces domum próximi tui, nec desiderábis uxórem eius, non servum, non ancíllam, non bovem, non ásinum, nec ómnia quæ illíus sunt.
Nie będziesz pożądał domu bliźniego twego: ani będziesz pragnął żony jego, nie sługi, nie służebnice, nie wołu, nie osła, ani żadnej rzeczy, która jego jest.
18
Cunctus autem pópulus vidébat voces et lámpades, et sónitum búccinæ, montémque fumántem: et pertérriti ac pavóre concússi, stetérunt procul,
A wszystek lud widział głosy i błyskania, i brzmienie trąby, i kurzącą się górę: a przestraszeni i bojaźnią zdjęci, stanęli zdalecza.
19
dicéntes Móysi: Lóquere tu nobis, et audiémus: non loquátur nobis Dóminus, ne forte moriámur.
Mówiąc Mojżeszowi: Mów ty do nas, i słuchać będziemy: Niech Pan do nas nie mówi, bychmy snadź nie pomarli.
20
Et ait Móyses ad pópulum: Nolíte timére: ut enim probáret vos venit Deus, et ut terror illíus esset in vobis, et non peccarétis.
I rzekł Mojżesz do ludu: Niebójcie się: bo aby was doświadczył, przyszedł Bóg, i aby strach jego był w was, i żebyście nie grzeszyli.
21
Stetítque pópulus de longe. Móyses autem accéssit ad calíginem in qua erat Deus.
I stanął lud z daleka. A Mojżesz przystąpił do mgły, w której był Bóg.
22
Dixit prætérea Dóminus ad Móysen: Hæc dices fíliis Israel: Vos vidístis quod de cælo locútus sim vobis.
Rzekł nad to Pan do Mojżesza: To powiesz synom Izraelowym: Wyście widzieli, żem z nieba mówił do was.
23
Non faciétis deos argénteos, nec deos áureos faciétis vobis.
Nie będziecie czynić Bogów srebrnych, ani Bogów złotych będziecie czynić sobie.
24
Altáre de terra faciétis mihi, et offerétis super eo holocáusta et pacífica vestra, oves vestras et boves in omni loco in quo memória fúerit nóminis mei: véniam ad te, et benedícam tibi.
Ołtarz mi z ziemie uczynicie, i ofiarować na nim będziecie całopalenia i zapokojne wasze, owce wasze i woły, na wszelkiem miejscu, na któremby była pamiątka imienia mego: przydę do ciebie, a będęć błogosławił.
25
Quod si altáre lapídeum féceris mihi, non ædificábis illud de sectis lapídibus: si enim leváveris cultrum super eo, polluétur.
A jeśli mi uczynisz ołtarz kamienny, nie budujże go z ciosanego kamienia: bo jeślibyś podniósł nań nóż twój, będzie splugawiony.
26
Non ascéndes per gradus ad altáre meum, ne revelétur turpitúdo tua.
Nie będziesz wstępował po stopniach do ołtarza mego, żeby się nie odkryła szkaradość twoja.
1
Hæc sunt iudícia quæ propónes eis.
Te są, sądy, które im przełożysz.
2
Si émeris servum Hebrǽum, sex annis sérviet tibi: in séptimo egrediétur liber gratis.
Jeśli kupisz niewolnika Hebrejczyka, będzieć służył sześć lat, siódmego odejdzie wolny darmo:
3
Cum quali veste intráverit, cum tali éxeat: si habens uxórem, et uxor egrediétur simul.
Z jakąby suknią wszedł, z taką niech wynidzie: Jeśli mając żonę, i żona wespół wynidzie.
4
Sin autem dóminus déderit illi uxórem, et pepérerit fílios et fílias: múlier et líberi eius erunt dómini sui, ipse vero exíbit cum vestítu suo.
A jeśliby Pan jego dał mu żonę, i urodziłaby syny i córki: niewiasta i dzieci jej będą Pana jego, a sam wynidzie z odzieniem swojem.
5
Quod si díxerit servus: Díligo dóminum meum et uxórem ac líberos: non egrédiar liber:
Jeśliby rzekł niewolnik: Miłuję Pana mego, i żonę, i dzieci, nie wynidę wolnym:
6
ófferet eum dóminus diis, et applicábitur ad óstium et postes, perforabítque aurem eius súbula: et erit ei servus in sǽculum.
Stawi go Pan przed bogi, i będzie przystawion do drzwi i podwojów, i przekole ucho jego szydłem, i będzie mu niewolnikiem na wieki.
7
Si quis vendíderit fíliam suam in fámulam, non egrediétur sicut ancíllæ exíre consuevérunt.
Jeśli kto przeda córkę swoję, żeby była sługą: nie wynidzie jako zwykły wychodzić niewolnice.
8
Si displicúerit óculis dómini sui cui trádita fúerat, dimíttet eam: pópulo autem aliéno vendéndi non habébit potestátem, si spréverit eam.
Jeśli się niespodoba oczom Pana swego, któremu dana była, odprawi ją: a ludowi obcemu przędąc nie będzie miał mocy, jeśli ją wzgardzi.
9
Sin autem fílio suo despónderit eam, iuxta morem filiárum fáciet illi.
Ale gdzieby ją synowi swemu poślubił, wedle obyczaju córek uczyni jej.
10
Quod si álteram ei accéperit, providébit puéllæ núptias, et vestiménta, et prétium pudicítiæ non negábit.
A jeśli mu drugą weźmie, opatrzy pannie wesele, i szaty, i zapłaty wstydu nie odmówi.
11
Si tria ista non fécerit, egrediétur gratis absque pecúnia.
Jeśli trzech tych rzeczy nie uczyni, wynidzie darmo bez pieniędzy.
12
Qui percússerit hóminem volens occídere, morte moriátur.
Kto uderzy człowieka, chcąc zabić, niechaj śmiercią umrze.
13
Qui autem non est insidiátus, sed Deus illum trádidit in manus eius, constítuam tibi locum in quem fúgere débeat.
Ale ktoby zdradą nie czyhał, ale go Bóg podał w ręce jego: naznaczę tobie miejsce, na które ma uciec.
14
Si quis per indústriam occíderit próximum suum, et per insídias: ab altári meo evélles eum, ut moriátur.
Jeśliby kto umyślnie zabił bliźniego swego, i nasadziwszy się zdradą, od ołtarza mego oderwiesz go, aby umarł.
15
Qui percússerit patrem suum aut matrem, morte moriátur.
Ktoby uderzył ojca swego abo matkę, niech śmiercią umrze,
16
Qui furátus fúerit hóminem, et vendíderit eum, convíctus noxæ, morte moriátur.
Ktoby ukradł człowieka, a przedałby go, przekonany w występku, niechaj śmiercią umrze.
17
Qui maledíxerit patri suo, vel matri, morte moriátur.
Ktoby złorzeczył ojcu swemu abo matce, śmiercią niechaj umrze.
18
Si rixáti fúerint viri, et percússerit alter próximum suum lápide vel pugno, et ille mórtuus non fúerit, sed iacúerit in léctulo:
Jeśliby się zwadzili mężowie, a uderzyłby jeden bliźniego swego kamieniem abo pięścią, a on by nie umarł, aleby leżał na łóżku:
19
si surréxerit, et ambuláverit foris super báculum suum, ínnocens erit qui percússerit, ita tamen ut óperas eius, et impénsas in médicos restítuat.
Jeśliby wstał i chodziłby krom domu o lasce swojej: nie winien będzie któryby uderzył: wszakże tak, żeby roboty jego i nakłady na lekarze nagrodził.
20
Qui percússerit servum suum, vel ancíllam virga, et mórtui fúerint in mánibus eius, críminis reus erit.
Ktoby ubił niewolnika swego abo niewolnicę laską, i umarliby w rękach jego: grzechu winien będzie.
21
Sin autem uno die vel duóbus supervíxerit, non subiacébit pœnæ, quia pecúnia illíus est.
Ale jeśli przez jeden dzień abo dwa żyw zostanie, nie będzie podległy karaniu, bo za pieniądze jego jest.
22
Si rixáti fúerint viri, et percússerit quis mulíerem prægnántem, et abortívum quidem fécerit, sed ipsa víxerit: subiacébit damno quantum marítus mulíeris expetíerit, et árbitri iudicáverint.
Jeśliby się powadzili mężowie, a uderzyłby który niewiastę brzemienną, tak żeby poroniła, ale sama żywa została: podlęże szkodzie, ileby mąż niewiasty zażądał: a rozsądzcy osądzą.
23
Sin autem mors eius fúerit subsecúta, reddet ánimam pro ánima,
Ale gdzieby śmierć na nie zatem przyszła, odda duszę za duszę,
24
óculum pro óculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede,
Oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę,
25
adustiónem pro adustióne, vulnus pro vúlnere, livórem pro livóre.
Sparzelinę za sparzelinę, ranę za ranę, siność za siność.
26
Si percússerit quíspiam óculum servi sui aut ancíllæ, et luscos eos fécerit, dimíttet eos líberos pro óculo quem éruit.
Jeśliby kto uderzył w oko niewolnika swego, abo niewolnicę, i uczyniłby je jednookie, puści je wolno za oko, które wybił.
27
Dentem quoque si excússerit servo vel ancíllæ suæ, simíliter dimíttet eos líberos.
Jeśliby też wybił ząb niewolnikowi, abo niewolnicy swojej, tymże sposobem wolne je wypuści.
28
Si bos cornu percússerit virum aut mulíerem, et mórtui fúerint, lapídibus obruétur: et non comedéntur carnes eius, dóminus quoque bovis ínnocens erit.
Jeśliby wół rogiem ubódł męża abo niewiastę i umarliby, ukamienują go: i nie będą jeść mięsa jego pan też wołu nie będzie winien.
29
Quod si bos cornúpeta fúerit ab heri et nudiustértius, et contestáti sunt dóminum eius, nec reclúserit eum, occiderítque virum aut mulíerem: et bos lapídibus obruétur, et dóminum eius occídent.
Ale jeśliby wół był rogobodziec od wczorajszego i dziś trzeciego dnia, i oświadczyli się przed panem jego, a onby go nie zawarł: i zabiłby męża abo niewiastę: tedy i wołu ukamionują, i pana jego zabiją.
30
Quod si prétium fúerit ei impósitum, dabit pro ánima sua quidquid fúerit postulátus.
A jeśliby nadgrodę włożono nań, da za duszę swoję cokolwiek zażądają.
31
Fílium quoque et fíliam si cornu percússerit, símili senténtiæ subiacébit.
Syna też i córkę jeśli rogiem uderzy, takiemuż dekretowi podlęże.
32
Si servum ancillámque inváserit, trigínta siclos argénti dómino dabit, bos vero lapídibus opprimétur.
Jeśli się na niewolnika i niewolnicę rzuci, trzydzieści syklów srebra da Panu, a wół ukamionowan będzie.
33
Si quis aperúerit cistérnam, et fóderit, et non operúerit eam, ceciderítque bos aut ásinus in eam,
Jeśliby kto otworzył studnię i wykopał, a nie nakryłby jej, a wpadłby w nię wół abo osieł:
34
reddet dóminus cistérnæ prétium iumentórum: quod autem mórtuum est, ipsíus erit.
Pan studnie odda zapłatę bydląt, a co zdechło, jego będzie.
35
Si bos aliénus bovem altérius vulneráverit, et ille mórtuus fúerit: vendent bovem vivum, et dívident prétium, cadáver autem mórtui inter se dispértient.
Jeśliby wół cudzy zranił wołu czyjego a onby zdechł: przedadzą wołu żywego, i rozdzielą zapłatę: a mięso martwego między się podzielą.
36
Sin autem sciébat quod bos cornúpeta esset ab heri et nudiustértius, et non custodívit eum dóminus suus: reddet bovem pro bove, et cadáver íntegrum accípiet.
Ale jeśli wiedział, że wół był rogobodźcą od wczorajszego i dziś trzeciego dnia, a nie strzegł go Pan jego, odda wołu za wołu, a mięso weźmie całe.
1
Si quis furátus fúerit bovem aut ovem, et occíderit vel vendíderit: quinque boves pro uno bove restítuet, et quátuor oves pro una ove.
Jeśliby kto ukradł wołu, abo owcę, i zabił abo przędał: pięć wołów odda za jednego wołu, a cztery owce za jednę owcę,
2
Si effríngens fur domum sive suffódiens fúerit invéntus, et accépto vúlnere mórtuus fúerit, percússor non erit reus sánguinis.
Jeśliby wyłamując złodziej dom abo podkopując był naleziony, a wziąwszy ranę umarłby: ten kto go ranił, nie będzie winien krwie.
3
Quod si orto sole hoc fécerit, homicídium perpetrávit, et ipse moriétur. Si non habúerit quod pro furto reddat, ipse venumdábitur.
Ale jeśliby to po weściu słońca uczynił, mężobójstwo popełnił, i sam umrze. Jeśliby niemiał, coby za kradzież oddał, sam niech zaprzedan będzie:
4
Si invéntum fúerit apud eum quod furátus est, vivens, sive bos, sive ásinus, sive ovis, duplum restítuet.
Jeśli się u niego, co ukradł, najdzie żywo, lub wołu, lub osła, lub owcę, we dwójnasób wróci.
5
Si lǽserit quíspiam agrum vel víneam, et dimíserit iuméntum suum ut depascátur aliéna: quidquid óptimum habúerit in agro suo, vel in vínea, pro damni æstimatióne restítuet.
Jeśli kto uszkodzi pole abo winnicę, i puści bydlę swe, aby spasło cudze: cokolwiek nalepszego będzie miał na polu swym abo w winnicy, według oszacowania szkody nagrodzi.
6
Si egréssus ignis invénerit spinas, et comprehénderit acérvos frugum, sive stantes ségetes in agris, reddet damnum qui ignem succénderit.
Jeśliby wyszedszy ogień natrafił ciernie, i zająłby kopy zboża, abo stojące zboże na polu, nagrodzi szkodę kto ogień zapalił.
7
Si quis commendáverit amíco pecúniam aut vas in custódiam, et ab eo, qui suscéperat, furto abláta fúerint: si invenítur fur, duplum reddet:
Jeśli kto zlecił przyjacielowi pieniądze, abo statek ku schowaniu, a temuby który je przyjął, ukradziono je: jeśli się najduje złodziej, dwojako nagrodzi:
8
si latet fur, dóminus domus applicábitur ad deos, et iurábit quod non exténderit manum in rem próximi sui,
Jeśli niewiedzą o złodzieju: pana domu stawią przed bogi, i przysięże, że nieściągnął ręki na rzecz bliźniego swego,
9
ad perpetrándam fraudem, tam in bove quam in ásino, et ove ac vestiménto, et quidquid damnum inférre potest: ad deos utriúsque causa pervéniet: et si illi iudicáverint, duplum restítuet próximo suo.
Ku uczynieniu zdrady, tak o wołu, jako i o osła, i o owce, i o szatę, i cokolwiek szkodę przynieść może: obojgu sprawa przytoczy się przed bogi: a jeśli oni osądzą, dwojako nagrodzi bliźniemu swemu.
10
Si quis commendáverit próximo suo ásinum, bovem, ovem, et omne iuméntum ad custódiam, et mórtuum fúerit, aut debilitátum, vel captum ab hóstibus, nullúsque hoc víderit:
Jeśli kto zleci bliźniemu swemu osła, wołu, owcę, i wszelkie bydlę na chowanie, a zdechłoby, abo znędzniało, abo było wzięte od nieprzyjaciela, a niktby tego nie widział:
11
iusiurándum erit in médio, quod non exténderit manum ad rem próximi sui: suscipiétque dóminus iuraméntum, et ille réddere non cogétur.
Przysięga będzie w pośrodku, że nieściągnął ręki na rzecz bliźniego swego: i przyjmie Pan przysięgę, a on nie będzie musiał nagradzać.
12
Quod si furto ablátum fúerit, restítuet damnum dómino.
Ale jeśliby ukradzione było, nagrodzi szkodę Panu.
13
Si coméstum a béstia, déferat ad eum quod occísum est, et non restítuet.
Jeśli od zwierza zajedzione, niech odniesie do niego co zabite jest, a nie nagrodzi.
14
Qui a próximo suo quidquam horum mútuo postuláverit, et debilitátum aut mórtuum fúerit dómino non præsénte, réddere compellétur.
Ktoby u bliźniego swego czego z tych rzeczy pożyczył, a znędzniałoby abo zdechło w niebytności pana, nagrodzić będzie musiał.
15
Quod si impræsentiárum dóminus fúerit, non restítuet, máxime si condúctum vénerat pro mercéde óperis sui.
Ale jeśliby Pan był na ten czas, nie nagrodzi, zwłaszcza jeśli najęte przyszło za zapłatę pracej jego,
16
Si sedúxerit quis vírginem necdum desponsátam, dormierítque cum ea: dotábit eam, et habébit eam uxórem.
Jeśliby kto zwiódł pannę jeszcze niepoślubioną, i spałby z nią, da jej wiano, i będzie ją miał za żonę.
17
Si pater vírginis dare nolúerit, reddet pecúniam iuxta modum dotis, quam vírgines accípere consuevérunt.
Jeśli ociec panny dać nie będzie chciał: odłoży pieniądze, według obyczaju wiana, które panny brać zwykły.
18
Maléficos non patiéris vívere.
Czarownikom żyć nie dopuścisz.
19
Qui coíerit cum iuménto, morte moriátur.
Ktoby nierząd płodził z bydlęciem, śmiercią niechaj umrze.
20
Qui ímmolat diis, occidétur, prætérquam Dómino soli.
Kto ofiaruje bogom, zabit będzie, oprócz samemu Panu.
21
Advenam non contristábis, neque afflíges eum: ádvenæ enim et ipsi fuístis in terra Ægýpti.
Przychodnia nie zasmucisz, ani go uciśniesz: boście i sami przychodniami byli w ziemi Egiptskiej.
22
Víduæ et pupíllo non nocébitis.
Wdowie i sierocie szkodzić nie będziecie.
23
Si læséritis eos, vociferabúntur ad me, et ego áudiam clamórem eórum:
Jeśli je obrazicie, będą wołać do mnie, a ja wysłucham wołanie ich:
24
et indignábitur furor meus, percutiámque vos gládio, et erunt uxóres vestræ víduæ, et fílii vestri pupílli.
I rozgniewa się zapalczywość moja, i pobiję was mieczem, i będą żony wasze wdowami, a synowie waszy sierotami.
25
Si pecúniam mútuam déderis pópulo meo páuperi qui hábitat tecum, non urgébis eum quasi exáctor, nec usúris ópprimes.
Jeśli pieniędzy pożyczysz ludowi memu ubogiemu który mieszka z tobą: nie będziesz mu przynaglał, jako wycięgacz, ani lichwami uciśniesz.
26
Si pignus a próximo tuo accéperis vestiméntum, ante solis occásum reddes ei.
Jeśli w zastawie od bliźniego twego weźmiesz odzienie, przed zachodem słońca wrócisz je.
27
Ipsum enim est solum, quo operítur, induméntum carnis eius, nec habet áliud in quo dórmiat: si clamáverit ad me, exáudiam eum, quia miséricors sum.
Abowiem to samo jest, czem się odziewa odzienie ciała jego: a innego nic nie ma w czemby spał: będzieli wołał do mnie wysłucham go, bom jest miłosierny.
28
Diis non détrahes, et príncipi pópuli tui non maledíces.
Bogom uwłaczać nie będziesz, a przełożonemu nad ludem twoim nie będziesz złorzeczył.
29
Décimas tuas et primítias tuas non tardábis réddere: primogénitum filiórum tuórum dabis mihi.
Dziesięcin twoich i pierwiastek twoich oddać nie omieszkasz: pierworodnego z synów twoich dasz mi.
30
De bobus quoque, et óvibus simíliter fácies: septem diébus sit cum matre sua, die octáva reddes illum mihi.
Z wołów też i z owiec tymże sposobem uczynisz: siedm dni niechaj będzie przy matce swojej, a dnia ósmego oddasz mi go.
31
Viri sancti éritis mihi: carnem, quæ a béstiis fúerit prægustáta, non comedétis, sed proiciétis cánibus.
Mężami świętemi mnie będziecie: mięsa któregoby zwierz pierwej skosztował, jeść nie będziecie, ale psom wyrzucicie.
1
Non suscípies vocem mendácii, nec iunges manum tuam ut pro ímpio dicas falsum testimónium.
Nie będziesz przyjmował głosu kłamliwego, i nie przyłożysz ręki twojej, abyś za niezbożnym miał mówić fałszywe świadectwo.
2
Non sequéris turbam ad faciéndum malum: nec in iudício, plurimórum acquiésces senténtiæ, ut a vero dévies.
Nie pójdziesz za gromadą ku źle czynieniu: ani u sądu nie przestaniesz na zdaniu wiela ich, abyś od prawdy ostąpił.
3
Páuperis quoque non miseréberis in iudício.
Nad ubogim też nie ulitujesz się u sądu.
4
Si occúrreris bovi inimíci tui, aut ásino erránti, reduc ad eum.
Jeśli potkasz wołu nieprzyjaciela twego, abo osła błądzącego, odwiedź go do niego.
5
Si víderis ásinum odiéntis te iacére sub ónere, non pertransíbis, sed sublevábis cum eo.
Jeśli ujrzysz osła nienawidzącego ciebie, a on leży pod brzemieniem, nie miniesz, ale podźwigniesz z nim.
6
Non declinábis in iudícium páuperis.
Nie nachylisz się na sąd ubogiego.
7
Mendácium fúgies. Insóntem et iustum non occídes: quia avérsor ímpium.
Kłamstwa się strzedz będziesz. Niewinnego i sprawiedliwego nie zabijesz: bo się brzydzę niezbożnym.
