Biblia Sacra

Liber Judicum Księga Sędźów
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21
1
1
Post mortem Iósue, consuluérunt fílii Israel Dóminum, dicéntes: Quis ascéndet ante nos contra Chananǽum, et erit dux belli? Po śmierci Jozuego radzili się Synowie Izraelowi Pana mówiąc: kto pójdzie przed nami przeciw Chananejczykowi: a będzie Hetmanem wojny?
2
Dixítque Dóminus: Iudas ascéndet: ecce trádidi terram in manus eius. I rzekł Pan: Judas pójdzie: otom dał ziemię w ręce jego.
3
Et ait Iudas Simeóni fratri suo: Ascénde mecum in sortem meam, et pugna contra Chananǽum, ut et ego pergam tecum in sortem tuam. Et ábiit cum eo Símeon. I rzekł Judas Simeonowi bratu swemu: Pódź zemną do działu mego, a walcz przeciw Chananejczykowi, że ja też pójdę z tobą do działu twego. I poszedł z nim Simeon.
4
Ascendítque Iudas, et trádidit Dóminus Chananǽum, ac Pherezǽum in manus eórum: et percussérunt in Bezec decem míllia virórum. I wyciągnął Judas, i dał Pan Chananejczyka i Pherezejczyka w ręce ich: i pobili w Bezek dziesięć tysięcy mężów.
5
Invenerúntque Adoníbezec in Bezec, et pugnavérunt contra eum, ac percussérunt Chananǽum, et Pherezǽum. I naleźli Adonibezeka w Bezek, i walczyli przeciw jemu, i porazili Chananejczyka i Pherezejczyka.
6
Fugit autem Adoníbezec: quem persecúti comprehendérunt, cæsis summitátibus mánuum eius ac pedum. A Adonibezek uciekł: którego dogoniwszy pojmali, obciąwszy końce rąk i nóg jego.
7
Dixítque Adoníbezec: Septuagínta reges amputátis mánuum ac pedum summitátibus colligébant sub mensa mea cibórum relíquias: sicut feci, ita réddidit mihi Deus. Adduxerúntque eum in Ierúsalem, et ibi mórtuus est. I rzekł Adonibezek: Siedemdziesiąt królów z obciętemi końcami rąk i nóg zbierali pod stołem moim odrobiny pokarmów: jakom czynił, tak mi Bóg oddał, i przywiedli go do Jeruzalem, i tam umarł.
8
Oppugnántes ergo fílii Iuda Ierúsalem, cepérunt eam, et percussérunt in ore gládii, tradéntes cunctam incéndio civitátem. Dobywając tedy synowie Juda Jeruzalem, wzięli je i porazili je paszczęką miecza, dawszy na spalenie wszystko miasto.
9
Et póstea descendéntes pugnavérunt contra Chananǽum, qui habitábat in montánis, et ad merídiem, et in campéstribus. A potem wyszedszy walczyli przeciw Chananejczykowi, który mieszkał na górach, i na południe, i na polach:
10
Pergénsque Iudas contra Chananǽum, qui habitábat in Hebron (cuius nomen fuit antíquitus Cáriath Arbe), percússit Sésai, et Ahiman, et Thólmai: I wyciągnąwszy Judas przeciw Chananejczykowi, który mieszkał w Hebron, (którego imię z staradawna było Kariath Arbe) zabił Sesai, i Ahiman i Tholmai:
11
atque inde proféctus ábiit ad habitatóres Dabir, cuius nomen vetus erat Cáriath Sepher, id est, Cívitas litterárum. A z onąd poszedszy ruszył się ku obywatelom Dabir, którego imię stare było Kariath Sepher, to jest miasto nauk.
12
Dixítque Caleb: Qui percússerit Cáriath Sepher, et vastáverit eam, dabo ei Axam fíliam meam uxórem. I rzekł Kaleb: Ktoby dobył Kariath Sepher, i spustoszył ji, dam mu Akszę córkę moję za żonę,
13
Cumque cepísset eam Othóniel fílius Cenez frater Caleb minor, dedit ei Axam fíliam suam cóniugem. A gdy go dobył Othoniel syn Cenez brat Kalebów mniejszy dał mu Akszę córkę swą za żonę.
14
Quam pergéntem in itínere mónuit vir suus ut péteret a patre suo agrum. Quæ cum suspirásset sedens in ásino, dixit ei Caleb: Quid habes? Którą jadącą w drodze upominał mąż jej, aby prosiła u ojca swego pola. Która gdy wzdychała siedząc na ośle, rzekł jej Kaleb: Cóż ci?
15
At illa respóndit: Da mihi benedictiónem, quia terram aréntem dedísti mihi: da et irríguam aquis. Dedit ergo ei Caleb irríguum supérius, et irríguum inférius. A ona odpowiedziała: Daj mi błogosławieństwo, ponieważeś mi dał suchą ziemię: daj i oblaną wodami. I dał jej Kaleb mokrą ziemię wyższą i niższą.
16
Fílii autem Cinǽi cognáti Móysi ascendérunt de Civitáte palmárum cum fíliis Iuda, in desértum sortis eius, quod est ad merídiem Arad, et habitavérunt cum eo. A synowie Cinesa powinnego Mojżeszowego wyszli z miasta Palm z synmi Juda w puszczą działu jego, która jest na południe Arad, i mieszkali z nim.
17
Abiit autem Iudas cum Simeóne fratre suo, et percussérunt simul Chananǽum qui habitábat in Séphaath, et interfecérunt eum. Vocatúmque est nomen urbis, Horma, id est, anáthema. I poszedł Judas z Simeonem bratem swym, i porazili Chananejczyka, który mieszkał w Sephaad i zabili go: i nazwano imię miasta onego Horma, to jest, przeklęctwo.
18
Cepítque Iudas Gazam cum fínibus suis, et Ascalónem, atque Accaron cum términis suis. Wziął też Judas Gazę z granicami jej, i Askalon i Akkaron, z ich granicami.
19
Fuítque Dóminus cum Iuda, et montána possédit: nec pótuit delére habitatóres vallis, quia falcátis cúrribus abundábant. I był Pan z Juda i posiadł podgórze i niemógł wygładzić mieszkających w dolinie, iż mieli dosyć wozów kosistych,
20
Dederúntque Caleb Hebron, sicut díxerat Móyses, qui delévit ex ea tres fílios Enac. I dali Kalebowi Hebron, jako mówił Mojżesz, który wygładził z niego trzech synów Enak.
21
Iebusǽum autem habitatórem Ierúsalem non delevérunt fílii Béniamin: habitavítque Iebusǽus cum fíliis Béniamin in Ierúsalem, usque in præséntem diem. Lecz Jebuzejczyka obywatela Jeruzalem nie wygładzili synowie Beniamin: i mieszkał Jebuzejczyk, z synmi Beniamin w Jeruzalem aż do dnia dzisiejszego.
22
Domus quoque Ioseph ascéndit in Bethel, fuítque Dóminus cum eis. Dom też Józefów udał się do Bethel, i był Pan z nimi.
23
Nam cum obsidérent urbem, quæ prius Luza vocabátur, Bo gdy obiegli miasto, które pierwej zwano Luza,
24
vidérunt hóminem egrediéntem de civitáte, dixerúntque ad eum: Osténde nobis intróitum civitátis, et faciémus tecum misericórdiam. Ujrzeli człowieka wychodzącego z miasta, i rzekli do niego: Ukaż nam weście do miasta, a uczynimy z tobą miłosierdzie.
25
Qui cum ostendísset eis, percussérunt urbem in ore gládii: hóminem autem illum, et omnem cognatiónem eius, dimisérunt. Który gdy im ukazał, porazili miasto paszczęką miecza, a onego człowieka i wszystek ród jego puścili.
26
Qui dimíssus, ábiit in terram Hetthim, et ædificávit ibi civitátem, vocavítque eam Luzam: quæ ita appellátur usque in præséntem diem. Który puszczony szedł do ziemie Hetthym, i zbudował tam miasto, i nazwał je Luzą, które tak zową aż do dnia dzisiejszego.
27
Manásses quoque non delévit Bethsan, et Thanac cum vículis suis, et habitatóres Dor, et Iéblaam, et Magéddo cum vículis suis, cœpítque Chananǽus habitáre cum eis. Manasses też nie wygładził Bethsan i Thanak ze wsiami ich, i obywatelów Dor i Jeblaam i Mageddo, ze wsiami ich, i począł Chananejczyk mieszkać z nimi.
28
Postquam autem confortátus est Israel, fecit eos tributários, et delére nóluit. Ale potem gdy się zmocnił Izrael, uczynił je hołdownikami, a wygładzić niechciał.
29
Ephraim étiam non interfécit Chananǽum, qui habitábat in Gazer, sed habitávit cum eo. Ephraim, też nie wybił Chananejczyka, który mieszkał w Gazer, ale mieszkał z nim.
30
Zábulon non delévit habitatóres Cetron, et Náalol: sed habitávit Chananǽus in médio eius, factúsque est ei tributárius. Zabulon nie wytracił obywatelów Cethron i Naalol: ale mieszkał Chananejczyk w pośrodku jego, i stał mu się hołdownikiem.
31
Aser quoque non delévit habitatóres Accho, et Sidónis, Ahalab, et Achazib, et Helba, et Aphec, et Rohob: Aser też nie wygładził obywatelów Accho i Sidonu, Ahalab, i Achasib, i Helba, i Aphek i Rohob:
32
habitavítque in médio Chananǽi habitatóris illíus terræ, nec interfécit eum. I mieszkał w pośrodku Chananejczyka obywatela cnej ziemie, ani go zabił.
33
Néphthali quoque non delévit habitatóres Béthsames, et Béthanath: et habitávit inter Chananǽum habitatórem terræ, fuerúntque ei Bethsamítæ et Bethanítæ tributárii. Nephthali też nie wygładził obywatelów Bethsames i Bethanath: i mieszkał między Chananejczykiem obywatelem ziemie, i byli mu Bethsainitowie i Bethamitowie hołdownicy.
34
Arctavítque Amorrhǽus fílios Dan in monte, nec dedit eis locum ut ad planióra descénderent: I ścisnął Amorrejczyk syny Danowe na górze, ani im dał miejsca, aby zeszli na równinę:
35
habitavítque in monte Hares, quod interpretátur testáceo, in Aialon et Sálebim. Et aggraváta est manus domus Ioseph, factúsque est ei tributárius. I mieszkał na górze Hares, co się wykłada skorupiany, w Aialon i w Salebim, I stała się ciężka ręka domu Józefowego, i stał mu się hołdownikiem.
36
Fuit autem términus Amorrhǽi ab Ascénsu Scorpiónis, Petra, et superióra loca. A była granica Amorrejczyka od wstępu Scorpiona, skała i wyższe miejsca.
2
1
Ascendítque ángelus Dómini de Gálgalis ad Locum fléntium, et ait: Edúxi vos de Ægýpto, et introdúxi in terram, pro qua iurávi pátribus vestris: et pollícitus sum ut non fácerem írritum pactum meum vobíscum in sempitérnum: I wstąpił Anioł Pański z Galgal na miejsce płaczących, i rzekł: Wywiodłem was z Egiptu, i wprowadziłem do ziemie, o którąm przysiągł ojcom waszym: i obiecałem, żebych nie zgwałcił przymierza mego z wami na wieki,
2
ita dumtáxat ut non ferirétis fœdus cum habitatóribus terræ huius, sed aras eórum subverterétis: et noluístis audíre vocem meam: cur hoc fecístis? Ale tak, żebyście nie czynili przymierza z obywatelmi tej ziemie, ale żebyście ołtarze ich powywracali: a nie chcieliście słuchać głosu mego: czemużeście to uczynili?
3
Quam ob rem nólui delére eos a fácie vestra: ut habeátis hostes, et dii eórum sint vobis in ruínam. A przetoż nie chciałem ich wytracić od oblicza waszego: żebyście mieli nieprzyjaciele, a bogowie ich byli wam na upadek.
4
Cumque loquerétur ángelus Dómini hæc verba ad omnes fílios Israel, elevavérunt ipsi vocem suam, et flevérunt. A gdy mówił Anioł Pański te słowa do wszech synów Izraelowych, podnieśli oni głos swój i płakali.
5
Et vocátum est nomen loci illíus, Locus fléntium, sive lacrymárum: immolaverúntque ibi hóstias Dómino. I nazwano imię miejscu onemu: Miejsce płaczących, albo łez: i ofiarowali tam ofiary Panu.
6
Dimísit ergo Iósue pópulum, et abiérunt fílii Israel unusquísque in possessiónem suam, ut obtinérent eam: Rozpuścił tedy Jozue lud, i poszli synowie Izraelowi każdy do osiadłości swej, aby ją otrzymali.
7
servierúntque Dómino cunctis diébus eius, et seniórum, qui longo post eum vixérunt témpore, et nóverant ómnia ópera Dómini, quæ fécerat cum Israel. I służyli Panu przez wszystkie dni jego, i starszych, którzy po nim przez długi czas żyli, i wiedzieli wszystkie sprawy Pańskie, które czynił z Izraelem.
8
Mórtuus est autem Iósue fílius Nun, fámulus Dómini, centum et decem annórum, I umarł Jozue syn Nun sługa Pański, mając sto i dziesięć lat,
9
et sepeliérunt eum in fínibus possessiónis suæ in Thamnáthsare in monte Ephraim, a septentrionáli plaga montis Gaas. I pogrzebli go na granicy osiadłości jego w Thamnathsare na górze Ephraim od północnej strony góry Gaaz,
10
Omnísque illa generátio congregáta est ad patres suos: et surrexérunt álii, qui non nóverant Dóminum, et ópera quæ fécerat cum Israel. I wszystek on rodzaj zgromadzon jest do ojców swoich. I powstali inni którzy nie znali Pana, i uczynków, które czynił z Izraelem.
11
Fecerúntque fílii Israel malum in conspéctu Dómini, et serviérunt Báalim. I czynili synowie Izraelowi złe przed oczyma Pańskimi, i służyli Baalim.
12
Ac dimisérunt Dóminum Deum patrum suórum, qui edúxerat eos de terra Ægýpti, et secúti sunt deos aliénos, deósque populórum, qui habitábant in circúitu eórum, et adoravérunt eos: et ad iracúndiam concitavérunt Dóminum, I opuścili Pana Boga ojców swoich, który je był wywiódł z ziemie Egiptskiej: i poszli za bogi cudzemi, i za bogi onych narodów, które mieszkały około nich, i kłaniali się im, i ku gniewu pobudzili Panat
13
dimitténtes eum, et serviéntes Baal et Astaroth. Opuszczając go, a służąc Baal i Astharoth.
14
Iratúsque Dóminus contra Israel, trádidit eos in manus diripiéntium: qui cepérunt eos, et vendidérunt hóstibus, qui habitábant per gyrum: nec potuérunt resístere adversáriis suis, I rozgniewawszy się Pan na Izraela, podał je w ręce łupieżców, którzy je pojmali, i przedali nieprzyjaciołom, którzy mieszkali wkoło: ani się mogli sprzeciwić nieprzyjaciołom swoim:
15
sed quocúmque pérgere voluíssent, manus Dómini super eos erat, sicut locútus est, et iurávit eis, et veheménter afflícti sunt. Ale gdzie się kolwiek chcieli obrócić, tam ręka Pańska była nad nimi, jako powiedział i przysiągł im: i byli bardzo udręczeni
16
Suscitavítque Dóminus iúdices, qui liberárent eos de vastántium mánibus: sed nec eos audíre voluérunt, I wzbudził Pan Sędzie, którzy ich wyzwalali z rąk pustoszących: ale i tych słuchać nie chcieli,
17
fornicántes cum diis aliénis, et adorántes eos. Cito deseruérunt viam, per quam ingréssi fúerant patres eórum: et audiéntes mandáta Dómini, ómnia fecére contrária. Cudzołożąc z bogami cudzemi, i kłaniając się im Prędko opuścili drogę, którą chodzili ojcowie ich: a słysząc przykazania Pańskie, wszystkie rzeczy przeciwne czynili.
18
Cumque Dóminus iúdices suscitáret, in diébus eórum flectebátur misericórdia, et audiébat afflictórum gémitus, et liberábat eos de cæde vastántium. A gdy Pan wzbudzał sędzie za czasu ich, wzruszał się miłosierdziem i słuchał wzdychania utrapionych i wybawiał je z morderstwa pustoszących.
19
Postquam autem mórtuus esset iudex, revertebántur, et multo faciébant peióra quam fécerant patres eórum, sequéntes deos aliénos, serviéntes eis, et adorántes illos. Non dimisérunt adinventiónes suas, et viam duríssimam, per quam ambuláre consuevérunt. A potem gdy umarł sędzia, wracali się, i daleko gorsze rzeczy czynili ojcowie ich, idąc za cudzemi bogami, służąc im i kłaniając się im. Nieopuścili wynalazków swoich, i drogi barzo twardej, którą się chodzić byli nałożyli.
20
Iratúsque est furor Dómini in Israel, et ait: Quia írritum fecit gens ista pactum meum, quod pepígeram cum pátribus eórum, et vocem meam audíre contémpsit: I rozgniewała się zapalczywość Pańska na Izraela, i rzekł: Ponieważ ten lud zgwałcił przymierze moje, którem był uczynił z ojcy ich, a głosu mego słuchać wzgardził:
21
et ego non delébo gentes, quas dimísit Iósue, et mórtuus est: I ja nie wygładzę narodów, które zostawił Jozue i umarł:
22
ut in ipsis expériar Israel, utrum custódiant viam Dómini, et ámbulent in ea, sicut custodiérunt patres eórum, an non. Że przez nie doświadczę Izraela, jeśli strzegą drogi Pańskiej, i chodzą w niej, jako strzegli ojcowie ich, czyli nie.
23
Dimísit ergo Dóminus omnes natiónes has, et cito subvértere nóluit, nec trádidit in manus Iósue. A tak zostawił Pan wszystkie narody te, i nie chciał rychło wywrócić, ani ich dał w ręce Jozuemu.
3
1
Hæ sunt gentes, quas Dóminus derelíquit, ut erudíret in eis Israélem, et omnes, qui non nóverant bella Chananæórum: Te są narody, które Pan zostawił, aby przez nie ćwiczył Izraela, i wszystkich którzy nie wiedzieli o walkach Chananejczyków:
2
ut póstea díscerent fílii eórum certáre cum hóstibus, et habére consuetúdinem prœliándi: Aby się potem nauczyli synowie ich potykać z nieprzyjacioły, a mieć zwyczaj walczenia:
3
quinque sátrapas Philisthinórum, omnémque Chananǽum, et Sidónium, atque Hevǽum, qui habitábat in monte Líbano, de monte Baal Hermon usque ad intróitum Emath. Pięcioro książąt Philistyńskich, i wszystkiego, Chananejczyka, i Sydończyka, i Hewejczyka, który mieszkał na górze Libanie, od góry Baal Hermon, aż do weścia Emath.
4
Dimisítque eos, ut in ipsis experirétur Israélem, utrum audíret mandáta Dómini quæ præcéperat pátribus eórum per manum Móysi, an non. I zostawił je, aby przez nie doświadczał Izraela, jeśliby słuchał rozkazania Pańskiego, które był przykazał ojcom ich przez rękę Mojżesza, czyli nie.
5
Itaque fílii Israel habitavérunt in médio Chananǽi, et Hethǽi, et Amorrhǽi, et Pherezǽi, et Hevǽi, et Iebusǽi: A tak synowie Izraelowi mieszkali w pośrodku Chananejczyka, i Hetejczyka, i Amorrejczyka, i Pherezejczyka, i Hewejczyka, i Jebuzejczyka:
6
et duxérunt uxóres fílias eórum, ipsíque fílias suas fíliis eórum tradidérunt, et serviérunt diis eórum. I pojmowali córki ich za żony, i sami córki swe synom ich dawali, i służyli bogom ich.
7
Fecerúntque malum in conspéctu Dómini, et oblíti sunt Dei sui, serviéntes Báalim et Astaroth. I czynili złe przed oczyma Pańskimi, i zapamiętali Boga swego, służąc Baalim i Astaroth.
8
Iratúsque contra Israel Dóminus, trádidit eos in manus Chusan Rasáthaim regis Mesopotámiæ, servierúntque ei octo annis. I rozgniewawszy się Pan na Izraela, dał je w ręce Chusan Rasathaim króla Mezopotamskiego, i służyli mu ośm lat.
9
Et clamavérunt ad Dóminum, qui suscitávit eis salvatórem, et liberávit eos, Othóniel vidélicet fílium Cenez, fratrem Caleb minórem: I wołali do Pana: który im wzbudził zbawiciela, i wybawił je, to jest, Othoniela Syna Cenez brata Kalebowego młodszego:
10
fuítque in eo Spíritus Dómini, et iudicávit Israel. Egressúsque est ad pugnam, et trádidit Dóminus in manus eius Chusan Rasáthaim regem Sýriæ, et oppréssit eum. I był w nim duch Pański, i sądził Izraela. I wyjachał na wojnę, i dał Pan w ręce jego Chusan Rasathaim króla Syryjskiego, i stłumił go.
11
Quievítque terra quadragínta annis, et mórtuus est Othóniel fílius Cenez. I ucichnęła ziemia czterdzieści lat, i umarł Othoniel syn Cenez.
12
Addidérunt autem fílii Israel fácere malum in conspéctu Dómini: qui confortávit advérsum eos Eglon regem Moab, quia fecérunt malum in conspéctu eius. I przydali synowie Izraelowi złe czynić przed oczyma Pańskimi: który zmocnił przeciwko im Eglona króla Moabskiego: przeto iż złe czynili przed oblicznością jego.
13
Et copulávit ei fílios Ammon, et Amalec: abiítque et percússit Israel, atque possédit Urbem palmárum. I przyłączył mu syny Ammon, i Amalek: i wyjachał i poraził Izraela, i posiadł Miasto palm.
14
Servierúntque fílii Israel Eglon regi Moab decem et octo annis. I służyli synowie Izraelscy Eglonowi królowi Moab ośmnaście lat:
15
Et póstea clamavérunt ad Dóminum, qui suscitávit eis salvatórem vocábulo Aod, fílium Gera, fílii Iémini, qui utráque manu pro déxtera utebátur. Miserúntque fílii Israel per illum múnera Eglon regi Moab. A potem wołali do Pana: który im wzbudził zbawiciela imieniem Aod, syna Gery, syna Jemini, który obudwu rąk miasto prawej używał. I posłali synowie Izraelowi przezeń dary Eglonowi królowi Moabskiemu.
16
Qui fecit sibi gládium ancípitem, habéntem in médio cápulum longitúdinis palmæ manus, et accínctus est eo subter sagum in dextro fémore. Który uczynił sobie miecz obudwu ostrzu, mający w pośrodku rękojeść wzdłuż na dłoni, i przypasał go pod płaszczem na prawym boku.
17
Obtulítque múnera Eglon regi Moab. Erat autem Eglon crassus nimis. I przyniósł dary Eglon królowi Moab. A był Eglon człowiek bardzo tłusty.
18
Cumque obtulísset ei múnera, prosecútus est sócios, qui cum eo vénerant. A gdy mu oddał dary, szedł za towarzyszami którzy z nim byli przyszli.
19
Et revérsus de Gálgalis, ubi erant idóla, dixit ad regem: Verbum secrétum hábeo ad te, o rex. Et ille imperávit siléntium: egressísque ómnibus qui circa eum erant, A wróciwszy się zaś z Galgal, gdzie były bałwany, rzekł do króla: słowo tajemne mam do ciebie o królu. A on rozkazał pomilczeć: a gdy wszyscy wyszli, którzy przy nim byli,
20
ingréssus est Aod ad eum: sedébat autem in æstívo cœnáculo solus: dixítque: Verbum Dei hábeo ad te. Qui statim surréxit de throno. Wszedł Aod do niego: a siedział na letniej sali sam, i rzekł: Słowo Boże mam do ciebie. Który wnet powstał z stolice.
21
Extendítque Aod sinístram manum, et tulit sicam de dextro fémore suo, infixítque eam in ventre eius I ściągnął Aod lewą rękę, i dobył miecza z prawej biodry swej, i wraził ji w brzuch jego,
22
tam válide, ut cápulus sequerétur ferrum in vúlnere, ac pinguíssimo ádipe stringerétur. Nec edúxit gládium, sed ita ut percússerat, relíquit in córpore: statímque per secréta natúræ alvi stércora prorupérunt. Tak mocno, że rękojeść weszła za żelazem w ranę, i przetłustem sadłem ścisnęła się. I nie wyjął miecza, ale tak jako uderzył, zostawił w ciele; i wnet przez tajemne miejsca natury rzucił się gnój z brzucha.
23
Aod autem clausis diligentíssime óstiis cœnáculi, et obfirmátis sera, A Aod lepak zawarszy bardzo pilnie drzwi sale, i zamknąwszy zamkiem,
24
per postícum egréssus est. Servíque regis ingréssi vidérunt clausas fores cœnáculi, atque dixérunt: Fórsitan purgat alvum in æstívo cubículo. Wyszedł tyłem. A słudzy królewscy wszedszy, ujrzeli zawarte drzwi sale, i rzekli: Podobno sobie wczas czyni w gmachu letnim.
25
Exspectantésque diu donec erubéscerent, et vidéntes quod nullus aperíret, tulérunt clavem: et aperiéntes invenérunt dóminum suum in terra iacéntem mórtuum. A naczekawszy się długo aż się wstydzili, a widząc że nikt nie otwarzał, wzięli klucz, i otworzywszy naleźli Pana swego na ziemi leżącego umarłym.
26
Aod autem, dum illi turbaréntur, effúgit, et pertránsiit locum idolórum, unde revérsus fúerat. Venítque in Séirath: A Aod, gdy się oni trwożyli, uciekł, i minął miejsce bałwanów zkąd się był wrócił. I przyszedł do Seirath:
27
et statim insónuit búccina in monte Ephraim, descenderúntque cum eo fílii Israel, ipso in fronte gradiénte. A natychmiast zatrąbił w trąbę na górze Ephraim: i poszli z nim synowie Izraelowi, a on na czele szedł.
28
Qui dixit ad eos: Sequímini me: trádidit enim Dóminus inimícos nostros Moabítas in manus nostras. Descenderúntque post eum, et occupavérunt vada Iordánis quæ transmíttunt in Moab: et non dimisérunt transíre quemquam: Który rzekł do nich: Pójdźcie za mną: abowiem dał Pan nieprzyjaciele nasze Moabity w ręce nasze. I szli za nim, i ubiegli brody Jordana, przez które się przeprawują do Moab: i niedopuściłi nikomu przechodzić:
29
sed percussérunt Moabítas in témpore illo, círciter decem míllia, omnes robústos et fortes viros: nullus eórum evádere pótuit. Ale porazili na on czas Moabitów około dziesięć tysięcy wszystkich dużych i mocnych mężów, żaden z nich ujść nie mógł.
30
Humiliatúsque est Moab in die illo sub manu Israel: et quiévit terra octogínta annis. I uniżon był Moab dnia onego pod ręką Izraela: i ucichła ziemia ośmdziesiąt lat.
31
Post hunc fuit Samgar fílius Anath, qui percússit de Philísthiim sexcéntos viros vómere: et ipse quoque deféndit Israel. Potem był Samgar syn Anath, który zabił sześćset mężów Philistyńskich lemieszem: i ten też bronił Izraela.
4
1
Addiderúntque fílii Israel fácere malum in conspéctu Dómini post mortem Aod, I przydali synowie Izraelowi, złe czynić przed oczyma Pańskimi, po śmierci Aodowej,
2
et trádidit illos Dóminus in manus Iabin regis Chánaan, qui regnávit in Asor: habuítque ducem exércitus sui nómine Sísaram, ipse autem habitábat in Hároseth géntium. I dał je Pan w ręce Jabin króla Chananejskiego, który królował w Asor: a miał Hetmana wojska swego, imieniem Sisarę, a sam mieszkał w Haroseth pogańskim.
3
Clamaverúntque fílii Israel ad Dóminum: nongéntos enim habébat falcátos currus, et per vigínti annos veheménter opprésserat eos. I wołali synowie Izraelowi do Pana: bo miał dziewięćset wozów kosistych, a przez dwadzieścia lat barzo je był ścisnął.
4
Erat autem Débbora prophétis uxor Lápidoth, quæ iudicábat pópulum in illo témpore. A była Debbora Prorokini żona Lapidoth, która sądziła lud czasu onego.
5
Et sedébat sub palma, quæ nómine illíus vocabátur, inter Rama et Bethel in monte Ephraim: ascendebántque ad eam fílii Israel in omne iudícium. A siedziała pod palmą, którą imieniem jej zwano, między Rama a Bethel na górze Ephraim: i chodzili do niej synowie Izraelowi na każdy sąd.
6
Quæ misit et vocávit Barac fílium Abínoem de Cedes Néphthali: dixítque ad eum: Præcépit tibi Dóminus Deus Israel: Vade, et duc exércitum in montem Thabor, tollésque tecum decem míllia pugnatórum de fíliis Néphthali, et de fíliis Zábulon: Która posłała i przyzwała Baraka syna Abinoem z Kedes Nephthali: i rzekła do niego: Przykazał ci Pan Bóg Izraelów: Idź, a wiedź wojsko na górę Thabor, a weźmiesz z sobą dziesięć tysięcy rycerzów z synów Nephthali i z synów Zabulon:
7
ego autem addúcam ad te in loco torréntis Cison, Sísaram príncipem exércitus Iabin, et currus eius, atque omnem multitúdinem, et tradam eos in manu tua. A ja przywiodę do ciebie, na miejsce potoka Cison, Sisarę hetmana wojska Jabin, i wozy jego, i wszystek lud: a dam je w rękę twoje.
8
Dixítque ad eam Barac: Si venis mecum, vadam: si nolúeris veníre mecum, non pergam. I rzekł do niej Barak: Jeśli pójdziesz zemną, pójdę: Jeśli nie będziesz chciała iść zemną, nie pójdę.
9
Quæ dixit ad eum: Ibo quidem tecum, sed in hac vice victória non reputábitur tibi, quia in manu mulíeris tradétur Sísara. Surréxit ítaque Débbora, et perréxit cum Barac in Cedes. Która rzekła do niego: Pójdęć z tobą, ale tego razu zwycięztwa nie przypiszą tobie: bo w niewieściej ręce będzie dan Sisara. A tak powstała Debbora, i poszła z Barakiem do Kedes.
10
Qui, accítis Zábulon et Néphthali, ascéndit cum decem míllibus pugnatórum, habens Débboram in comitátu suo. Który przyzwawszy Zabulon i Nephthali, wyjechał z dziesiącią tysięcy waleczników, mając Debborę w towarzystwie swem.
11
Haber autem Cinǽus recésserat quondam a céteris Cinǽis frátribus suis, fíliis Hobab cognáti Móysi: et teténderat tabernácula usque ad vallem, quæ vocátur Sennim, et erat iuxta Cedes. A Haber Cynejczyk oddzielił się był niekiedy od inszych Cynejczyków braciej swych, synów Hobab, powinnego Mojżeszowego: i rozbił był namioty aż do doliny, którą zową Sennim, a był podle Kedes.
12
Nuntiatúmque est Sísaræ quod ascendísset Barac fílius Abínoem in montem Thabor: I oznajmiono Sisarze, że wstąpił Barak syn Abinoem na górę Thabor,
13
et congregávit nongéntos falcátos currus, et omnem exércitum de Hároseth géntium ad torréntem Cison. I zebrał dziewięć set kosistych wozów, i wszystka wojsko z Haroseth pogańskiego do potoka Cison.
14
Dixítque Débbora ad Barac: Surge, hæc est enim dies, in qua trádidit Dóminus Sísaram in manus tuas: en ipse ductor est tuus. Descéndit ítaque Barac de monte Thabor, et decem míllia pugnatórum cum eo. I rzekła Debbora do Baraka: Wstań, boć ten jest dzień, którego dał Pan Sisarę w ręce twoje: oto on jest sam wodzem twoim. Tedy zstąpił Barak z góry Thabor, i dziesięć tysięcy waleczników z nim.
15
Perterruítque Dóminus Sísaram, et omnes currus eius, universámque multitúdinem in ore gládii ad conspéctum Barac: in tantum, ut Sísara de curru desíliens, pédibus fúgeret, I przestraszył Pan Sisarę i wszystkie wozy jego, i wszystek lud paszczęką miecza przed Barakiem: tak barao, że Sisara skoczywszy z woza, pieszo uciekał.
16
et Barac persequerétur fugiéntes currus, et exércitum usque ad Hároseth géntium, et omnis hóstium multitúdo usque ad interneciónem cáderet. A Barak gonił uciekające wozy i wojsko, aż do Haroseth pogańskiego, i wszystko mnóstwo nieprzyjacielskie aż do szczętu poległo.
17
Sísara autem fúgiens pervénit ad tentórium Iahel uxóris Haber Cinǽi. Erat enim pax inter Iabin regem Asor, et domum Haber Cinǽi. A Sisara uciekając przyszedł do namiotu Jahel żony Haber Cynejczyka. Bo był pokój między Jabin królem Azor, a domem Haber Cynejczyka.
18
Egréssa ígitur Iahel in occúrsum Sísaræ, dixit ad eum: Intra ad me dómine mi: intra, ne tímeas. Qui ingréssus tabernáculum eius, et opértus ab ea pállio, Wybieżawszy tedy Jahel przeciwko Sisarze, rzekła do niego: Wnidź do mnie, panie mój: Wnidź, nie bój się. Który gdy wszedł do jej namiotu, i przykryty od niej płaszczem,
19
dixit ad eam: Da mihi, óbsecro, páululum aquæ, quia sítio valde. Quæ apéruit utrem lactis, et dedit ei bíbere, et opéruit illum. I rzekł do niej: Daj mi proszę cię trochę wody, boć pragnę barzo. Która otworzyła łagwicę mleka, i dała mu pić, i nakryła go.
20
Dixítque Sísara ad eam: Sta ante óstium tabernáculi: et cum vénerit áliquis intérrogans te, et dicens: Numquid hic est áliquis? respondébis: Nullus est. I rzekł Sisara do niej: Stój u drzwi namiotu, a gdy kto przydzie pytając cię i rzekąc: Jestże tu kto? odpowiesz: Niemasz nikogo.
21
Tulit ítaque Iahel uxor Haber clavum tabernáculi, assúmens páriter et málleum: et ingréssa abscóndite et cum siléntio, pósuit supra tempus cápitis eius clavum, percussúmque málleo defíxit in cérebrum usque ad terram: qui sopórem morti consócians defécit, et mórtuus est. Wzięła tedy Jahel, żona Haber, gwóźdź namiotowy, biorąc społem i młot: i wszedszy potajemnie i milczkiem, przyłożyła gwóźdź na skroń głowy jego, i uderzywszy weń młotem wbiła w mózg aż do ziemie: który spanie z śmiercią złączywszy ustał i umarł.
22
Et ecce Barac sequens Sísaram veniébat: egressáque Iahel in occúrsum eius, dixit ei: Veni, et osténdam tibi virum, quem quæris. Qui cum intrásset ad eam, vidit Sísaram iacéntem mórtuum, et clavum infíxum in témpore eius. Alić oto Barak goniąc Sisarę przybiegał: a Jahel wyszedszy przeciw jemu, rzekła mu: Pódź, a ukażęć męża, którego szukasz. Który wszedszy do niej, ujrzał Sisarę leżącego martwym, a gwóźdź wbity w skroni jego.
23
Humiliávit ergo Deus in die illo Iabin regem Chánaan coram fíliis Israel: Uniżył tedy Bóg dnia onego Jabin króla Chanaan przed synmi Izrael:
24
qui crescébant quotídie, et forti manu opprimébant Iabin regem Chánaan, donec delérent eum. Którzy codzień się wzmagali, a mocną ręką tłumili Jabin króla Chananejskiego, aż go zgładzili.
5
1
Cecinerúntque Débbora et Barac fílius Abínoem in illo die, dicéntes: I śpiewali Debbora i Barak syn Abinoem dnia onego, mówiąc:
2
Qui sponte obtulístis de Israel ánimas vestras ad perículum, benedícite Dómino. Którzyście dobrowolnie ofiarowali z Izraela dusze wasze na niebezpieczeństwo, błogosławcie Panu.
3
Audíte reges, áuribus percípite príncipes: ego sum, ego sum quæ Dómino canam, psallam Dómino Deo Israel. Słuchajcie królowie, bierzcie w uszy książęta: Jam jest, jam jest, która Panu zaśpiewam, śpiewać będę Panu Bogu Izraelowemu.
4
Dómine cum exíres de Seir, et transíres per regiónes Edom, terra mota est, cælíque ac nubes distillavérunt aquis. Panie, gdyś wychodził z Seir, a przechodziłeś przez krainy Edom, ziemia się wzruszyła, a niebiosa i obłoki kropiły wodą.
5
Montes fluxérunt a fácie Dómini, et Sínai a fácie Dómini Dei Israel. Góry spłynęły od oblicza Pańskiego, i Sinai od oblicza Pana Boga Izraelowego.
6
In diébus Samgar fílii Anath, in diébus Iahel quievérunt sémitæ: et qui ingrediebántur per eas, ambulavérunt per calles dévios. Za czasu Samgar syna Anath, za czasu Jahel odpoczęły ścieszki: a którzy chodzili przez nie szli dróżkami zdrożnemi.
7
Cessavérunt fortes in Israel, et quievérunt: donec súrgeret Débbora, súrgeret mater in Israel. Ustali mocni w Izraelu, i ucichnęli: aż powstała Debbora, powstała matka w Izraelu.
8
Nova bella elégit Dóminus, et portas hóstium ipse subvértit: clýpeus et hasta si apparúerint in quadragínta míllibus Israel. Nowe wojny obrał Pan, a bramy nieprzyjacielskie sam wywrócił: tarcza i drzewce, jeśliby się ukazały we czterdzieści tysięcy Izraela.
9
Cor meum díligit príncipes Israel: qui própria voluntáte obtulístis vos discrímini, benedícite Dómino. Serce moje miłuje książęta Izraelskie: którzyście się dobrowolnie wydali na niebezpieczeństwa, błogosławcie Panu.
10
Qui ascénditis super niténtes ásinos, et sedétis in iudício, et ambulátis in via, loquímini. Którzy wsiadacie na osły świetne, i zasiadacie na sądziech, a chodzicie drogą, mówcie.
11
Ubi collísi sunt currus, et hóstium suffocátus est exércitus, ibi narréntur iustítiæ Dómini, et cleméntia in fortes Israel: tunc descéndit pópulus Dómini ad portas, et obtínuit principátum. Gdzie się potłukły wozy, i wojsko nieprzyjacielskie zatłumione jest, tam niechaj powiadają sprawiedliwości Pańskie, i łaskę przeciwko mocnym Izraela: tedy zstąpił lud Pański do bram i otrzymał zwierzchność.
12
Surge, surge Débbora, surge, surge, et lóquere cánticum: surge Barac, et apprehénde captívos tuos fili Abínoem. Powstań, powstań Debboro, powstań, powstań, a zacinaj pieśń: wstań Baraku, a pojmaj więźnie twoje synu Abinoem.
13
Salvátæ sunt relíquiæ pópuli: Dóminus in fórtibus dimicávit. Zachowane są ostatki ludu, Pan w mocnych się potykał.
14
Ex Ephraim delévit eos in Amalec, et post eum ex Béniamin in pópulos tuos, o Amalec: de Machir príncipes descendérunt, et de Zábulon qui exércitum dúcerent ad bellándum. Z Ephraima wygładził je w Amaleku, a po nim z Beniamina przeciwko ludu twemu o Amaleku: z Machira książęta wyszli, a z Zabulona, którzy wywiedli wojsko ku wojowaniu.
15
Duces Issachar fuére cum Débbora, et Barac vestígia sunt secúti, qui quasi in præceps ac bárathrum se discrímini dedit: divíso contra se Ruben, magnanimórum repérta est conténtio. Książęta Issachar były z Debborą i w Barakowe tropy szli, który jakoby z góry i w przepaść w niebezpieczeństwo się wdał: rozerwany będąc Ruben przeciw sobie, ludzi wielkiej myśli nalazło się sprzeczanie.
16
Quare hábitas inter duos términos, ut áudias síbilos gregum? divíso contra se Ruben, magnanimórum repérta est conténtio. Czemu mieszkasz między dwiema granicami, abyś słuchał krzykanie trzód rozerwany będąc Ruben przeciw sobie, ludzi wielkiej myśli nalazło się sprzeczanie.
17
Gálaad trans Iordánem quiescébat, et Dan vacábat návibus: Aser habitábat in líttore maris, et in pórtubus morabátur. Galaad za Jordanem odpoczywał, a Dan bawił się okrętami: Aser mieszkał na brzegu morskim, a przebywał w porciech.
18
Zábulon vero et Néphthali obtulérunt ánimas suas morti in regióne Meróme. Ale Zabulon i Nephthali wydali dusze swe na śmierć w krainie Merome.
19
Venérunt reges et pugnavérunt: pugnavérunt reges Chánaan in Thanach iuxta aquas Magéddo, et tamen nihil tulére prædántes. Przyjachali królowie i walczyli, walczyli królowie Chanaan w Thonach przy wodach Mageddo, a przecie nic nie odnieśli łupiąc.
20
De cælo dimicátum est contra eos: stellæ manéntes in órdine et cursu suo, advérsus Sísaram pugnavérunt. Z nieba walczono przeciwko im: gwiazdy trwając w rzędzie i w biegu swoim, przeciwko Sisarze walczyły.
21
Torrens Cison traxit cadávera eórum, torrens Cádumim, torrens Cison: concúlca ánima mea robústos. Potok Cison niósł trupy ich, potok Kadumim, potok Cison: podepc duszo moja duże.
22
Ungulæ equórum cecidérunt, fugiéntibus ímpetu, et per præceps ruéntibus fortíssimis hóstium. Kopyta koniom padały, gdy uciekali pędem, i gdy spadali na szyje co mocniejszy nieprzyjaciele.
23
Maledícite terræ Meroz, dixit ángelus Dómini: maledícite habitatóribus eius, quia non venérunt ad auxílium Dómini, in adiutórium fortissimórum eius. Przeklinajcie ziemię Meroz rzekł Anioł Pański: złorzeczcie obywatelom jej, iż nie przyszli na pomoc Pańską, na pomoc namocniejszym jego.
24
Benedícta inter mulíeres Iahel uxor Haber Cinǽi, et benedicátur in tabernáculo suo. Błogosławiona między niewiastami Jahel, żona Haber Cynejczyka, i niech będzie błogosławiona w namiecie swoim.