8
Nec accípies múnera, quæ étiam excǽcant prudéntes, et subvértunt verba iustórum.
Ani darów brać będziesz, które i mądre zaślepiają, i wywracają słowa sprawiedliwych.
9
Peregríno moléstus non eris. Scitis enim advenárum ánimas: quia et ipsi peregríni fuístis in terra Ægýpti.
Przychodniowi przykrzyć się nie będziesz, wiecie bowiem dusze przychodniów, gdyżeście i sami przychodniami byli w ziemi Egiptskiej.
10
Sex annis seminábis terram tuam, et congregábis fruges eius.
Sześć lat zasiewać będziesz ziemię twoję, i zbierzesz zboże jej.
11
Anno autem séptimo dimíttes eam, et requiéscere fácies, ut cómedant páuperes pópuli tui: et quidquid réliquum fúerit, edant béstiæ agri: ita fácies in vínea, et in olivéto tuo.
Ale siódmego roku zaniechasz jej, i dasz jej odpoczynąć: aby jedli ubodzy ludu twego: a cokolwiek zbędzie, niechaj jedzą zwierzęta polne: Tak uczynisz w winnicy i w oliwnicy twojej.
12
Sex diébus operáberis: séptimo die cessábis, ut requiéscat bos et ásinus tuus: et refrigerétur fílius ancíllæ tuæ, et ádvena.
Sześć dni robić będziesz: siódmego dnia przestaniesz, aby odpoczął wół i osieł twój: i ochłodził się syn niewolnice twojej i przychodzień.
13
Omnia quæ dixi vobis, custodíte. Et per nomen externórum deórum non iurábitis, neque audiétur ex ore vestro.
Wszystko com wam powiedział, chowajcie. A przez imię cudzych bogów nie będziecie przysięgać, ani będzie słyszane z ust waszych.
14
Tribus vícibus per síngulos annos mihi festa celebrábitis.
Trzykroć na każdy rok święta mi obchodzić będziecie.
15
Solemnitátem azymórum custódies. Septem diébus cómedes ázyma, sicut præcépi tibi, témpore mensis novórum, quando egréssus es de Ægýpto: non apparébis in conspéctu meo vácuus.
Święta przaśników strzedz będziesz, siedm dni jeść będziesz przaśniki, jakom ci rozkazał, czasu miesiąca nowych, kiedyś wyszedł z Egiptu: Nie ukażesz się przed oczyma memi próżen.
16
Et solemnitátem messis primitivórum óperis tui, quæcúmque semináveris in agro: solemnitátem quoque in éxitu anni, quando congregáveris omnes fruges tuas de agro.
A święto żniwa pierwiastek prace twojej, cośkolwiek siał na roli. Święto też na schodzie roku, gdy zbierzesz wszystkie zboża twe z pola.
17
Ter in anno apparébit omne masculínum tuum coram Dómino Deo tuo.
Trzykroć do roku ukaże się wszelki mężczyzna twój przed Panem Bogiem twoim.
18
Non immolábis super ferménto sánguinem víctimæ meæ, nec remanébit adeps solemnitátis meæ usque mane.
Nie będziesz ofiarował przy kwasie krwie ofiary mojej, ani zostanie tłustość święta mego aż do zarania.
19
Primítias frugum terræ tuæ déferes in domum Dómini Dei tui. Non coques hædum in lacte matris suæ.
Pierwociny zbóż ziemie twojej przyniesiesz do domu Pana Boga twego. Nie będziesz warzył koźlęcia w mleku matki jego.
20
Ecce ego mittam ángelum meum, qui præcédat te, et custódiat in via, et introdúcat in locum quem parávi.
Oto ja poszlę Anioła mego, któryby szedł przed tobą, i strzegł na drodze, i wprowadził cię na miejsce, którem nagotował.
21
Obsérva eum, et audi vocem eius, nec contemnéndum putes: quia non dimíttet cum peccáveris, et est nomen meum in illo.
Szanuj go, i słuchaj głosu jego, ani go lekce poważaj: boć nie odpuści kiedy zgrzeszysz, i jest imię moje w nim.
22
Quod si audíeris vocem eius, et féceris ómnia quæ loquor, inimícus ero inimícis tuis, et afflígam affligéntes te.
A jeśli usłuchasz głosu jego, a uczynisz wszystko, co mówię: nieprzyjacielem będę nieprzyjaciołom twoim, i utrapię którzy cię trapią.
23
Præcedétque te ángelus meus, et introdúcet te ad Amorrhǽum, et Hethǽum, et Pherezǽum, Chananæúmque, et Hevǽum, et Iebusǽum, quos ego cónteram.
I pójdzie Anioł mój przed tobą, i wprowadzi cię do Amorrejczyka, i Hetejczyka, i Pharezejczyka, i Chananejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka, które ja zetrę.
24
Non adorábis deos eórum, nec coles eos: non fácies ópera eórum, sed déstrues eos, et confrínges státuas eórum.
Nie pokłonisz się bogom ich, ani im służyć będziesz: nie będziesz czynił to co oni czynią: ale je popsujesz i połamiesz bałwany ich.
25
Servietísque Dómino Deo vestro, ut benedícam pánibus tuis et aquis, et áuferam infirmitátem de médio tui.
A służyć będziecie Panu Bogu waszemu: abym błogosławił chlebom twoim i wodam, a odjął niemoc z pośrodku ciebie.
26
Non erit infœcúnda, nec stérilis in terra tua: númerum diérum tuórum implébo.
Nie będzie nierodzajna ani niepłodna w ziemi twojej, liczbę dni twoich wypełnię.
27
Terrórem meum mittam in præcúrsum tuum, et occídam omnem pópulum, ad quem ingrediéris: cunctorúmque inimicórum tuórum coram te terga vertam:
Strach mój puszczę na uprzedzenie twoje, i pobiję wszystek lud, do którego wnidziesz: i wszystkich nieprzyjaciół twoich przed tobą tył obrócę,
28
emíttens crabrónes prius, qui fugábunt Hevǽum, et Chananǽum, et Hethǽum, ántequam intróeas.
Puściwszy pierwej sierszenie przed tobą, które wypędzą Hewejczyka, i Chananejczyka, i Hetejczyka, pierwej niżli wnidziesz.
29
Non eíciam eos a fácie tua anno uno: ne terra in solitúdinem redigátur, et crescant contra te béstiæ.
Nie wyrzucę ich przed obliczem twoim za jeden rok: aby się ziemia w pustynią nie obróciła, i nie namnożyło się na cię bestyi.
30
Paulátim expéllam eos de conspéctu tuo, donec augeáris, et possídeas terram.
Pomału je wypędzę z oczu twych, aż się rozmnożysz, i posiędziesz ziemię.
31
Ponam autem términos tuos a mari Rubro usque ad mare Palæstinórum, et a desérto usque ad flúvium: tradam in mánibus vestris habitatóres terræ, et eíciam eos de conspéctu vestro.
A granice twoje położę od morza Czerwonego, aż do morza Palestyńskiego, a od puszczej aż do rzeki: podam w ręce wasze obywatele ziemie, i wyrzucę je od oczu waszych.
32
Non iníbis cum eis fœdus, nec cum diis eórum.
Niepostanowisz z nimi przymierza, ani z bogami ich.
33
Non hábitent in terra tua, ne forte peccáre te fáciant in me, si servíeris diis eórum: quod tibi certe erit in scándalum.
Niechaj nie mieszkają w ziemi twojej: by cię snadź nie przyprawili o grzech przeciwko mnie, jeślibyś służył Bogom ich: co tobie pewnie będzie ku zgorszeniu.
1
Móysi quoque dixit: Ascénde ad Dóminum tu, et Aaron, Nadab et Abiu, et septuagínta senes ex Israel, et adorábitis procul.
Mojżeszowi też rzekł: Wstąp do Pana ty, i Aaron, Nadab, i Ablu, i siedmdziesiąt starszych z Izraela, i pokłonicie się z daleka.
2
Solúsque Móyses ascéndet ad Dóminum, et illi non appropinquábunt: nec pópulus ascéndet cum eo.
A sam Mojżesz wstąpi do Pana, a oni nie przybliżą się: ani lud nie wstąpi z nim.
3
Venit ergo Móyses et narrávit plebi ómnia verba Dómini, atque iudícia: respondítque omnis pópulus una voce: Omnia verba Dómini, quæ locútus est, faciémus.
Przyszedł tedy Mojżesz, i powiedział ludowi wszystkie słowa Pańskie, i sądy. I odpowiedział wszystek lud jednym głosem: Wszystkie słowa Pańskie, które mówił, uczynimy.
4
Scripsit autem Móyses univérsos sermónes Dómini: et mane consúrgens, ædificávit altáre ad radíces montis, et duódecim títulos per duódecim tribus Israel.
I napisał Mojżesz wszystkie słowa Pańskie: a rano wstawszy, zbudował ołtarz przy samej górze, i dwanaście tytułów, według dwanaście pokoleń Izraelowych.
5
Misítque iúvenes de fíliis Israel, et obtulérunt holocáusta, immolaverúntque víctimas pacíficas Dómino, vítulos.
I posłał młodzieńca z synów Izraelowych, i ofiarowali całopalenia, i ofiarowali ofiary zapokojne Panu, cielce.
6
Tulit ítaque Móyses dimídiam partem sánguinis, et misit in cratéras: partem autem resíduam fudit super altáre.
Wziął tedy Mojżesz połowicę krwie, i wlał w czaszę: a drugą połowicę wylał na ołtarz.
7
Assuménsque volúmen fœ́deris, legit audiénte pópulo: qui dixérunt: Omnia quæ locútus est Dóminus, faciémus, et érimus obediéntes.
I wziąwszy księgi przymierza, czytał, a lud słuchał: którzy rzekli: Wszystko co rzekł Pan, uczynimy, i będziemy posłuszni.
8
Ille vero sumptum sánguinem respérsit in pópulum, et ait: Hic est sanguis fœ́deris quod pépigit Dóminus vobíscum super cunctis sermónibus his.
A on wziętą krwią pokropił lud, i rzekł: Ta jest krew przymierza, które Pan postanowił z wami na wszystkie te słowa.
9
Ascenderúntque Móyses et Aaron, Nadab et Abiu, et septuagínta de senióribus Israel:
I wstąpili Mojżesz i Aaron, Nadab i Abiu, i siedmdziesiąt z starszych Izraelowych.
10
et vidérunt Deum Israel: et sub pédibus eius quasi opus lápidis sapphírini, et quasi cælum, cum serénum est.
I ujrzeli Boga Izraelowego: a pod nogami jego jako robota kamienia Szafirowego, a jako niebo gdy pogodne jest.
11
Nec super eos qui procul recésserant de fíliis Israel, misit manum suam, viderúntque Deum, et comedérunt, ac bibérunt.
Ani ściągnął ręki swej na te, którzy daleko odstąpili z synów Izraelowych, i widzieli Boga, i jedli i pili.
12
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Ascénde ad me in montem, et esto ibi: dabóque tibi tábulas lapídeas, et legem, ac mandáta quæ scripsi: ut dóceas eos.
I rzekł Pan do Mojżesza: Wstąp do mnie na górę, i bądź tam: a dam ci tablice kamienne, i zakon i przykazanie, którem napisał, abyś je nauczył.
13
Surrexérunt Móyses et Iósue miníster eius: ascendénsque Móyses in montem Dei,
Wstali Mojżesz i Jozue sługa jego: i wstępując Mojżesz na górę Bożą,
14
senióribus ait: Exspectáte hic donec revertámur ad vos. Habétis Aaron et Hur vobíscum: si quid natum fúerit quæstiónis, referétis ad eos.
Rzekł do starszych: Poczekajcie tu, aż się wrócimy do was. Macie Aarona i Hur z sobą, jeśli się jaka sprawa otworzy, odniesiecie do nich.
15
Cumque ascendísset Móyses, opéruit nubes montem,
A gdy wstąpił Mojżesz, okrył obłok górę,
16
et habitávit glória Dómini super Sínai, tegens illum nube sex diébus: séptimo autem die vocávit eum de médio calíginis.
I mieszkała chwała Pańska na Sinai, zakrywszy ją obłokiem przez sześć dni: a siódmego dnia zawołał go z pośrodku mgły.
17
Erat autem spécies glóriæ Dómini quasi ignis ardens super vérticem montis in conspéctu filiórum Israel.
A pozór chwały Pańskiej był jako ogień pałający na wierzchu góry przed oczyma synów Izraelowych.
18
Ingressúsque Móyses médium nébulæ, ascéndit in montem: et fuit ibi quadragínta diébus, et quadragínta nóctibus.
I wszedszy Mojżesz w pośrodek mgły, wstąpił na górę, i był tam czterdzieści dni, czterdzieści nocy.
1
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
2
Lóquere fíliis Israel, ut tollant mihi primítias: ab omni hómine qui ófferet ultróneus, accipiétis eas.
Mów synom Izraelowym, aby mi wzięli pierwiastki od każdego człowieka, który ofiaruje dobrowolnie, weźmiecie je.
3
Hæc sunt autem quæ accípere debeátis: aurum, et argéntum, et æs,
A to jest co brać macie, złoto i srebro i miedź,
4
hyacínthum et púrpuram, coccúmque bis tinctum, et byssum, pilos caprárum,
Hiacynt, i szarłat, i karmazyn dwakroć farbowany, i bisior, i sierść kozią,
5
et pelles aríetum rubricátas, pellésque iánthinas, et ligna setim:
I skóry baranie czerwono farbowane, i skóry fiołkowe, i drzewo Setim:
6
óleum ad luminária concinnánda: arómata in unguéntum, et thymiámata boni odóris:
Oliwę do przyprawienia światła, wonne rzeczy na maść, i kadzenia dobrej woniej:
7
lápides onýchinos, et gemmas ad ornándum ephod, ac rationále.
Kamienie onychiny, i drogie kamienie na ozdobienie Epchod i Rationała.
8
Faciéntque mihi sanctuárium, et habitábo in médio eórum:
I uczynią mi Świątnicę, i będę mieszkał w pośrodku ich:
9
iuxta omnem similitúdinem tabernáculi quod osténdam tibi, et ómnium vasórum in cultum eius: sicque faciétis illud:
Wedle wszystkiego podobną przybytku, który ukaże tobie, i wszystkiego naczynia ku służbie jego: A uczynicie ją tak:
10
arcam de lignis setim compíngite, cuius longitúdo hábeat duos et semis cúbitos: latitúdo, cúbitum et dimídium: altitúdo, cúbitum simíliter ac semíssem.
Skrzynię z drzewa Setim spójcie, której długość niech ma pół trzecia łokcia, szerokość półtora, wysokość także półtora.
11
Et deaurábis eam auro mundíssimo intus et foris: faciésque supra, corónam áuream per circúitum:
I pozłocisz ją złotem co naczystszem wewnątrz i z wierzchu: i uczynisz na niej koronę złotą wkoło:
12
et quátuor círculos áureos, quos pones per quátuor arcæ ángulos: duo círculi sint in látere uno, et duo in áltero.
I cztery kolca złote, które przyprawisz do czterech węgłów skrzynie: dwa kolca niech będą na jednym boku, a dwa na drugim.
13
Fácies quoque vectes de lignis setim, et opéries eos auro.
Uczynisz też drążki z drzewa Setim, i powleczesz je złotem:
14
Inducésque per círculos qui sunt in arcæ latéribus, ut portétur in eis:
I przewleczesz je przez kolca, które są na bokach skrzynie, aby ją na nich noszono:
15
qui semper erunt in círculis, nec unquam extrahéntur ab eis.
Które zawsze będą w kolcach, a nigdy z nich wyjęte nie będą.
16
Ponésque in arca testificatiónem quam dabo tibi.
I włożysz do skrzynie świadectwo, które dam tobie.
17
Fácies et propitiatórium de auro mundíssimo: duos cúbitos et dimídium tenébit longitúdo eius, et cúbitum ac semíssem latitúdo.
Uczynisz i ubłagalnią ze złota naczystszego: półtrzecia łokcia będzie miała długość jej, a półtora łokcia szerokość.
18
Duos quoque chérubim áureos et prodúctiles fácies, ex utráque parte oráculi.
Dwa też Cherubiny złote i bite uczynisz po obu stron wyrocznice.
19
Cherub unus sit in látere uno, et alter in áltero.
Cherub jeden niech będzie na jednym boku, a drugi na drugim.
20
Utrúmque latus propitiatórii tegant expandéntes alas, et operiéntes oráculum, respiciántque se mútuo versis vúltibus in propitiatórium quo operiénda est arca,
Obadwa boki ubłagalnie niechaj zakrywają rozścięgając skrzydła, a zakrywając ubłagalnią, i niechaj jeden na drugiego patrzy, obróciwszy twarzy na ubłagalnią, którą ma być nakryta skrzynia.
21
in qua pones testimónium quod dabo tibi.
Do której włożysz świadectwo, które dam tobie.
22
Inde præcípiam, et loquar ad te supra propitiatórium, ac de médio duórum chérubim, qui erunt super arcam testimónii, cuncta quæ mandábo per te fíliis Israel.
Z tamtąd będę przykazował, będę mówił do ciebie, nad ubłagalnią i z pośrodku dwu Cherubów, którzy będą na skrzyni świadectwa, wszystko co rozkażę przez cię synom Izraelowym:
23
Fácies et mensam de lignis setim, habéntem duos cúbitos longitúdinis, et in latitúdine cúbitum, et in altitúdine cúbitum et semíssem.
Uczynisz też i stół z drzewa Setim, mający dwa łokcia wzdłuż, a łokieć w szerz, a na zwyż półtora łokcia.
24
Et inaurábis eam auro puríssimo: faciésque illi lábium áureum per circúitum,
I pozłocisz ji złotem naczystszem: i uczynisz mu listwę złotą w koło,
25
et ipsi lábio corónam interrásilem altam quátuor dígitis: et super illam, álteram corónam auréolam.
A na listwie koronę miejscami gładką, na cztery palce wysoką, a na niej drugą koronę złociuchną.
26
Quátuor quoque círculos áureos præparábis, et pones eos in quátuor ángulis eiúsdem mensæ per síngulos pedes.
Zgotujesz też cztery kolca złote, i przyprawisz je do czterech węgłów tegoż stoła każdej nogi.
27
Subter corónam erunt círculi áurei, ut mittántur vectes per eos, et possit mensa portári.
Pod koroną będą kolca złote, aby drążki przez nie przewłóczono, a możono stół nosić.
28
Ipsos quoque vectes fácies de lignis setim, et circúmdabis auro ad subvehéndam mensam.
Same też drążki uczynisz z drzewa Setim, i powleczesz złotem dla noszenia stołu.
29
Parábis et acetábula, ac phíalas, thuríbula, et cýathos, in quibus offerénda sunt libámina, ex auro puríssimo.
Sprawisz też miski i czasze, kadzielnice i kubki, w których mają być ofiarowane mokre ofiary ze złota naczystszego.
30
Et pones super mensam panes propositiónis in conspéctu meo semper.
I będziesz kładł na stół chleby pokładne przed obliczem mojem zawsze.
31
Fácies et candelábrum dúctile de auro mundíssimo, hastíle eius, et cálamos, scyphos, et sphǽrulas, ac lília ex ipso procedéntia.
Uczynisz też lichtarz ukowany ze złota naczystszego, słupiec jego i pióra, czaszki i gałki, i lilje z niego pochodzące,
32
Sex cálami egrediéntur de latéribus, tres ex uno látere, et tres ex áltero.
Sześć piór wynidzie z boków, trzy z boku jednego, a trzy z drugiego.
33
Tres scyphi quasi in nucis modum per cálamos síngulos, sphæruláque simul, et lílium: et tres simíliter scyphi instar nucis in cálamo áltero, sphæruláque simul et lílium. Hoc erit opus sex calamórum, qui producéndi sunt de hastíli.
Trzy czaszki jakoby na kształt orzecha na każdem piórze, i gałka wespół i lilia: i także trzy czaszki na kształt orzecha na piórze drugiem, i gałka wespół i lilia, ta będzie robota sześci piór, które mają wywiedzione być z słupca:
34
In ipso autem candelábro erunt quátuor scyphi in nucis modum, sphærulǽque per síngulos, et lília.
Ale na samym lichtarzu będą cztery czaszki na kształt orzecha, gałki też u każdej i lilje.
35
Sphǽrulæ sub duóbus cálamis per tria loca, qui simul sex fiunt procedéntes de hastíli uno.
Gałki pod dwiema piórami na trzech miejscach, których wespół sześć będzie wychodzących z słupca jednego.
36
Et sphǽrulæ ígitur et cálami ex ipso erunt, univérsa ductília de auro puríssimo.
A tak, i gałki i pióra z niego będą wszystkie ukowane ze złota naczystszego.
37
Fácies et lucérnas septem, et pones eas super candelábrum, ut lúceant ex advérso.
Uczynisz też siedm lamp, a postawisz je na lichtarzu, aby świeciły na przeciwko.
38
Emunctória quoque, et ubi quæ emúncta sunt exstinguántur, fiant de auro puríssimo.
Nożyczki też, i w czem ustrzyżki będą gaszone, niech będą ze złota naczystszego.
39
Omne pondus candelábri cum univérsis vasis suis habébit taléntum auri puríssimi.
Wszystka waga lichtarza ze wszystkiem naczyniem jego, będzie miała talent złota naczystszego.
40
Inspice, et fac secúndum exémplar quod tibi in monte monstrátum est.
Patrzaj a uczyń na kształt, któryć na górze ukazany jest.
1
Tabernáculum vero ita fácies: decem cortínas de bysso retórta, et hyacíntho, ac púrpura, coccóque bis tincto, variátas ópere plumário fácies.