25
Aquam peténti lac dedit, et in phíala príncipum óbtulit butýrum. Wody proszącemu, mleka dała, a w kubku książąt przyniosła masła.
26
Sinístram manum misit ad clavum, et déxteram ad fabrórum málleos, percussítque Sísaram quærens in cápite vúlneri locum, et tempus válide pérforans. Lewą ręką ściągnęła do gwoździa, a prawą do kowalskich młotów, i uderzyła Sisarę, szukając w głowie miejsca ranie, i skroń mocno dziurawiąc.
27
Inter pedes eius ruit: defécit, et mórtuus est: volvebátur ante pedes eius, et iacébat exánimis et miserábilis. Padł jej między nogi ustał i umarł: walał się przed jej nogami, i leżał bez dusze i nędzny.
28
Per fenéstram respíciens, ululábat mater eius: et de cœnáculo loquebátur: Cur morátur régredi currus eius? quare tardavérunt pedes quadrigárum illíus? Oknem wyglądając, wyła matka jego: i z sale mówiła: Przecz mieszka wrócić się wóz jego? czemu leniwo szły nogi poczwórnych jego?
29
Una sapiéntior céteris uxóribus eius, hæc sócrui verba respóndit: Jedna co mędrsza nad inne żony jego, te świekrze słowa odpowiedziała.
30
Fórsitan nunc dívidit spólia, et pulchérrima feminárum elígitur ei: vestes diversórum Sísaræ tradúntur in prædam, et supéllex vária ad ornánda colla congéritur. Podobno teraz dzieli korzyści, a obierają mu co nacudniejszą białągłowę: szaty rozmaitej maści Sisarze dają za łup, i sprzęt rozmaity zbierają mu na ozdobę szyjam.
31
Sic péreant omnes inimíci tui Dómine: qui autem díligunt te, sicut sol in ortu suo splendet, ita rútilent. Tak niechaj zginą wszyscy nieprzyjaciele twoi Panie: a którzy cię miłują, jako się jaśni słońce kiedy wschodzi, tak niechaj świecą.
32
Quievítque terra per quadragínta annos. I była w pokoju ziemia przez czterdzieści lat.
6
1
Fecérunt autem fílii Israel malum in conspéctu Dómini: qui trádidit illos in manu Mádian septem annis, I uczynili Synowie Izraelowi złe przed oczyma Pańskiemi: który je dał w rękę Madian przez siedm lat:
2
et oppréssi sunt valde ab eis. Fecerúntque sibi antra et spelúncas in móntibus, et munitíssima ad repugnándum loca. I byli barzo od nich ociśnieni. I poczynili sobie jamy i jaskinie w górach, i miejsca barzo obronne na odpór.
3
Cumque sevísset Israel, ascendébat Mádian et Amalec, ceteríque orientálium natiónum: A gdy Izrael zasiał, przyjeżdżał Madian i Amalek, i inne wschodnie narody:
4
et apud eos figéntes tentória, sicut erant in herbis cuncta vastábant usque ad intróitum Gazæ: nihílque omníno ad vitam pértinens relinquébant in Israel, non oves, non boves, non ásinos. I u nich rozbiwszy namioty, jako było w trawie wszystko psowali, aż do weścia Gazy: a zgoła nic do żywności należącego w Izraelu nie zostawiali, ani owiec, ani wołów, ani osłów.
5
Ipsi enim et univérsi greges eórum veniébant cum tabernáculis suis, et instar locustárum univérsa complébant, innúmera multitúdo hóminum et camelórum, quidquid tetígerant devastántes. Bo i sami i wszystkie trzody ich przyciągali z namiotami swymi, a jako szarańcza wszystkie miejsca napełniali niezliczona wielkość ludzi i wielbłądów, pustosząc wszystko, czego się dotknęli.
6
Humiliatúsque est Israel valde in conspéctu Mádian. I poniżony jest barzo Izrael przed oczyma Madian,
7
Et clamávit ad Dóminum póstulans auxílium contra Madianítas. I wołał do Pana, prosząc pomocy przeciw Madianitom.
8
Qui misit ad eos virum prophétam, et locútus est: Hæc dicit Dóminus Deus Israel: Ego vos feci conscéndere de Ægýpto, et edúxi vos de domo servitútis, Który posłał do nich męża proroka, i rzekł: To mówi Pan Bóg Izraelów: Jam uczynił, żeście wyszli z Egiptu, i wywiodłem was z domu niewolej,
9
et liberávi de manu Ægyptiórum, et ómnium inimicórum, qui affligébant vos: eiecíque eos ad intróitum vestrum, et trádidi vobis terram eórum. I wybawiłem z ręki Egiptyanów, i wszystkich nieprzyjaciół, którzy was trapili: i wygnałem je na weście wasze, i dałem wam ich ziemię,
10
Et dixi: Ego Dóminus Deus vester: ne timeátis deos Amorrhæórum, in quorum terra habitátis. Et noluístis audíre vocem meam. I rzekłem: Jam Pan Bóg wasz, nie bójcie się bogów Amorrejczyków, w których ziemi mieszkacie. A nie chcieliście słuchać głosu mego
11
Venit autem ángelus Dómini, et sedit sub quercu, quæ erat in Ephra, et pertinébat ad Ioas patrem famíliæ Ezri. Cumque Gédeon fílius eius excúteret atque purgáret fruménta in torculári, ut fúgeret Mádian, I przyszedł Anioł Pański, i siedział pod dębem, który był w Ephra, i należał do Joasa ojca domu Ezri. A gdy Gedeon syn jego młócił i czyścił zboże w prasie, aby uciekł przed Madianity,
12
appáruit ei ángelus Dómini, et ait: Dóminus tecum, virórum fortíssime. Ukazał się mu Anioł Pański, i rzekł: Pan z tobą, z mężów namocniejszy.
13
Dixítque ei Gédeon: Obsecro, mi dómine, si Dóminus nobíscum est, cur apprehendérunt nos hæc ómnia? ubi sunt mirabília eius, quæ narravérunt patres nostri, atque dixérunt: De Ægýpto edúxit nos Dóminus? Nunc autem derelíquit nos Dóminus, et trádidit in manu Mádian. I rzekł mu Gedeon: Proszę mój Panie, jeśli jest Pan z nami, czemuż nas potkało to wszystko, gdzież są dziwy jego, które powiadali ojcowie naszy, i mówili: Wywiódł nas Pan z Egiptu, a teraz opuścił nas Pan i dał w ręce Madiańskie.
14
Respexítque ad eum Dóminus, et ait: Vade in hac fortitúdine tua, et liberábis Israel de manu Mádian: scito quod míserim te. I wejrzał nań Pan, i rzekł: Idź w tej mocy twojej, a wybawisz Izraela z ręki Madiańskiej: wiedz, żem cię posłał.
15
Qui respóndens ait: Obsecro, mi Dómine, in quo liberábo Israel? ecce família mea ínfima est in Manásse, et ego mínimus in domo patris mei. Który odpowiedając rzekł: Proszę mój Panie, w czem wybawię Izraela, oto dom mój napodlejszy jest w Manasse, a ja namniejszy w domu ojca mego.
16
Dixítque ei Dóminus: Ego ero tecum: et percúties Mádian quasi unum virum. I rzekł mu Pan: Ja będę z tobą: i porazisz Madianity, jako jednego męża.
17
Et ille: Si invéni, inquit, grátiam coram te, da mihi signum quod tu sis qui lóqueris ad me: A on: Jeślim, pry, nalazł łaskę przed tobą, daj mi znak, żeś ty jest, który mówisz do mnie,
18
nec recédas hinc, donec revértar ad te, portans sacrifícium, et ófferens tibi. Qui respóndit: Ego præstolábor advéntum tuum. Ani odchodź ztąd, aż się wrócę do ciebie, niosąc ofiarę i ofiarując ci. Który odpowiedział: Ja będę czekał przyścia twego.
19
Ingréssus est ítaque Gédeon, et coxit hædum, et de farínæ módio ázymos panes: carnésque ponens in canístro, et ius cárnium mittens in ollam, tulit ómnia sub quercu, et óbtulit ei. Wszedł tedy Gedeon, i upiekł koźlątko, i z miary mąki przaśnego chleba, i włożywszy mięso w kosz, a polewkę mięsną wlawszy w garniec, przyniósł wszystko pod dąb i ofiarował mu.
20
Cui dixit ángelus Dómini: Tolle carnes et ázymos panes, et pone supra petram illam, et ius désuper funde. Cumque fecísset ita, Któremu rzekł Anioł Pański: Weźmi mięso i przaśne chleby, i połóż na skale onej a polej polewką. A gdy tak uczynił,
21
exténdit ángelus Dómini summitátem virgæ, quam tenébat in manu, et tétigit carnes et panes ázymos: ascendítque ignis de petra, et carnes azymósque panes consúmpsit: ángelus autem Dómini evánuit ex óculis eius. Ściągnął Anioł Pański koniec laski, którą trzymał w ręce, i dotknął mięsa i przaśnych chlebów, i wystąpił ogień z skały, i strawił mięso i przaśniki: a Anioł Pański zniknął z oczu jego.
22
Vidénsque Gédeon quod esset ángelus Dómini, ait: Heu mi Dómine Deus: quia vidi ángelum Dómini fácie ad fáciem. A ujrzawszy Gedeon, że był Anioł Pański, rzekł: Ach mój Panie Boże, iżem widział Anioła Pańskiego twarzą w twarz.
23
Dixítque ei Dóminus: Pax tecum: ne tímeas, non moriéris. I rzekł mu Pan: Pokój z tobą: nie bój się, nie umrzesz.
24
Ædificávit ergo ibi Gédeon altáre Dómino, vocavítque illud, Dómini pax, usque in præséntem diem. Cumque adhuc esset in Ephra, quæ est famíliæ Ezri, Zbudował tedy tam Gedeon ołtarz Panu, i nazwał ji Pański pokój, aż do dnia dzisiejszego, A gdy był jeszcze w Ephra która jest domu Ezri,
25
nocte illa dixit Dóminus ad eum: Tolle taurum patris tui, et álterum taurum annórum septem, destruésque aram Baal, quæ est patris tui: et nemus, quod circa aram est, succíde. Nocy onej rzekł Pan do niego: Weźmi byka ojca twego, a drugiego byka, siedmiletnego, i rozwalisz ołtarz Baalów, który jest ojca twego: a gaj, który jest około ołtarza wyrąbaj:
26
Et ædificábis ibi altáre Dómino Deo tuo in summitáte petræ huius, super quam ante sacrifícium posuísti: tollésque taurum secúndum, et ófferes holocáustum super struem lignórum, quæ de némore succíderis. I zbudujesz ołtarz Panu Bogu twemu na wierzchu tej skały, na którejeś pierwej ofiarę położył: i weźmiesz byka wtórego, i ofiarujesz całopalenie, na stosie drew, których z gaju wysieczesz.
27
Assúmptis ergo Gédeon decem viris de servis suis, fecit sicut præcéperat ei Dóminus. Timens autem domum patris sui, et hómines illíus civitátis, per diem nóluit id fácere, sed ómnia nocte complévit. Wziąwszy tedy Gedeon dziesięć mężów, służebników swoich, uczynił jako mu był Pan przykazał. Lecz bojąc się domu ojca swego i ludzi miasta onego, niechciał tego we dnie czynić, ale wszystko w nocy odprawił.
28
Cumque surrexíssent viri óppidi eius mane, vidérunt destrúctam aram Baal, lucúmque succísum, et taurum álterum impósitum super altáre, quod tunc ædificátum erat. A gdy wstali rano ludzie miasta onego, ujrzeli rozwalony ołtarz Baalów, i gaj wyrąbany, i byka drugiego włożonego na ołtarz, który na ten czas był zbudowany.
29
Dixerúntque ad ínvicem: Quis hoc fecit? Cumque perquírerent auctórem facti, dictum est: Gédeon fílius Ioas fecit hæc ómnia. I rzekli jeden do drugiego: Kto to uczynił? A gdy się dowiadowali, ktoby to uczynił, powiedziano: Gedeon, syn Joas to wszystko uczynił.
30
Et dixérunt ad Ioas: Produc fílium tuum huc, ut moriátur: quia destrúxit aram Baal, et succídit nemus. I rzekli do Joas: Wywiedź tu syna twego, żeby umarł: Bo rozwalił ołtarz Baalów, i gaj wyrąbał.
31
Quibus ille respóndit: Numquid ultóres estis Baal, ut pugnétis pro eo? qui adversárius est eius, moriátur ántequam lux crástina véniat: si Deus est, víndicet se de eo, qui suffódit aram eius. Którym on odpowiedział: Izaście wy mściciele Baalowi, żebyście się zastawiali zań? Kto jego przeciwnikiem jest, niech umrze, niż dzień jutrzejszy przyjdzie: Jeśli Bóg jest, niech się pomści na tym, który podkopał ołtarz jego.
32
Ex illo die vocátus est Gédeon Ieróbaal, eo quod dixísset Ioas: Ulciscátur se de eo Baal, qui suffódit aram eius. Od onego dnia nazwan jest Gedeon Jerobaal, przeto, iż rzekł Joas, niech się pomści nad tym Baal, który podkopał ołtarz jego.
33
Igitur omnis Mádian, et Amalec, et orientáles pópuli, congregáti sunt simul: et transeúntes Iordánem, castrametáti sunt in valle Iézrael. Wszystek tedy Madian i Amalek, i wschodn narodowie zebrali się pospołu: i przeprawiwszy się przez Jordan, położyli się obozem w dolinie Izrael.
34
Spíritus autem Dómini índuit Gédeon, qui clangens búccina convocávit domum Abiézer, ut sequerétur se. A Duch Pański oblókł Gedeona, który zatrąbiwszy w trąbę, zwołał dom Abiezer, aby szedł za nim.
35
Misítque núntios in univérsum Manássen, qui et ipse secútus est eum: et álios núntios in Aser et Zábulon et Néphthali, qui occurrérunt ei. I posłał posły do wszystkiego Manasse, który i sam szedł za nim, i drugie posły do Aser i do Zabulon, i do Nephthali, którzy mu zajachali.
36
Dixítque Gédeon ad Deum: Si salvum facis per manum meam Israel, sicut locútus es, I rzekł Gedeon do Boga: Jeśli zbawisz przez rękę moję Izraela, jakoś powiedział,
37
ponam hoc vellus lanæ in área: si ros in solo véllere fúerit, et in omni terra síccitas, sciam quod per manum meam, sicut locútus es, liberábis Israel. Położę to runo wełny na bojowisku: jeśli rosa będzie na samej wełnie, a na wszystkiej ziemi suchość, będę wiedział, że przez rękę moję, jakoś rzekł, wyzwolisz Izraela.
38
Factúmque est ita. Et de nocte consúrgens exprésso véllere, concham rore implévit. I stało się tak. A wstawszy w nocy wycisnąwszy runo, napełnił miednicę rosy.
39
Dixítque rursus ad Deum: Ne irascátur furor tuus contra me si adhuc semel tentávero, signum quærens in véllere. Oro ut solum vellus siccum sit, et omnis terra rore madens. I rzekł zaś do Boga: Niech się nie gniewa zapalczywość twa na mię, jeśli się jeszcze z raz pokuszę, szukając znaku na runie. Proszę niechaj samo runo sucho będzie, a wszystka ziemia zmokła od rosy,
40
Fecítque Deus nocte illa ut postuláverat: et fuit síccitas in solo véllere, et ros in omni terra. I uczynił Bóg onej nocy jako żądał: i była suchość na samem runie, a rosa po wszystkiej ziemi.
7
1
Igitur Ieróbaal qui et Gédeon, de nocte consúrgens, et omnis pópulus cum eo, venit ad fontem, qui vocátur Harad: erant autem castra Mádian in valle ad septentrionálem plagam collis excélsi. Jerobaal, tedy, który i Gedeon, w nocy wstawszy i wszystek lud z nim, przyciągnął do źródła, które zową Harad, a wojsko Madiańskie było w dolinie ku północnej stronie pagórku wysokiego.
2
Dixítque Dóminus ad Gédeon: Multus tecum est pópulus, nec tradétur Mádian in manus eius: ne gloriétur contra me Israel, et dicat: Meis víribus liberátus sum. I rzekł Pan do Gedeona: Wielki jest lud z tobą, ani będzie dan Madian w ręce jego, aby się nie chwalił przeciw mnie Izrael, i rzekł: Mocą moją jestem wybawiony.
3
Lóquere ad pópulum, et cunctis audiéntibus prǽdica: Qui formidolósus et tímidus est, revertátur. Recesserúntque de monte Gálaad, et revérsi sunt de pópulo vigínti duo míllia virórum, et tantum decem míllia remansérunt. Mów do ludu, a opowiedz gdzie wszyscy usłyszą: Kto jest bojaźliwy a lękliwy, niech się wróci. I odjachało z góry Galaad, i wróciło się z ludu dwadzieścia i dwa tysiąca mężów, a tylko dziesięć tysięcy zostało.
4
Dixítque Dóminus ad Gédeon: Adhuc pópulus multus est: duc eos ad aquas, et ibi probábo illos: et de quo díxero tibi ut tecum vadat, ipse pergat: quem ire prohibúero, revertátur. I rzekł Pan do Gedeona: Jeszcze wielki lud jest, wiedź je do wody, a tam ich doświadczę, a o którymci powiem, aby z tobą szedł, ten niech idzie: któremu iść zakażę, niech się wróci.
5
Cumque descendísset pópulus ad aquas, dixit Dóminus ad Gédeon: Qui lingua lambúerint aquas, sicut solent canes lámbere, separábis eos seórsum: qui autem curvátis génibus bíberint, in áltera parte erunt. A gdy przyszedł lud do wody, rzekł Pan do Gedeona: którzy językiem łeptać będą wodę, jako psi zwykli łeptać, oddzielisz je osobno: a którzy uklęknąwszy na kolana pić będą, będą na drugiej stronie.
6
Fuit ítaque númerus eórum qui manu ad os proiciénte lambúerant aquas, trecénti viri: omnis autem réliqua multitúdo flexo póplite bíberat. Była tedy liczba tych, którzy ręką do ust miecąc, łeptali wodę, trzysta mężów: a inny wszystek lud pił poklęknąwszy.
7
Et ait Dóminus ad Gédeon: In trecéntis viris qui lambuérunt aquas, liberábo vos, et tradam in manu tua Mádian: omnis autem réliqua multitúdo revertátur in locum suum. I rzekł Pan do Gedeona: We trzech set mężów, którzy łeptali wodę, wybawię was, i dam w rękę twą Madian: a inny wszystek lud niech się wróci na miejsce swoje.
8
Sumptis ítaque pro número cibáriis et tubis, omnem réliquam multitúdinem abíre præcépit ad tabernácula sua: et ipse cum trecéntis viris se certámini dedit. Castra autem Mádian erant subter in valle. Nabrawszy tedy wedle pocztu strawy i trąb, rozkazał wszystkiemu innemu mnóstwu odejść do przybytków swoich: a sam ze trzema sty mężów puścił się na wojnę: A obóz Madiański był na spodku w dolinie.
9
Eádem nocte dixit Dóminus ad eum: Surge, et descénde in castra: quia trádidi eos in manu tua. Tejże nocy rzekł Pan do niego: Wstań, a znidź do obozu: bom ci je dał w rękę twoję.
10
Sin autem solus ire formídas, descéndat tecum Phara puer tuus. A jeśli się sam iść boisz, niechaj znidzie z tobą Phara, sługa twój.
11
Et cum audíeris quid loquántur, tunc confortabúntur manus tuæ, et secúrior ad hóstium castra descéndes. Descéndit ergo ipse et Phara puer eius in partem castrórum, ubi erant armatórum vigíliæ. A gdy usłyszysz co mówią, tedy się posilą ręce twoje, i bezpieczniej do obozu nieprzyjacielskiego znidziesz. Szedł tedy sam i Phara sługa jego na część obozu, gdzie była straż zbrojnych.
12
Mádian autem et Amalec, et omnes orientáles pópuli, fusi iacébant in valle, ut locustárum multitúdo: caméli quoque innumerábiles erant, sicut aréna quæ iacet in líttore maris. A Madian i Amalek, i wszyscy wschodni narodowie pokładszy się, leżeli w dolinie jako mnóstwo szarańczy: wielbłądowie też niezliczeni byli, jako piasek, który leży na brzegu morskim.
13
Cumque venísset Gédeon, narrábat áliquis sómnium próximo suo: et in hunc modum referébat quod víderat: Vidi sómnium, et videbátur mihi quasi subcinerícius panis ex hórdeo volvi, et in castra Mádian descéndere: cumque pervenísset ad tabernáculum, percússit illud, atque subvértit, et terræ fúnditus coæquávit. A gdy przyszedł Gedeon, powiadał ktoś towarzyszowi swemu sen: i tym sposobem powiedał co widział: Widziałem sen, i zdało mi się, jakoby popłomyk jęczmienny toczył się, i do obozu Madian zstępował: a przyszedszy d namiotu, uderzył weń i wywrócił, i z ziemią do gruntu porównał.
14
Respóndit is, cui loquebátur: Non est hoc áliud, nisi gládius Gedeónis fílii Ioas viri Israelítæ: trádidit enim Dóminus in manus eius Mádian, et ómnia castra eius. Odpowiedział ten, któremu powiadał: Nie jest to nic inszego, jedno miecz Gedeona syna Joasa męża Izraelskiego: bo dał Pan w ręce jego Madiana i wszystek obóz jego.