Przybytek zasię tak uczynisz: Dziesięć opon z bisioru kręconego, i z hiacyntu, i szarłatu, z karmazynu dwakroć farbowanego z odmiennych maści, robotą haftarską uczynisz.
2
Longitúdo cortínæ uníus habébit vigínti octo cúbitos: latitúdo, quátuor cubitórum erit. Uníus mensúræ fient univérsa tentória.
Dłuż opony jednej, będzie miała ośm i dwadzieścia łokiet: szerz na cztery łokcie będzie. Pod jedną miarą uczynione będą wszystkie opony.
3
Quinque cortínæ sibi iungéntur mútuo, et áliæ quinque nexu símili cohærébunt.
Pięć opon będą spinane, jedna z drugą, i druga pięć także złączone będą.
4
Ansulas hyacínthinas in latéribus ac summitátibus fácies cortinárum, ut possint ínvicem copulári.
Petliczki z hiacyntu po bokach i po wierzchach opon uczynisz: aby się mogły jedna z drugą spinać.
5
Quinquagénas ánsulas cortína habébit in utráque parte, ita insértas ut ansa contra ansam véniat, et áltera álteri possit aptári.
Pięćdziesiąt petlic opona będzie miała po obu stronach, tak przyprawionych, aby petlica przeciw petlicy przyszła, a jedna mogła się spiąć z drugą.
6
Fácies et quinquagínta círculos áureos quibus cortinárum vela iungénda sunt, ut unum tabernáculum fiat.
Uczynisz też pięćdziesiąt kółek złotych, któremi opon zasłony spięte być mają, żeby przybytek był jeden.
7
Fácies et saga cilicína úndecim, ad operiéndum tectum tabernáculi.
Uczynisz też dek włosianych jedenaście, dla okrywania przykrycia przybytku.
8
Longitúdo sagi uníus habébit trigínta cúbitos: et latitúdo, quátuor: æqua erit mensúra sagórum ómnium.
Długość deki jednej będzie miała trzydzieści łokiet, a szerokość cztery: równa miara będzie wszystkich dek.
9
E quibus quinque iunges seórsum, et sex sibi mútuo copulábis, ita ut sextum sagum in fronte tecti dúplices.
Z których pięć zepniesz osobno, a sześć złączysz jedne z drugą: tak żebyś szóstą dekę na czele przykrycia we dwoje złożył.
10
Fácies et quinquagínta ansas in ora sagi uníus, ut coniúngi cum áltero queat, et quinquagínta ansas in ora sagi altérius, ut cum áltero copulétur.
Poczynisz też pięćdziesiąt, petlic na kraju deki jednej, aby się mogła z druga spinać: i pięćdziesiąt petlic na kraju drugiej deki, aby się z drugą złączyła.
11
Fácies et quinquagínta fíbulas ǽneas quibus iungántur ansæ, ut unum ex ómnibus operiméntum fiat.
K temu uczynisz pięćdziesiąt haftek miedzianych, które niby petlice były zapinane, aby jedno ze wszystkich przykrycie było.
12
Quod autem superfúerit in sagis quæ parántur tecto, id est unum sagum quod ámplius est, ex medietáte eius opéries posterióra tabernáculi.
A co zbywać będzie z dek, które się na przykrycie gotują, to jest, jedna deka, która zbywa, połowicą jej zakryjesz tył przybytku.
13
Et cúbitus ex una parte pendébit, et alter ex áltera qui plus est in sagórum longitúdine, utrúmque latus tabernáculi prótegens.
A po jednej stronie łokieć będzie wisiał, a drugi po drugiej, który zbywa w długości dek, okrywając obadwa boki przybytku.
14
Fácies et operiméntum áliud tecto de péllibus aríetum rubricátis: et super hoc rursum áliud operiméntum de iánthinis péllibus.
Uczynisz też przykrycie drugie na wierzch z skór baranich czerwono farbowanych: a nad to jeszcze inne przykrycie z skór fiołkowej farby.
15
Fácies et tábulas stantes tabernáculi de lignis setim,
Naczynisz też deszczek stojących przybytku z drzewa Setim,
16
quæ síngulæ denos cúbitos in longitúdine hábeant, et in latitúdine síngulos ac semíssem.
Z których każda dziesięć łokiet będzie mieć na dłużą, a na szerzą półtora.
17
In latéribus tábulæ, duæ incastratúræ fient, quibus tábula álteri tábulæ connectátur: atque in hunc modum cunctæ tábulæ parabúntur.
Na bokach deszczki, dwoje fugowanie będzie, któremi deszczka jedna z drugą się spoi: i tym sposobem wszystkie deszczki będą zgotowane.
18
Quarum vigínti erunt in látere meridiáno quod vergit ad austrum.
Z których dwadzieścia będą na południowym boku, który patrzy na wiatr południowy.
19
Quibus quadragínta bases argénteas fundes, ut binæ bases síngulis tábulis per duos ángulos subiciántur.
Którym czterdzieści podstawków srebrnych ulejesz, aby po dwu podstawku pod każdą deszczką na dwu węgłach było podłożono.
20
In látere quoque secúndo tabernáculi quod vergit ad aquilónem, vigínti tábulæ erunt,
Na drugim też boku przybytku, który patrzy na północy, dwadzieścia deszczek będzie.
21
quadragínta habéntes bases argénteas, binæ bases síngulis tábulis supponéntur.
Mający czterdzieści podstawków srebrnych: dwa podstawki pod każdą deszczką będą podłożone.
22
Ad occidentálem vero plagam tabernáculi fácies sex tábulas,
A na zachodnią stronę przybytku uczynisz sześć deszczek,
23
et rursum álias duas quæ in ángulis erigántur post tergum tabernáculi.
I zasię inne dwie, które na węgłach niech będą postawione na zadzie przybytku.
24
Erúntque coniúnctæ a deórsum usque sursum, et una omnes compágo retinébit. Duábus quoque tábulis quæ in ángulis ponéndæ sunt, símilis iunctúra servábitur.
I będą spojone od dołu aż do wierzchu, a wszystkie jedna fuga będzie trzymała. Dwiema też deszczkam, które na węgłach postawione być mają, takież spojenie zostawione będzie.
25
Et erunt simul tábulæ octo, bases eárum argénteæ sédecim, duábus básibus per unam tábulam supputátis.
A będzie pospołu ośm deszczek, a podstawków ich srebrnych szesnaście, dwa podstawki na jednę deszczkę licząc.
26
Fácies et vectes de lignis setim quinque ad continéndas tábulas in uno látere tabernáculi,
Uczynisz i drążki z drzewa Setim, pięć na zatrzymanie deszczek po jednym boku przybytku,
27
et quinque álios in áltero, et eiúsdem númeri ad occidentálem plagam:
A pięć drugich po innym, i tyle drugie na stronę zachodnią:
28
qui mitténtur per médias tábulas a summo usque ad summum.
Które będą przewleczone przez pośrodek deszczek od końca do końca.
29
Ipsas quoque tábulas deaurábis, et fundes in eis ánnulos áureos per quos vectes tabuláta contíneant: quos opéries láminis áureis.
Sa ne też deszczki pozłocisz, a ulejesz na nie kolca złote, przez któreby drążki spojone deszczki trzymały: które okryjesz blachami złotemi.
30
Et ériges tabernáculum iuxta exémplar quod tibi in monte monstrátum est.
I wystawisz przybytek tym kształtem, któryć na górze ukazano.
31
Fácies et velum de hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta, ópere plumário et pulchra varietáte contéxtum:
Uczynisz i zasłonę z hiacyntu i z szarłatu i z karmazynu dwakroć farbowanego, i z bisioru kręconego, robotą haftarską, i piękną odmianą utkaną.
32
quod appéndes ante quátuor colúmnas de lignis setim, quæ ipsæ quidem deaurátæ erunt, et habébunt cápita áurea, sed bases argénteas.
Którą zawiesisz przed czterema słupami z drzewa Setim, które acz same pozłocone będą, i mieć będą kapitella złote, ale podstawki srebrne.
33
Inserétur autem velum per círculos, intra quod pones arcam testimónii, quo et sanctuárium, et sanctuárii sanctuária dividéntur.
A zawleczona będzie zasłona przez kolca, za którą postawisz skrzynię świadectwa, która między świątnicą i świątnicami świątnice dzielić będzie.
34
Pones et propitiatórium super arcam testimónii in Sancto sanctórum:
Położysz i Ubłagalnią na skrzyni świadectwa w świętym świętych:
35
mensámque extra velum: et contra mensam candelábrum in látere tabernáculi meridiáno: mensa enim stabit in parte aquilónis.
I stół przed zasłoną: a przeciwko stołowi lichtarz na boku przybytku południowym: stół bowiem będzie stał na stronie północnej.
36
Fácies et tentórium in intróitu tabernáculi de hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta, ópere plumárii.
Uczynisz i tendę we drzwiach przybytku z hiacyntu modrego, i szarłatu, karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego robotą, haftarską.
37
Et quinque colúmnas deaurábis lignórum setim, ante quas ducétur tentórium: quarum erunt cápita áurea, et bases ǽneæ.
I pięć słupów pozłocisz drzewa Setim, przed któremi rozciągniona będzie tenda: których kapitella będą złote, a podstawki miedziane.
1
Fácies et altáre de lignis setim, quod habébit quinque cúbitos in longitúdine, et tótidem in latitúdine, id est, quadrum, et tres cúbitos in altitúdine.
Uczynisz i ołtarz z drzewa Setim, który będzie miał pięć łokiet w dłuż, a także wiele w szerz to jest, kwadratowy, a trzy łokcie w zwyż.
2
Córnua autem per quátuor ángulos ex ipso erunt: et opéries illud ære.
Rogi zaś na czterech węgłach z niego wynidą: i okryjesz ji miedzią.
3
Faciésque in usus eius lebétes ad suscipiéndos cíneres, et fórcipes atque fuscínulas, et ígnium receptácula: ómnia vasa ex ære fabricábis.
I naczynisz ku potrzebam jego, kotłów dla zsypowania popiołu, i kleszcze; i widełki, i naczynia do brania w się ognia, wszystkie naczynia z miedzi poczynisz.
4
Craticulámque in modum retis ǽneam: per cuius quátuor ángulos erunt quátuor ánnuli ǽnei.
Kratkę też na kształt sieci miedzianą, u której na czterech rogach będą cztery kółka miedziane,
5
Quos pones subter árulam altáris: erítque cratícula usque ad altáris médium.
Które włożysz pod ognisko ołtarza, i będzie kratka aż do pół ołtarza.
6
Fácies et vectes altáris de lignis setim duos, quos opéries láminis ǽneis:
Uczynisz też dwa drążki do ołtarza z drzewa Setim, które oprawisz blachami miedzianemi.
7
et indúces per círculos, erúntque ex utróque látere altáris ad portándum.
I przewleczesz przez kolca, i będą z obu stron ołtarza do noszenia.
8
Non sólidum, sed ináne et cavum intrínsecus fácies illud, sicut tibi in monte monstrátum est.
Nie zupełny, ale czczy i próżny wewnątrz uczynisz ji, jakoć na górze pokazano.
9
Fácies et átrium tabernáculi, in cuius austráli plaga contra merídiem erunt tentória de bysso retórta: centum cúbitos unum latus tenébit in longitúdine.
Uczynisz i sień przybytku, w której po stronie południowej przeciw południu będą opony z bisioru kręconego: sto łokci jedna strona będzie mieć na dłużą.
10
Et colúmnas vigínti cum básibus tótidem ǽneis, quæ cápita cum cælatúris suis habébunt argéntea.
A słupów dwadzieścia z także wielą podstawków miedzianych: które będą miały kapitella z rzezaniem swojem srebrne.
11
Simíliter et in látere aquilónis per longum erunt tentória centum cubitórum, colúmnæ vigínti, et bases ǽneæ eiúsdem númeri, et cápita eárum cum cælatúris suis argéntea.
Tymże też sposobem na północnej stronie w dłuż będą opony na sto łokci, słupów dwadzieścia, i podstawków miedzianych pod tąż liczbą, a kapitella słupów z rzezaniem swojem srebrne.
12
In latitúdine vero átrii, quod réspicit ad occidéntem, erunt tentória per quinquagínta cúbitos, et colúmnæ decem, basésque tótidem.
A w szerokości sieni, która patrzy na zachód, będą opony na pięćdziesiąt łokiet, a słupów dziesięć, i podstawków ich także wiele.
13
In ea quoque átrii latitúdine, quæ réspicit ad oriéntem, quinquagínta cúbiti erunt.
W tejże też szerokości sieni, która patrzy na wschód słońca, pięćdziesiąt łokci będzie,
14
In quibus quíndecim cubitórum tentória láteri uno deputabúntur, columnǽque tres et bases tótidem:
W których piętnaście łokiet opony, jednej stronie naznaczone będą, i trzy słupy i także wiele podstawków:
15
et in látere áltero erunt tentória cúbitos obtinéntia quíndecim, colúmnæ tres, et bases tótidem.
A na drugiej stronie będą opony mające piętnaście łokci, słupy trzy i także wiele podstawków.
16
In intróitu vero átrii fiet tentórium cubitórum vigínti ex hyacíntho et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta, ópere plumárii: colúmnas habébit quátuor, cum básibus tótidem.
A w weściu do sieni sprawią oponę na dwudziestu łokiet z hiacyntu, i z szarłatu, i z karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego, robotą haftarską: słupy cztery będzie miała, z także wielą podstawków.
17
Omnes colúmnæ átrii per circúitum vestítæ erunt argénteis láminis, capítibus argénteis, et básibus ǽneis.
Wszystkie słupy sieni w koło będą powleczone srebrnemi blachami z kapitellami srebrnemi i z podstawkami miedzianemi.
18
In longitúdine occupábit átrium cúbitos centum, in latitúdine quinquagínta, altitúdo quinque cubitórum erit: fiétque de bysso retórta, et habébit bases ǽneas.
Wzdłuż zastąpi sień sto łokiet, w szerz pięćdziesiąt, wzwyż na piąci łokiet będzie, a będzie z bisioru kręconego, i będzie miała podstawki miedziane.
19
Cuncta vasa tabernáculi in omnes usus et cæremónias, tam paxíllos eius quam átrii, ex ære fácies.
Wszystko naczynie przybytku ku wszelakim potrzebam i obrzędom, tak kołki jego, jako i sieni z miedzi poczynisz.
20
Prǽcipe fíliis Israel ut áfferant tibi óleum de arbóribus olivárum puríssimum, pilóque contúsum: ut árdeat lucérna semper
Przykaż synom Izraelowym, aby przynieśli do ciebie oliwy z oliwnego drzewa co naczystszej, w stępie tłuczonej: aby gorzała lampa zawsze.
21
in tabernáculo testimónii, extra velum quod oppánsum est testimónio. Et collocábunt eam Aaron et fílii eius, ut usque mane lúceat coram Dómino. Perpétuus erit cultus per successiónes eórum a fíliis Israel.
W przybytku świadectwa, przed zasłoną, która jest zawieszona przed świadectwem. A będą ją stawiać Aaron i synowie jego, aby aż do poranku świeciła przed Panem. Wieczna będzie służba przez sukcessye ich od synów Izraelowych.
1
Applica quoque ad te Aaron fratrem tuum cum fíliis suis de médio filiórum Israel, ut sacerdótio fungántur mihi: Aaron, Nadab, et Abiu, Eleázar, et Ithamar.
Przyłącz też do siebie Aarona brata twego z synami jego, z pośrodku synów Izraelowych, aby mi urząd kapłański sprawowali: Aaron, Nadab, i Abiu, Eleazar, i Itamsar:
2
Faciésque vestem sanctam Aaron fratri tuo in glóriam et decórem.
I sprawisz szaty święte Aaronowi bratu twemu ku czci i ozdobie.
3
Et loquéris cunctis sapiéntibus corde, quos replévi spíritu prudéntiæ, ut fáciant vestes Aaron, in quibus sanctificátus minístret mihi.
I będziesz mówił wszystkim mądrego serca, którem napełnił duchem umiejętności, aby uczynili szaty Aaronowi, w którychby mi poświęcony służył.
4
Hæc autem erunt vestiménta quæ fáciet: Rationále et superhumerále, túnicam et líneam strictam, cídarim et bálteum. Fácient vestiménta sancta fratri tuo Aaron et fíliis eius, ut sacerdótio fungántur mihi.
A szaty, które poczynią te będą: Rationał i Naramiennik, szatę i koszulę wązką, czapkę i pas. Uczynią święte szaty Aaronowi bratu twemu i synom jego, aby mi kapłański urząd sprawowali.
5
Accipiéntque aurum, et hyacínthum, et púrpuram, coccúmque bis tinctum, et byssum.
I nabiorą złota, i hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru.
6
Fácient autem superhumerále de auro et hyacíntho et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta, ópere polýmito.
Ale Naramiennik uczynią ze złota i hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego robotą haftarską.
7
Duas oras iunctas habébit in utróque látere summitátum, ut in unum rédeant.
Dwa kraje będzie miał złączone na obudwu bokach końców, żeby się w jedno zeszły.
8
Ipsa quoque textúra et cuncta óperis varíetas erit ex auro et hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta.
Samo też tkanie i wszystka rozmaitość roboty będzie ze złota, i z hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego.
9
Sumésque duos lápides onýchinos, et sculpes in eis nómina filiórum Israel:
I weźmiesz dwa kamienia Onychiny, i wyryjesz na nich imiona synów Izraelowych.
10
sex nómina in lápide uno, et sex réliqua in áltero, iuxta órdinem nativitátis eórum.
Sześć imion na jednym kamieniu, a sześć drugich na drugim według porządku narodzenia ich.
11
Opere sculptóris et cælatúra gemmárii, sculpes eos nomínibus filiórum Israel, inclúsos auro atque circúmdatos:
Robotą sznicera i rzeżących kamienie drogie, wyryjesz je imiony synów Izraelowych, i osadzisz je we złote osadzenia:
12
et pones in utróque látere superhumerális, memoriále fíliis Israel. Portabítque Aaron nómina eórum coram Dómino super utrúmque húmerum, ob recordatiónem.
I położysz na obu bokach naramiennika pamiątkę synów Izraelowych. I będzie nosił Aaron imiona ich przed Panem na obu ramionach, dla wspominania.
13
Fácies et uncínos ex auro,
Uczynisz też i haczki ze złota,
14
et duas caténulas ex auro puríssimo sibi ínvicem cohæréntes, quas ínseres uncínis.
I dwa łańcuszki z naczystszego złota wespółek się dzierżące, które założysz na haczki.
15
Rationále quoque iudícii fácies ópere polýmito iuxta textúram superhumerális, ex auro, hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta.
Rationał też sądu urobisz haftarską robotą, według tkania Naramiennika, ze złota, z hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego i bisioru kręconego.
16
Quadrángulum erit et duplex: mensúram palmi habébit tam in longitúdine quam in latitúdine.
Czworograniasty będzie i dwoisty: miarę piędzi będzie miał, tak w zdłuż jako w szerz.
17
Ponésque in eo quátuor órdines lápidum: in primo versu erit lapis sárdius, et topázius, et smarágdus:
I nasadzisz weń cztery rzędy kamienia. W pierwszym rzędzie będzie kamień Sardius, i Topasius, i Smarag:
18
in secúndo carbúnculus, sapphírus, et iaspis:
We wtórym Karbunculus, Saphir, i Jaspis,
19
in tértio ligúrius, achátes, et amethýstus:
W trzecim, Ligurius, Achates i Amethist:
20
in quarto chrysólithus, onýchinus, et berýllus: inclúsi auro erunt per órdines suos.
W czwartym, Chrysolit, Onychin, i Berył: będą osadzone we złoto w rzędziech swoich.
21
Habebúntque nómina filiórum Israel: duódecim nomínibus cælabúntur, sínguli lápides nomínibus singulórum per duódecim tribus.
I będą miały imiona synów Izraelowych: dwanaście imion będą wyrzezane, każdy kamień imieniem każdego, przez dwanaście pokolenia.
22
Fácies in rationáli caténas sibi ínvicem cohæréntes ex auro puríssimo:
Uczynisz w Rationale łańcuszki, jeden drugiego się dzierżący, ze złota naczystszego:
23
et duos ánnulos áureos, quos pones in utráque rationális summitáte:
I dwa pierścienie złote, które przyprawisz przy obu końcach Rationału:
24
catenásque áureas iunges ánnulis, qui sunt in margínibus eius:
A łańcuchy złote złączysz pierścieniami, które są na krajach jego:
25
et ipsárum catenárum extréma duóbus copulábis uncínis in utróque látere superhumerális quod rationále réspicit.
A samych łańcuchów końce, dwiema haczkami spoisz, na obudwu bokach naramiennika, który jest przeciwko Rationałowi.
26
Fácies et duos ánnulos áureos, quos pones in summitátibus rationális, in oris, quæ e regióne sunt superhumerális, et posterióra eius aspíciunt.
Uczynisz i dwa pierścienie złote, które przyprawisz na końcach Rationału, na krajach, które są przeciwko naramiennikowi i ku tyłowi jego się mają.
27
Necnon et álios duos ánnulos áureos, qui ponéndi sunt in utróque látere superhumerális deórsum, quod réspicit contra fáciem iunctúræ inferióris, ut aptári possit cum superhumeráli,
K temu i drugie dwa pierścienie złote, które mają być położone na obu bokach naramiennika na dół, który patrzy przeciw spojeniu dolnemu, aby się mógł przystosować z naramiennikiem,
28
et stringátur rationále ánnulis suis cum ánnulis superhumerális vitta hyacínthina, ut máneat iunctúra fabrefácta, et a se ínvicem rationále et superhumerále néqueant separári.
I spiął się Rationał pierścieniami swemi z pierścieniami naramiennika sznurem hiacyntowym, iżeby trwało spojenie pięknie urobione: a Rationał i Naramiennik od siebie niemogły być odłączone.
29
Portabítque Aaron nómina filiórum Israel in rationáli iudícii super pectus suum, quando ingrediétur sanctuárium, memoriále coram Dómino in ætérnum.
I będzie nosił Aaron imiona synów Izraelowych w Rationale sądu na piersiach swoich, gdy będzie wchodził do świątnice, pamiątkę przed Panem na wieki.
30
Pones autem in rationáli iudícii Doctrínam et Veritátem, quæ erunt in péctore Aaron, quando ingrediétur coram Dómino: et gestábit iudícium filiórum Israel in péctore suo, in conspéctu Dómini semper.
A położysz na Rationale sądu, Naukę i Prawdę, które będą na piersiach Aaronowych, gdy wnidzie przed Pana: i poniesie sąd synów Izraelowych na piersiach swoich przed obliczem Pańskiem zawżdy.
31
Fácies et túnicam superhumerális totam hyacínthinam,
Uczynisz też szatę Naramiennika wszystkę z hiacyntu,
32
in cuius médio supra erit capítium, et ora per gyrum eius téxtilis, sicut fíeri solet in extrémis véstium pártibus, ne fácile rumpátur.
U której we środku na wierzchu będzie kaplerzyk, a brama około niego tkana, jako bywa na krajach szat, aby się łacno nie zdarł.
33
Deórsum vero, ad pedes eiúsdem túnicæ, per circúitum, quasi mala púnica fácies, ex hyacíntho, et púrpura, et cocco bis tincto, mixtis in médio tintinnábulis,
A u dołu przy nogach tejże szaty w około uczynisz jako malogranaty z hiacyntu i szarłatu, i z karmazynu dwakroć farbowanego, przeplatając w pośrodku dzwonki w koło,
34
ita ut tintinnábulum sit áureum et malum púnicum: rursúmque tintinnábulum áliud áureum et malum púnicum.
Tak żeby dzwoneczek był złoty, a malogranat: i drugi dzwoneczek złoty i malogranat.
35
Et vestiétur ea Aaron in offício ministérii, ut audiátur sónitus quando ingréditur et egréditur sanctuárium in conspéctu Dómini, et non moriátur.
A w tę szatę będzie się obłóczył Aaron w odprawowaniu służby, żeby słyszano dźwięk kiedy wchodzi i wychodzi z świątnic przed obliczem Pańskiem i nie umarł.
36
Fácies et láminam de auro puríssimo, in qua sculpes ópere cælatóris, Sanctum Dómino.
Uczynisz też blachę ze złota naczystszego: na której wyryjesz robotą sznicerską Święte Panu.
37
Ligabísque eam vitta hyacínthina, et erit super tiáram,
I przywiążesz ją sznurem z hiacyntu, i będzie na czapce,
38
ímminens fronti pontíficis. Portabítque Aaron iniquitátes eórum, quæ obtulérunt et sanctificavérunt fílii Israel, in cunctis munéribus et donáriis suis. Erit autem lámina semper in fronte eius, ut placátus sit eis Dóminus.
Nad czołem nawyższego kapłana: i poniesie Aaron nieprawość tych rzeczy, które ofiarowali, i poświęcili synowie Izraelowi we wszystkich darach i upominkach swoich. A blacha będzie zawżdy na czele jego, aby im był miłościw Pan.
39
Stringésque túnicam bysso, et tiáram býssinam fácies, et bálteum ópere plumárii.
I ścieśnisz szatę bisiorem, i uczynisz czapkę z bisioru, i pas robotą haftarską.
40
Porro fíliis Aaron túnicas líneas parábis et bálteos ac tiáras in glóriam et decórem:
Ale synom Aaronowym szaty lniane poczynisz, i pasy, i czapki, ku czci i ku ozdobie:
41
vestiésque his ómnibus Aaron fratrem tuum et fílios eius cum eo. Et cunctórum consecrábis manus, sanctificabísque illos, ut sacerdótio fungántur mihi.
I ubierzesz w to wszystko Aarona brata twego, i syny jego z nim. I wszystkich ręce poświecisz i świętemi je uczynisz, aby mi kapłański urząd sprawowali.
42
Fácies et feminália línea, ut opériant carnem turpitúdinis suæ, a rénibus usque ad fémora:
Poczynisz też im ubrania lniane, aby zakryli ciało sromoty swej, od biódr aż do udów:
43
et uténtur eis Aaron et fílii eius quando ingrediéntur tabernáculum testimónii, vel quando appropínquant ad altáre ut minístrent in sanctuário, ne iniquitátis rei moriántur. Legítimum sempitérnum erit Aaron, et sémini eius post eum.
A będą ich używać Aaron i synowie jego, kiedy wchodzić będą do przybytku świadectwa, abo gdy przystępują do ołtarza, aby służyli w świątnicy, żeby winni grzechu nie umarli. Prawo wieczne będzie Aaronowi i nasieniu jego po nim.
1
Sed et hoc fácies, ut mihi in sacerdótio consecréntur. Tolle vítulum de arménto, et aríetes duos immaculátos,
Ale i to uczynisz, żeby mi byli na kapłaństwo poświęceni. Weźmi cielca z stada i dwa barany bez makuły.
2
panésque ázymos, et crústulam absque ferménto, quæ conspérsa sit óleo, lágana quoque ázyma óleo lita: de símila tritícea cuncta fácies.
I chleby przaśne, i osuch bez kwasu, któryby był oliwą zaczyniony, kreple też przaśne oliwą namazane: z przednej mąki pszenicznej, wszystkiego naczynisz.
3
Et pósita in canístro ófferes: vítulum autem et duos aríetes.
A włożywszy w kosz ofiarujesz: a cielca i dwu baranów.
4
Et Aaron ac fílios eius applicábis ad óstium tabernáculi testimónii. Cumque láveris patrem cum fíliis suis aqua,
I przywiedziesz Aarona i syny jego do drzwi przybytku świadectwa. A omywszy ojca z synmi jego wodą,
5
índues Aaron vestiméntis suis, id est, línea et túnica, et superhumeráli et rationáli, quod constrínges bálteo.
Obleczesz Aarona w szaty jego: to jest w koszulę i w szatę, i w naramiennik, i w Rationał, który ściągniesz pasem.
6
Et pones tiáram in cápite eius, et láminam sanctam super tiáram,
I włożysz czapkę na głowę jego, i blachę świętą na czapkę,
7
et óleum unctiónis fundes super caput eius: atque hoc ritu consecrábitur.
I olejek namazywania wlejesz na głowę jego: a tym sposobem będzie poświęcon.
8
Fílios quoque illíus applicábis, et índues túnicis líneis, cingésque bálteo,
Syny takież jego przywiedziesz, i obleczesz je w szaty lniane, i pasem opaszesz,
9
Aaron scílicet et líberos eius, et impónes eis mitras: erúntque sacerdótes mihi religióne perpétua. Postquam initiáveris manus eórum,
Aarona mówię i syny jego, i włożysz na nie czapki, a będą mi kapłany służbą wieczną. Gdy poświęcisz ręce ich,
10
applicábis et vítulum coram tabernáculo testimónii. Imponéntque Aaron et fílii eius manus super caput illíus,
Przywiedziesz i cielca przed przybytek świadectwa: i włożą Aaron i synowie jego ręce na głowę jego,
11
et mactábis eum in conspéctu Dómini, iuxta óstium tabernáculi testimónii.
I zabijesz go przed oczyma Pańskiemi, u drzwi przybytku świadectwa.
12
Sumptúmque de sánguine vítuli, pones super córnua altáris dígito tuo, réliquum autem sánguinem fundes iuxta basim eius.
A co weźmiesz ze krwie cielca, włożysz na rogi ołtarza palcem twoim, a ostatek krwie wylejesz u podstawnika jego.
13
Sumes et ádipem totum qui óperit intestína, et retículum iécoris, ac duos renes, et ádipem qui super eos est, et ófferes incénsum super altáre:
Weźmiesz też łój wszystek, który okrywa jelita, i odzieżę z wątroby, i dwie nerce, i łój, który na nich jest, i ofiarujesz zapał na ołtarzu.
14
carnes vero vítuli et córium et fimum combúres foris extra castra, eo quod pro peccáto sit.
Mięso zaś cielca, i skórę, i gnój spalisz precz za obozem: przeto, iż za grzech jest.
15
Unum quoque aríetem sumes, super cuius caput ponent Aaron et fílii eius manus.
Jednego też barana weźmiesz, na którego głowę włożą Aaron i synowie jego ręce.
16
Quem cum mactáveris, tolles de sánguine eius, et fundes circa altáre.
Którego gdy zabijesz, weźmiesz ze krwie jego i wylejesz około ołtarza.
17
Ipsum autem aríetem secábis in frusta: lotáque intestína eius ac pedes, pones super concísas carnes, et super caput illíus.
A samego barana na sztuki zrąbiesz, a omywszy trzewa jego i nogi, włożysz na zrąbane mięso, i na głowę jego.
18
Et ófferes totum aríetem in incénsum super altáre: oblátio est Dómino, odor suavíssimus víctimæ Dómini.
I ofiarujesz całego barana na zapał na ołtarzu: ofiara jest Panu, wonność nawdzięczniejsza ofiary Pańskiej.
19
Tolles quoque aríetem álterum, super cuius caput Aaron et fílii eius ponent manus.
Weźmiesz też barana drugiego, na którego głowę Aaron i synowie jego włożą ręce.
20
Quem cum immoláveris, sumes de sánguine eius, et pones super extrémum aurículæ dextræ Aaron et filiórum eius, et super póllices manus eórum ac pedis dextri, fundésque sánguinem super altáre per circúitum.
Którego ofiarowawszy, weźmiesz ze krwie jego, i włożysz na koniec ucha prawego Aaronowego i synów jego, i na wielkie palce ręki ich i nogi prawej, i wylejesz krew na ołtarzu w koło.
21
Cumque túleris de sánguine qui est super altáre, et de óleo unctiónis, aspérges Aaron et vestes eius, fílios et vestiménta eórum. Consecratísque ipsis et véstibus,
A gdy już weźmiesz ze krwie, która jest na ołtarzu, i z olejku namazywania: pokropisz Aarona i szaty jego, syny i szaty ich. A poświęciwszy je i szaty,
22
tolles ádipem de aríete, et caudam et arvínam, quæ óperit vitália, ac retículum iécoris, et duos renes, atque ádipem, qui super eos est, armúmque dextrum, eo quod sit áries consecratiónis:
Weźmiesz z barana łój, i ogon, i tłustość, która okrywa wnętrze, i odzieżę wątroby, i dwie nerce, i łój, który jest na nich, i łopatkę prawą, przeto, iż jest baran poświęcenia:
23
tortámque panis uníus, crústulam conspérsam óleo, láganum de canístro azymórum, quod pósitum est in conspéctu Dómini:
I bochen chleba jeden, osuch oliwą pokropiony, i krepel z kosza przaśników, który przed obliczem Pańskiem jest postawiony.
24
ponésque ómnia super manus Aaron et filiórum eius, et sanctificábis eos élevans coram Dómino.
I włożysz to wszystko na ręce Aarona i synów jego, i poświęcisz je podnosząc przed Panem.
25
Suscipiésque univérsa de mánibus eórum: et incéndes super altáre in holocáustum, odórem suavíssimum in conspéctu Dómini, quia oblátio eius est.
I weźmiesz wszystko z ręku ich: i zapalisz na ołtarzu na całopalenie, wonność nawdzięczniejszą przed obliczem Pańskiem, bo ofiara jego jest.
26
Sumes quoque pectúsculum de aríete, quo initiátus est Aaron, sanctificabísque illud elevátum coram Dómino, et cedet in partem tuam.
Weźmiesz też mostek z barana, którym jest poświęcon Aaron, i poświęcisz ji podnosząc przed Panem, i dostanie się na twoję część.
27
Sanctificabísque et pectúsculum consecrátum, et armum quem de aríete separásti,
I poświęcisz i mostek poświęcony i łopatkę, którąś oddzielił z barana,
28
quo initiátus est Aaron et fílii eius, cedéntque in partem Aaron et filiórum eius iure perpétuo a fíliis Israel: quia primitíva sunt et inítia de víctimis eórum pacíficis quæ ófferunt Dómino.
Którym Aaron i synowie jego są poświęceni, i dostaną się na część Aaronową i synów jego prawem wiecznem od synów Izraelowych: bo są pierwociny i przodki ofiar ich zapokojnych, które ofiarują Panu.
29
Vestem autem sanctam, qua utétur Aaron, habébunt fílii eius post eum, ut ungántur in ea, et consecréntur manus eórum.
Ale szatę świętą, której używać będzie Aaron, będą mieć synowie jego po nim, żeby je w niej namazowano i ręce ich poświęcano.
30
Septem diébus utétur illa qui póntifex pro eo fúerit constitútus de fíliis eius, et qui ingrediétur tabernáculum testimónii ut minístret in sanctuário.
Siedm dni będzie jej używał, który miasto niego będzie postanowion nawyższym kapłanem z synów jego, i który będzie wchodził do przybytku świadectwa, aby w świątnicy służył.
31
Aríetem autem consecratiónis tolles, et coques carnes eius in loco sancto:
Ale barana poświecenia weźmiesz, i uwarzysz mięso jego na miejscu świętem:
32
quibus vescétur Aaron et fílii eius. Panes quoque, qui sunt in canístro, in vestíbulo tabernáculi testimónii cómedent,
Które jeść będzie Aaron i synowie jego. Chleby także, które są w koszu w sieni przybytku świadectwa, jeść będą.
33
ut sit placábile sacrifícium, et sanctificéntur offeréntium manus. Alienígena non vescétur ex eis, quia sancti sunt.
Aby była ofiara ubłagalna, a ręce ofiarujących były poświecone. Obcy nie będzie jadł z nich, bo święte są.
34
Quod si remánserit de cárnibus consecrátis, sive de pánibus usque mane, combúres relíquias igni: non comedéntur, quia sanctificáta sunt.
A jeśli co zostanie z mięsa święconego abo z chlebów do zarania, spalisz ostatki ogniem: niebędą ich jeść, bo poświęcone są.
35
Omnia, quæ præcépi tibi, fácies super Aaron et fíliis eius. Septem diébus consecrábis manus eórum:
Wszystko com ci przykazał uczynisz nad Aaronem i nad syny jego. Siedm dni będziesz poświęcał ręce ich:
36
et vítulum pro peccáto ófferes per síngulos dies ad expiándum. Mundabísque altáre cum immoláveris expiatiónis hóstiam, et unges illud in sanctificatiónem.
I cielca za grzech ofiarować będziesz co dzień na oczyścienie. I oczyścisz ołtarz, gdy ofiarujesz ofiarę oczyścienia i namażesz ji na poświęcenie.
37
Septem diébus expiábis altáre, et sanctificábis, et erit Sanctum sanctórum: omnis, qui tetígerit illud, sanctificábitur.
Siedm dni będziesz ołtarz oczyściał i poświęcał, będzie świętym świętych: każdy ktoby się go dotknął będzie poświęcony.
38
Hoc est quod fácies in altári: Agnos annículos duos per síngulos dies iúgiter,
A to jest co czynić będziesz na ołtarzu: dwa baranki roczne co dzień ustawicznie,
39
unum agnum mane, et álterum véspere,
Jednego baranka poranu, a drugiego w wieczór.
40
décimam partem símilæ conspérsæ óleo tuso, quod hábeat mensúram quartam partem hin, et vinum ad libándum eiúsdem mensúræ in agno uno.
Dziesiątą część przedniej mąki zakropionej z oliwą zbitą, któraby miała miarę czwartą część hin, i wina ku ofierze napójnej pod tąż miarą do baranka jednego.
41
Alterum vero agnum ófferes ad vésperam iuxta ritum matutínæ oblatiónis, et iuxta ea quæ díximus, in odórem suavitátis:
Baranka zaś drugiego ofiarujesz ku wieczorowi wedle obrzędu porannej ofiary, i wedle tego cośmy powiedzieli, na wonność wdzięczności:
42
sacrifícium est Dómino, oblatióne perpétua in generatiónes vestras, ad óstium tabernáculi testimónii coram Dómino, ubi constítuam ut loquar ad te.
Ofiara jest Panu, ofiarowaniem wiecznem na pokolenia wasze, u drzwi przybytku świadectwa przed Panem, gdzie postanowię, abych mówił do ciebie.
43
Ibíque præcípiam fíliis Israel, et sanctificábitur altáre in glória mea.
I tam będę przykazował synom Izraelowym, i poświęci się ołtarz w chwale mojej.
44
Sanctificábo et tabernáculum testimónii cum altári, et Aaron cum fíliis suis, ut sacerdótio fungántur mihi.
Poświęcę i przybytek świadectwa z ołtarzem, i Aarona z synmi jego, żeby mi urząd kapłański sprawowali.
45
Et habitábo in médio filiórum Israel, eróque eis Deus,
I będę mieszkał w pośrodku synów Izraelowych, i będę im Bogiem,
46
et scient quia ego Dóminus Deus eórum, qui edúxi eos de terra Ægýpti, ut manérem inter illos, ego Dóminus Deus ipsórum.
I poznają, żem ja Pan Bóg ich, którym je wyprowadził z ziemie Egiptskiej, żebych mieszkał między nimi, ja Pan Bóg ich.
1
Fácies quoque altáre ad adoléndum thymiáma, de lignis setim,
Uczynisz też ołtarz, dla palenia wonnych rzeczy z drzewa Setim,
2
habens cúbitum longitúdinis, et álterum latitúdinis, id est, quadrángulum, et duos cúbitos in altitúdine. Córnua ex ipso procédent.
Mający łokieć w dłuż, a drugi w szerz, to jest kwadratowy, a dwa łokcia na wyż. Rogi z niego będą wychodziły.
3
Vestiésque illud auro puríssimo, tam cratículam eius, quam paríetes per circúitum, et córnua. Faciésque ei corónam auréolam per gyrum,
I powleczesz ji złotem naczystszem, tak kratkę jego, jako i ściany w koło, i rogi. A uczynisz mu koronkę złociuchną, w koło,
4
et duos ánnulos áureos sub coróna per síngula látera, ut mittántur in eos vectes, et altáre portétur.
I dwa pierścienia złote pod koroną po każdym boku, aby w nie wkładano drążki, i był noszony ołtarz.
5
Ipsos quoque vectes fácies de lignis setim, et inaurábis.
Same też drążki uczynisz z drzewa Setim i pozłocisz.
6
Ponésque altáre contra velum, quod ante arcam pendet testimónii coram propitiatório quo tégitur testimónium, ubi loquar tibi.
I postawisz ołtarz przeciw zasłonie, która wisi przed skrzynią świadectwa, przed ubłagalnią, którą zakrywają świadectwo, gdzie będę mawiał tobie.
7
Et adolébit incénsum super eo Aaron, suáve fragrans, mane. Quando compónet lucérnas, incéndet illud:
I będzie palił na nim Aaron zapał wdzięczno wonny rano, gdy przyprawować będzie lampy, zapali go:
8
et quando collocábit eas ad vésperum, uret thymiáma sempitérnum coram Dómino in generatiónes vestras.
A gdy je stawiać będzie pod wieczór, będzie palił wonności wieczne przed Panem, na pokolenia wasze.
9
Non offerétis super eo thymiáma compositiónis altérius, nec oblatiónem, et víctimam, nec libábitis libámina.
Nie będziecie na nim ofiarować kadzenia inakszej przyprawy, ani obiaty, i ofiary, ani będziecie ofiarować mokrej ofiary.
10
Et deprecábitur Aaron super córnua eius semel per annum, in sánguine quod oblátum est pro peccáto, et placábit super eo in generatiónibus vestris. Sanctum sanctórum erit Dómino.
A Aaron będzie się modlił na rogach jego raz w rok, we krwi ofiary za grzech, i będzie błagał na nim w rodzajach waszych. Święty nad świętymi będzie Panu.
11
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
12
Quando túleris summam filiórum Israel iuxta númerum, dabunt sínguli prétium pro animábus suis Dómino, et non erit plaga in eis, cum fúerint recensíti.
Gdy zbierzesz summę synów Izraelowych, według liczby, da każdy okup za dusze swe Panu, i nie będzie na nie karanie, gdy będą policzeni.
13
Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen, dimídium sicli iuxta mensúram templi. Siclus vigínti óbolos habet. Média pars sicli offerétur Dómino.
Każdy, który idzie w poczet da to, pół sykla według wagi kościelnej. Sykiel ma dwadzieścia pieniędzy. Pół sykla będzie ofiarowano Panu.
14
Qui habétur in número, a vigínti annis et supra, dabit prétium.
Którego mają w liczbie, ode dwudziestu lat i wyższej, da okup.
15
Dives non addet ad médium sicli, et pauper nihil mínuet.
Bogaty nie przyłoży do pół sykla, a ubogi nic nie umniejszy.
16
Susceptámque pecúniam, quæ colláta est a fíliis Israel, trades in usus tabernáculi testimónii, ut sit monuméntum eórum coram Dómino, et propitiétur animábus eórum.
A wziąwszy pieniądze, które złożone będą od synów Izraelowych, dasz na potrzeby przybytku świadectwa, aby była pamiątka ich przed Panem, ażeby był miłościw duszam ich.
17
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
18
Fácies et labrum ǽneum cum basi sua ad lavándum: ponésque illud inter tabernáculum testimónii et altáre. Et missa aqua,
Uczynisz i umywalnią miedzianą z podstawkiem jej, do umywania: i postawisz ją między przybytkiem świadectwa i ołtarzem. A nalawszy wody,
19
lavábunt in ea Aaron et fílii eius manus suas ac pedes,
Będą w niej umywać Aaron i synowie jego ręce swe i nogi,
20
quando ingressúri sunt tabernáculum testimónii, et quando accessúri sunt ad altáre, ut ófferant in eo thymiáma Dómino,
Gdy będą mieli wchodzić do przybytku świadectwa, i gdy będą mieli przystąpić do ołtarza, aby ofiarowali na nim kadzenie Panu,
21
ne forte moriántur: legítimum sempitérnum erit ipsi, et sémini eius per successiónes.