15
Cumque audísset Gédeon sómnium, et interpretatiónem eius, adorávit: et revérsus est ad castra Israel, et ait: Súrgite, trádidit enim Dóminus in manus nostras castra Mádian. A usłyszawszy Gedeon sen, i wykład jego, pokłonił się: i wrócił się do obozu Izraelskiego, i rzekł: Wstańcie, bo dał Pan w ręce nasze obóz Madiański.
16
Divisítque trecéntos viros in tres partes, et dedit tubas in mánibus eórum, lagenásque vácuas, ac lámpades in médio lagenárum. I rozdzielił trzy sta mężów na trzy części: i dał im w ręce trąby, i flasze czcze, a pochodnie w pośrodku flasz,
17
Et dixit ad eos: Quod me fácere vidéritis, hoc fácite: ingrédiar partem castrórum, et quod fécero, sectámini. I rzekł do nich: Co ujrzycie że ja czynić będę, to czyńcie: wnidę w część obozu, a co uczynię, naśladujcie.
18
Quando personúerit tuba in manu mea, vos quoque per castrórum circúitum clángite, et conclamáte, Dómino et Gedeóni. Kiedy zabrzmi trąba w ręce mojej, tedy wy też około obozu trąbcie, a okrzyk czyńcie, Panu i Gedeonowi.
19
Ingressúsque est Gédeon, et trecénti viri qui erant cum eo in partem castrórum, incipiéntibus vigíliis noctis médiæ: et custódibus suscitátis, cœpérunt búccinis clángere, et complódere inter se lagénas. I wszedł Gedeon i trzy sta mężów, którzy byli z nim w część obozu, gdy się zaczynała straż północna, a pobudziwszy stróże jęli trąbić w trąby, i tłuc jednę o drugą flaszę.
20
Cumque per gyrum castrórum in tribus personárent locis, et hýdrias confregíssent, tenuérunt sinístris mánibus lámpades, et dextris sonántes tubas, clamaverúntque: Gládius Dómini et Gedeónis: A gdy w około obozu na trzech miejscach trąbili i potłukli flasze, trzymali w lewych rękach pochodnie, a w prawych trąby brzmiące, i wołali: Miecz Pański i Gedeonów.
21
stantes sínguli in loco suo per circúitum castrórum hostílium. Omnia ítaque castra turbáta sunt, et vociferántes ululantésque fugérunt: Stojąc każdy na swem miejscu w koło obozu nieprzyjacielskiego. A tak strwożył się wszystek obóz, a wrzeszcząc i wyjąc uciekli:
22
et nihilóminus insistébant trecénti viri búccinis personántes. Immisítque Dóminus gládium in ómnibus castris, et mútua se cæde truncábant, A przedsię nacierali trzy sta mężów trąbiąc w trąby. I wpuścił Pan miecz na wszystek obóz, i satói się między sobą zabijali,
23
fugiéntes usque ad Bethsétta, et crepídinem Abelméhula in Tebbath. Conclamántes autem viri Israel de Néphthali, et Aser, et omni Manásse, persequebántur Mádian. Uciekając aż do Bethsetha, i brzegu Abelmehula w Tebbath. A okrzyk uczyniwszy mężowie Izrael z Nephtali i Aser i wszystkiego Manasse, gonili Madian.
24
Misítque Gédeon núntios in omnem montem Ephraim, dicens: Descéndite in occúrsum Mádian, et occupáte aquas usque Béthbera atque Iordánem. Clamavítque omnis Ephraim, et præoccupávit aquas atque Iordánem usque Béthbera. I posłał Gedeon posły na wszystkę górę Ephraim, mówiąc: Idźcie na zabieżenie Madian, a ubieżcie wody, aż do Bethbera i Jordanu. I wołał wszystek Ephraim, i ubiegł wody, i Jordan aż do Bethbera.
25
Apprehensósque duos viros Mádian, Oreb et Zeb, interfécit Oreb in petra Oreb, Zeb vero in torculári Zeb. Et persecúti sunt Mádian, cápita Oreb et Zeb portántes ad Gédeon trans fluénta Iordánis. I pojmawszy dwu mężów Madiańskich, Oreba i Zeb, zabił Oreba na skale Oreb, a Zeba na prasie Zeb. I gonili Madian, niosąc głowy Oreb i Zeb do Gedeona za rzekę Jordan.
8
1
Dixerúntque ad eum viri Ephraim: Quid est hoc quod fácere voluísti, ut nos non vocáres, cum ad pugnam pérgeres contra Mádian? iurgántes fórtiter, et prope vim inferéntes. I rzekli do niego mężowie Ephraim: Co to jest coś chciał uczynić, żeś nas nie wezwał, gdyś wyjachał na wojnę przeciw Madianitom, swarząc się mocno a mało nie gwałt czyniąc.
2
Quibus ille respóndit: Quid enim tale fácere pótui, quale vos fecístis? nonne mélior est racémus Ephraim, vindémiis Abiézer? Którym on odpowiedział: Cóżem ja mógł takiego uczynić, jakoście wy uczynili? aza nie lepsze jest grono wina Ephraimowe, niżli zbieranie wina Abiezerowe?
3
In manus vestras Dóminus trádidit príncipes Mádian, Oreb et Zeb: quid tale fácere pótui, quale vos fecístis? Quod cum locútus esset, requiévit spíritus eórum, quo tumébant contra eum. W ręce wasze Pan dał książęta Madian, Oreb i Zeb: Cóżem ja takiego mógł uczynić, jakoście wy uczynili? Co gdy wyrzekł, ucichł duch ich, którym się nadymali przeciw jemu.
4
Cumque venísset Gédeon ad Iordánem, transívit eum cum trecéntis viris, qui secum erant: et præ lassitúdine, fugiéntes pérsequi non póterant. A gdy przyszedł Gedeon do Jordanu, przeprawił się przezeń ze trzema sty mężów, którzy z nim byli: a od spracowania, uciekających gonić nie mogli.
5
Dixítque ad viros Soccoth: Date, óbsecro, panes pópulo, qui mecum est, quia valde defecérunt: ut possímus pérsequi Zébee, et Sálmana reges Mádian. I rzekł do mężów Sokkoth: Dajcie proszę chleba ludowi, który jest ze mną: bo barzo ustali: abyśmy mogli ścigać Zebee i Salmana króle Madian.
6
Respondérunt príncipes Soccoth: Fórsitan palmæ mánuum Zébee et Sálmana in manu tua sunt, et idcírco póstulas ut demus exercítui tuo panes. Odpowiedzieli przełożeni Sokkoth. Podobno dłoni ręku Zebee i Salmana są w ręce twojej, i dla tego chcesz abyśmy dali wojsku twemu chleba?
7
Quibus ille ait: Cum ergo tradíderit Dóminus Zébee et Sálmana in manus meas, cónteram carnes vestras cum spinis, tribulísque desérti. Którym on rzekł: Więc kiedy da Pan Zebee i Salmana w ręce moje, skruszę ciała wasze z cierniem i ostem pustynie.
8
Et inde conscéndens, venit in Phánuel: locutúsque est ad viros loci illíus simília. Cui et illi respondérunt, sicut respónderant viri Soccoth. A wyjachawszy z onąd przyszedł do Phanuel: i mówił takież do mężów miejsca onego. Któremu i ci odpowiedzieli, jako odpowiedzieli byli mężowie Sokkoth.
9
Dixit ítaque et eis: Cum revérsus fúero victor in pace, déstruam turrim hanc. Rzekł tedy i im: Gdy się wrócę zwycięzcą w pokoju, rozwalę tę wieżę.
10
Zébee autem et Sálmana requiescébant cum omni exércitu suo. Quíndecim enim míllia viri remánserant ex ómnibus turmis orientálium populórum, cæsis centum vigínti míllibus bellatórum educéntium gládium. A Zebee i Salmana odpoczywali ze wszystkim wojskiem swojem. Abowiem piętnaście tysięcy mężów zostało było ze wszystkich hufów ludzi wschodnich, a pobito sto i dwadzieścia tysięcy waleczników dobywających miecza.
11
Ascendénsque Gédeon per viam eórum, qui in tabernáculis morabántur, ad orientálem partem Nobe et Iégbaa, percússit castra hóstium, qui secúri erant, et nihil advérsi suspicabántur. I jachawszy Gedeon drogą tych, którzy mieszkali w namieciech, na wschodnią stronę Nobę i Jezbaa, poraził obóz nieprzyjacielski, którzy się byli ubezpieczyli a nic się nie obawiali przeciwnego.
12
Fugerúntque Zébee et Sálmana, quos pérsequens Gédeon comprehéndit, turbáto omni exércitu eórum. I uciekli Zebee i Salmana, których goniąc Gedeon pojmał, wszystko ich wojsko rozgromiwszy.
13
Reverténsque de bello ante solis ortum, A wracając się z wojny przed weselem słońca,
14
apprehéndit púerum de viris Soccoth: interrogavítque eum nómina príncipum et seniórum Soccoth, et descrípsit septuagínta septem viros. Pojmał pacholę z mężów Sokkoth: i wypytał, się na nim imion książąt i starszych Sokkjth, i napisał siedmdziesiąt i siedm mężów.
15
Venítque ad Soccoth, et dixit eis: En Zébee et Sálmana, super quibus exprobrástis mihi, dicéntes: Fórsitan manus Zébee et Sálmana in mánibus tuis sunt, et idcírco póstulas ut demus viris, qui lassi sunt et defecérunt, panes. I przyszedł do Sokkoth, i rzekł im: Owóż Zebee i Salmana, o któreście mi przymawiali, rzekąc: Podobno ręce Zebee i Salmany są w rękach twoich, i przeto żądasz, abyśmy dali mężom, którzy się spracowali i ustali chleba?
16
Tulit ergo senióres civitátis et spinas desérti ac tríbulos, et contrívit cum eis, atque commínuit viros Soccoth. Wziął tedy starsze miasta i ciernie z puszczej i oset, i starł z nimi i pogruchotał męże Sokkoth.
17
Turrim quoque Phánuel subvértit, occísis habitatóribus civitátis. Wieżę też Phanuel wywrócił, wybiwszy obywatele miasta.
18
Dixítque ad Zébee et Sálmana: Quales fuérunt viri, quos occidístis in Thabor? Qui respondérunt: Símiles tui, et unus ex eis quasi fílius regis. I rzekł do Zebee i do Salmana: Jacy byli mężowie, któreście pomordowali na Thabor? Którzy odpowiedzieli: Tobie podobni, a jeden z nich jako syn królewski.
19
Quibus ille respóndit: Fratres mei fuérunt, fílii matris meæ. Vivit Dóminus, quia si servassétis eos, non vos occíderem. Którym on odpowiedział: Bracia moi byli, synowie matki mojej. Żywie Pan, byście je byli żywo zachowali, żebych was nie zabił.
20
Dixítque Iether primogénito suo: Surge, et intérfice eos. Qui non edúxit gládium: timébat enim, quia adhuc puer erat. I rzekł Getherowi pierworodnemu swemu: Wstań, a zabij je. Który nie dobył miecza: bo się bał, iż jeszcze był pacholęciem.
21
Dixerúntque Zébee et Sálmana: Tu surge, et írrue in nos: quia iuxta ætátem robur est hóminis. Surréxit Gédeon, et interfécit Zébee et Sálmana: et tulit ornaménta ac bullas, quibus colla regálium camelórum decorári solent. I rzekli Zebee i Salmana: Ty wstań a rzuć się na nas: bo wedle lat jest siła człowiecza. Wstał Gedeon, i zabił Zebee i Salmana, i wziął stroje i pukle, któremi szyje wielbłądów królewskich zwykły być ozdobione.
22
Dixerúntque omnes viri Israel ad Gédeon: Domináre nostri tu, et fílius tuus, et fílius fílii tui: quia liberásti nos de manu Mádian. I rzekli wszyscy mężowie Izraelscy do Gedeona: Panuj ty nad nami, i syn twój, i syn syna twego: gdyżeś nas wybawił z ręki Madian.
23
Quibus ille ait: Non dominábor vestri, nec dominábitur in vos fílius meus, sed dominábitur vobis Dóminus. Którym on odpowiedział; Nie będę ani będzie panował nad wami syn mój: ale Pan nad wami panować będzie.
24
Dixítque ad eos: Unam petitiónem póstulo a vobis: date mihi ináures ex præda vestra. Ináures enim áureas Ismaelítæ habére consuéverant. I rzekł do nich: Jednej prośby żądam od was: Dajcie mi nausznice z korzyści waszej. Bo nausznice złote Izmaelitowie zwykli byli miewać:
25
Qui respondérunt: Libentíssime dábimus. Expandentésque super terram pállium, proiecérunt in eo ináures de præda: Którzy odpowiedzieli: Barzo radzi damy. I rozciągnąwszy płaszcz na ziemi, miotali nań nausznice z korzyści:
26
et fuit pondus postulatárum ináurium, mille septingénti auri sicli, absque ornaméntis, et monílibus, et veste purpúrea, quibus reges Mádian uti sóliti erant, et præter torques áureas camelórum. I była waga proszonych nausznic, tysiąc i siedm set syklów złota, oprócz strojów i klejnotów, i szat szarłatowych, których królowie Madian zwykli byli używać, i oprócz halzbantów złotych wielbłądów.
27
Fecítque ex eo Gédeon ephod, et pósuit illud in civitáte sua Ephra. Fornicatúsque est omnis Israel in eo, et factum est Gedeóni et omni dómui eius in ruínam. I uczynił z niego Gedeon Ephod, i położył ji w mieście swojem Ephra. I cudzołożył wszystek Izrael w nim, i stało się Gedeonowi i wszystkiemu domowi jego na upad.
28
Humiliátus est autem Mádian coram fíliis Israel, nec potuérunt ultra cervíces eleváre: sed quiévit terra per quadragínta annos, quibus Gédeon prǽfuit. I zniżon był Madian przed synmi Izraelowymi, i nie mogli więcej szyje podnieść: ale była w pokoju ziemia przez czterdzieści lat, przez które Gedeon rządził.
29
Abiit ítaque Ieróbaal fílius Ioas, et habitávit in domo sua: Szedł tedy Jerobaal, syn Joas, i mieszkał w domu swym:
30
habuítque septuagínta fílios, qui egréssi sunt de fémore eius: eo quod plures habéret uxóres. A miał siedmdziesiąt synów, którzy poszli z biódr jego: dla tego że miał wiele żon.
31
Concubína autem illíus, quam habébat in Sichem, génuit ei fílium nómine Abímelech. A nałożnica jego którą miał w Sichem, urodziła mu syna imieniem Abimelecha.
32
Mortuúsque est Gédeon fílius Ioas in senectúte bona, et sepúltus est in sepúlcro Ioas patris sui in Ephra de família Ezri. I umarł Gedeon syn Joas w starości dobrej, i pogrzebion jest w grobie Joas ojca swego w Ephra z domu Ezri.
33
Postquam autem mórtuus est Gédeon, avérsi sunt fílii Israel, et fornicáti sunt cum Báalim. Percusserúntque cum Baal fœdus, ut esset eis in deum: A potem jako umarł Gedeon, odwrócili się synowie Izraelowi, i cudzołożyli z Baalim. I uczynili przymierze z Baal, aby im był za Boga:
34
nec recordáti sunt Dómini Dei sui, qui éruit eos de mánibus inimicórum suórum ómnium per circúitum: Ani wspomnieli na Pana Boga swego, który je wyrwał z rąk wszystkich nieprzyjaciół ich okolicznych:
35
nec fecérunt misericórdiam cum domo Ieróbaal Gédeon, iuxta ómnia bona, quæ fécerat Israéli. Ani uczynili miłosierdzia nad domem Jerobaal Gedeona, według wszego dobra, które był uczynił Izraelowi.
9
1
Abiit autem Abímelech fílius Ieróbaal in Sichem ad fratres matris suæ, et locútus est ad eos, et ad omnem cognatiónem domus patris matris suæ, dicens: I poszedł Abimelech syn Jerobaal do Sichem do braciej matki swej, i mówił do nich, i do wszystkiej rodziny domu ojca matki swej, mówiąc:
2
Loquímini ad omnes viros Sichem: Quid vobis est mélius, ut dominéntur vestri septuagínta viri omnes fílii Ieróbaal, an ut dominétur unus vir? simúlque consideráte quod os vestrum, et caro vestra sum. Mówcie do wszystkich mężów Sichem: Co wam lepszego: żeby panowali nad wami siedmdziesiąt mężów, wszyscy synowie Jerobaalowi, czyli aby panował jeden mąż? a przytem obaczcie, żem kość wasza, i ciało wasze.
3
Locutíque sunt fratres matris eius de eo ad omnes viros Sichem univérsos sermónes istos, et inclinavérunt cor eórum post Abímelech, dicéntes: Frater noster est. I mówili bracia matki jego o nim do wszech mężów Sichem wszystkie te mowy. I nakłoniło się serce ich za Abimelechem, mówiąc: Brat nasz jest.
4
Dederúntque illi septuagínta pondo argénti de fano Baálberit. Qui condúxit sibi ex eo viros ínopes et vagos, secutíque sunt eum. I dali mu siedmdziesiąt funtów srebra ze Zboru Baalberyt. Który naprzyjmował sobie za nie mężów nędzników, i tułaczów, i chodzili za nim.
5
Et venit in domum patris sui in Ephra, et occídit fratres suos fílios Ieróbaal, septuagínta viros super lápidem unum: remansítque Ióatham fílius Ieróbaal mínimus, et abscónditus est. I przyszedł do domu ojca swego do Ephra, i zabił bracią swą syny Jerobaalowe siedmdziesiąt mężów na jednym kamieniu: i został Joathan, syn Jerobaalów namniejszy, i skryto go.
6
Congregáti sunt autem omnes viri Sichem, et univérsæ famíliæ urbis Mello: abierúntque et constituérunt regem Abímelech, iuxta quercum, quæ stabat in Sichem. I zebrali się wszyscy mężowie Sichem, i wszystkie domy miasta Mello: i poszli i uczynili królem Abimelecha podle dębu, który stał w Sichem.
7
Quod cum nuntiátum esset Ióatham, ivit, et stetit in vértice montis Garízim: elevatáque voce, clamávit, et dixit: Audíte me, viri Sichem: ita áudiat vos Deus. Co gdy powiedziano Joathan, szedł i stanął na wierzchu góry Garizim: i podniósszy głos, wołał, i rzekł: Posłuchajcie mię mężowie Sichem, tak was Bóg niech słucha.
8
Iérunt ligna, ut úngerent super se regem: dixerúntque olívæ: Impera nobis. Poszły drzewa, aby pomazały nad sobą króla: i rzekły oliwie: Rozkazuj nam:
9
Quæ respóndit: Numquid possum desérere pinguédinem meam, qua et dii utúntur et hómines, et veníre ut inter ligna promóvear? Która odpowiedziała: Aza mogę opuścić tłustość moję, której używają i bogowie i ludzie, a iść, żebych między drzewy wyniesiona była?
10
Dixerúntque ligna ad árborem ficum: Veni, et super nos regnum áccipe. I rzekły drzewa do figowego drzewa: Pójdź, a przyjmi królestwo nad nami.
11
Quæ respóndit eis: Numquid possum desérere dulcédinem meam, fructúsque suavíssimos, et ire ut inter cétera ligna promóvear? Które im odpowiedziało: Aza mogę opuścić słodkość moję, i owoce przewdzięczne, a iść abych między inszemi drzewy było wyniesione?
12
Locutáque sunt ligna ad vitem: Veni, et ímpera nobis. I rzekły drzewa do macice winnej: Pójdź, a rozkazuj nam:
13
Quæ respóndit eis: Numquid possum desérere vinum meum, quod lætíficat Deum et hómines, et inter ligna cétera promovéri? Która im odpowiedziała: Izali mogę opuścić wino moje, które uwesela Boga i ludzie, i między inszemi drzewy być wyniesiona?
14
Dixerúntque ómnia ligna ad rhamnum: Veni, et ímpera super nos. I rzekły wszystkie drzewa do rhamnu: Pójdź a króluj nad nami.
15
Quæ respóndit eis: Si vere me regem vobis constitúitis, veníte, et sub umbra mea requiéscite: si autem non vultis, egrediátur ignis de rhamno, et dévoret cedros Líbani. Który im odpowiedział: Jeśli mię prawdziwie królem, nad sobą stanowicie, przydźcież a odpoczywajcie pod cieniem moim: a jeśli nie chcecie, niechaj wynidzie ogień z rhamnu, a niech pożrze Cedry Libańskie.
16
Nunc ígitur, si recte et absque peccáto constituístis super vos regem Abímelech, et bene egístis cum Ieróbaal, et cum domo eius, et reddidístis vicem benefíciis eius, qui pugnávit pro vobis, Teraz tedy, jeśliście prawie i krom grzechu postanowili Abimelecha królem nad wami, i jeśliście się dobrze obeszli z Jerobaalem i z domem jego, i oddaliście mu dobrodziejstwa jego,
17
et ánimam suam dedit perículis, ut erúeret vos de manu Mádian, Który walczył za was, i duszę swoję dał w niebezpieczeństwo, aby was wyrwał z ręki Madian:
18
qui nunc surrexístis contra domum patris mei, et interfecístis fílios eius septuagínta viros super unum lápidem, et constituístis regem Abímelech fílium ancíllæ eius super habitatóres Sichem, eo quod frater vester sit: Którzyście teraz powstali na dom ojca mego, i pozabijaliście syny jego, siedmdziesiąt mężów na jednym kamieniu: a uczyniliście królem Abimelecha syna służebnice jego nad obywatelmi, Sichem, przeto że bratem waszym jest.
19
si ergo recte, et absque vítio egístis cum Ieróbaal et domo eius, hódie lætámini in Abímelech, et ille lætétur in vobis. Jeśli tedy dobrze a krom grzechu obeszliście się z Jerobaalem, i z domem jego, weselcie się dziś z Abimelecha, i on się z was niechaj weseli.
20
Sin autem pervérse: egrediátur ignis ex eo, et consúmat habitatóres Sichem, et óppidum Mello: egrediatúrque ignis de viris Sichem, et de óppido Mello, et dévoret Abímelech. Ale jeśli przewrotnie, niech ogień wynidzie z niego, a niech zniszczy obywatele Sichem, i miasteczko Mello: i niech wynidzie ogień z mężów Sichem, i z miasteczka Mello, a niech pożrze Abimelecha.
21
Quæ cum dixísset, fugit, et ábiit in Bera: habitavítque ibi ob metum Abímelech fratris sui. Co gdy wyrzekł, uciekł, i poszedł do Bera: i mieszkał tam dla bojaźni Abimelecha, brata swego.
22
Regnávit ítaque Abímelech super Israel tribus annis. Królował tedy Abimelech nad Izraelem trzy lata.
23
Misítque Dóminus spíritum péssimum inter Abímelech et habitatóres Sichem: qui cœpérunt eum detestári, I posłał Pan ducha złego między Abimelecha a między obywatele Sichem, którzy jęli się nim brzydzić,
24
et scelus interfectiónis septuagínta filiórum Ieróbaal, et effusiónem sánguinis eórum conférre in Abímelech fratrem suum, et in céteros Sichimórum príncipes, qui eum adiúverant. I niecnotą mordu siedmidziesiąt synów Jerobaal, i wylanie krwie ich jęli wkładać na Abimelecha brata ich, i na inne książęta Sichimów, którzy mu byli pomogli.
25
Posuerúntque insídias advérsus eum in summitáte móntium: et dum illíus præstolabántur advéntum, exercébant latrocínia, agéntes prædas de prætereúntibus: nuntiatúmque est Abímelech. I zasadzili się nań na wierzchu gór: a gdy czekali przyjazdu jego, rozbojem się bawili, biorąc łup z mijających, i powiedziano Abimelechowi.
26
Venit autem Gaal fílius Obed cum frátribus suis, et transívit in Síchimam. Ad cuius advéntum erécti habitatóres Sichem, I przyszedł Gaal syn Obed z bracią swą, i przeszedł do Sichem. Na którego przyście wziąwszy serce obywatele Sichem,
27
egréssi sunt in agros, vastántes víneas, uvásque calcántes: et factis cantántium choris, ingréssi sunt fanum dei sui, et inter épulas et pócula maledicébant Abímelech, Wyszli na pola pustosząc winnice, i depcząc wina, i uczyniwszy śpiewających tańce weszli do Zboru boga swego, a przy biesiedzie i kuflach złorzeczyli Abimelechowi.
28
clamánte Gaal fílio Obed: Quis est Abímelech, et quæ est Sichem, ut serviámus ei? numquid non est fílius Ieróbaal, et constítuit príncipem Zebul servum suum super viros Emor patris Sichem? Cur ergo serviémus ei? A Gaal syn Obed wołał: Cóż jest Abimelech, i co jest Sichem, żebyśmy mu służyli? Izaż nie jest syn Jerobaalów, i postanowił Hetmanem Zebula sługę swego nad mężami Emor ojca Sichem? Czemuż mu tedy służyć będziem?
29
Utinam daret áliquis pópulum istum sub manu mea, ut auférrem de médio Abímelech. Dictúmque est Abímelech: Cóngrega exércitus multitúdinem, et veni. Oby kto dał ten lud pod rękę moję, żebych sprzątnął Abimelecha. I rzeczono Abimelechowi: Zbierz mnóstwo wojska, a przyjedź.
30
Zebul enim princeps civitátis, audítis sermónibus Gaal fílii Obed, irátus est valde, Bo Zebul przełożony nad miastem usłyszawszy słowa Gaal syna Obed, rozgniewał się barzo,
31
et misit clam ad Abímelech núntios, dicens: Ecce Gaal fílius Obed venit in Síchimam cum frátribus suis, et oppúgnat advérsum te civitátem. I posłał potajemnie do Abimelecha posły, mówiąc: Oto Gaal syn Obed przyszedł do Sichem z bracią swą, i bije na miasto przeciw tobie.
32
Surge ítaque nocte cum pópulo, qui tecum est, et látita in agro: A tak rusz się nocą z ludem, który z tobą jest, a zataj się w polu:
33
et primo mane oriénte sole, írrue super civitátem: illo autem egrediénte advérsum te cum pópulo suo, fac ei quod potúeris. A rano gdy wschodzi słońce przypadni na miasto. A gdy on wyjedzie na cię z ludem swoim, uczyń mu co będziesz mógł.
34
Surréxit ítaque Abímelech cum omni exércitu suo nocte, et teténdit insídias iuxta Síchimam in quátuor locis. Wstał tedy Abimelech ze wszystkiem wojskiem swem w nocy, i zasadzkę uczynił podle Sichem na czterech miejscach.
35
Egressúsque est Gaal fílius Obed, et stetit in intróitu portæ civitátis. Surréxit autem Abímelech, et omnis exércitus cum eo, de insidiárum loco. I wyszedł Gaal syn Obed, i stanął w weściu bramy miejskiej. I wstał Abimelech i wszystko wojsko z nim z miejsca zasady.
36
Cumque vidísset pópulum Gaal, dixit ad Zebul: Ecce de móntibus multitúdo descéndit. Cui ille respóndit: Umbras móntium vides quasi cápita hóminum, et hoc erróre decíperis. A gdy ujźrzał lud Gaal, rzekł do Zebula: Ono lud z gór zstępuje. Któremu on odpowiedział: Cienie gór widzisz jakoby głowy ludzkie a tą omyłką się mylisz.
37
Rursúmque Gaal ait: Ecce pópulus de umbilíco terræ descéndit, et unus cúneus venit per viam, quæ réspicit quercum. I rzekł zasię Gaal: Ono lud występuje z pośrzodka ziemie, a jeden huf idzie drogą, która patrzy ku dębu.
38
Cui dixit Zebul: Ubi est nunc os tuum, quo loquebáris: Quis est Abímelech ut serviámus ei? nonne hic pópulus est, quem despiciébas? Egrédere, et pugna contra eum. Rzekł mu Zebul: Gdzież teraz gęba twoja, którąś mówił? Cóż jest Abimelech, abyśmy mu służyli? Izali nie to jest lud, któryś lekce ważył? Wynidźże a walcz przeciw jemu.
39
Abiit ergo Gaal, spectánte Sichimórum pópulo, et pugnávit contra Abímelech, Tedy wyszedł Gaal, na co patrzył lud Sichem, i potkał się z Abimelechem.
40
qui persecútus est eum fugiéntem, et in urbem cómpulit: ceciderúntque ex parte eius plúrimi, usque ad portam civitátis. Który go gonił uciekającego, i wpędził do miasta, i poległo z strony jego barzo wiele, aż do bramy miejskiej.
41
Et Abímelech sedit in Ruma: Zebul autem Gaal et sócios eius éxpulit de urbe, nec in ea passus est commorári. A Abimelech mieszkał w Rumie: a Zebul, Gaala i towarzysze jego wygnał z miasta, ani dopuścił w niem mieszkać.
42
Sequénti ergo die, egréssus est pópulus in campum. Quod cum nuntiátum esset Abímelech, Nazajutrz tedy wyszedł lud w pole. Co gdy powiedziano Abimelechowi.
43
tulit exércitum suum, et divísit in tres turmas, tendens insídias in agris. Vidénsque quod egrederétur pópulus de civitáte, surréxit, et írruit in eos Wywiódł wojsko swoje, i rozdzielił na trzy hufy, uczyniwszy zasadzki w polu. A widząc, iż lud wychodził z miasta, powstał i rzucił się na nie,
44
cum cúneo suo, oppúgnans, et óbsidens civitátem: duæ autem turmæ palántes per campum adversários persequebántur. Z hufem swoim, dobywając i leżąc, około miasta: a dwa hufy błąkające się po polu nieprzyjaciele gonili.
45
Porro Abímelech omni die illo oppugnábat urbem: quam cepit, interféctis habitatóribus eius, ipsáque destrúcta, ita ut sal in ea dispérgeret. Ale Abimelech przez cały on dzień dobywał miasta, które wziął, pozabijawszy obywatele jego, i samo rozwaliwszy, tak iż sól na niem posiał.
46
Quod cum audíssent qui habitábant in turre Sichimórum, ingréssi sunt fanum dei sui Berith, ubi fœdus cum eo pepígerant, et ex eo locus nomen accéperat: qui erat munítus valde. Co gdy usłyszeli, którzy mieszkali, na wieży Sichimów, weszli do Zboru boga swego Beryth, gdzie byli z nim przymierze uczynili, i ztąd miejsce imię było wzięło, które było barzo obronne.
47
Abímelech quoque áudiens viros turris Sichimórum páriter conglobátos, Abimelech też usłyszawszy, że mężowie wieże Sichimów współ się skupili,
48
ascéndit in montem Selmon cum omni pópulo suo: et arrépta secúri, præcídit árboris ramum, impositúmque ferens húmero, dixit ad sócios: Quod me vidétis fácere, cito fácite. Wstąpił na górę Selmon, ze wszystkim ludem swoim: a pochwyciwszy siekierę, uciął gałąź z drzewa, i włożoną niosąc na ramieniu, rzekł do towarzyszów: Co widzicie że ja czynię, wnet uczyńcie.
49
Igitur certátim ramos de arbóribus præcidéntes, sequebántur ducem. Qui circumdántes præsídium, succendérunt: atque ita factum est, ut fumo et igne mille hómines necaréntur, viri páriter et mulíeres, habitatórum turris Sichem. A tak ubiegając się narąbawszy gałęzi z drzew, szli za wodzem. Którzy obłożywszy wieżę zapalili: i tak się stało, że dymem i ogniem tysiąc człowieka zginęło, mężów pospołu i niewiast, obywatelów wieże Sichim.
50
Abímelech autem inde proficíscens venit ad óppidum Thebes, quod circúmdans obsidébat exércitu. A Abimelech ruszywszy sio ztamtąd, przyciągnął do miasteczka Thebes, które obtoczywszy obiegł wojskiem.
51
Erat autem turris excélsa in média civitáte, ad quam confúgerant simul viri ac mulíeres, et omnes príncipes civitátis, clausa firmíssime iánua, et super turris tectum stantes per propugnácula. A w pośrzód miasta była wieża wysoka, do której byli uciekli pospołu mężowie i niewiasty, i wszyscy przedniejszy miasta, zawarszy drzwi barzo mocno, a stojąc na dachu wieże po miejscach obronnych.
52
Accedénsque Abímelech iuxta turrim, pugnábat fórtiter: et appropínquans óstio, ignem suppónere nitebátur: I przyszedszy Abimelech pod wieżę, mężnie walczył: a przystąpiwszy ku drzwiam, chciał ogień założyć:
53
et ecce una múlier fragmen molæ désuper iáciens, illísit cápiti Abímelech, et confrégit cérebrum eius. Alić oto jedna niewiasta, ułomek kamienia żarnowego z wierzchu zrzuciwszy, uderzyła w głowę Abimelechowę, i rozbiła mózg jego.
54
Qui vocávit cito armígerum suum, et ait ad eum: Evagína gládium tuum, et pércute me, ne forte dicátur quod a fémina interféctus sim. Qui iussa perfíciens, interfécit eum. Który wnet zawołał giermka swego, i rzekł do niego: Dobądź miecza swego, a zabij mię: aby snać nie mówiono, żem od niewiasty zabit. Który czyniąc dosyć rozkazaniu, zabił go.
55
Illóque mórtuo, omnes qui cum eo erant de Israel, revérsi sunt in sedes suas: A gdy on umarł, wszyscy którzy z nim byli z Izraela, wrócili się do domów swoich.
56
et réddidit Deus malum, quod fécerat Abímelech contra patrem suum, interféctis septuagínta frátribus suis. I oddał Bóg Abimelechowi złe, które był uczynił przeciw ojcu swemu, zabiwszy siedmdziesiąt braciej swoich.
57
Sichimítis quoque quod operáti erant, retribútum est, et venit super eos maledíctio Ióatham fílii Ieróbaal. Sichimitom też co byli uczynili oddało się, i przyszło na nie przeklęctwo Joathana syna Jerobaalowego.
10
1
Post Abímelech surréxit dux in Israel Thola fílius Phua pátrui Abímelech, vir de Issachar, qui habitávit in Samir montis Ephraim: Po Abimelechu powstał wódz w Izraelu Thola syn Phua stryja Abimelechowego mąż z Issachar, który mieszkał w Sarnir góry Ephraim:
2
et iudicávit Israélem vigínti et tribus annis, mortuúsque est, ac sepúltus in Samir. I sądził Izraela trzy i dwadzieścia lat, i umarł i pogrzebion w Samir.
3
Huic succéssit Iair Galaadítes, qui iudicávit Israel per vigínti et duos annos, Potem nastąpił Jair Galaadczyk, który sądził Izraela dwadzieścia i dwie lecie,
4
habens trigínta fílios sedéntes super trigínta pullos asinárum, et príncipes trigínta civitátum, quæ ex nómine eius sunt appellátæ Havoth Iair, id est, óppida Iair, usque in præséntem diem, in terra Gálaad. Mając trzydzieści synów siedzących na trzydzieści źrzebcach oślic, i przełożonych nad trzydzieścią miast, które od imienia jego są nazwane Hawoth Jair, to jest miasteczka Jairowe aż do dnia dzisiejszego, w ziemi Galaad.
5
Mortuúsque est Iair, ac sepúltus in loco, cui est vocábulum Camon. I umarł Jair, i pogrzebion jest na miejscu, które zową Kamon.
6
Fílii autem Israel peccátis vetéribus iungéntes nova, fecérunt malum in conspéctu Dómini, et serviérunt idólis, Báalim et Astaroth, et diis Sýriæ ac Sidónis et Moab et filiórum Ammon et Philísthiim: dimiserúntque Dóminum, et non coluérunt eum. A synowie Izraelowi do starych grzechów przyczyniając nowe, czynili złe przed oczyma Pańskimi, i służyli bałwanom, Baalim i Astaroth, i bogom Syryjskim i Sydońskim i Moabskim, i synów Ammon i Philistyńskim: a opuścili Pana, i nie służyli mu.
7
Contra quos Dóminus irátus, trádidit eos in manus Philísthiim et filiórum Ammon. Na które się Pan rozgniewawszy, dał je w ręce Philistynów, i synów Ammon.
8
Afflictíque sunt, et veheménter oppréssi per annos decem et octo, omnes qui habitábant trans Iordánem in terra Amorrhǽi, qui est in Gálaad: I byli utrapieni i barzo uciśnieni przez lat ośmnaście, wszyscy którzy mieszkali za Jordanem w ziemi Amorrejczyka, który jest w Galaad:
9
in tantum, ut fílii Ammon, Iordáne transmísso, vastárent Iudam et Béniamin et Ephraim: afflictúsque est Israel nimis. Tak dalece, że synowie Ammonowi przeprawiwszy się przez Jordan, pustoszyli Juda i Beniamin i Ephraim: i był Izrael zbytnie utrapiony.
10
Et clamántes ad Dóminum, dixérunt: Peccávimus tibi, quia derelíquimus Dóminum Deum nostrum, et servívimus Báalim. I wołając do Pana, rzekli: Zgrzeszyliśmy tobie, żeśmy opuścili Pana Boga naszego, a służyliśmy Baalim.
11
Quibus locútus est Dóminus: Numquid non Ægýptii et Amorrhǽi, filiíque Ammon et Philísthiim, Którym rzekł Pan: Aza nie Egiptyanie i Amorrejczyk, i synowie Ammon i Philistynowie,
12
Sidónii quoque et Amalec et Chánaan oppressérunt vos, et clamástis ad me, et érui vos de manu eórum? Sydończycy też i Amalekitowie i Chananejczycy trapili was, i wołaliście do mnie i wyrwałem was z ręki ich?
13
Et tamen reliquístis me, et coluístis deos aliénos: idcírco non addam ut ultra vos líberem. A wżdyście mię opuścili i służyliście bogom cudzym: przeto nie przydam, żebych was więcej wybawił:
14
Ite, et invocáte deos quos elegístis: ipsi vos líberent in témpore angústiæ. Idźcie a wzywajcie bogów, któreście obrali sobie: oni was niech wybawią czasu ucisku.
15
Dixerúntque fílii Israel ad Dóminum: Peccávimus, redde tu nobis quidquid tibi placet: tantum nunc líbera nos. I rzekli synowie Izraelowi do Pana: Zgrzeszyliśmy: oddaj ty nam coć się kolwiek podoba: tylko nas teraz wybaw.
16
Quæ dicéntes, ómnia de fínibus suis alienórum deórum idóla proiecérunt, et serviérunt Dómino Deo: qui dóluit super misériis eórum. A to mówiąc: wszystkie bałwany cudzych bogów z granic swoich wyrzucili, i służyli Panu Bogu: który się użalił nędze ich.
17
Itaque fílii Ammon conclamántes in Gálaad fixére tentória, contra quos congregáti fílii Israel in Maspha castrametáti sunt. Synowie tedy Ammon zwoławszy się w Galaad rozbili namioty: przeciw którym zebrawszy się synowie Izraelowi, położyli się obozem w Maspha.
18
Dixerúntque príncipes Gálaad sínguli ad próximos suos: Qui primus ex nobis contra fílios Ammon cœ́perit dimicáre, erit dux pópuli Gálaad. I rzekły książęta Galaad każdy do bliźniego swego: Kto się z nas napierwej pocznie potykać z syny Ammonowymi, będzie wodzem ludu Galaad.
11
1
Fuit illo témpore Iephte Galaadítes vir fortíssimus atque pugnátor, fílius mulíeris meretrícis, qui natus est de Gálaad. Był na on czas Jephte Galaadczyk, mąż barzo mocny a waleczny, syn nierządnej niewiasty, który się urodził z Galaad.
2
Hábuit autem Gálaad uxórem, de qua suscépit fílios: qui postquam créverant, eiecérunt Iephte, dicéntes: Heres in domo patris nostri esse non póteris, quia de áltera matre natus es. A miał Galaad żonę, z którą miał syny: którzy gdy dorośli, wygnali Jephtę, mówiąc: Dziedzicem w domu ojca naszego nie będziesz mógł być, boś się z inszej matki narodził.
3
Quos ille fúgiens atque devítans, habitávit in terra Tob: congregatíque sunt ad eum viri ínopes, et latrocinántes, et quasi príncipem sequebántur. Przed którymi on uciekając i chroniąc się, mieszkał w ziemi Tob: i zgromadzili się do niego mężowie nędznicy, i zbójcy, i chodzili za nim jako za książęciem.
4
In illis diébus pugnábant fílii Ammon contra Israel. Na ten czas walczyli synowie Ammon przeciw Izraelowi.
5
Quibus ácriter instántibus perrexérunt maióres natu de Gálaad, ut tóllerent in auxílium sui Iephte de terra Tob: Którzy gdy barzo dokuczali, poszli starszy z Galaadu, aby wzięli sobie na pomoc Jephte z ziemie Tob.
6
dixerúntque ad eum: Veni et esto princeps noster, et pugna contra fílios Ammon. I rzekli do niego: Pójdź a bądź książęciem naszym, a walcz przeciw synom Ammon.
7
Quibus ille respóndit: Nonne vos estis, qui odístis me, et eiecístis de domo patris mei? et nunc venístis ad me necessitáte compúlsi. Którym on odpowiedział: Aza nie wy jesteście którzyście mię nienawidzieli, i wyrzucili z domu ojca mego, a teraz niewolą przymuszeni przyszliście do mnie?
8
Dixerúntque príncipes Gálaad ad Iephte: Ob hanc ígitur causam nunc ad te venímus, ut proficiscáris nobíscum, et pugnes contra fílios Ammon, sisque dux ómnium qui hábitant in Gálaad. I rzekły książęta Galaad do Jephtego: Przetożeśmy teraz przyszli do ciebie, abyś jachał z nami, i walczył przeciw synom Ammon, a był książęciem wszystkich, którzy mieszkają w Galaad.
9
Iephte quoque dixit eis: Si vere venístis ad me, ut pugnem pro vobis contra fílios Ammon, tradiderítque eos Dóminus in manus meas, ego ero vester princeps? Jephte też rzekł im: Jeśliście prawdziwie przyszli do mnie, abych walczył za wami przeciw synom Ammon, a dałby je Pan w ręce moje: ja będę książęciem waszym?
10
Qui respondérunt ei: Dóminus, qui hæc audit, ipse mediátor ac testis est quod nostra promíssa faciémus. Którzy odpowiedzieli mu: Pan, który to słyszy, ten jest pośrzednikiem i świadkiem, że nasze obietnicę uczynimy.
11
Abiit ítaque Iephte cum princípibus Gálaad, fecítque eum omnis pópulus príncipem sui. Locutúsque est Iephte omnes sermónes suos coram Dómino in Maspha. Jachał tedy Jephte z książęty Galaad, i uczynił go wszystek lud książęciem swoim. I mówił Jephte wszystkie mowy swe przed Panem w Maspha.