By snadź nie pomarli. Prawo wieczne będzie jemu i nasieniu jego w potomstwach.
22
Locutúsque est Dóminus ad Móysen,
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
23
dicens: Sume tibi arómata, primæ myrrhæ et eléctæ quingéntos siclos, et cinnamómi médium, id est, ducéntos quinquagínta siclos, cálami simíliter ducéntos quinquagínta,
Weźmi sobie rzeczy wonnych, mirrhy pierwszej i wybornej pięć set syklów, cynamonu połowicę, to jest dwieście i pięćdziesiąt syklów, tatarskiego ziela też dwieście pięćdziesiąt.
24
cásiæ autem quingéntos siclos, in póndere sanctuárii, ólei de olivétis mensúram hin:
A Kassjej pięć set syklów wedle wagi Świątnice, a oliwy z oliwnic miarę hin:
25
faciésque unctiónis óleum sanctum, unguéntum compósitum ópere unguentárii,
I sprawisz olejek pomazowania święty, maść sprawioną robotą Aptekarską.
26
et unges ex eo tabernáculum testimónii, et arcam testaménti,
I pomażesz nią przybytek świadectwa i skrzynię testamentu,
27
mensámque cum vasis suis, et candelábrum, et utensília eius, altária thymiámatis,
I stół z naczyniem jego, lichtarz, i naczynia jego, ołtarze kadzenia,
28
et holocáusti, et univérsam supelléctilem quæ ad cultum eórum pértinet.
I całopalenia, i wszystek statek do służby ich należący.
29
Sanctificabísque ómnia, et erunt Sancta sanctórum: qui tetígerit ea, sanctificábitur.
I poświęcisz wszystko, i będą święte nad świętemi: kto się ich dotknie: poświęcon będzie.
30
Aaron et fílios eius unges, sanctificabísque eos, ut sacerdótio fungántur mihi.
Aarona i syny jego pomażesz i poświęcisz je, aby mi sprawowali urząd kapłański.
31
Fíliis quoque Israel dices: Hoc óleum unctiónis sanctum erit mihi in generatiónes vestras.
Synom też Izraelowym powiesz: olejek ten pomazowania będzie mi święty w narodziech waszych.
32
Caro hóminis non ungétur ex eo, et iuxta compositiónem eius non faciétis áliud, quia sanctificátum est, et sanctum erit vobis.
Ciało człowiecze nie będzie nim pomazowano, i według złożenia jego nie uczynicie drugiego, bo poświęcony jest, i święty wam będzie.
33
Homo quicúmque tale composúerit, et déderit ex eo aliéno, exterminábitur de pópulo suo.
Człowiek którybykolwiek złożył takowe, i dałby obcemu z niego, wygładzon będzie z ludu swego.
34
Dixítque Dóminus ad Móysen: Sume tibi arómata, stacten et ónycha, gálbanum boni odóris, et thus lucidíssimum: æquális pónderis erunt ómnia:
I rzekł Pan do Mojżesza: Weź ni sobie rzeczy wonnych: Stakty, i Onychy i Galbanu dobrej woniej, i kadzidła naświetlejszego, równej wagi będzie wszystko,
35
faciésque thymiáma compósitum ópere unguentárii, mixtum diligénter, et purum, et sanctificatióne digníssimum.
I uczynisz kadzenie sprawione robotą aptekarską, zmieszane z pilnością, i czyste i poświęcen a barzo godne.
36
Cumque in tenuíssimum púlverem univérsa contúderis, pones ex eo coram tabernáculo testimónii, in quo loco apparébo tibi. Sanctum sanctórum erit vobis thymiáma.
A gdy to wszystko w drobniuchny proch stłuczesz, położysz z niego przed przybytkiem świadectwa, na którem miejscu ukażę się tobie, święte nad świętemi będzie wam kadzenie.
37
Talem compositiónem non faciétis in usus vestros, quia sanctum est Dómino.
Takowego złożenia nie będziecie czynić na potrzeby wasze, bo święte jest Panu.
38
Homo quicúmque fécerit símile, ut odóre illíus perfruátur, períbit de pópulis suis.
Człowiek, którybykolwiek uczynił podobne, aby wonności jego używał, wykorzenion będzie z ludzi swoich.
1
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
2
Ecce, vocávi ex nómine Beséleel fílium Uri fílii Hur de tribu Iuda,
Otom wezwał mianowicie Bezeleela syna Uriego, syna Murowego, z pokolenia Judy,
3
et implévi eum Spíritu Dei, sapiéntia, et intelligéntia, et sciéntia in omni ópere,
I napełniłem go duchem Bożym, mądrością i rozumieniem i umiejętnością w każdem rzemieśle,
4
ad excogitándum quidquid fabrefíeri potest ex auro, et argénto, et ære,
Ku wymyśleniu co jedno może być urobione złota, i srebra, i miedzi,
5
mármore, et gemmis, et diversitáte lignórum.
Marmuru, i kamienia drogiego, i z rozliczności drzew.
6
Dedíque ei sócium Oóliab fílium Achísamech de tribu Dan. Et in corde omnis erudíti pósui sapiéntiam: ut fáciant cuncta quæ præcépi tibi,
I dałem mu towarzysza Ooliaba syna Achisamech z pokolenia Dan. A w serce każdego ćwiczonego dałem mądrość: aby uczynili wszystko com ci rozkazał.
7
tabernáculum fœ́deris, et arcam testimónii, et propitiatórium, quod super eam est, et cuncta vasa tabernáculi,
Przybytek przymierza, i skrzynię świadectwa, i ubłagalnią, która nad nią jest, i wszystko naczynie przybytkowe,
8
mensámque et vasa eius, candelábrum puríssimum cum vasis suis, et altária thymiámatis,
I stół i naczynia jego, lichtarz naczystszy z naczyniem jego, i ołtarze kadzenia,
9
et holocáusti, et ómnia vasa eórum, labrum cum basi sua,
I całopalenia, i wszystko naczynie ich, i umywalnią z podstawkiem jej,
10
vestes sanctas in ministério Aaron sacerdóti, et fíliis eius, ut fungántur offício suo in sacris:
Szaty święte do służby Aaronowi kapłanowi, i synom jego, aby odprawowali urząd swój w poświęconych.
11
óleum unctiónis, et thymiáma arómatum in sanctuário, ómnia quæ præcépi tibi, fácient.
Olejek pomazowania i kadzenie z rzeczy wonnych w świątnicy: wszystko com ci rozkazał uczynią.
12
Et locútus est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc: Mów synom Izraelowym i rzeczesz do nich:
13
Lóquere fíliis Israel, et dices ad eos: Vidéte ut sábbatum meum custodiátis: quia signum est inter me et vos in generatiónibus vestris: ut sciátis quia ego Dóminus, qui sanctífico vos.
Patrzcie, abyście strzegli Szabatu mego: bo znamieniem jest między mną a między wami w rodzajach waszych: abyście wiedzieli, żem ja Pan, który was poświącam.
14
Custodíte sábbatum meum, sanctum est enim vobis: qui pollúerit illud, morte moriétur: qui fécerit in eo opus, períbit ánima illíus de médio pópuli sui.
Strzeżcie Szabatu mego, święty bowiem jest wam: ktoby ji zmazał, śmiercią umrze: ktoby weń czynił robotę, zginie dusza jego z pośrodku ludu swego.
15
Sex diébus faciétis opus: in die séptimo sábbatum est, réquies sancta Dómino: omnis qui fécerit opus in hac die, moriétur.
Sześć dni będziecie czynić robotę: dnia siódmego szabat jest, odpoczynienie święte Panu. Każdy ktoby w ten dzień co robił, umrze.
16
Custódiant fílii Israel sábbatum, et célebrent illud in generatiónibus suis. Pactum est sempitérnum
Niechaj strzegą synowie Izraelowi szabatu i niech ji święcą w swych rodzajach. Przymierze jest wieczne,
17
inter me et fílios Israel, signúmque perpétuum: sex enim diébus fecit Dóminus cælum et terram, et in séptimo ab ópere cessávit.
Między mną a syny Izraelowymi, i znamię wiekuiste: przez sześć dni bowiem uczynił Pan niebo i ziemię, a w siódmy od roboty przestał.
18
Dedítque Dóminus Móysi, complétis huiuscémodi sermónibus in monte Sínai, duas tábulas testimónii lapídeas, scriptas dígito Dei.
I dał Pan Mojżeszowi, dokonawszy tych mów na górze Sinai, dwie tablice świadectwa kamienne, pisane palcem Bożym.
1
Videns autem pópulus quod moram fáceret descendéndi de monte Móyses, congregátus advérsus Aaron, dixit: Surge, fac nobis deos, qui nos præcédant: Móysi enim huic viro, qui nos edúxit de terra Ægýpti, ignorámus quid accíderit.
A widząc lud, iż omieszkawał Mojżesz zniść z góry, zebrawszy się przeciw Aaronowi, rzekł: Wstań uczyń nam Bogi, którzyby szli przed nami: Mojżeszowi bowiem temu mężowi, który nas wywiódł z ziemie Egiptskiej, niewiemy co się stało.
2
Dixítque ad eos Aaron: Tóllite ináures áureas de uxórum, filiorúmque et filiárum vestrárum áuribus, et afférte ad me.
I rzekł do nich Aaron: Pobierzcie nausznice złote z uszu żon, i synów, i córek waszych, a przynieście do mnie.
3
Fecítque pópulus quæ iússerat, déferens ináures ad Aaron.
I uczynił lud co rozkazał, przynosząc nausznice do Aarona.
4
Quas cum ille accepísset, formávit ópere fusório, et fecit ex eis vítulum conflátilem: dixerúntque: Hi sunt dii tui Israel, qui te eduxérunt de terra Ægýpti.
Które on wziąwszy, uformował robotą odlewaną, i uczynił z nich cielca odlanego, i rzekli: Ci są Bogowie twoi Izraelu, którzy cię wywiedli z ziemie Egiptskiej.
5
Quod cum vidísset Aaron, ædificávit altáre coram eo, et præcónis voce clamávit dicens: Cras solémnitas Dómini est.
Co ujrzawszy Aaron, zbudował ołtarz przed nim, i głosem woźnego wołał, mówiąc: Jutro jest święto Pańskie.
6
Surgentésque mane, obtulérunt holocáusta, et hóstias pacíficas, et sedit pópulus manducáre, et bíbere, et surrexérunt lúdere.
I wstawszy rano ofiarowali całopalenia, i ofiary zapokojne, i usiadł lud jeść i pić i wstali grać.
7
Locútus est autem Dóminus ad Móysen, dicens: Vade, descénde: peccávit pópulus tuus, quem eduxísti de terra Ægýpti.
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc: Idź zstąp, zgrzeszył lud twój, któryś wywiódł z ziemie Egiptskiej.
8
Recessérunt cito de via, quam ostendísti eis: fecerúntque sibi vítulum conflátilem, et adoravérunt, atque immolántes ei hóstias, dixérunt: Isti sunt dii tui Israel, qui te eduxérunt de terra Ægýpti.
Ustąpili rychło z drogi, którąś im ukazał, i uczynili sobie cielca odlewanego i pokłonili się, i ofiarując mu ofiary rzekli: Ci są Bogowie twoi Izraelu, którzy cię wywiedli z ziemie Egiptskiej.
9
Rursúmque ait Dóminus ad Móysen: Cerno quod pópulus iste duræ cervícis sit:
I zasię rzekł Pan do Mojżesza: Widzę, że ten lud jest twardego karku:
10
dimítte me, ut irascátur furor meus contra eos, et déleam eos, faciámque te in gentem magnam.
Puść mię, że się rozgniewa zapalczywość moja na nie, i wygładzę je, a ciebie uczynię w lud wielki.
11
Móyses autem orábat Dóminum Deum suum, dicens: Cur, Dómine, iráscitur furor tuus contra pópulum tuum, quem eduxísti de terra Ægýpti, in fortitúdine magna, et in manu robústa?
Ale Mojżesz modlił się Panu Bogu swemu, mówiąc: Przecz, Panie, gniewa się zapalczywość twoja przeciw ludowi twemu, któryś wywiódł z ziemie Egiptskiej, siłą wielką, i ręką mocną?
12
Ne, quæso, dicant Ægýptii: Cállide edúxit eos, ut interfíceret in móntibus, et deléret e terra: quiéscat ira tua, et esto placábilis super nequítia pópuli tui.
Niech proszę nie mówią Egiptyanie: chytrze je wywiódł, aby je pobił na górach, i wygładził z ziemie: Niech ucichnie gniew twój, a bądź litościwy nad złością ludu twego.
13
Recordáre Abraham, Isaac, et Israel servórum tuórum, quibus iurásti per temetípsum, dicens: Multiplicábo semen vestrum sicut stellas cæli: et univérsam terram hanc, de qua locútus sum, dabo sémini vestro, et possidébitis eam semper.
Wspomni na Abrahama, Izaaka, i Izraela sługi twoje, którymeś przysiągł sam przez się, mówiąc: Rozmnożę nasienie wasze jako gwiazdy niebieskie, i wszystkę tę ziemię, o którejem mówił, dam nasieniu waszemu: a będziecie ją trzymać zawsze.
14
Placatúsque est Dóminus ne fáceret malum quod locútus fúerat advérsus pópulum suum.
I ubłagany jest Pan, żeby nie uczynił złego, które mówił przeciw ludowi swemu.
15
Et revérsus est Móyses de monte, portans duas tábulas testimónii in manu sua, scriptas ex utráque parte,
I wrócił się Mojżesz z góry, niosąc dwie tablicy świadectwa w rękach swoich, pisane z obu stron,
16
et factas ópere Dei: scriptúra quoque Dei erat sculpta in tábulis.
I uczynione robotą Bożą: pismo też Boże było na tablicach wyrzezane.
17
Audiens autem Iósue tumúltum pópuli vociferántis, dixit ad Móysen: Ululátus pugnæ audítur in castris.
A usłyszawszy Jozue głos ludu wołającego, rzekł do Mojżesza: głos bitwy słychać w obozie,
18
Qui respóndit: Non est clamor adhortántium ad pugnam, neque vociferátio compelléntium ad fugam: sed vocem cantántium ego áudio.
Który odpowiedział: Nie jest to głos upominających ku bitwie, ani wrzask przyciskających ku uciekaniu: ale głos śpiewających ja słyszę.
19
Cumque appropinquásset ad castra, vidit vítulum, et choros: iratúsque valde, proiécit de manu tábulas, et confrégit eas ad radícem montis:
A gdy się przybliżył do obozu, ujrzał cielca i tańce, i rozgniewawszy się barzo, porzucił z ręki tablice, i stłukł je pod górą.
20
arripiénsque vítulum quem fécerant, combússit, et contrívit usque ad púlverem, quem sparsit in aquam, et dedit ex eo potum fíliis Israel.
I porwawszy cielca, którego byli uczynili, spalił, i skruszył aż na proch, który wysypał na wodę, i dał z niego pić synom Izraelowym.
21
Dixítque ad Aaron: Quid tibi fecit hic pópulus, ut indúceres super eum peccátum máximum?
I rzekł do Aarona: Cóż ci ten lud uczynił, żebyś przywiódł nań grzech barzo wielki?
22
Cui ille respóndit: Ne indignétur dóminus meus: tu enim nosti pópulum istum, quod pronus sit ad malum:
Któremu on odpowiedział: Niech się nie gniewa Pan mój: ty bowiem ten lud znasz, że skłonny jest do złego:
23
dixérunt mihi: Fac nobis deos, qui nos præcédant: huic enim Móysi, qui nos edúxit de terra Ægýpti, nescímus quid accíderit.
Rzekli mi: Uczyń nam bogi: którzyby szli przed nami: temu bowiem Mojżeszowi, który nas wywiódł z ziemie Egiptskiej, niewiemy co się stało,
24
Quibus ego dixi: Quis vestrum habet aurum? Tulérunt, et dedérunt mihi: et proiéci illud in ignem, egressúsque est hic vítulus.
Którymem ja rzekł: Kto z was ma złoto? przynieśli i dali mi: i wrzuciłem je w ogień, i wyszedł ten cielec.
25
Videns ergo Móyses pópulum quod esset nudátus (spoliáverat enim eum Aaron propter ignomíniam sordis, et inter hostes nudum constitúerat),
Widząc tedy Mojżesz, że lud był obnażony, (bo ji był złupił Aaron dla zelżywości plugastwa, a między nieprzyjacioły nagim zostawił),
26
et stans in porta castrórum, ait: Si quis est Dómini, iungátur mihi. Congregatíque sunt ad eum omnes fílii Levi:
I stojąc w bronie obozu, rzekł: Jeśli kto jest Pański, przyłącz się do mnie. I zebrali się do niego wszyscy synowie Lewi:
27
quibus ait: Hæc dicit Dóminus Deus Israel: Ponat vir gládium super femur suum: ite, et redíte de porta usque ad portam per médium castrórum, et occídat unusquísque fratrem, et amícum, et próximum suum.
Którym rzekł: Tak mówi Pan Bóg Izraelów: Niech mąż przypasze miecz na biodrę swoję: idźcież, a wracajcie się od bramy aż do bramy przez pośrodek obozu, a zabijajcie każdy brata i przyjaciela i bliźniego swego.
28
Fecerúntque fílii Levi iuxta sermónem Móysi, ceciderúntque in die illa quasi vigínti tria míllia hóminum.
I uczynili synowie Lewi według mowy Mojżeszowej, i poległo w on dzień około dwudziestu i trzech tysięcy ludzi.
29
Et ait Móyses: Consecrástis manus vestras hódie Dómino, unusquísque in fílio, et in fratre suo, ut detur vobis benedíctio.
I rzekł Mojżesz: Poświęciliście ręce wasze dzisia Panu: każdy w synie i bracie swoim, aby wam było dane błogosławieństwo.
30
Facto autem áltero die, locútus est Móyses ad pópulum: Peccástis peccátum máximum: ascéndam ad Dóminum, si quo modo quívero eum deprecári pro scélere vestro.
A gdy naszedł dzień drugi, rzekł Mojżesz, do ludu: Zgrzeszyliście grzech barzo wielki: wstąpię do Pana, jeślibym go jako za grzech wasz mógł ubłagać.
31
Reversúsque ad Dóminum, ait: Obsecro, peccávit pópulus iste peccátum máximum, fecerúntque sibi deos áureos: aut dimítte eis hanc noxam,
I wróciwszy się do Pana rzekł: Proszę, zgrzeszył ten lud grzech barzo wielki, i uczynili sobie Bogi złote:
32
aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsísti.
Abo im odpuść tę winę, abo jeśli nie uczynisz, wymaż mię z ksiąg twoich, któreś napisał.
33
Cui respóndit Dóminus: Qui peccáverit mihi, delébo eum de libro meo:
Któremu odpowiedział Pan: Kto zgrzeszy mnie, wymażę go z ksiąg moich:
34
tu autem vade, et duc pópulum istum quo locútus sum tibi: ángelus meus præcédet te. Ego autem in die ultiónis visitábo et hoc peccátum eórum.
Ale ty idź, a prowadź ten lud gdziem ci powiedział: Anioł mój pójdzie przed tobą. A ja w dzień pomsty nawiedzę i ten grzech ich.
35
Percússit ergo Dóminus pópulum pro reátu vítuli, quem fécerat Aaron.
Skarał tedy Pan lud za grzech cielca, którego był uczynił Aaron.
1
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens: Vade, ascénde de loco isto tu, et pópulus tuus quem eduxísti de terra Ægýpti, in terram quam iurávi Abraham, Isaac et Iacob, dicens: Sémini tuo dabo eam:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc: Idź rusz się z tego miejsca ty i lud twój, któryś wywiódł z ziemie Egiptskiej do ziemie, którąm przysiągł Abrahamowi, Izaakowi, i Jakóbowi, mówiąc: Nasieniu twemu dam ją:
2
et mittam præcursórem tui ángelum, ut eíciam Chananǽum, et Amorrhǽum, et Hethǽum, et Pherezǽum, et Hevǽum, et Iebusǽum,
I poślę przesłańca twego Anioła, abym wyrzucił Chananejczyka, i Amorrejczyka, i Hetejczyka, i Pherezejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka.
3
et intres in terram fluéntem lacte et melle. Non enim ascéndam tecum, quia pópulus duræ cervícis es: ne forte dispérdam te in via.
I abyś wszedł do ziemie płynącej mlekiem i miodem, Bo nie pójdę z tobą, boś jest lud twardego karku: bych cię snadź nie wytracił na drodze.
4
Audiénsque pópulus sermónem hunc péssimum, luxit: et nullus ex more indútus est cultu suo.
I usłyszawszy lud mowę tę barzo złą, płakał, i żaden wedle zwyczaju nie włożył na się ochędożki swojej.
5
Dixítque Dóminus ad Móysen: Lóquere fíliis Israel: Pópulus duræ cervícis es: semel ascéndam in médio tui, et delébo te. Iam nunc depóne ornátum tuum, ut sciam quid fáciam tibi.
I rzekł Pan do Mojżesza: Mów synom Izraelowym: Ludeś twardego karku, raz przyjdę w pośród ciebie, i wygładzę cię. Już teraz złóż ochędóstwo twoje z siebie, abych wiedział co mam czynić z tobą.
6
Deposuérunt ergo fílii Israel ornátum suum a monte Horeb.
I złożyli synowie Izraelowi ochędóstwo swoje od góry Horeb.