12
Et misit núntios ad regem filiórum Ammon, qui ex persóna sua dícerent: Quid mihi et tibi est, quia venísti contra me, ut vastáres terram meam? I posłał posły do króla synów Ammon, którzyby imieniem jego mówili: Co mnie i tobie jest, żeś przyciągnął przeciwko mnie, abyś pustoszył ziemię moje?
13
Quibus ille respóndit: Quia tulit Israel terram meam, quando ascéndit de Ægýpto, a fínibus Arnon usque Iaboc atque Iordánem: nunc ergo cum pace redde mihi eam. Którym on odpowiedział: Iż wziął Izrael ziemię moję, kiedy wyszedł z Egiptu, od granic Arnon aż do Jabok i do Jordanu: teraz tedy wróć mi ją z pokojem.
14
Per quos rursum mandávit Iephte, et imperávit eis ut dícerent regi Ammon: Przez które znowu wskazał Jephte, i rozkazał im, aby mówili królowi Ammon:
15
Hæc dicit Iephte: Non tulit Israel terram Moab, nec terram filiórum Ammon: To mówi Jephte: Nie wziął Izrael ziemię Moab, ani ziemię synów Ammon:
16
sed quando de Ægýpto conscendérunt, ambulávit per solitúdinem usque ad mare Rubrum, et venit in Cades. Ale kiedy szli z Egiptu, chodził przez puszczą aż do morza Czerwonego, i przyszedł do Kades.
17
Misítque núntios ad regem Edom, dicens: Dimítte me ut tránseam per terram tuam. Qui nóluit acquiéscere précibus eius. Misit quoque ad regem Moab, qui et ipse tránsitum præbére contémpsit. Mansit ítaque in Cades, I posłał posły, do króla Edom mówiąc: przepuść mię, abych przeszedł przez ziemię twoje. Który niechciał zezwolić na prośbę jego. Posłał też do króla Moab, który mu też prześcia dozwolić wzgardził. I tak mieszkał w Kades.
18
et circuívit ex látere terram Edom, et terram Moab: venítque contra orientálem plagam terræ Moab, et castrametátus est trans Arnon: nec vóluit intráre términos Moab: Arnon quippe confínium est terræ Moab. I obszedł z boku ziemię Edom i ziemię Moab: i przyszedł na wschodnią stronę ziemie Moab, i położył się obozem za Arnon: ani chciał wniść za granicę Moab: Arnon bowiem jest pogranicze ziemi Moab.
19
Misit ítaque Israel núntios ad Sehon regem Amorrhæórum, qui habitábat in Hésebon, et dixérunt ei: Dimítte ut tránseam per terram tuam usque ad flúvium. Posłał tedy Izrael posły do Sehona, króla Amorrejskiego, który mieszkał w Hesebon, i rzekli mu: Dopuść, abych przeszedł przez ziemię twoje aż do rzeki.
20
Qui et ipse Israel verba despíciens, non dimísit eum transíre per términos suos: sed infiníta multitúdine congregáta, egréssus est contra eum in Iasa, et fórtiter resistébat. Który też wzgardziwszy słowa Izraelowe, niedopuścił mu przejść przez granice swoje: ale niezliczony lud zebrawszy, wyjachał przeciw jemu do Jassa, i mocno odpór czynił.
21
Tradidítque eum Dóminus in manus Israel cum omni exércitu suo: qui percússit eum, et possédit omnem terram Amorrhǽi habitatóris regiónis illíus, I dał go Pan w ręce Izraelowe ze wszystkiem wojskiem jego, który go poraził, i posiadł wszystkę ziemię Amorrejczyka obywatela onej krainy,
22
et univérsos fines eius, de Arnon usque Iaboc, et de solitúdine usque ad Iordánem. I wszystkie granice jego od Arnon aż do Jabok, i od pustynie aż do Jordana.
23
Dóminus ergo Deus Israel subvértit Amorrhǽum, pugnánte contra illum pópulo suo Israel, et tu nunc vis possidére terram eius? Pan tedy Bóg Izraelski wywrócił Amorrejczyka, gdy walczył nań lud jego Izraelski: a ty teraz chcesz posieść ziemię jego.
24
Nonne ea quæ póssidet Chamos deus tuus, tibi iure debéntur? quæ autem Dóminus Deus noster victor obtínuit, in nostram cedent possessiónem: Aza to co posiadł Chamos bóg twój, tobie prawem nie przynależy? A co Pan Bóg nasz zwycięzca otrzymał, na nasze też osiadłość się dostanie:
25
nisi forte mélior es Balac fílio Sephor rege Moab: aut docére potes, quod iurgátus sit contra Israel, et pugnáverit contra eum, Chyba byś ty był lepszy niżli Balak syn Sephor król Moabski: abo pokazać możesz, że się wadził z Izraelem, i walczył przeciw jemu,
26
quando habitávit in Hésebon et vículis eius, et in Aroer et villis illíus, vel in cunctis civitátibus iuxta Iordánem, per trecéntos annos. Quare tanto témpore nihil super hac repetitióne tentástis? Gdy mieszkał w Hesebon i w wioskach jego, i w Aroer, i wsiach jego, abo we wszystkich miastach nad Jordanem przez trzysta lat. Czemużeście przez tak długi czas o to upominanie się nic nie czynili?
27
Igitur non ego pecco in te, sed tu contra me male agis, indícens mihi bella non iusta. Iúdicet Dóminus árbiter huius diéi inter Israel, et inter fílios Ammon. A tak nie ja grzeszę przeciwko tobie, ale ty przeciwko mnie źle czynisz, nakazując mi wojny niesprawiedliwe. Niechaj sądzi Pan Sędzia tego dnia między Izraelem a między syny Ammon.
28
Noluítque acquiéscere rex filiórum Ammon verbis Iephte, quæ per núntios mandáverat. I niechciał król synów Ammonowych przestać na słowiech Jephtego: które przez posły wskazał.
29
Factus est ergo super Iephte Spíritus Dómini, et circúiens Gálaad et Manásse, Maspha quoque Gálaad, et inde tránsiens ad fílios Ammon, A tak stał się nad Jephtem Duch Pański, a obchodząc Galaad i Manasse, Maspha też Galaad, a ztamtąd ciągnąc do synów Ammon,
30
votum vovit Dómino, dicens: Si tradíderis fílios Ammon in manus meas, Ślubił ślub Panu, mówiąc: Jeśli dasz syny Ammon w ręce moje:
31
quicúmque primus fúerit egréssus de fóribus domus meæ, mihíque occúrrerit reverténti cum pace a fíliis Ammon, eum holocáustum ófferam Dómino. Ktokolwiek pierwszy wynidzie ze drzwi domu mego a zabieży mi wracającemu się w pokoju od synów Ammon, tego ofiaruję całopalenie Panu.
32
Transivítque Iephte ad fílios Ammon, ut pugnáret contra eos: quos trádidit Dóminus in manus eius. I przeszedł Jephte do synów Ammon, aby walczył przeciw nim: które Pan dał w ręce jego.
33
Percussítque ab Aroer usque dum vénias in Mennith, vigínti civitátes, et usque ad Abel, quæ est víneis cónsita, plaga magna nimis: humiliatíque sunt fílii Ammon a fíliis Israel. I pobił je od Aroer, aż gdy przydziesz do Mennith, dwadzieścia miast, i aż do Abel, które jest osadzo ne winnicami, porażką barzo wielką. I uniżeni są synowie Ammon od synów Izraelowych.
34
Reverténte autem Iephte in Maspha domum suam, occúrrit ei unigénita fília sua cum týmpanis et choris: non enim habébat álios líberos. A gdy się wracał Jephte do Maspha domu swego, wybiegła przeciw jemu jedyna córka jego z bębnami z tańcy: bo nie miał innych dzieci.
35
Qua visa, scidit vestiménta sua, et ait: Heu me fília mea, decepísti me, et ipsa decépta es: apérui enim os meum ad Dóminum, et áliud fácere non pótero. Którą ujrzawszy, rozdarł szaty swe, i rzekł: Ach mnie córko moja, oszukałaś mię, i samaś oszukana jest, bom otworzył usta moje do Pana, a inaczej uczynić nie będę mógł.
36
Cui illa respóndit: Pater mi, si aperuísti os tuum ad Dóminum, fac mihi quodcúmque pollícitus es, concéssa tibi ultióne atque victória de hóstibus tuis. Któremu ona odpowiedziała: Ojcze mój, jeśliś otworzył usta twoje do Pana, uczyń mi cośkolwiek obiecał: gdyżci dał Pan pomstę i zwycięztwo nad nieprzyjacioły twymi.
37
Dixítque ad patrem: Hoc solum mihi præsta quod déprecor: dimítte me ut duóbus ménsibus circúmeam montes, et plangam virginitátem meam cum sodálibus meis. I rzekła do ojca: To mi tylko uczyń o co proszę: Puść mię, abych przez dwa miesiąca obchodziła góry a opłakała dziewictwo moje z towarzyszkami mojemi.
38
Cui ille respóndit: Vade. Et dimísit eam duóbus ménsibus. Cumque abiísset cum sóciis ac sodálibus suis, flebat virginitátem suam in móntibus. Której on odpowiedział: Idź, i puścił ją na dwa miesiąca. A gdy odeszła z rówienniczkami i towarzyszkami swemi, płakała dziewictwa swego na górach.
39
Expletísque duóbus ménsibus, revérsa est ad patrem suum, et fecit ei sicut vóverat, quæ ignorábat virum. Exínde mos incrébruit in Israel, et consuetúdo serváta est, A wypełniwszy dwa miesiąca, wróciła się do ojca swego, i uczynił jej jako był obiecał, która nie uznała męża. Ztądże weszło w zwyczaj w Izraelu, i obyczaj zachowany jest:
40
ut post anni círculum convéniant in unum fíliæ Israel, et plangant fíliam Iephte Galaadítæ diébus quátuor. Że po roku schodzą się córki Izraelskie na jedno miejsce, i płaczą córki Jephtego Galaadczyka przez cztery dni.
12
1
Ecce autem in Ephraim orta est sedítio: nam transeúntes contra aquilónem, dixérunt ad Iephte: Quare vadens ad pugnam contra fílios Ammon, vocáre nos noluísti, ut pergerémus tecum? ígitur incendémus domum tuam. Alić oto w Ephraimie wszczął się tumult: bo przeszedszy ku północy rzekli do Jephtego: Czemuś jadąc na wojnę przeciwko synom Ammon, nie chciałeś nas zawołać, abyśmy jachali z tobą? Przetoź zapalemy dom twój.
2
Quibus ille respóndit: Disceptátio erat mihi et pópulo meo contra fílios Ammon véhemens: vocavíque vos, ut præberétis mihi auxílium, et fácere noluístis. Którym on odpowiedział: Miałem ja, i lud mój, spór wielki z synmi Ammon: i wzywałem was, abyście mi poinoc dali, i niechcieliście uczynić.
3
Quod cernens, pósui ánimam meam in mánibus meis, transivíque ad fílios Ammon, et trádidit eos Dóminus in manus meas. Quid commérui, ut advérsum me consurgátis in prœ́lium? Co widząc, położyłem duszę moję w rękach moich, i przeszedłem do synów Ammon, i dał je Pan w ręce moje. A cóżem zawinił, abyście przeciwko mnie powstali na wojnę?
4
Vocátis ítaque ad se cunctis viris Gálaad, pugnábat contra Ephraim: percusserúntque viri Gálaad Ephraim, quia díxerat: Fugitívus est Gálaad de Ephraim, et hábitat in médio Ephraim et Manásse. Zawoławszy tedy do siebie wszystkie męże Galaad, walczył przeciwko Ephraimowi: i porazili mężowie Galaad Ephraima, że był rzekł: Zbiegiem jest Galaad od Ephraima, i mieszka w pośrodku Ephraim i Manasse.
5
Occupaverúntque Galaadítæ vada Iordánis, per quæ Ephraim reversúrus erat. Cumque venísset ad ea de Ephraim número, fúgiens, atque dixísset: Obsecro ut me transíre permittátis: dicébant ei Galaadítæ: Numquid Ephrathǽus es? quo dicénte: Non sum: I osiedli Galaadczykowie brody Jordańskie, przez które się Ephraim wracać miał. A gdy przyszedł do nich z liczby Ephraim, uciekając, i mówił: Proszę, dopuśćcie mi się przeprawić: mówili mu Galaadczykowie: Czy Ephratejczykeś ty? który gdy mówił: Nie jestem.
6
interrogábant eum: Dic ergo Scíbboleth, quod interpretátur Spica. Qui respondébat, Síbboleth: eádem líttera spicam exprímere non valens. Statímque apprehénsum iugulábant in ipso Iordánis tránsitu. Et cecidérunt in illo témpore de Ephraim quadragínta duo míllia. Pytali go: Mówże Schibboleth, co się wykłada, kłos. A on odpowiedał, Sibboleth: taż literą kłosu wyrazić niemogąc. I wnet pojmawszy go zabijali u samego przeprawienia się przez Jordan. I poległo w on czas z Ephraim czterdzieści i dwa tysiąca.
7
Iudicávit ítaque Iephte Galaadítes Israel sex annis: et mórtuus est, ac sepúltus in civitáte sua Gálaad. Sądził tedy Jephte Galaadczyk Izraela sześć lat, i umarł i pogrzebion w mieście swem Galaad.
8
Post hunc iudicávit Israel Abesan de Béthlehem: Potem sądził Izraela Abesan z Bethlehem:
9
qui hábuit trigínta fílios, et tótidem fílias, quas emíttens foras, marítis dedit, et eiúsdem númeri fíliis suis accépit uxóres, introdúcens in domum suam. Qui septem annis iudicávit Israel: Który miał trzydzieści synów i trzydzieści córek, które wydając z domu dał za mąż, i tejże liczby synom swym wziął żony, wprowadzając do domu swego. Który siedm lat sądził Izraela:
10
mortuúsque est, ac sepúltus in Béthlehem. I umarł? i pogrzebion w Bethlehem.
11
Cui succéssit Ahíalon Zabulonítes: et iudicávit Israel decem annis: Po którym nastąpił Ahiałon Zabulończyk: i sądził Izraela dziesięć lat:
12
mortuúsque est, ac sepúltus in Zábulon. I umarł, i pogrzebion jest w Zabulon.
13
Post hunc iudicávit Israel Abdon, fílius Illel, Pharathonítes: Potem sądził Izraela Abdon syn Illel Pharathończyk:
14
qui hábuit quadragínta fílios, et trigínta ex eis nepótes, ascendéntes super septuagínta pullos asinárum. Et iudicávit Israel octo annis: który miał czterdzieści synów, a trzydzieści wnuków z nich, wsiadających na siedmdziesiąt źrzebców oślic, a sądził Izraela ośm lat:
15
mortuúsque est, ac sepúltus in Phárathon terræ Ephraim, in monte Amalec. I umarł, i pogrzebion jest w Pharaton ziemie Ephraim, na górze Amalek.
13
1
Rursúmque fílii Israel fecérunt malum in conspéctu Dómini: qui trádidit eos in manus Philisthinórum quadragínta annis. I znowu synowie Izraelowi uczynili złe przed oblicznością Pańską: który je dał w ręce Philistynów przez czterdzieści lat.
2
Erat autem quidam vir de Sáraa, et de stirpe Dan, nómine Manue, habens uxórem stérilem. I był jeden mąż z Saraa, i z pokolenia Dan, imieniem Manue, mający niepłodną żonę.
3
Cui appáruit ángelus Dómini, et dixit ad eam: Stérilis es et absque líberis: sed concípies, et páries fílium. Której się ukazał Anioł Pański, i rzekł do niej: Niepłodnaś jest, i bez dziatek: ale poczniesz i porodzisz syna:
4
Cave ergo ne bibas vinum ac síceram, nec immúndum quidquam cómedas: Strzeżże, abyś nic piła wina i sycery, ani jadła nic nieczystego:
5
quia concípies, et páries fílium, cuius non tanget caput novácula: erit enim Nazarǽus Dei ab infántia sua et ex matris útero, et ipse incípiet liberáre Israel de manu Philisthinórum. Abowiem poczniesz i porodzisz syna, którego głowy brzytwa się nie dotknie: bo będzie nazarejczyk Boży z dzieciństwa swego, i z żywota, matki, a on pocznie wybawiać Izraela z ręki Philistynów.
6
Quæ cum venísset ad marítum suum, dixit ei: Vir Dei venit ad me, habens vultum angélicum, terríbilis nimis. Quem cum interrogássem quis esset, et unde venísset, et quo nómine vocarétur, nóluit mihi dícere: Która gdy przyszła do męża swego, rzekła mu: Mąż Boży przyszedł do mnie, mając twarz anielską, straszny barzo. Którego gdym pytała ktoby był, i zkadby przyszedł, i jakiemby go imieniem zwano, nie chciał mi powiedzieć:
7
sed hoc respóndit: Ecce concípies et páries fílium: cave ne vinum bibas, nec síceram, et ne áliquo vescáris immúndo: erit enim puer Nazarǽus Dei ab infántia sua, ex útero matris suæ usque ad diem mortis suæ. Ale to odpowiedział: Oto poczniesz i porodzisz syna: Strzeż, abyś nie piła wina, ani sycery, i nie jadła czego nieczystego: bo dziecię będzie nazarejczyk Boży z dzieciństwa swego, z żywota matki swej, aż do dnia śmierci swej.
8
Orávit ítaque Manue Dóminum, et ait: Obsecro Dómine, ut vir Dei, quem misísti, véniat íterum, et dóceat nos quid debeámus fácere de púero, qui nascitúrus est. Modlił się tedy Manue do Pana, i rzekł: Proszę, Panie, aby mąż Róży, któregoś posłał, powtóre przyszedł, i nauczył nas cobyśmy czynić mieli z dziecięciem, które się narodzi.
9
Exaudivítque Dóminus deprecántem Manue, et appáruit rursum ángelus Dei uxóri eius sedénti in agro: Manue autem marítus eius non erat cum ea. Quæ cum vidísset ángelum, I wysłuchał Pan modlącego się Manue, i ukazał się znowu Anioł Boży żenie jego siedzącej na polu. A Manue mąż jej nie był z nią. Która ujrzawszy Anioła,
10
festinávit, et cucúrrit ad virum suum: nuntiavítque ei, dicens: Ecce appáruit mihi vir, quem ante víderam. Spieszyła się i biegła do męża swego: i powiedziała mu mówiąc: Oto mi się ukazał mąż, któregom pierwej widziała.
11
Qui surréxit, et secútus est uxórem suam: veniénsque ad virum, dixit ei: Tu es qui locútus es mulíeri? Et ille respóndit: Ego sum. Który wstał i szedł za żoną swoją, i przyszedszy do męża, rzekł mu: Tyżeś jest, któryś mówił do niewiasty? A on odpowiedział: Jam jest.
12
Cui Manue: Quando, inquit, sermo tuus fúerit explétus, quid vis ut fáciat puer? aut a quo se observáre debébit? Któremu Manue: Kiedy, pry, ziści się mowa twoja, co chcesz, aby czyniło dziecię? abo czego się strzedz będzie miało?
13
Dixítque ángelus Dómini ad Manue: Ab ómnibus, quæ locútus sum uxóri tuæ, abstíneat se: I rzekł Anioł Pański do Manuego: od wszego com powiedział żenie twojej, niech się wstrzyma:
14
et quidquid ex vínea náscitur, non cómedat: vinum et síceram non bibat: nullo vescátur immúndo: et quod ei præcépi, ímpleat atque custódiat. A cokolwiek się z winnice rodzi, niechaj nie jada: wina i sycery niech nie pije, niczego nieczystego niech nic pożywa: a com jej rozkazał, to niechaj wypełni i przestrzega.
15
Dixítque Manue ad ángelum Dómini: Obsecro te ut acquiéscas précibus meis, et faciámus tibi hædum de capris. I rzekł Manue do Anioła Pańskiego: Proszę cię, abyś zezwolił na prośbę moję, i żebyśmyć uczynili koźlątko z kóz.
16
Cui respóndit ángelus: Si me cogis, non cómedam panes tuos: si autem vis holocáustum fácere, offer illud Dómino. Et nesciébat Manue quod ángelus Dómini esset. Któremu odpowiedział Anioł: Jeśli mię przymuszasz, nie będę jadł chleba twego: ale jeśli chcesz uczynić całopalenie, ofiarujże je Panu. A nie wiedział Manue, że to był Anioł Pański a.
17
Dixítque ad eum: Quod est tibi nomen, ut, si sermo tuus fúerit explétus, honorémus te? I rzekł do niego: Jakoć imię, aby jeśli się spełni słowo twoje, uczciliśmy cię.
18
Cui ille respóndit: Cur quæris nomen meum, quod est mirábile? Któremu on odpowiedział: Przecz się pytasz o imię moje, które jest dziwne?
19
Tulit ítaque Manue hædum de capris, et libaménta, et pósuit super petram, ófferens Dómino, qui facit mirabília: ipse autem et uxor eius intuebántur. A tak wziął Manue koźlę z kóz i mokre ofiary, i położył na skale, ofiarując Panu, który czyni dziwy: a sam i żona jego patrzyli.
20
Cumque ascénderet flamma altáris in cælum, ángelus Dómini páriter in flamma ascéndit. Quod cum vidíssent Manue et uxor eius, proni cecidérunt in terram, A gdy występował płomień ołtarza ku niebu, Anioł Pański wstąpił pospołu w płomieniu. Co gdy ujrzeli Manue i żona jego, upadli na twarzy swe na ziemię,
21
et ultra eis non appáruit ángelus Dómini. Statímque intelléxit Manue ángelum Dómini esse, I więcej się im nie ukazał Anioł Pański. I zaraz poznał Manue, że był Anioł Pański.
22
et dixit ad uxórem suam: Morte moriémur, quia vídimus Deum. I rzekł do żony swej: Śmiercią pomrzemy, bośmy widzieli Boga. Któremu żona odpowiedziała:
23
Cui respóndit múlier: Si Dóminus nos vellet occídere, de mánibus nostris holocáustum et libaménta non suscepísset, nec ostendísset nobis hæc ómnia, neque ea, quæ sunt ventúra dixísset. By nas Pan chciał pobić, nie przyjąłby byt całopalenia i mokrych ofiar z ręku naszych, aniby nam byt ukazał tego wszystkiego, aniby tego co ma przyść objawił.
24
Péperit ítaque fílium, et vocávit nomen eius Samson. Crevítque puer, et benedíxit ei Dóminus. Porodziła tedy syna, i nazwała imię jego Samson. I urosło dziecię, i błogosławił mu Pan.
25
Cœpítque Spíritus Dómini esse cum eo in castris Dan inter Sáraa et Esthaol. I począł Duch Pański być z nim w obozie Dan między Saraą, a między Esthaol.
14
1
Descéndit ergo Samson in Thámnatha: vidénsque ibi mulíerem de filiábus Philísthiim, Szedł tedy Samson do Thaninath. I ujrzawszy tam niewiastę z córek Philistyńskich,
2
ascéndit, et nuntiávit patri suo et matri suæ, dicens: Vidi mulíerem in Thámnatha de filiábus Philisthinórum: quam quæso ut mihi accipiátis uxórem. Szedł i powiedział ojcu swemu i matce swej mówią: Widziałem niewiastę w Thamnatha z córek Philistyńskich: która proszę, żebyście mi wzięli za żonę.
3
Cui dixérunt pater et mater sua: Numquid non est múlier in filiábus fratrum tuórum, et in omni pópulo meo, quia vis accípere uxórem de Philísthiim, qui incircumcísi sunt? Dixítque Samson ad patrem suum: Hanc mihi áccipe: quia plácuit óculis meis. Któremu rzekli ociec i matka jego: Azaż nie masz niewiasty między córkami braciej twojej, i między wszystkim ludem moim, że chcesz wziąć żonę u Philistynów, którzy są nieobrzezani? I rzekł Samson do ojca swego: Tę mi weźmi: bo się podobała oczom moim.
4
Paréntes autem eius nesciébant quod res a Dómino fíeret, et quǽreret occasiónem contra Philísthiim: eo enim témpore Philísthiim dominabántur Israéli. A rodzicy jego nie wiedzieli, że rzecz działa się od Pana, i szukał przyczyny na Philistyny: bo na on czas Philistynowie panowali nad Izraelem.
5
Descéndit ítaque Samson cum patre suo et matre in Thámnatha. Cumque veníssent ad víneas óppidi, appáruit cátulus leónis sævus, et rúgiens, et occúrrit ei. Poszedł tedy Sameon z ojcem swym i z matka do Thamnatha. A gdy przyszli do winnic miejskich, ukazał się młody lew srogi a ryczący, i zabieżał mu.
6
Irruit autem Spíritus Dómini in Samson, et dilacerávit leónem, quasi hædum in frusta discérpens, nihil omníno habens in manu: et hoc patri et matri nóluit indicáre. Lecz przypadł Duch Pański na Samsona, i rozdarł lwa, jakoby koźlę na sztuki roztargajac, nie mając zgoła nic w ręku, a tego ojcu i matce nic chciał oznajmić.
7
Descendítque et locútus est mulíeri, quæ placúerat óculis eius. I szedł i mówił z niewiastą, która się była podobała oczom jego.
8
Et post áliquot dies revértens ut accíperet eam, declinávit ut vidéret cadáver leónis, et ecce exámen apum in ore leónis erat ac favus mellis. A po kilku dni wracając się, aby ją pojął, zstąpił, aby oglądał ścierw lwi, a oto rój pszczół był w paszczęce lwiej, i plastr miodu.
9
Quem cum sumpsísset in mánibus, comedébat in via: veniénsque ad patrem suum et matrem, dedit eis partem, qui et ipsi comedérunt: nec tamen eis vóluit indicáre quod mel de córpore leónis assúmpserat. Który wziąwszy w ręce, jadł na drodze: i przyszedzy do ojca swego i matki, dał im część, którzy też sami jedli: a przecie im nie chciał powiedzieć, że był miód z ścierwu lwiego wybrał.
10
Descéndit ítaque pater eius ad mulíerem, et fecit fílio suo Samson convívium: sic enim iúvenes fácere consuéverant. Przyszedł tedy ociec jego do niewiasty, i sprawił Synowi swemu Samsonowi ucztę. Bo tak młodzieńcy zwykli byli czynić.
11
Cum ergo cives loci illíus vidíssent eum, dedérunt ei sodáles trigínta ut essent cum eo. Gdy tedy go ujrzeli mieszczanie onego miejsca, dali mu towarzyszów trzydzieści, żeby z nim byli.
12
Quibus locútus est Samson: Propónam vobis probléma: quod si solvéritis mihi intra septem dies convívii, dabo vobis trigínta síndones, et tótidem túnicas: Którym rzekł Samson: Zadam wam gadkę: którą jeśli mi zgadniecie przez siedm dni wesela, dam wam trzydzieści prześcieradł, i trzydzieści sukien:
13
sin autem non potuéritis sólvere, vos dábitis mihi trigínta síndones, et eiúsdem númeri túnicas. Qui respondérunt ei: Propóne probléma, ut audiámus. A jeśli nie będziecie mogli zgadnąć: tedy wy mnie dacie trzydzieści czechłów i trzydzieści sukien. Którzy mu odpowiedzieli: Zadaj gadkę, że usłyszymy.
14
Dixítque eis: De comedénte exívit cibus, et de forti egréssa est dulcédo. Nec potuérunt per tres dies propositiónem sólvere. I rzekł im: Z jedzącego wyszedł pokarm: a z mocnego wyszła słodkość. I nie mogli przez trzy dni zgadnąć gadki.
15
Cumque adésset dies séptimus, dixérunt ad uxórem Samson: Blandíre viro tuo, et suáde ei ut índicet tibi quid signíficet probléma: quod si fácere nolúeris, incendémus te, et domum patris tui: an idcírco vocástis nos ad núptias ut spoliarétis? A gdy przychodził siódmy dzień, rzekli do, żony Samsonowej: Pochlebuj mężowi twemu, a namów go, żeć powie, co znaczy gadka, a jeśli nie będziesz chciała uczynić, zapalimy cię i z domem ojca twego. Czyliście nas przeto prosili na wesele, żebyście nas złupili?
16
Quæ fundébat apud Samson lácrymas, et querebátur, dicens: Odísti me, et non díligis: idcírco probléma, quod proposuísti fíliis pópuli mei, non vis mihi expónere. At ille respóndit: Patri meo et matri nólui dícere: et tibi indicáre pótero? Która łzy u Samsona wylewała i uskarżała się, mówiąc: Masz mię w nienawiści, a nie miłujesz: Dla tegoż gadki, którąś zadał synom ludu mego, nie chcesz mi wyłożyć. A on odpowiedział: Ojcu memu i matce nie chciałem powiedzieć, a tobie będę mógł powiedzieć?
17
Septem ígitur diébus convívii flebat ante eum: tandémque die séptimo cum ei esset molésta, expósuit. Quæ statim indicávit cívibus suis. Przez siedm tedy dni wesela płakała przed nim, aż dnia siódmego, gdy mu się uprzykrzyła, wyłożył, która wnet powiedziała sąsiadom swoim.
18
Et illi dixérunt ei die séptimo ante solis occúbitum: Quid dúlcius melle, et quid fórtius leóne? Qui ait ad eos: Si non arassétis in vítula mea, non invenissétis propositiónem meam. A oni mu rzekli dnia siódmego przed zachodem słońca: Co słodszego nad miód? a co mocniejszego nad lwa? Który rzekł do nich: Byście byli nie orali jałowicą moją, nie naleźlibyście byli gadki mojej.
19
Irruit ítaque in eum Spíritus Dómini, descendítque Ascalónem, et percússit ibi trigínta viros: quorum ablátas vestes dedit iis, qui probléma sólverant. Iratúsque nimis ascéndit in domum patris sui: Przypadł tedy nań Duch Pański, i szedł do Asklona, i zabił tam trzydzieści mężów: których szaty wziąwszy dał tym, którzy byli gadkę zgadli. I rozgniewany barzo szedł do domu ojca swego:
20
uxor autem eius accépit marítum unum de amícis eius et prónubis. A żona jego szła za męża, jednego z przyjaciół jego i z swatów.
15
1
Post aliquántulum autem témporis, cum dies tritíceæ messis instárent, venit Samson, invísere volens uxórem suam, et áttulit ei hædum de capris. Cumque cubículum eius sólito vellet intráre, prohíbuit eum pater illíus, dicens: A po niewielkim czasie, gdy nadchodziły dni pszenicznego żniwa, przyszedł Samson, chcąc nawiedzić żonę swoją, i przyniósł jej koźlę z kóz. A gdy według zwyczaju chciał wniść do jej komory, zbronił mu ociec jej, mówiąc:
2
Putávi quod odísses eam, et ídeo trádidi illam amíco tuo: sed habet sorórem, quæ iúnior et púlchrior illa est: sit tibi pro ea uxor. Mniemałem, że jej nienawidzisz, a przetom ją wydał za przyjaciela twego: ale ma siostrę, która młodszą i cudniejszą jest niż ona; niech ci będzie miasto niej żoną.
3
Cui Samson respóndit: Ab hac die non erit culpa in me contra Philisthǽos: fáciam enim vobis mala. Któremu Samson odpowiedział: Od tego dnia nie będzie na mnie wina przeciw Philistynom: Bowam będę złość wyrządzał.
4
Perrexítque et cepit trecéntas vulpes, caudásque eárum iunxit ad caudas, et faces ligávit in médio: I poszedł i pojmał trzysta liszek, i ogony ich do ogonów przywiązał, a w pośrzodku przywiązał pochodnie:
5
quas igne succéndens, dimísit ut huc illúcque discúrrerent. Quæ statim perrexérunt in ségetes Philisthinórum. Quibus succénsis, et comportátæ iam fruges, et adhuc stantes in stípula, concremátæ sunt, in tantum ut víneas quoque et olivéta flamma consúmeret. Które ogniem zapaliwszy, rozpuścił, aby i tam i sam biegały. Które wnet wbiegły w zboże Philistyńskie: które zapaliwszy, i zgromadzone już zboże, i co jeszcze w kłosie stało pogorzało, tak dalece, że też i winnice i oliwnice ogień popalił.
6
Dixerúntque Philísthiim: Quis fecit hanc rem? Quibus dictum est: Samson gener Thamnathǽi: quia tulit uxórem eius, et álteri trádidit, hæc operátus est. Ascenderúntque Philísthiim, et combussérunt tam mulíerem quam patrem eius. I rzekli Philistynowie: Kto to uczynił? Którym powiedziano: Samson zięć Thamnatczyka, że wziął żonę jego, i dał drugiemu, to uczynił. I szli Philislynowie, i spalili tak niewiastę, jako ojca jej.
7
Quibus ait Samson: Licet hæc fecéritis, tamen adhuc ex vobis éxpetam ultiónem, et tunc quiéscam. Którym rzekł Samson: Aczeście to uczynili, wszakże jeszcze z was wezmę pomstę, a tedy przestanę.
8
Percussítque eos ingénti plaga, ita ut stupéntes suram fémori impónerent. Et descéndens habitávit in spelúnca petræ Etam. I poraził je porażką wielką, tak, iż zdumiawszy się łystę na biodrę zakładali. A poszedszy mieszkał w jaskini skały Etham.
9
Igitur ascendéntes Philísthiim in terram Iuda, castrametáti sunt in loco, qui póstea vocátus est Lechi, id est, Maxílla, ubi eórum effúsus est exércitus. Przyciągnąwszy tedy Philistynowie do ziemie Juda, położyli się obozem na miejscu, które potem nazwano Lechi, to jest czeluść: gdzie się ich wojsko było rozłożyło.
10
Dixerúntque ad eos de tribu Iuda: Cur ascendístis advérsum nos? Qui respondérunt: Ut ligémus Samson, vénimus, et reddámus ei quæ in nos operátus est. I rzekli do nich z pokolenia Juda: Czemuście przyciągnęli na nas? oni odpowiedzieli: Abyśmy związali Samsona, przyszliśmy, i żebyśmy mu oddali, co nam wyrządził.
11
Descendérunt ergo tria míllia virórum de Iuda, ad specum sílicis Etam, dixerúntque ad Samson: Nescis quod Philísthiim ímperent nobis? quare hoc fácere voluísti? Quibus ille ait: Sicut fecérunt mihi, sic feci eis. A tak szło trzy tysiące mężów z Juda do jaskinie skały Etham, i rzekli do Samsona: Nie wiesz, iż Philistynowie panują nad nami? Czemuś to chciał uczynić? Którym on rzekł: Jako mi uczynili, takem im uczynił.
12
Ligáre, ínquiunt, te vénimus, et trádere in manus Philisthinórum. Quibus Samson: Iuráte, ait, et spondéte mihi quod non occidátis me. Przyszliśmy cię, pry, zwięzać, i wydać w ręce Philistynów, Którym Samson: Przysiężcie, pry, a przyrzeczcie mi, że mię nie zabijecie.
13
Dixérunt: Non te occidémus, sed vinctum tradémus. Ligaverúntque eum duóbus novis fúnibus, et tulérunt eum de petra Etam. Rzekli: Nie zabijemy cię, ale związanego wydamy. I związali go dwiema nowemi powrozami, i wzięli go z skały Etham.
14
Qui cum venísset ad locum Maxíllæ, et Philísthiim vociferántes occurríssent ei, írruit Spíritus Dómini in eum: et sicut solent ad odórem ignis lina consúmi, ita víncula, quibus ligátus erat, dissipáta sunt et solúta. Który gdy przyszedł do miejsca Czeluści, a Philistynowie krzycząc, wybiegli przeciw jemu, przypadł nań Duch Pański: a jako zwykły na zapach ognia lny się palić, tale powrozy, któremi był związan rozleciały się i rozwiązały.
15
Inventámque maxíllam, id est, mandíbulam ásini, quæ iacébat, arrípiens interfécit in ea mille viros, I nalezioną czeluść, to jest szczękę oślą, która leżała, porwawszy, zabił nią tysiąc mężów,
16
et ait: In maxílla ásini, in mandíbula pulli asinárum delévi eos, et percússi mille viros. I rzekł: Czeluścią oślą, szczęką źrzebca oślic zgładziłem je, i zabiłem tysiąc mężów.
17
Cumque hæc verba canens complésset, proiécit mandíbulam de manu, et vocávit nomen loci illíus Ramáthlechi, quod interpretátur, Elevátio maxíllæ. A gdy tych słów śpiewając, dokończył, porzucił czeluść z ręki, i nazwał imię miejsca onego Ramath Lechi, co się wykłada, podniesienie czeluści.
18
Sitiénsque valde, clamávit ad Dóminum, et ait: Tu dedísti in manu servi tui salútem hanc máximam atque victóriam: en siti mórior, incidámque in manus incircumcisórum. A gdy pragnął barzo, wołał do Pana, i rzekł: Tyś dał przez rękę sługi twego, to wybawienie barzo wielkie i zwycięztwo: a oto od pragnienia umieram, i wpadnę w ręce nieobrzezanych.
19
Apéruit ítaque Dóminus molárem dentem in maxílla ásini, et egréssæ sunt ex eo aquæ. Quibus haustis, refocillávit spíritum, et vires recépit. Idcírco appellátum est nomen loci illíus, Fons invocántis de maxílla, usque in præséntem diem. I otworzył Pan trzonowy ząb w czeluści oślej, i wyszły z niego wody. Których się napiwszy, ochłodził ducha, i posilił się. I przełóż nazwano ono miejsce: Źrzódło wzywającego z czeluści, aż do dnia dzisiejszego.
20
Iudicavítque Israel in diébus Philísthiim vigínti annis. I sądził Izraela za dni Philistynów dwadzieścia lat.
16
1
Abiit quoque in Gazam, et vidit ibi mulíerem meretrícem, ingressúsque est ad eam. Szedł też do Gazy, i ujrzał tam niewiasto nierządnice i wszedł do niej.
2
Quod cum audíssent Philísthiim, et percrebruísset apud eos intrásse urbem Samson, circumdedérunt eum, pósitis in porta civitátis custódibus: et ibi tota nocte cum siléntio præstolántes, ut facto mane exeúntem occíderent. Co gdy usłyszeli Philistynowie, i gruchnęło u nich, że Samson wszedł do miasta, obtoczyli go, postawiwszy straż w bramie miejskiej, i tam całą noc milczkiem czekając, aby skoro dzień wychodzącego zabili.
3
Dormívit autem Samson usque ad médium noctis: et inde consúrgens, apprehéndit ambas portæ fores cum póstibus suis et sera, impositásque húmeris suis portávit ad vérticem montis, qui réspicit Hebron. Ale Samson spał aż do północy: a ztamtąd powstawszy wziął oboje wrota u bramy z podwojami ich i z zamkiem, i włożywszy je na ramiona swe zaniósł na wierzch góry, która patrzy ku Hebron.
4
Post hæc amávit mulíerem, quæ habitábat in valle Sorec, et vocabátur Dálila. Potem rozmiłował się niewiasty, która mieszkała w Dolinie Sorek, a zwano ją Dalila.
5
Venerúntque ad eam príncipes Philisthinórum, atque dixérunt: Décipe eum, et disce ab illo, in quo hábeat tantam fortitúdinem, et quómodo eum superáre valeámus, et vinctum afflígere: quod si féceris, dábimus tibi sínguli mille et centum argénteos. l przyjachali do niej książęta Philistyńskie, i rzekli: Oszukaj go, a wywiedz się od niego, w czem tak wielką moc ma, a jakobyśmy go zwyciężyć mogli, i związanego utrapić. To jeśli uczynisz, damyć każdy tysiąc i sto srebrników.
6
Locúta est ergo Dálila ad Samson: Dic mihi, óbsecro, in quo sit tua máxima fortitúdo, et quid sit quo ligátus erúmpere néqueas? Rzekła tedy Dalila do Samsona: Powiedz mi, proszę, w czem jest nawiętsza moc twoja, a co jest czembyś związany wyrwać się nie mógł?
7
Cui respóndit Samson: Si septem nervíceis fúnibus necdum siccis, et adhuc huméntibus, ligátus fúero, infírmus ero ut céteri hómines. Której odpowiedział Samson: Gdyby mię siedmią powrozów żylistych jeszcze nie uschłych i jeszcze wilgotnych związano, będę słabym jako inni ludzie.
8
Attulerúntque ad eam sátrapæ Philisthinórum septem funes, ut díxerat: quibus vinxit eum, I przyniosły do niej książęta Philistyńskie siedm powrozów jako była rzckta, któremi go związała,
9
laténtibus apud se insídiis, et in cubículo finem rei exspectántibus: clamavítque ad eum: Philísthiim super te Samson. Qui rupit víncula, quómodo si rumpat quis filum de stuppæ tortum putámine, cum odórem ignis accéperit: et non est cógnitum in quo esset fortitúdo eius. Gdy się u niej zasadzka zataiła, i w komorze końca rzeczy czekała: I zawołała nań: Phiiistynowie nad tobą. Samson: który rozerwał powrozy, jako gdyby kto przerwał nić ukręconą z paździerzy zgrzebnych, gdy zapach ognia poczuje, i nie poznano w czemby była moc jego.
10
Dixítque ad eum Dálila: Ecce illusísti mihi, et falsum locútus es: saltem nunc indíca mihi quo ligári débeas. I rzekła do niego Dalila: Otoś mię oszukał i nieprawdęś powiedział: wżdy teraz powiedz mi, czemby cię zwięzać.
11
Cui ille respóndit: Si ligátus fúero novis fúnibus, qui numquam fuérunt in ópere, infírmus ero, et aliórum hóminum símilis. Której on odpowiedział: Gdyby mię związano nowemi powrozami, których nigdy nie używano, słaby będę i innym ludziom podobny.
12
Quibus rursum Dálila vinxit eum, et clamávit: Philísthiim super te Samson, in cubículo insídiis præparátis. Qui ita rupit víncula quasi fila telárum. Któremi znowu Dalila związała go, i zawołała: Philistynowie nad tobą Samsonie, w komorze zasadzkę nagotowawszy, który tak porwał powrozy jako nici płótna.
13
Dixítque Dálila rursum ad eum: Usquequo décipis me, et falsum lóqueris? osténde quo vincíri débeas. Cui respóndit Samson: Si septem crines cápitis mei cum lício plexúeris, et clavum his circumligátum terræ fíxeris, infírmus ero. I rzekła zaś Dalila do niego: Pókiż mię zdradzasz, i kłamstwo powiadasz? Okaż, czembyś miał być związany. Której Samson odpowiedział: Jeśli siedm włosów z głowy mojej z nicią osnowaną spleciesz, a gwóźdź w nie obwiniony wbijesz w ziemię, słabym będę.