7
Móyses quoque tollens tabernáculum, teténdit extra castra procul, vocavítque nomen eius, Tabernáculum fœ́deris. Et omnis pópulus, qui habébat áliquam quæstiónem, egrediebátur ad tabernáculum fœ́deris, extra castra.
Mojżesz też wziąwszy przybytek, rozbił za obozem daleko, i nazwał imię jego, Przybytek przymierza. A wszystek lud, który miał o co pytać, wychodził do przybytku przymierza, przed obóz.
8
Cumque egrederétur Móyses ad tabernáculum, surgébat univérsa plebs, et stabat unusquísque in óstio papiliónis sui, aspiciebántque tergum Móysi, donec ingrederétur tentórium.
A gdy wychodził Mojżesz do przybytku, wstawał wszystek lud, i stał każdy we drzwiach namiotu swego, i patrzali w tył Mojżesza, aż wszedł do namiotu,
9
Ingrésso autem illo tabernáculum fœ́deris, descendébat colúmna nubis, et stabat ad óstium, loquebatúrque cum Móyse,
A gdy on wszedł do przybytku przymierza, zstępował słup obłoku, i stał u drzwi, i mówił z Mojżeszem:
10
cernéntibus univérsis quod colúmna nubis staret ad óstium tabernáculi. Stabántque ipsi, et adorábant per fores tabernaculórum suórum.
I widzieli wszyscy, że słup obłokowy stał u drzwi przybytku. I stali oni i kłaniali się przezedrzwi namiotu swego.
11
Loquebátur autem Dóminus ad Móysen fácie ad fáciem, sicut solet loqui homo ad amícum suum. Cumque ille reverterétur in castra, miníster eius Iósue fílius Nun, puer, non recedébat de tabernáculo.
A Pan mówił do Mojżesza twarzą w twarz, jako zwykł człowiek mówić do przyjaciela swego. A gdy się on wracał do obozu, sługa jego Jozue syn Nun pacholę, nieodchadzał z przybytku.
12
Dixit autem Móyses ad Dóminum: Prǽcipis ut edúcam pópulum istum: et non índicas mihi quem missúrus es mecum, præsértim cum díxeris: Novi te ex nómine, et invenísti grátiam coram me.
I rzekł Mojżesz do Pana: Każesz abym wywiódł ten lud: a nie oznajmujesz mi kogo poślesz ze mną, zwłaszcza żeś powiedział: Znam cię po imieniu, nalazłeś łaskę przedemną.
13
Si ergo invéni grátiam in conspéctu tuo, osténde mihi fáciem tuam, ut sciam te, et invéniam grátiam ante óculos tuos: réspice pópulum tuum gentem hanc.
Jeślim tedy nalazł łaskę przed obliczem twojem, ukaż mi twarz twoję, żebym cię poznał, i nalazł łaskę przed oczyma twemi: wejrzy na lud swój, ten naród.
14
Dixítque Dóminus: Fácies mea præcédet te, et réquiem dabo tibi.
I rzekł Pan: Oblicze moje pójdzie przed tobą, i dam ci odpoczynienie.
15
Et ait Móyses: Si non tu ipse præcédas, ne edúcas nos de loco isto.
I rzekł Mojżesz, jeśli nie ty sam wprzód pójdziesz, nie wywódź nas z miejsca tego.
16
In quo enim scire potérimus ego et pópulus tuus invenísse nos grátiam in conspéctu tuo, nisi ambuláveris nobíscum, ut glorificémur ab ómnibus pópulis qui hábitant super terram?
Albowiem po czemże będziem mogli poznać, ja i lud twój, żeśmy naleźli łaskę przed obliczem twojem, jeśli nie pójdziesz z nami, żebyśmy byli chwaleni od wszystkich narodów, które mieszkają na ziemi?
17
Dixit autem Dóminus ad Móysen: Et verbum istud, quod locútus es, fáciam: invenísti enim grátiam coram me, et teípsum novi ex nómine.
I rzekł Pan do Mojżesza: i to słowo któreś rzekł, uczynię: nalazłeś bowiem łaskę przedemną, i ciebie samego znam po imieniu.
18
Qui ait: Osténde mihi glóriam tuam.
Który rzekł: Ukaż mi chwałę twoją.
19
Respóndit: Ego osténdam omne bonum tibi, et vocábo in nómine Dómini coram te: et miserébor cui volúero, et clemens ero in quem mihi placúerit.
Odpowiedział: Ja wszystko dobre tobie pokażę, i będę nazywał w imię Pańskie przed tobą: i zlituję się nad kim będę chciał, i będę miłościw komu mi się podobać będzie.
20
Rursúmque ait: Non póteris vidére fáciem meam: non enim vidébit me homo, et vivet.
I zasię rzekł: Nie będziesz mógł widzieć oblicza mego: nie ujrzy mię bowiem człowiek, a będzie żyw.
21
Et íterum: Ecce, inquit, est locus apud me, et stabis supra petram.
I jeszcze: Oto jest (pry) miejsce u mnie, i staniesz na skale.
22
Cumque transíbit glória mea, ponam te in forámine petræ, et prótegam déxtera mea, donec tránseam:
A gdy przejdzie chwała moja, postawię cię w rozpadlinie skały i zakryję prawicą moją aż minę:
23
tollámque manum meam, et vidébis posterióra mea: fáciem autem meam vidére non póteris.
I odejmę rękę moję i ujrzysz tył mój: lecz oblicza mego widzieć nie będziesz mógł.
1
Ac deínceps: Præcíde, ait, tibi duas tábulas lapídeas instar priórum, et scribam super eas verba, quæ habuérunt tábulæ, quas fregísti.
I potem: Wyciesz (prawi) sobie dwie tablicy kamienne na kształt pierwszych, a napiszę na nich słowa, które miały tablice, któreś potłukł.
2
Esto parátus mane, ut ascéndas statim in montem Sínai, stabísque mecum super vérticem montis.
Bądź gotów rano, żebyś wstąpił zaraz na górę Sinai, i staniesz zemną na wierzchu góry.
3
Nullus ascéndat tecum, nec videátur quíspiam per totum montem: boves quoque et oves non pascántur ecóntra.
Żaden z tobą niech nie wstępuje, i niech nie będzie widać nikogo po wszystkiej górze: woły też i owce niech się nie paszą na przeciw.
4
Excídit ergo duas tábulas lapídeas, quales ántea fúerant: et de nocte consúrgens ascéndit in montem Sínai, sicut præcéperat ei Dóminus, portans secum tábulas.
Wyciosał tedy dwie tablicy kamienne, jakie przedtem były, i w nocy wstawszy wstąpił na górę Sinai, jako mu był Pan przykazał, niosąc z sobą tablice.
5
Cumque descendísset Dóminus per nubem, stetit Móyses cum eo, ínvocans nomen Dómini.
A gdy zstąpił Pan przez obłok, stanął Mojżesz z nim, wzywając imienia Pańskiego,
6
Quo transeúnte coram eo, ait: Dominátor Dómine Deus, miséricors et clemens, pátiens et multæ miseratiónis, ac verax,
Który gdy przechodził przed nim, rzekł: Panujący Panie Boże miłosierny i łaskawy, i cierpliwy, i mnogiej litości, i prawdziwy.
7
qui custódis misericórdiam in míllia: qui aufers iniquitátem, et scélera, atque peccáta, nullúsque apud te per se ínnocens est: qui reddis iniquitátem patrum fíliis, ac nepótibus in tértiam et quartam progéniem.
Który strzeżesz miłosierdzia na tysiące: który zgładzasz nieprawość, i niezbożności i grzechy, a żaden u ciebie nie jest sam przez się niewinny. Który nieprawość ojców oddajesz synom i wnukom do trzeciego i czwartego pokolenia.
8
Festinúsque Móyses, curvátus est pronus in terram, et adórans
I pośpieszywszy się Mojżesz, schylił się twarzą do ziemie, i kłaniając się,
9
ait: Si invéni grátiam in conspéctu tuo Dómine, óbsecro ut gradiáris nobíscum (pópulus enim duræ cervícis est), et áuferas iniquitátes nostras atque peccáta, nosque possídeas.
Rzekł: Jeślim nalazł łaskę przed obliczem twojem Panie, proszę, abyś szedł z nami (lud bowiem twardego karku jest) a zgładził nieprawości nasze i grzechy, a nas posiadł.
10
Respóndit Dóminus: Ego iníbo pactum vidéntibus cunctis, signa fáciam quæ numquam visa sunt super terram, nec in ullis géntibus: ut cernat pópulus iste, in cuius es médio, opus Dómini terríbile quod factúrus sum.
I odpowiedział Pan: Ja postanowię przymierze, gdy wszyscy patrzać będą, cuda czynić będę jakich nigdy nie widano na ziemi i u żadnych narodów: aby ujrzał ten lud w którego pośrodku jesteś sprawę Pańską straszną którą mam uczynić.
11
Obsérva cuncta quæ hódie mando tibi: ego ipse eíciam ante fáciem tuam Amorrhǽum, et Chananǽum, et Hethǽum, Pherezǽum quoque, et Hevǽum, et Iebusǽum.
Strzeżże wszystkiego co tobie dziś rozkazuję: ja sam wyrzucę przed obliczem twojem Amorrejczyka, i Chananejczyka i Hetejczyka, Pherezejczyka też, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka.
12
Cave ne unquam cum habitatóribus terræ illíus iungas amicítias, quæ sint tibi in ruínam:
Strzeż, abyś nigdy z obywatelmi ziemie onejniemiał przyjacielstwa, któreby tobie było ku upadku:
13
sed aras eórum déstrue, confrínge státuas, lucósque succíde:
Ale ołtarze ich zepsuj, bałwany połam, i gaje wyrąbaj.
14
noli adoráre deum aliénum. Dóminus zelótes nomen eius: Deus est æmulátor.
Nie kłaniaj się Bogu cudzemu. Pan zapalczywy imię jego, Bóg zawistny jest.
15
Ne íneas pactum cum homínibus illárum regiónum: ne, cum fornicáti fúerint cum diis suis, et adoráverint simulácra eórum, vocet te quíspiam ut cómedas de immolátis.
Nie czyń przymierza z ludźmi onych krajów, by zaś gdy oni będą cudzołożyć z bogami swemi, i kłaniać się bałwanom ich, nie wezwał cię który, abyś jadł z rzeczy ofiarowanych.
16
Nec uxórem de filiábus eórum accípies fíliis tuis: ne, postquam ipsæ fúerint fornicátæ, fornicári fáciant et fílios tuos in deos suos.
Ani żony z córek ich weźmiesz synom twoim, aby gdy one będą cudzołożyć, nieprzywiedli synów twoich ku cudzołóztwu z bogi swemi.
17
Deos conflátiles non fácies tibi.
Bogów litych sobie nie uczynisz,
18
Solemnitátem azymórum custódies. Septem diébus vescéris ázymis, sicut præcépi tibi, in témpore mensis novórum: mense enim verni témporis egréssus es de Ægýpto.
Święta przaśników strzedz będziesz, siedm dni jeść będziesz przaśniki, jakom ci przykazał czasu miesiąca nowin: w księżycu bowiem czasu wiosny wyszedłeś z Egiptu.
19
Omne quod áperit vulvam géneris masculíni, meum erit. De cunctis animántibus, tam de bobus, quam de óvibus, meum erit.
Wszystko, co otwarza żywot samczej płci, moje będzie. Ze wszystkiego bydła tak z wołów jako i z owiec, moje będzie.
20
Primogénitum ásini rédimes ove: sin autem nec prétium pro eo déderis, occidétur. Primogénitum filiórum tuórum rédimes: nec apparébis in conspéctu meo vácuus.
Pierworodne osłowe odkupisz owcą: a jeśli ani okupu za nie dasz, zabite będzie. Pierworodnego synów twych odkupisz: i nie ukażesz się przed oczyma memi próżny.
21
Sex diébus operáberis: die séptimo cessábis aráre, et métere.
Sześć dni robić będziesz, siódmego dnia przestaniesz orać i żąć.
22
Solemnitátem hebdomadárum fácies tibi in primítiis frugum messis tuæ tritíceæ, et solemnitátem, quando redeúnte anni témpore cuncta condúntur.
Święto tegodniów uczynisz sobie w pierwiastkach zboża żniwa twego pszenicznego, i Święto, gdy na zwróceniu rocznego czasu wszystko się chowa.
23
Tribus tempóribus anni apparébit omne masculínum tuum in conspéctu omnipoténtis Dómini Dei Israel.
Trzech czasów roku ukaże się wszelki mężczyzna twój przed oblicznością wszechmogącego Pana Boga Izraelskiego.
24
Cum enim túlero gentes a fácie tua, et dilatávero términos tuos, nullus insidiábitur terræ tuæ, ascendénte te, et apparénte in conspéctu Dómini Dei tui ter in anno.
Bo gdy zniosę narody od oblicza twego, i rozszerzę granice twoje, żaden nie będzie na zdradzie ziemi twojej, gdy ty pójdziesz, i gdy się pokażesz przed obliczem Pana Boga twego trzykroć do roku.
25
Non immolábis super ferménto sánguinem hóstiæ meæ: neque residébit mane de víctima solemnitátis Phase.
Nie będziesz ofiarował przy kwasie, krwie ofiary mojej: ani zostanie rano z ofiary święta Phase.
26
Primítias frugum terræ tuæ ófferes in domo Dómini Dei tui. Non coques hædum in lacte matris suæ.
Pierwiastki zboża ziemie twej ofiarujesz w domu Pana Boga twego. Nie będziesz warzył koźlęcia w mleku matki jego.
27
Dixítque Dóminus ad Móysen: Scribe tibi verba hæc, quibus et tecum et cum Israel pépigi fœdus.
I rzekł Pan do Mojżesza: Napisz sobie te słowa, któremi i z tobą i z Izraelem uczyniłem przymierze.
28
Fuit ergo ibi cum Dómino quadragínta dies et quadragínta noctes: panem non comédit, et aquam non bibit, et scripsit in tábulis verba fœ́deris decem.
Był tedy tam z Panem czterdzieści dni, i czterdzieści nocy: chleba nie jadł i wody nie pił, i napisał na tablicach słów przymierza dziesięć.
29
Cumque descénderet Móyses de monte Sínai, tenébat duas tábulas testimónii, et ignorábat quod cornúta esset fácies sua ex consórtio sermónis Dómini.
A gdy zchodził Mojżesz z góry Sinai trzymał dwie tablice świadectwa, a niewiedział, że twarz jego rogata była, z spółeczności mowy Pańskiej.
30
Vidéntes autem Aaron et fílii Israel cornútam Móysi fáciem, timuérunt prope accédere.
A widząc Aaron i synowie Izraelowi rogatą twarz Mojżeszowę: bali się przystąpić blisko do niego.
31
Vocatíque ab eo, revérsi sunt tam Aaron, quam príncipes synagógæ. Et postquam locútus est ad eos,
I zawołani od niego, wrócili się tak Aaron jako przełożeni zgromadzenia. A potem jako odprawił rzecz do nich,
32
venérunt ad eum étiam omnes fílii Israel: quibus præcépit cuncta quæ audíerat a Dómino in monte Sínai.
Przyszli też do niego wszyscy synowie Izraelowi: którym przykazał wszystko co słyszał od Pana na górze Sinai.
33
Impletísque sermónibus, pósuit velámen super fáciem suam.
A skończywszy mowy, włożył zasłonę na twarz swoję.
34
Quod ingréssus ad Dóminum, et loquens cum eo, auferébat donec exíret, et tunc loquebátur ad fílios Israel ómnia quæ sibi fúerant imperáta.
Którą wchodząc do Pana, i mówiąc z nim zdejmował aż wyszedł, a tedy mówił do synów Izraelowych wszystko co mu było rozkazano.
35
Qui vidébant fáciem egrediéntis Móysi esse cornútam, sed operiébat ille rursus fáciem suam, si quando loquebátur ad eos.
Którzy widzieli twarz wychodzącego Mojżesza rogatą, ale on zasię zakrywał twarz swoję, jeśli kiedy do nich mówił.
1
Igitur congregáta omni turba filiórum Israel, dixit ad eos: Hæc sunt quæ iussit Dóminus fíeri.
Zebrawszy tedy wszystko zgromadzenie synów Izraelowych, rzekł do nich: Te są rzeczy, które Pan czynić rozkazał.
2
Sex diébus faciétis opus: séptimus dies erit vobis sanctus, sábbatum, et réquies Dómini: qui fécerit opus in eo, occidétur.
Sześć dni będziecie robić, siódmy dzień będzie wam święty, Szabat, i odpoczynienie Pańskie: ktoby robił weń, zabit będzie.
3
Non succendétis ignem in ómnibus habitáculis vestris per diem sábbati.
Nie wzniecicie ognia we wszystkich mieszkaniach waszych przez dzień Sobotni.
4
Et ait Móyses ad omnem catérvam filiórum Israel: Iste est sermo quem præcépit Dóminus, dicens:
I rzekł Mojżesz do wszystkiej gromady synów Izraelowych: Ta jest mowa, którą przykazał Pan, mówiąc:
5
Separáte apud vos primítias Dómino. Omnis voluntárius et prono ánimo ófferat eas Dómino: aurum et argéntum, et æs,
Odłączcie u was pierwiastki Panu. Każdy dobrowolny i ochotny sercem niech je ofiaruje Panu: złoto, i srebro, i miedź,
6
hyacínthum et púrpuram, coccúmque bis tinctum, et byssum, pilos caprárum,
I hiacynt, i szarłat, i karmazyn dwakroć farbowany i bisior, sierść kozią,
7
pellésque aríetum rubricátas, et iánthinas, ligna setim,
I skóry czerwono farbowane i fiołkowej maści, drzewo Setim:
8
et óleum ad luminária concinnánda, et ut conficiátur unguéntum, et thymiáma suavíssimum,
I Oliwę ku przyprawie światła, i aby uczyniona była maść i kadzenie nawdzięczniejsze,
9
lápides onýchinos, et gemmas ad ornátum superhumerális et rationális.
Kamienie Onychiny, i kamienie drogie na ozdobienie Naramiennika i Rationału.
10
Quisque vestrum sápiens est, véniat, et fáciat quod Dóminus imperávit:
Ktokolwiek między wami mądry jest, niech przyjdzie, i czyni co Pan rozkazał:
11
tabernáculum scílicet, et tectum eius, atque operiméntum, ánnulos, et tabuláta cum véctibus, paxíllos, et bases:
To jest, przybytek i dach jego, i przykrycie, pierścienie i deski z drążkami, kołki i podstawki:
12
arcam et vectes, propitiatórium, et velum, quod ante illud oppánditur:
Skrzynię i drążki, ubłagalnią i zasłonę, którą przed nią zapuszczają:
13
mensam cum véctibus et vasis, et propositiónis pánibus:
Stół z drążkami, i z naczyniem i z chlebem pokładnym:
14
candelábrum ad luminária sustentánda, vasa illíus et lucérnas, et óleum ad nutriménta ígnium:
Lichtarz ku trzymaniu świateł, naczynie jego, i lampy, i oliwę na posiłek ognia.
15
altáre thymiámatis, et vectes, et óleum unctiónis et thymiáma ex aromátibus: tentórium ad óstium tabernáculi:
Ołtarz kadzenia, i drążki, i olejek pomazania, i kadzenie z wonnych rzeczy, oponę do drzwi przybytku.
16
altáre holocáusti, et cratículam eius ǽneam cum véctibus et vasis suis: labrum et basim eius:
Ołtarz całopalenia, i kratkę jego miedzianą, z drążkami i z naczyniem jego: umywalnią i podstawek jej:
17
cortínas átrii cum colúmnis et básibus, tentórium in fóribus vestíbuli,
Opony do sieni z słupami i z podstawkami, zasłonę we drzwiach u sieni:
18
paxíllos tabernáculi et átrii cum funículis suis:
Kołki przybytku i sieni z powrózkami swemi:
19
vestiménta, quorum usus est in ministério sanctuárii, vestes Aaron pontíficis ac filiórum eius, ut sacerdótio fungántur mihi.
Szaty, których używają na służbie świątnice, odzienie Aarona nawyższego kapłana i synów jego, aby mi sprawowali urząd kapłański.
20
Egressáque omnis multitúdo filiórum Israel de conspéctu Móysi,
I wyszedszy wszystko zgromadzenie synów Izraelowych od obliczności Mojżesza,
21
obtulérunt mente promptíssima atque devóta primítias Dómino, ad faciéndum opus tabernáculi testimónii. Quidquid ad cultum et ad vestes sanctas necessárium erat,
Ofiarowali umysłem barzo ochotnym i nabożnym pierwiastki Panu, na czynienie roboty przybytku świadectwa. Cokolwiek na służbę i na szaty święte było potrzeba,
22
viri cum muliéribus præbuérunt, armíllas et ináures, ánnulos et dextrália: omne vas áureum in donária Dómini separátum est.
Mężowie z niewiastami dodali, manelle, i nausznice, pierścienie, i prawnice, i wszystko naczynie złote na dary Pańskie jest odłożono.
23
Si quis habébat hyacínthum, et púrpuram, coccúmque bis tinctum, byssum et pilos caprárum, pelles aríetum rubricátas, et iánthinas,
Jeśli kto miał hiacynt, i szarłat, i karmazyn dwakroć farbowany: bisior, i sierść kozią, skóry baranie czerwono farbowane, i fiołkowej maści,
24
argénti, ærísque metálla, obtulérunt Dómino, lignáque setim in vários usus.
Srebra i miedzi, i kruszce, ofiarowali Panu, i drzewo Setim na rozmaite potrzeby.
25
Sed et mulíeres doctæ, quæ néverant, dedérunt hyacínthum, púrpuram, et vermículum, ac byssum,
Lecz i niewiasty nauczone, co naprzędły, dały hiacynt, szarłat, i karmazyn, i bisior,
26
et pilos caprárum, sponte própria cuncta tribuéntes.
I sierść kozią, z dobrej wolej wszystko dawając.
27
Príncipes vero obtulérunt lápides onýchinos, et gemmas ad superhumerále et rationále,
Przełożeni zasię ofiarowali kamienie Onychiny, i kamienie drogie na Naramiennik, i na Rationał.
28
aromatáque et óleum ad luminária concinnánda, et ad præparándum unguéntum, ac thymiáma odóris suavíssimi componéndum.
I rzeczy wonnych, i oliwy na przyprawę świateł, i na przyprawienie maści, i na złożenie kadzenia barzo wdzięcznej woniej.
29
Omnes viri et mulíeres mente devóta obtulérunt donária, ut fíerent ópera, quæ iússerat Dóminus per manum Móysi. Cuncti fílii Israel voluntária Dómino dedicavérunt.
Wszyscy mężowie i niewiasty sercem nabożnem ofiarowali dary, aby uczynione były roboty, które kazał Pan przez rękę Mojżesza. Wszyscy synowie Izraelowi dobrowolnie. Panu oddali.
30
Dixítque Móyses ad fílios Israel: Ecce, vocávit Dóminus ex nómine Beséleel fílium Uri, fílii Hur de tribu Iuda,
I rzekł Mojżesz do synów Izraelowych: Oto wezwał Pan na imię Beseleela syna Uriego, syna Hurego, z pokolenia Judy:
31
implevítque eum Spíritu Dei, sapiéntia et intelligéntia, et sciéntia et omni doctrína,
I napełnił go duchem Bożym, mądrością i rozumieniem i umiejętnością, i wszelką nauką,
32
ad excogitándum, et faciéndum opus in auro, et argénto, et ære,
Ku wymyśleniu i uczynieniu roboty, we złocie, we srebrze, i miedzi,
33
sculpendísque lapídibus, et ópere carpentário, quidquid fabre adinveníri potest,
I w rzezaniu kamienia, i w robocie ciesielskiej. Cokolwiek misternego wynaleziono być może:
34
dedit in corde eius: Oóliab quoque fílium Achísamech de tribu Dan:
Dał do serca jego: Ooliaba też syna Achisamech z pokolenia Dan:
35
ambos erudívit sapiéntia, ut fáciant ópera abietárii, polymitárii, ac plumárii, de hyacíntho ac púrpura, coccóque bis tincto, et bysso, et texant ómnia, ac nova quæque repériant.
Obudwu wyćwiczył mądrością, aby czynili robotę ciesielską, tkacką, i haftarską z hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru, aby tkali wszystko, i nowe wszelakie rzeczy wynajdowali.
1
Fecit ergo Beséleel, et Oóliab, et omnis vir sápiens, quibus dedit Dóminus sapiéntiam et intelléctum, ut scirent fabre operári quæ in usus sanctuárii necessária sunt, et quæ præcépit Dóminus.
Uczynił tedy Beseleel i Ooliab, i każdy mąż mądry, którym dał Pan mądrości i rozum, aby umieli misternie urobić, co do potrzeby świątnice należy, i co Pan przykazał.
2
Cumque vocásset eos Móyses et omnem erudítum virum, cui déderat Dóminus sapiéntiam, et qui sponte sua obtúlerant se ad faciéndum opus,
I gdy ich wezwał Mojżesz i każdego męża wyćwiczonego, któremu dał Pan mądrość, i którzy się dobrowolnie ofiarowali na robotę:
3
trádidit eis univérsa donária filiórum Israel. Qui cum instárent óperi, quotídie mane vota pópulus offerébat.
Oddał im wszystkie dary synów Izraelowych. Którzy, gdy z pilnością robili, na każdy dzień rano śluby lud ofiarował.
4
Unde artífices veníre compúlsi,
Dla czego rzemieślnicy przymuszeni przyjść,
5
dixérunt Móysi: Plus offert pópulus quam necessárium est.
Mówili Mojżeszowi: więcej lud ofiaruje niżli potrzeba.
6
Iussit ergo Móyses præcónis voce cantári: Nec vir, nec múlier quidquam ófferat ultra in ópere sanctuárii. Sicque cessátum est a munéribus offeréndis,
Kazał tedy Mojżesz woźnego głosem wołać: Ani mąż ani niewiasta niechaj nic więcej nie dawa na robotę świątnice. I tak przestano od ofiarowania,
7
eo quod obláta suffícerent et superabundárent.
Przeto, że rzeczy ofiarowanych dosyć było i zbywało.
8
Fecerúntque omnes corde sapiéntes ad expléndum opus tabernáculi, cortínas decem de bysso retórta, et hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, ópere vário, et arte polýmita:
I uczynili wszyscy mądrzy sercem ku wykonaniu roboty przybytku, opon dziesięć, z bisioru kręconego, i hiacyntu, i szarłatu, i z karmazynu dwakroć farbowanego robotę wzorzystą, i rzemiesłem tkackiem:
9
quarum una habébat in longitúdine vigínti octo cúbitos, et in latitúdine quátuor: una mensúra erat ómnium cortinárum.
Z których jedna miała na dłużą dwadzieścia i ośm łokiet, a na szerzą cztery, jedna miara była wszystkich opon.
10
Coniunxítque cortínas quinque, álteram álteri, et álias quinque sibi ínvicem copulávit.
I złączył pięć opon jedne z drugą, i drugie pięć złączył pospołu.
11
Fecit et ansas hyacínthinas in ora cortínæ uníus ex utróque látere, et in ora cortínæ altérius simíliter,
Poczynił też petlice z hiacyntu po kraju opony jednej z obu stron, i po kraju opony drugiej także:
12
ut contra se ínvicem venírent ansæ, et mútuo iungeréntur.
Aby przeciw sobie zeszły się wespół petlice, i jedna się z drugą spinała.
13
Unde et quinquagínta fudit círculos áureos, qui mordérent cortinárum ansas, et fíeret unum tabernáculum.
Przeto ulał i pięćdziesiąt kolców złotych, któreby ujmowały petlice opon, i był jeden przybytek.
14
Fecit et saga úndecim de pilis caprárum ad operiéndum tectum tabernáculi:
Uczynił też dek jedenaście z koziej sierści, dla przykrywania wierzchu przybytkowego.
15
unum sagum in longitúdine habébat cúbitos trigínta, et in latitúdine cúbitos quátuor: uníus mensúræ erant ómnia saga:
Jedna deka w zdłuż miała trzydzieści łokci, a w szerz cztery łokcie: Jednej miary były wszystkie deki:
16
quorum quinque iunxit seórsum, et sex ália separátim.
Z których pięć złączył osobno, a sześć innych osobno,
17
Fecítque ansas quinquagínta in ora sagi uníus, et quinquagínta in ora sagi altérius, ut sibi ínvicem iungeréntur.
I uczynił petlic pięćdziesiąt, na kraju deki jednej, a pięćdziesiąt na kraju deki drugiej, aby się pospołu schodziły.
18
Et fíbulas ǽneas quinquagínta, quibus necterétur tectum, ut unum pállium ex ómnibus sagis fíeret.
I haczków miedzianych pięćdziesiąt, któremiby się spinało przykrycie, aby jedno przykrycie ze wszystkich dek było.
19
Fecit et opertórium tabernáculi de péllibus aríetum rubricátis: aliúdque désuper velaméntum de péllibus iánthinis.
Uczynił i przykrycie przybytku z skór baranich czerwono farbowanych, i drugie z wierzchu przykrycie z skór fijołkowej maści.
20
Fecit et tábulas tabernáculi de lignis setim stantes.
Narobił i deszczek przybytku z drzewa Setim stojących,
21
Decem cubitórum erat longitúdo tábulæ uníus: et unum ac semis cúbitum latitúdo retinébat.
Dziesięć łokci była dłuża deszczki jednej, a półtora łokcia szerzą miała.
22
Binæ incastratúræ erant per síngulas tábulas, ut áltera álteri iungerétur. Sic fecit in ómnibus tabernáculi tábulis.
Dwoje fugowanie było w każdej desce, aby się jedna z drugą schodziła. Tak uczynił u wszystkich deszczek przybytku.
23
E quibus vigínti ad plagam meridiánam erant contra austrum,
Z których dwadzieścia na stronę południową były, przeciwko wiatru południowemu,
24
cum quadragínta básibus argénteis. Duæ bases sub una tábula ponebántur ex utráque parte angulórum, ubi incastratúræ láterum in ángulis terminántur.
Ze czterdzieścią podstawków srebrnych. Dwa podstawki pod jednę deszczkę kładziono z obu stron węgłów, gdzie się fugowania boków na węgłach kończą.
25
Ad plagam quoque tabernáculi, quæ réspicit ad aquilónem, fecit vigínti tábulas,
Na stronę też przybytku, która patrzy na północy uczynił dwadzieścia deszczek,
26
cum quadragínta básibus argénteis, duas bases per síngulas tábulas.
Ze czterdzestą podstawków srebrnych, dwa podstawki do każdej deszczki.
27
Contra occidéntem vero, id est, ad eam partem tabernáculi quæ mare réspicit, fecit sex tábulas,
A ku zachodowi, to jest, na tę stronę przybytku, która ku morzu patrzy, uczynił sześć deszczek,
28
et duas álias per síngulos ángulos tabernáculi retro:
I inne dwie na każdym węgle przybytku w tyle:
29
quæ iunctæ erant a deórsum usque sursum, et in unam compáginem páriter ferebántur. Ita fecit ex utráque parte per ángulos:
Które były spojone od spodku aż do wierzchu, a w jedno się spojenie pospołu schodziły. Tak uczynił z obu stron na węgłach:
30
ut octo essent simul tábulæ, et habérent bases argénteas sédecim, binas scílicet bases sub síngulis tábulis.
Żeby ośm było pospołu deszczek, i miały podstawków srebrnych szesnaście, to jest dwa podstawki pod każdą deszczką.
31
Fecit et vectes de lignis setim, quinque ad continéndas tábulas uníus láteris tabernáculi,
Uczynił też drążki z drzewa Setim, pięć ku trzymaniu deszczek jednej strony przybytku,
32
et quinque álios ad altérius láteris coaptándas tábulas: et extra hos, quinque álios vectes ad occidentálem plagam tabernáculi contra mare.
A pięć drugich ku zjęciu deszczek drugiej strony: i krom tych inną pięć na zachodnią stronę przybytku przeciw morzu.
33
Fecit quoque vectem álium, qui per médias tábulas ab ángulo usque ad ángulum perveníret.
Uczynił też drążek inny, któryby przez środek od węgła aż do węgła przechodził,
34
Ipsa autem tabuláta deaurávit, fusis básibus eárum argénteis. Et círculos eórum fecit áureos, per quos vectes indúci possent: quos et ipsos láminis áureis opéruit.
A deszczki same pozłocił ulawszy podstawki ich srebrne. A kolca ich złote poczynił, przez któreby drążki możono wkładać: które też same blaszkami okrył.
35
Fecit et velum de hyacíntho, et púrpura, vermículo, ac bysso retórta, ópere polymitário, várium atque distínctum:
Uczynił i zasłonę z hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu, i bisioru kręconego robotą tkacką mienioną i przetykaną:
36
et quátuor colúmnas de lignis setim, quas cum capítibus deaurávit, fusis básibus eárum argénteis.
I cztery słupy z drzewa Setim, które z wierzchami pozłocił, ulawszy podstawki ich srebrne.
37
Fecit et tentórium in intróitu tabernáculi ex hyacíntho, púrpura, vermículo, byssóque retórta, ópere plumárii:
Uczynił też zasłonę w weściu przybytku z hiacyntu, szarłatu, z karmazynu, i bisioru kręconego, robotą haftarską:
38
et colúmnas quinque cum capítibus suis, quas opéruit auro, basésque eárum fudit ǽneas.
I słupów pięć z wierzchami ich, które powlókł złotem, a podstawki ich ulał miedziane.
1
Fecit autem Beséleel et arcam de lignis setim, habéntem duos semis cúbitos in longitúdine, et cúbitum ac semíssem in latitúdine, altitúdo quoque uníus cúbiti fuit et dimídii: vestivítque eam auro puríssimo intus ac foris.
A Beseleel urobił i skrzynię z drzewa Setim, mającą półtrzecia łokcia w zdłuż a półtora łokcia w szerz, wyższa też na półtora łokcia była: i oblókł ją złotem co naczystszem wewnątrz i zwierzchu.
2
Et fecit illi corónam áuream per gyrum,
I uczynił jej koronę złotą w około,
3
conflans quátuor ánnulos áureos per quátuor ángulos eius: duos ánnulos in látere uno, et duos in áltero.
Ulawszy cztery kolca złote po czterech węgłach jej: dwa kolca po jednej stronie, a dwa po drugiej,
4
Vectes quoque fecit de lignis setim, quos vestívit auro,
Drążki też uczynił z drzewa Setim, które powlókł złotem,
5
et quos misit in ánnulos, qui erant in latéribus arcæ ad portándum eam.
I które włożył w kolca, które były po bokach skrzynie, ku noszeniu jej.
6
Fecit et propitiatórium, id est, oráculum, de auro mundíssimo, duórum cubitórum et dimídii in longitúdine, et cúbiti ac semis in latitúdine.
Uczynił też ubłagalnią, to jest wyrocznicę ze złota naczystszego na półtrzecia łokcia w dłuż, a na półtora w szerz.
7
Duos étiam chérubim ex auro dúctili, quos pósuit ex utráque parte propitiatórii:
K temu dwa Cherubimy ze złota bitego, które postawił z obu stron ubłagalnie:
8
Cherub unum in summitáte uníus partis, et Cherub álterum in summitáte partis altérius: duos chérubim in síngulis summitátibus propitiatórii,
Cheruba jednego na wierzchu jednej strony, a Cheruba drugiego na wierzchu drugiej strony, dwu Cherubinów, na obu wierzchach ubłagalnie,
9
extendéntes alas, et tegéntes propitiatórium, seque mútuo et illud respiciéntes.
Rozciągające skrzydła, i nakrywające ubłagalnią, a spólnie na się i na nię patrzące.
10
Fecit et mensam de lignis setim in longitúdine duórum cubitórum, et in latitúdine uníus cúbiti, quæ habébat in altitúdine cúbitum ac semíssem.
Uczynił i stół z drzewa Setim w zdłuż na dwa łokcia, a w szerz na jeden łokieć, który miał w zwyż półtora łokcia.
11
Circumdedítque eam auro mundíssimo, et fecit illi lábium áureum per gyrum,
I powlókł ji złotem co naczystszem, i uczynił mu listwę złotą w koło,
12
ipsíque lábio corónam áuream interrásilem quátuor digitórum, et super eámdem, álteram corónam áuream.
A samej listwie koronę złotą miejscami gładką na cztery palce, a na tejże drugą koronę złotą.
13
Fudit et quátuor círculos áureos, quos pósuit in quátuor ángulis per síngulos pedes mensæ
Ulał i cztery kolca złote: które przyprawił do czterech węgłów u każdej nogi stołu,
14
contra corónam: misítque in eos vectes, ut possit mensa portári.
Przeciwko koronie i wprawił w nie drążki, żeby mógł być noszony stół.
15
Ipsos quoque vectes fecit de lignis setim, et circúmdedit eos auro.
Same też drążki uczynił z drzewa Setim, i powlókł je złotem.
16
Et vasa ad divérsos usus mensæ, acetábula, phíalas, et cýathos, et thuríbula, ex auro puro, in quibus offerénda sunt libámina.
I naczynie ku różnym potrzebam stołowym, miski, czasze i kubki, i kadzidlnice, ze złota czystego, w których mają być ofiarowane mokre ofiary.
17
Fecit et candelábrum dúctile de auro mundíssimo, de cuius vecte cálami, scyphi, sphærulǽque, ac lília procedébant:
Uczynił też lichtarz kowany ze złota naczystszego. Z którego słupca, pióra, czaszki, i gałki, i lilie pochodziły:
18
sex in utróque látere, tres cálami ex parte una, et tres ex áltera:
Sześć na obu stronach, trzy pióra z jednej strony, a trzy z drugiej:
19
tres scyphi in nucis modum per cálamos síngulos, sphærulǽque simul et lília: et tres scyphi instar nucis in cálamo áltero, sphærulǽque simul et lília. Æquum erat opus sex calamórum, qui procedébant de stípite candelábri.
Trzy czaszki na kształt orzecha, na każdem piórze, a gałki wespół i lilia: a trzy czaszki na kształt orzecha na piórze drugiem, a gałki wespół i lilie. Jednaka była robota sześci piór które pochodziły z słupca lichtarzowego.
20
In ipso autem vecte erant quátuor scyphi in nucis modum, sphærulǽque per síngulos simul et lília:
A na samym słupcu były cztery czaszki na kształt orzecha, a gałki przy każdej wespół i lilie:
21
et sphǽrulæ sub duóbus cálamis per loca tria, qui simul sex fiunt cálami procedéntes de vecte uno.
I gałki podedwiema piórami na trzech miejscach, których pospołu jest sześć piór wychodzących z słupca jednego:
22
Et sphǽrulæ ígitur, et cálami ex ipso erant, univérsa ductília ex auro puríssimo.
A tak i gałki i pióra z niego były wszystkie ukowane ze złota naczystszego.
23
Fecit et lucérnas septem cum emunctóriis suis, et vasa ubi ea, quæ emúncta sunt, exstinguántur, de auro mundíssimo.
Uczynił też siedm lamp z nożyczkami ich, i naczynie, w którychby ustrzyżki gaszono, ze złota naczystszego.
24
Taléntum auri appendébat candelábrum cum ómnibus vasis suis.
Talent złota ważył lichtarz ze wszystkiem naczyniem swojem.
25
Fecit et altáre thymiámatis de lignis setim, per quadrum síngulos habens cúbitos, et in altitúdine duos: e cuius ángulis procedébant córnua.
Uczynił i ołtarz do kadzenia z drzewa Setim, na cztery strony mający po łokciu, a na zwyż dwa; z którego węgłów wychodziły rogi:
26
Vestivítque illud auro puríssimo cum cratícula ac pariétibus et córnibus.
I powlókł ji złotem naczystszem z kratką, i ścianami i rogami.
27
Fecítque ei corónam auréolam per gyrum, et duos ánnulos áureos sub coróna per síngula látera, ut mittántur in eos vectes, et possit altáre portári.
I uczynił mu koronę złociuchną w koło, i dwie kolca złote pod koroną na każdym boku, aby w nie wkładano drążki, i mógł być noszony ołtarz.
28
Ipsos autem vectes fecit de lignis setim, et opéruit láminis áureis.
A same drążki uczynił z drzewa Setim, i powlókł blachami złotemi.
29
Compósuit et óleum ad sanctificatiónis unguéntum, et thymiáma de aromátibus mundíssimis ópere pigmentárii.
Złożył też olejek na maść poświęcenia, i kadzenie z wonnych rzeczy naczystszych robotą Aptekarską.
1
Fecit et altáre holocáusti de lignis setim, quinque cubitórum per quadrum, et trium in altitúdine:
Uczynił i ołtarz całopalenia z drzewa Setim, po piąci łokiet na cztery strony, a trzy na zwyż:
2
cuius córnua de ángulis procedébant, operuítque illum láminis ǽneis.
Którego rogi z węgłów wychodziły, i powlókł ji blachami miedzianemi.
3
Et in usus eius parávit ex ære vasa divérsa, lebétes, fórcipes, fuscínulas, uncínos, et ígnium receptácula.
A na potrzeby jego nagotował z miedzi naczynia różnego, kotłów, kleszczy, widełek, osęczek, i naczynia do brania w się ognia.
4
Craticulámque eius in modum retis fecit ǽneam, et subter eam in altáris médio árulam,
I kratę jego na kształt sieci uczynił miedzianą, a pod nią w pośród ołtarza ognisko.
5
fusis quátuor ánnulis per tótidem retiáculi summitátes, ad immitténdos vectes ad portándum:
Ulawszy cztery kolca na także wiele końców kraty, na zakładanie drążków ku noszeniu:
6
quos et ipsos fecit de lignis setim, et opéruit láminis ǽneis:
Które i same uczynił z drzewa Setim, i powlókł blachami miedzianemi:
7
induxítque in círculos, qui in latéribus altáris eminébant. Ipsum autem altáre non erat sólidum, sed cavum ex tábulis, et intus vácuum.
I wprawił je w kolca, które na bokach ołtarza wychodziły. A sam ołtarz nie był wewnątrz zupełny, ale wydrożały z deszczek, a czczy wewnątrz.
8
Fecit et labrum ǽneum cum basi sua de spéculis mulíerum, quæ excubábant in óstio tabernáculi.
Udziałał i umywalnią miedzianą z podstawkiem jej ze zwierciadeł niewiast, które strzegły u drzwi przybytku.
9
Fecit et átrium, in cuius austráli plaga erant tentória de bysso retórta, cubitórum centum,
Uczynił i sień, na której stronie południowej były opony z bisioru kręconego, na sto łokci,
10
colúmnæ ǽneæ vigínti cum básibus suis, cápita columnárum, et tota óperis cælatúra, argéntea.
Słupów miedzianych dwadzieścia z podstawkami swymi: wierzchy słupów i wszystko roboty rzezanie srebrne.
11
Æque ad septentrionálem plagam tentória colúmnæ, basésque et cápita columnárum eiúsdem mensúræ, et óperis ac metálli, erant.
Także na stronie od północy, opony, słupy, i podstawki, i wierzchy słupów tejże miary, i roboty, i kruszcu były.
12
In ea vero plaga, quæ ad occidéntem réspicit, fuérunt tentória cubitórum quinquagínta, colúmnæ decem cum básibus suis ǽneæ, et cápita columnárum, et tota óperis cælatúra, argéntea.
A na tej stronie, która patrzy na zachód były opony na pięćdziesiąt łokiet, słupów dziesięć z podstawkami swymi miedzianych, a wierzchy słupów i wszystko roboty rzezanie srebrne.
13
Porro contra oriéntem quinquagínta cubitórum parávit tentória:
Na wschód zaś słońca zgotował opony na pięćdziesiąt łokiet:
14
e quibus, quíndecim cúbitos columnárum trium, cum básibus suis, unum tenébat latus:
Z których piętnaście łokiet trzech słupów, z podstawkami swemi jeden bok dzierżał:
15
et in parte áltera (quia inter útraque intróitum tabernáculi fecit) quíndecim æque cubitórum erant tentória, columnǽque tres, et bases tótidem.
A na drugiej stronie, (bo między obiema uczynił wchodzenie do przybytku) były takież opony na piętnaście łokci, i trzy słupy, i tak wiele podstawków.
16
Cuncta átrii tentória byssus retórta texúerat.
Wszystkie opony do sieni utkane były z bisioru kręconego.
17
Bases columnárum fuére ǽneæ, cápita autem eárum cum cunctis cælatúris suis argéntea: sed et ipsas colúmnas átrii vestívit argénto.
Podstawki słupów były miedziane, a wierzch ich ze wszystkiem swem rzezaniem srebrne: ale i same słupy do sieni srebrem oprawił.
18
Et in intróitu eius ópere plumário fecit tentórium ex hyacíntho, púrpura, vermículo, ac bysso retórta, quod habébat vigínti cúbitos in longitúdine, altitúdo vero quinque cubitórum erat iuxta mensúram, quam cuncta átrii tentória habébant.
A w weściu jej uczynił oponę haftarską robotą z hiacyntu, z szarłatu, karmazynu, i z bisioru kręconego, która miała dwadzieścia łokci na dłużą, a wyż na pięć łokiet była, według miary, którą wszystkie opony sienne miały.
19
Colúmnæ autem in ingréssu fuére quátuor cum básibus ǽneis, capitáque eárum et cælatúræ argénteæ.
A słupów w weściu było cztery, z podstawkami miedzianemi, a wierzchy ich i rzezanie srebrne.
20
Paxíllos quoque tabernáculi et átrii per gyrum fecit ǽneos.
Kołki też do przybytku i do sieni wkoło, uczynił miedziane.
21
Hæc sunt instruménta tabernáculi testimónii, quæ enumeráta sunt iuxta præcéptum Móysi in cæremóniis Levitárum per manum Ithamar fílii Aaron sacerdótis:
Te są naczynia przybytku świadectwa, które policzone są wedle przykazania Mojżeszowego w Ceremoniach Lewitów, przez rękę Ithamara syna Aarona kapłana,
22
quæ Beséleel fílius Uri fílii Hur de tribu Iuda, Dómino per Móysen iubénte, compléverat,
Które Beseleel syn Urego syna Hurowego z pokolenia Judy, za rozkazaniem przez Mojżesza Pańskiem wykonał,
23
iuncto sibi sócio Oóliab fílio Achísamech de tribu Dan: qui et ipse ártifex lignórum egrégius fuit, et polymitárius atque plumárius ex hyacíntho, púrpura, vermículo et bysso.
Wziąwszy k`sobie towarzysza Ooliaba syna Achisamech z pokolenia Dan, który też sam rzemieślnik około drzewa wyborny był, i tkacz, i haftarz, z hiacyntu, z szarłatu, karmazynu, i z bisioru.
24
Omne aurum quod expénsum est in ópere sanctuárii, et quod oblátum est in donáriis, vigínti novem talentórum fuit, et septingentórum trigínta siclórum ad mensúram sanctuárii.
Wszystkiego złota, które wydano na budowanie świątnice, i które ofiarowano w podarzech dwadzieścia i dziewięć talentów było, i siedm set i trzydzieści syklów na wagę świątnice.
25
Oblátum est autem ab his qui transiérunt ad númerum a vigínti annis et supra, de sexcéntis tribus míllibus et quingéntis quinquagínta, armatórum.
A ofiarowano było od tych, którzy szli w poczet od dwudziestu lat i wyżej, z sześci set i trzech tysięcy, i z piąci set i z piącidziesiąt zbrojnych.
26
Fuérunt prætérea centum talénta argénti, e quibus conflátæ sunt bases sanctuárii, et intróitus ubi velum pendet.
Było nadto sto talentów srebra, z których ulane są podstawki świątnice i weścia, gdzie zasłona wisi.
27
Centum bases factæ sunt de taléntis centum, síngulis taléntis per bases síngulas supputátis.
Sto podstawków uczynione są ze stu talentów, każdy talent na każdy podstawek licząc.
28
De mille autem septingéntis et septuagínta quinque, fecit cápita columnárum, quas et ipsas vestívit argénto.
A z tysiąca i siedmi set i siedmidziesiąt i piąci, uczynił wierzchy słupów, które też same powlókł srebrem.
29
Æris quoque obláta sunt talénta septuagínta duo míllia, et quadringénti supra sicli,
Miedzi też ofiarowano talentów siedmdziesiąt i dwa tysiąca, i czterysta nadto syklów,
30
ex quibus fusæ sunt bases in intróitu tabernáculi testimónii, et altáre ǽneum cum cratícula sua, omniáque vasa, quæ ad usum eius pértinent,
Z których ulano podstawki w weściu przybytku świadectwa, i ołtarz miedziany z kratką jego i wszystkie naczynia, które ku potrzebam jego należą,
31
et bases átrii tam in circúitu quam in ingréssu eius, et paxílli tabernáculi atque átrii per gyrum.
I podstawki sieni tak w koło jako i w weściu do niej, i kołki do przybytku, i do sieni, w około.
1
De hyacíntho vero et púrpura, vermículo ac bysso, fecit vestes, quibus induerétur Aaron quando ministrábat in sanctis, sicut præcépit Dóminus Móysi.
Z hiacyntu zasię, z szarłatu, z karmazynu, i bisioru poczynił szaty, w któreby się obłóczył Aaron, kiedy służył w świątnicy, jako przykazał Pan Mojżeszowi.
2
Fecit ígitur superhumerále de auro, hyacíntho, et púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta,
A tak sprawił Naramiennik ze złota, z hiacyntu, i szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego,
3
ópere polymitário: incidítque brácteas áureas, et extenuávit in fila, ut possent torquéri cum priórum colórum subtégmine,
Robotą tkacką, i nastrzygł blaszek złotych i wyciągnął je na nici, aby się mogły przeplatać z pierwszych farb wątkiem,
4
duásque oras sibi ínvicem copulátas in utróque látere summitátum,
I dwa kraje wespołek się złączające na obu bokach końców,
5
et bálteum ex eísdem colóribus, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
I pas z tychże maści, jako był Pan przykazał Mojżeszowi.
6
Parávit et duos lápides onýchinos, astríctos et inclúsos auro, et sculptos arte gemmária nomínibus filiórum Israel:
Zgotował i dwa kamienie Onychinowe osadzone i wprawione we złoto, i ryte robotą złotniczą imiony synów Izraelowych:
7
posuítque eos in latéribus superhumerális in monuméntum filiórum Israel, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
I przyprawił je na bokach Naramiennika na pamiątkę synów Izraelowych, jako Pan przykazał Mojżeszowi.
8
Fecit et rationále ópere polýmito iuxta opus superhumerális, ex auro, hyacíntho, púrpura, coccóque bis tincto, et bysso retórta:
Udziałał też Rationał robotą wzorzystą według roboty Naramiennika ze złota, z hiacyntu, szarłatu, karmazynu dwakroć farbowanego, i bisioru kręconego:
9
quadrángulum, duplex, mensúræ palmi.
Na cztery granie, dwoisty, na piędzi.
10
Et pósuit in eo gemmárum órdines quátuor. In primo versu erat sárdius, topázius, smarágdus.
I nasadził weń cztery rzędy drogich kamieni. W pierwszym rzędzie był Sardius, Topasius, Smaragd.
11
In secúndo, carbúnculus, sapphírus, et iaspis.
We wtórym, Karbunculus, Szafir, i Jaspis.
12
In tértio, ligúrius, achátes, et amethýstus.
W trzecim, Ligurius, Achates, Amethist.
13
In quarto, chrysólithus, onýchinus, et berýllus, circúmdati et inclúsi auro per órdines suos.
W czwartym, Chrysolith, Onychin, i Berillus: osadzone i oprawione złotem w rzędziech swoich.
14
Ipsíque lápides duódecim sculpti erant nomínibus duódecim tríbuum Israel, sínguli per nómina singulórum.
A ta dwanaście kamieni były rzezane imionmi dwunaście pokolenia Izraelowego, każdy imieniem każdego.
15
Fecérunt in rationáli et caténulas sibi ínvicem cohæréntes, de auro puríssimo:
Udziałali u Rationału i łańcuszki wespołek spięte, ze złota naczystszego:
16
et duos uncínos, totidémque ánnulos áureos. Porro ánnulos posuérunt in utróque látere rationális,
I dwa haczki, i także, wiele obrączek złotych. A obrączki przyprawili na obu krajach Rationału,
17
e quibus pendérent duæ caténæ áureæ, quas inseruérunt uncínis, qui in superhumerális ángulis eminébant.
Z którychby wisiały dwa łańcuszki złote, które założyli na haczki, które na rogach Naramiennika były wysadzone.
18
Hæc et ante et retro ita conveniébant sibi, ut superhumerále et rationále mútuo necteréntur,
Te i naprzód i nazad tak się z sobą schodziły, iż Naramiennik i Rationał pospołu się wiązały,
19
stricta ad bálteum et ánnulis fórtius copuláta, quos iungébat vitta hyacínthina, ne laxa flúerent, et a se ínvicem moveréntur, sicut præcépit Dóminus Móysi.
Do pasa przypięte, i obrączkami tężej przyciągnione, które złączał sznur z hiacyntu, aby wolno nie wisiały, i nie ruszały się, od siebie, tak jako Pan przykazał Mojżeszowi.
20
Fecérunt quoque túnicam superhumerális totam hyacínthinam,
Uczynili też i szatę Naramiennika wszystkę z hiacyntu,
21
et capítium in superióri parte contra médium, orámque per gyrum capítii téxtilem:
I kaplerzyk na wierzchu jej przeciw środkowi, i bram około kaplerzyka tkany:
22
deórsum autem ad pedes mala púnica ex hyacíntho, púrpura, vermículo, ac bysso retórta:
A na dole u nóg malogranaty z hiacyntu, szarłatu, karmazynu, i z bisioru kręconego,
23
et tintinnábula de auro puríssimo, quæ posuérunt inter malogranáta, in extréma parte túnicæ per gyrum:
I dzwoneczki ze złota naczystszego, które przyprawili między malogranatami u dołu onej szaty wkoło:
24
tintinnábulum autem áureum, et malum púnicum, quibus ornátus incedébat póntifex quando ministério fungebátur, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
A dzwonyszek złoty i malogranat, w które ubrany chodził nawyższy kapłan kiedy służbę odprawował, jako był Pan przykazał Mojżeszowi.
25
Fecérunt et túnicas býssinas ópere téxtili Aaron et fíliis eius:
Poczynili też suknie z bisioru robotą tkacką Aaronowi i synom jego:
26
et mitras cum corónulis suis ex bysso:
I czapki z koronkami ich bisiorowe:
27
feminália quoque línea, býssina:
I ubrania płócienne z bisioru:
28
cíngulum vero de bysso retórta, hyacíntho, púrpura, ac vermículo bis tincto, arte plumária, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
A pas z bisioru kręconego, hiacyntu, szarłatu, i karmazynu dwakroć farbowanego, robotą haftarską, jako Pan był przykazał Mojżeszowi.
29
Fecérunt et láminam sacræ veneratiónis de auro puríssimo, scripserúntque in ea ópere gemmário, Sanctum Dómini:
Sprawili i blachę świętego uczczenia ze złota naczystszego, i napisali na niej robotą złotniczą, Święte Pańskie:
30
et strinxérunt eam cum mitra vitta hyacínthina, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
I przywiązali ją do czapki sznurem hiacyntowym, jako był Pan przykazał Mojżeszowi.
31
Perféctum est ígitur omne opus tabernáculi et tecti testimónii: fecerúntque fílii Israel cuncta quæ præcéperat Dóminus Móysi.
Dokończono tedy wszystkiej roboty przybytku i wierzchu świadectwa: i uczynili synowie Izraelowi wszystko, co był Pan przykazał Mojżeszowi.
32
Et obtulérunt tabernáculum et tectum et univérsam supelléctilem, ánnulos, tábulas, vectes, colúmnas ac bases,
I oddali przybytek i wierzch, i wszystkie naczynia, kolca, deszczki, drążki, słupy, i podstawki,
33
opertórium de péllibus aríetum rubricátis, et áliud operiméntum de iánthinis péllibus,
Przykrycie z skór baranich czerwono farbowanych, i drugie przykrycie z fiołkowej maści skór,
34
velum: arcam, vectes, propitiatórium,
Zasłonę, skrzynię, drążki, ubłagalnią,
35
mensam cum vasis suis et propositiónis pánibus:
Stół z naczyniem jego i z chleby pokładnemi:
36
candelábrum, lucérnas, et utensília eárum cum óleo:
Lichtarz, lampy i naczynie ich z oliwą:
37
altáre áureum, et unguéntum, et thymiáma ex aromátibus:
Ołtarz złoty i olejek, i kadzenie z wonnych rzeczy:
38
et tentórium in intróitu tabernáculi:
I oponę w weściu przybytku:
39
altáre ǽneum, retiáculum, vectes, et vasa eius ómnia: labrum cum basi sua: tentória átrii, et colúmnas cum básibus suis:
Ołtarz miedziany, kratkę, drążki, i wszystkie naczynia jego: umywalnią z podstawkiem jej: opony do sieni, i słupy z podstawkami swymi:
40
tentórium in intróitu átrii, funiculósque illíus et paxíllos. Nihil ex vasis défuit, quæ in ministérium tabernáculi, et in tectum fœ́deris iussa sunt fíeri.
Oponę w weściu sieni, i powrózki do niej i kołki. Na żadnem naczyniu nie schodziło, które na służbę przybytku, i na wierzch przymierza poczynić rozkazano.
41
Vestes quoque, quibus sacerdótes utúntur in sanctuário, Aaron scílicet et fílii eius,
Szaty też, których kapłani używają w świątnicy, to jest Aaron i synowie jego,
42
obtulérunt fílii Israel, sicut præcéperat Dóminus.
Oddali synowie Izraelowi, jako Pan był przykazał.
43
Quæ postquam Móyses cuncta vidit compléta, benedíxit eis.
Które gdy Mojżesz ujrzał wszystkie wykonane, błogosławił im.
1
Locutúsque est Dóminus ad Móysen, dicens:
I rzekł Pan do Mojżesza, mówiąc:
2
Mense primo, prima die mensis, ériges tabernáculum testimónii,
Miesiąca pierwszego dnia pierwszego księżyca, postawisz przybytek świadectwa,
3
et pones in eo arcam, dimittésque ante illam velum:
I postawisz w nim skrzynię, i zapuścisz przed nią zasłonę: a
4
et illáta mensa, pones super eam quæ rite præcépta sunt. Candelábrum stabit cum lucérnis suis,
Wniósszy stół, położysz na nim coć porządnie przykazano. Lichtarz będzie stał z lampami swemi,
5
et altáre áureum, in quo adolétur incénsum, coram arca testimónii. Tentórium in intróitu tabernáculi pones,
I ołtarz złoty, na którym palą kadzenie, przed skrzynią świadectwa. Oponę zawiesisz w weściu przybytku,
6
et ante illud altáre holocáusti:
A przed nią ołtarz całopalenia:
7
labrum inter altáre et tabernáculum, quod implébis aqua.
Umywalnią między ołtarzem a przybytkiem, którą napełnisz wodą.
8
Circumdabísque átrium tentóriis, et ingréssum eius.
A sień obtoczysz oponami, i weście do niej.
9
Et assúmpto unctiónis óleo unges tabernáculum cum vasis suis, ut sanctificéntur:
A wziąwszy olejek pomazania, namażesz przybytek z naczyniem jego, aby były poświęcone:
10
altáre holocáusti et ómnia vasa eius:
Ołtarz całopalenia, i wszystkie naczynia jego:
11
labrum cum basi sua: ómnia unctiónis óleo consecrábis, ut sint Sancta sanctórum.
Umywalnią z podstawkiem jej, wszystko olejkiem pomazania poświęcisz, aby były święte świętych.
12
Applicabísque Aaron et fílios eius ad fores tabernáculi testimónii, et lotos aqua
I przywiedziesz Aarona i syna jego do drzwi przybytku świadectwa, i omyte wodą,
13
índues sanctis véstibus, ut minístrent mihi, et únctio eórum in sacerdótium sempitérnum profíciat.
Obleczesz w szaty święte, aby mi służyli, a pomazanie ich na kapłaństwo wieczne pomogło.
14
Fecítque Móyses ómnia quæ præcéperat Dóminus.
I uczynił Mojżesz wszystko, co Pan przykazał.
15
Igitur mense primo anni secúndi, prima die mensis, collocátum est tabernáculum.
A tak miesiąca pierwszego roku wtórego, pierwszego dnia miesiąca, postawion jest przybytek.
16
Erexítque Móyses illud, et pósuit tábulas ac bases et vectes, statuítque colúmnas,
I podniósł ji Mojżesz, i postawił deszczki, i podstawki, i drążki, i postawił słupy,
17
et expándit tectum super tabernáculum, impósito désuper operiménto, sicut Dóminus imperáverat.
I rozciągnął wierzch nad przybytkiem, włożywszy na wierzch przykrycie, jako Pan był rozkazał.
18
Pósuit et testimónium in arca, súbditis infra véctibus, et oráculum désuper.
Włożył też świadectwo do skrzynie, założywszy na dół drążki, a wyrocznicę na wierzch.
19
Cumque intulísset arcam in tabernáculum, appéndit ante eam velum ut expléret Dómini iussiónem.
A wniósszy skrzynię do przybytku, zawiesił przed nią zasłonę, aby wypełnił Pańskie rozkazanie.
20
Pósuit et mensam in tabernáculo testimónii ad plagam septentrionálem extra velum,
Postawił i stół w przybytku świadectwa na północną stronę przed zasłoną,
21
ordinátis coram propositiónis pánibus, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
Sporządziwszy na oczach chleby pokładne, jako był przykazał Pan Mojżeszowi.
22
Pósuit et candelábrum in tabernáculo testimónii e regióne mensæ in parte austráli,
Postawił i lichtarz w przybytku świadectwa, na przeciwko stołowi, na stronie południowej,
23
locátis per órdinem lucérnis, iuxta præcéptum Dómini.
Postanowiwszy porządnie lampy według przykazania Pańskiego.
24
Pósuit et altáre áureum sub tecto testimónii contra velum,
Postawił i ołtarz złoty pod przykryciem świadectwa przeciwko zasłonie,
25
et adolévit super eo incénsum arómatum, sicut iússerat Dóminus Móysi.
I palił na nim kadzenie wonnych rzeczy, jako był rozkazał Pan Mojżeszowi.
26
Pósuit et tentórium in intróitu tabernáculi testimónii,
Zawiesił też oponę w weściu przybytku świadectwa,
27
et altáre holocáusti in vestíbulo testimónii, ófferens in eo holocáustum, et sacrifícia, ut Dóminus imperáverat.
I ołtarz całopalenia w sieni świadectwa, ofiarując na nim całopalenie, i ofiary, jako był Pan rozkazał,
28
Labrum quoque státuit inter tabernáculum testimónii et altáre, implens illud aqua.
Umywalnią też postawił między przybytkiem świadectwa i ołtarzem, napełniwszy ją wodą.
29
Laverúntque Móyses et Aaron, ac fílii eius manus suas et pedes,
I umywali Mojżesz i Aaron i synowie jego ręce swe i nogi,
30
cum ingrederéntur tectum fœ́deris, et accéderent ad altáre, sicut præcéperat Dóminus Móysi.
Gdy wchodzili pod przykrycie przymierza, i przystępowali do ołtarza: jako był Pan przykazał Mojżeszowi.
31
Eréxit et átrium per gyrum tabernáculi et altáris, ducto in intróitu eius tentório. Postquam ómnia perfécta sunt,
Postawił też sień około przybytku, i ołtarza, i rozciągnąwszy oponę w weściu jej, gdy się wszystko dokończyło,
32
opéruit nubes tabernáculum testimónii, et glória Dómini implévit illud.
Okrył obłok przybytek świadectwa, a chwała Pańska napełniła ji.
33
Nec póterat Móyses íngredi tectum fœ́deris, nube operiénte ómnia, et maiestáte Dómini coruscánte, quia cuncta nubes operúerat.
I nie mógł Mojżesz wniść pod przykrycie przymierza, bo był obłok zakrył wszystko, a majestat Pański błyskał się, bo obłok zakrył był wszystko.
34
Si quando nubes tabernáculum deserébat, proficiscebántur fílii Israel per turmas suas:
Jeśli kiedy obłok odstępował od przybytku, ciągnęli synowie Izraelowi hufami swemi:
35
si pendébat désuper, manébant in eódem loco.
Jeśli wisiał nad przybytkiem, mieszkali na temże miejscu.
36
Nubes quippe Dómini incubábat per diem tabernáculo, et ignis in nocte, vidéntibus cunctis pópulis Israel per cunctas mansiónes suas.
Obłok bowiem Pański wisiał nad przybytkiem we dnie, a ogień w nocy, co widzieli wszyscy ludzie Izraelscy po wszystkich stanowiskach swoich.