14
Quod cum fecísset Dálila, dixit ad eum: Philísthiim super te Samson. Qui consúrgens de somno extráxit clavum cum crínibus et lício. Co gdy uczyniła Dalila, rzekła do niego: Philistynowie nad tobą, Samsonie. Lecz on wstawszy ze snu, wyrwał gwóźdź z włosami i z osnowaniem.
15
Dixítque ad eum Dálila: Quómodo dicis quod amas me, cum ánimus tuus non sit mecum? Per tres vices mentítus es mihi, et noluísti dícere in quo sit máxima fortitúdo tua. I rzekła do niego Dalila: Jakoż powiadasz, żebyś mię miłował: ponieważ serce twoje nie jest zemną? Trzykroćeś mną skłamał, a nie chciałeś powiedzieć, w czem jest barzo wielka moc twoja.
16
Cumque molésta esset ei, et per multos dies iúgiter adhæréret, spátium ad quiétem non tríbuens, defécit ánima eius, et ad mortem usque lassáta est. A gdy mu dokuczała, i przez wiele dni ustawicznie przy nim tkwiała, czasu odpoczynienia nie dając, ustała dusza jego, i aż do śmierci się spracowała.
17
Tunc apériens veritátem rei, dixit ad eam: Ferrum numquam ascéndit super caput meum, quia Nazarǽus, id est, consecrátus Deo sum de útero matris meæ: si rasum fúerit caput meum, recédet a me fortitúdo mea, et defíciam, eróque sicut céteri hómines. Tedy otwierając prawdę, rzekł do niej: Żelazo nigdy nie postało na głowie mojej, bom jest nazareusz, to jest poświęcony Bogu z żywota matki mojej: jeśliby mi głowę ogolono, odejdzie odemnie moc moja i ustanę, i będę jako inni ludzie.
18
Vidénsque illa quod conféssus ei esset omnem ánimum suum, misit ad príncipes Philisthinórum ac mandávit: Ascéndite adhuc semel, quia nunc mihi apéruit cor suum. Qui ascendérunt assúmpta pecúnia, quam promíserant. A ona widząc, że jej wyznał wszystek umysł swój, posłała do książąt Philistyńskich, i rozkazała: Przyjedźcie jeszcze raz, boć mi teraz otworzył serce swoje. Którzy przyjachali wziąwszy pieniądze, które byli obiecali.
19
At illa dormíre eum fecit super génua sua, et in sinu suo reclináre caput. Vocavítque tonsórem, et rasit septem crines eius, et cœpit abígere eum, et a se repéllere: statim enim ab eo fortitúdo discéssit. A ona uśpiła go na koleniech swoich, i położyła głowę jego na swem łonie. I przyzwala barwierza, i ogoliła siedm włosów jego, i poczęta go odpychać i wyganiać od siebie: bo natychmiast moc odeszła od niego.
20
Dixítque: Philísthiim super te Samson. Qui de somno consúrgens, dixit in ánimo suo: Egrédiar sicut ante feci, et me excútiam: nésciens quod recessísset ab eo Dóminus. I rzekła: Philistynowie nad tobą Samsonie. Który ze snu wstawszy, rzekł w sercu swojem: Wynidę, jakom przedtem czynił, a otrząsnę się: nie wiedząc, że Pan odstąpił od niego.
21
Quem cum apprehendíssent Philísthiim, statim eruérunt óculos eius, et duxérunt Gazam vinctum caténis, et clausum in cárcere mólere fecérunt. Którego pojmawszy Philistynowie, natychmiast mu oczy wyłupili, i wiedli go do Gazy, związawszy łańcuchami, a zamknąwszy go w ciemnicy, żarna obracać przymusili.
22
Iamque capílli eius renásci cœ́perant, I już włosy jego podrastać poczynały.
23
Et príncipes Philisthinórum convenérunt in unum ut immolárent hóstias magníficas Dagon deo suo, et epularéntur, dicéntes: Trádidit deus noster inimícum nostrum Samson in manus nostras. A książęta Philistyńskie zeszły się były pospołu, żeby ofiarowały ofiary wielkie Dagonowi bogu swemu, i weselili się mówiąc: Dał bóg nasz nieprzyjaciela naszego Samsona w ręce nasze.
24
Quod étiam pópulus videns, laudábat deum suum, eadémque dicébat: Trádidit deus noster adversárium nostrum in manus nostras, qui delévit terram nostram, et occídit plúrimos. Co też lud widząc, chwalił boga swego, i toż mówił: Dał bóg nasz nieprzyjaciela naszego w ręce nasze, który spustoszył ziemię nasze i wielu pobił.
25
Lætantésque per convívia, sumptis iam épulis, præcepérunt ut vocarétur Samson, et ante eos lúderet. Qui addúctus de cárcere ludébat ante eos, fecerúntque eum stare inter duas colúmnas. A gdy byli dobrej myśli, weseląc się po biesiadach, najadszy się już, przykazali, aby zawołano Samsona, i aby grał przed nimi. Który przywiedziony z ciemnice grał przed nimi, i postawili go między dwiema słupy.
26
Qui dixit púero regénti gressus suos: Dimítte me, ut tangam colúmnas, quibus omnis ímminet domus, et reclíner super eas, et páululum requiéscam. Który rzekł pacholęciu, który go prowadził: Puść mię, że się dotknę słupów, na których stoi wszystek dom a podeprę się na nich, i trochę odpoczynę.
27
Domus autem erat plena virórum ac mulíerum, et erant ibi omnes príncipes Philisthinórum, ac de tecto et solário círciter tria míllia utriúsque sexus spectántes ludéntem Samson. A dom pełen był mężów i niewiast, i były tam wszystkie książęta Philistyńskie, a z dachu i z sale około trzech tysięcy obojej płci patrzących na grającego Samsona.
28
At ille invocáto Dómino ait: Dómine Deus, meménto mei, et redde mihi nunc fortitúdinem prístinam Deus meus, ut ulcíscar me de hóstibus meis, et pro amissióne duórum lúminum unam ultiónem recípiam. A on wzywając Pana, rzekł: Panie Boże, wspomni na mię, a przywróć mi teraz pierwszą moc, Boże mój, abych się pomścił nad nieprzyjacioły memi, a za utracenie obu oku jedne pomstę odniosę.
29
Et apprehéndens ambas colúmnas, quibus innitebátur domus, alterámque eárum déxtera et álteram læva tenens, I ująwszy obadwa słupy, na których stał dom, jeden z nich prawą ręką, a drugi lewą trzymając,
30
ait: Moriátur ánima mea cum Philísthiim: concussísque fórtiter colúmnis, cécidit domus super omnes príncipes, et céteram multitúdinem, quæ ibi erat: multóque plures interfécit móriens, quam ante vivus occíderat. Rzekł: Niech umrze dusza moja z Philistynami. I zatrząsnąwszy mocno słupami, upadł dom na wszystkie książęta, i na inny lud, który tam był: i daleko ich więcej umierając, niżli przedtep żywy będąc zabił.
31
Descendéntes autem fratres eius et univérsa cognátio tulérunt corpus eius, et sepeliérunt inter Sáraa et Esthaol in sepúlcro patris sui Manue: iudicavítque Israel vigínti annis. A przyszedszy bracia jego, i wszystek ród, wzięli ciało jego, i pogrzebli między Saraa i Esthaol w grobie ojca jego Manue, a sądził Izraela dwadzieścia lat.
17
1
Fuit eo témpore vir quidam de monte Ephraim nómine Michas, Był na on czas jeden mąż z góry Ephraim, imieniem Michas,
2
qui dixit matri suæ: Mille et centum argénteos, quos separáveras tibi, et super quibus me audiénte iuráveras, ecce ego hábeo, et apud me sunt. Cui illa respóndit: Benedíctus fílius meus Dómino. Który rzekł matce swej: Tysiąc i sto srebrników, któreś sobie była oddzieliła, i na któreś, gdym ja słyszał przysięgła, oto ja mam, i są przy mnie. Któremu ona odpowiedziała: Błogosławiony syn mój Panu.
3
Réddidit ergo eos matri suæ, quæ díxerat ei: Consecrávi et vovi hoc argéntum Dómino, ut de manu mea suscípiat fílius meus, et fáciat scúlptile atque conflátile: et nunc trado illud tibi. Wrócił je tedy matce swej, która mu była rzekła: Poświęciłam i ślubiłam to srebro Panu, aby z ręki mej przyjął syn mój i uczynił rycinę i licinę: a teraz oddawam je tobie.
4
Réddidit ígitur eos matri suæ: quæ tulit ducéntos argénteos, et dedit eos argentário, ut fáceret ex eis scúlptile atque conflátile, quod fuit in domo Michæ. Wrócił je tedy matce swej: która wzięła dwieście srebrnych, i dała je złotnikowi, żeby z nich uczynił rycinę i Heine, która była w domu Michy,
5
Qui ædículam quoque in ea deo separávit, et fecit ephod, et théraphim, id est, vestem sacerdotálem, et idóla: implevítque uníus filiórum suórum manum, et factus est ei sacérdos. Który zborek też w nim Bogu odłączył, i uczynił Ephod i Theraphim, to jest szatę kapłańską, i bałwany, i napełnił rękę jednego z synów swych, i był mu kapłanem.
6
In diébus illis non erat rex in Israel, sed unusquísque quod sibi rectum videbátur, hoc faciébat. W one dni nie było króla w Izraelu, ale każdy co się mu zdato prawego, to czynił.
7
Fuit quoque alter adoléscens de Béthlehem Iuda, ex cognatióne eius: erátque ipse Levítes, et habitábat ibi. Był też drugi młodzieniec z Bethłehem Judy, z pokolenia jego: a ten był Lewit, i mieszkał tam.
8
Egressúsque de civitáte Béthlehem, peregrinári vóluit ubicúmque sibi cómmodum reperísset. Cumque venísset in montem Ephraim, iter fáciens, et declinásset parúmper in domum Michæ, I wyszedszy z miasta Bethlehem, chciał gościem być gdzieby sobie wczas nalazł. A gdy przyszedł na górę Ephraim, będąc w drodze, i stąpił trochę do domu Micha,
9
interrogátus est ab eo unde venísset. Qui respóndit: Levíta sum de Béthlehem Iuda, et vado ut hábitem ubi potúero, et útile mihi esse perspéxero. Spytan jest od niego, zkądby przyszedł. Który odpowiedział: Jestem Lewit z Beethleem Judy, a idę, żebych mieszkał kędy będę mógł, i gdzieby mi się zdał z moim pożytkiem.
10
Dixítque Michas: Mane apud me, et esto mihi parens ac sacérdos: dabóque tibi per annos síngulos decem argénteos, ac vestem dúplicem, et quæ ad victum sunt necessária. I rzekł Michas: Mieszkaj u mnie, a bądź mi ojcem i kapłanem: a dam ci na każdy rok dziesięć srebrników, i dwie szacie, i czego do żywności potrzeba.
11
Acquiévit, et mansit apud hóminem, fuítque illi quasi unus de fíliis. Przyzwolił i mieszkał u człowieka, i był mu jako jeden z synów;
12
Implevítque Michas manum eius, et hábuit púerum sacerdótem apud se: I napełnił Michas rękę jego, i miał młodzieńca kapłanem u siebie,
13
Nunc scio, dicens, quod benefáciet mihi Deus habénti Levítici géneris sacerdótem. Mówiąc: Teraz wiem, że mi Bóg uczyni dobrze, mającemu kapłana z rodu Lewitckiego.
18
1
In diébus illis non erat rex in Israel, et tribus Dan quærébat possessiónem sibi, ut habitáret in ea: usque ad illum enim diem inter céteras tribus sortem non accéperat. W one dni nie było króla w Izraelu, a pokolenie Dan szukało sobie osiadłości, w którejby mieszkało: bo aż do onego dnia między innemi pokoleńmi nie wzięło było działu.
2
Misérunt ergo fílii Dan stirpis et famíliæ suæ quinque viros fortíssimos de Sáraa et Esthaol, ut explorárent terram, et diligénter inspícerent: dixerúntque eis: Ite, et consideráte terram. Qui cum pergéntes veníssent in montem Ephraim, et intrássent domum Michæ, requievérunt ibi: A tak posłali synowie Dan, z pokolenia i domu swego piąci mężów barzo mocnych z Saraa i z Esthaol, aby wyszpiegowalł ziemię i pilnie wypatrzyli: i rzekli im: Idźcie a wyszpiegujcie ziemię. Którzy, gdy poszedszy, przyszli na górę Ephraim, i weszli do domu Michy, odpoczynęli tam:
3
et agnoscéntes vocem adolescéntis Levítæ, utentésque illíus diversório, dixérunt ad eum: Quis te huc addúcit? quid hic agis? quam ob causam huc veníre voluísti? A poznawszy głos młodzieńca Lewity, i stojąc w jego gospodzie, rzekli do niego: Kto cię tu przywiódł? co tu czynisz? dla czegoś tu chciał przyść?
4
Qui respóndit eis: Hæc, et hæc prǽstitit mihi Michas, et me mercéde condúxit, ut sim ei sacérdos. Który im odpowiedział: To a to mi uczynił Michas, i najął mię za myto, abych mu był kapłanem.
5
Rogavérunt autem eum ut consúleret Dóminum, ut scire possent an próspero itínere pérgerent, et res habéret efféctum. I prosili go, aby się radził Pana, żeby mogli wiedzieć jeśli szczęśliwą drogą szli, i jeśli rzecz miała mieć skutek.
6
Qui respóndit eis: Ite in pace: Dóminus réspicit viam vestram, et iter quo pérgitis. Który im odpowiedział: Idźcie w pokoju: Pan patrzy na drogę wasze i na szcie, którym idziecie,
7
Eúntes ígitur quinque viri venérunt Lais: viderúntque pópulum habitántem in ea absque ullo timóre, iuxta consuetúdinem Sidoniórum, secúrum et quiétum, nullo ei pénitus resisténte, magnarúmque opum, et procul a Sidóne atque a cunctis homínibus separátum. Poszedszy tedy pięć mężów, przyszli do Lais: i ujrzeli lud mieszkający w niem bez żadnej bojaźni, według zwyczaju Sydończyków, bezpiecznie i spokojnie, bo się im żaden nie sprzeciwił, i wielkich bogactw, a daleko od Sydonu, i od wszystkich ludzi oddzieleni.
8
Reversíque ad fratres suos in Sáraa et Esthaol, et quid egíssent sciscitántibus respondérunt: I wróciwszy się do braciej swej do Saraa i Esthaol, a coby sprawili, pytającym odpowiedzieli:
9
Súrgite, ascendámus ad eos: vídimus enim terram valde opuléntam et úberem: nolíte neglígere, nolíte cessáre: eámus, et possideámus eam, nullus erit labor. Wstańcie, pódźmy do nich, bośmy widzieli ziemię barzo bogatą i obfitą: nie zaniedbywajcie, nie przestajcie, pódźmy a posiądźmy ją, nie będzie żadnej prace.
10
Intrábimus ad secúros, in regiónem latíssimam, tradétque nobis Dóminus locum, in quo nullíus rei est penúria eórum, quæ gignúntur in terra. Wnidziemy do przespiecznych, do krainy barzo szerokiej, a da nam Pan miejsce, na którem nie masz niedostatku żadnej rzeczy z tych, które się na ziemi rodzą.
11
Profécti ígitur sunt de cognatióne Dan, id est, de Sáraa et Esthaol, sexcénti viri accíncti armis béllicis, Wyjachali tedy z pokolenia Dan, to jest, z Saraa i z Esthaol sześć set mężów przepasanych bronią wojenną,
12
ascendentésque mansérunt in Cariathíarim Iudæ: qui locus ex eo témpore Castrórum Dan nomen accépit, et est post tergum Cariathíarim. A szedszy położyli się w Kariathiarim Judzkiem: które miejsce od onego czasu, Obóz Dan imię wzięło: a jest za Kariathiarim.
13
Inde transiérunt in montem Ephraim. Cumque veníssent ad domum Michæ, Ztamtąd przeszli na górę Ephraiin. A gdy przyszli do domu Michy,
14
dixérunt quinque viri, qui prius missi fúerant ad considerándam terram Lais, céteris frátribus suis: Nostis quod in dómibus istis sit ephod, et théraphim, et scúlptile, atque conflátile: vidéte quid vobis pláceat. Rzekli pięć mężów, którzy pierwej posłani byli na wyszpiegowanie ziemie Lais, do drugiej braciej swojej. Wiecie, że w tych domiech jest Ephod i Theraphim, i rycina i licina: patrzcież, co się wam podoba.
15
Et cum páululum declinássent, ingréssi sunt domum adolescéntis Levítæ, qui erat in domo Michæ: salutaverúntque eum verbis pacíficis. A trochę ustąpiwszy, weszli do domu młodzieńca Lewity, który był w domu Michy, i pozdrowili go słowy spokojnemi.
16
Sexcénti autem viri ita ut erant armáti, stabant ante óstium. A sześć set mężów, tak jako byli zbrojni, stali przededrzwiami.
17
At illi, qui ingréssi fúerant domum iúvenis, scúlptile, et ephod, et théraphim, atque conflátile tóllere nitebántur, et sacérdos stabat ante óstium, sexcéntis viris fortíssimis haud procul exspectántibus. Lecz oni, którzy byli weszli do domu młodzieńca, rycinę i Ephod i Theraphim, i licinę wziąć usiłowali, a kapłan stał przededrzwiami, a sześć set mężów mocnych nie daleko czekali.
18
Tulérunt ígitur qui intráverant scúlptile, ephod, et idóla, atque conflátile. Quibus dixit sacérdos: Quid fácitis? Wzięli tedy, którzy byli weszli, rycinę, Ephod i bałwany i licinę. Którym rzekł kapłan: Cóż czynicie?
19
Cui respondérunt: Tace, et pone dígitum super os tuum: veníque nobíscum, ut habeámus te patrem, ac sacerdótem. Quid tibi mélius est, ut sis sacérdos in domo uníus viri, an in una tribu et família in Israel? Któremu odpowiedzieli: Milcz, a połóż palec na usta twoje: a pódź z nami, żebyśmy cię mieli za ojca i kapłana, Coć lepiej, żebyś był kapłanem w domu jednego męża, czyli w jednem pokoleniu i familiej w Izraelu?
20
Quod cum audísset, acquiévit sermónibus eórum, et tulit ephod, et idóla, ac scúlptile, et proféctus est cum eis. Co gdy usłyszał, przyzwolił na ich powieści, i wziął Ephod i bałwany i rvcinę, i szedł z nimi,
21
Qui cum pérgerent, et ante se ire fecíssent párvulos ac iuménta, et omne quod erat pretiósum, Którzy gdy odeszli, puściwszy przed sobą dziatki i bydła i wszystko co było kosztownego,
22
et iam a domo Michæ essent procul, viri qui habitábant in ǽdibus Michæ conclamántes secúti sunt, I już daleko było od domu Michy; mężowie, którzy mieszkali w domu Michy, zwoławszy się gonili ich,
23
et post tergum clamáre cœpérunt. Qui cum respexíssent, dixérunt ad Micham: Quid tibi vis? cur clamas? I poczęli wołać za nimi. Którzy obejrzawszy się, rzekli do Michy: Czego chcesz? Przecz wołasz?
24
Qui respóndit: Deos meos, quos mihi feci, tulístis, et sacerdótem, et ómnia quæ hábeo, et dícitis: Quid tibi est? Który odpowiedział: Bogi moje, którem sobie sprawił, pobraliście i kapłana, i wszystko co mam, a mówicie: Co jest?
25
Dixerúntque ei fílii Dan: Cave ne ultra loquáris ad nos, et véniant ad te viri ánimo concitáti, et ipse cum omni domo tua péreas. I rzekli mu synowie Dan: Strzeż się, abyś więcej do na nie mówił, i nie przyszli do ciebie mężowie rozgniewani, a zginąłbyś sam i z domem twoim.
26
Et sic cœpto itínere perrexérunt. Videns autem Michas quod fortióres se essent, revérsus est in domum suam. I tak zaczętą drogą szli. A widząc Michas, że są mocniejszy nadeń, wrócił się do domu swego.
27
Sexcénti autem viri tulérunt sacerdótem, et quæ supra díximus: venerúntque in Lais ad pópulum quiescéntem atque secúrum, et percussérunt eos in ore gládii: urbémque incéndio tradidérunt, A sześć set mężów wzięli kapłana i cośmy wyżej powiedzieli: i przyszli do Lais, do ludu spokojnego i bezpiecznego i poranili je paszczęką miecza: i miasto spalili,
28
nullo pénitus ferénte præsídium, eo quod procul habitárent a Sidóne, et cum nullo hóminum habérent quidquam societátis ac negótii. Erat autem cívitas sita in regióne Rohob: quam rursum exstruéntes habitavérunt in ea, A żaden ich nie ratował, że daleko mieszkali od Sydonu, a z żadnemi ludźmi nie mieli towarzystwa ani sprawy żadnej. A było miasto położone w krainie Rohob, któresznowu zbudowawszy mieszkali w niem,
29
vocáto nómine civitátis Dan, iuxta vocábulum patris sui, quem genúerat Israel, quæ prius Lais dicebátur. Dawszy miastu imię Dan, wedle imienia ojca swego, którego zrodził Izrael, które przedtem Lais zwano
30
Posuerúntque sibi scúlptile, et Iónathan fílium Gersam fílii Móysi, ac fílios eius sacerdótes in tribu Dan, usque ad diem captivitátis suæ. I postawili sobie rycinę, i Jonathan syna Gersam syna Mojżeszowego, i syny jego kapłany w pokoleniu Dan, aż do dnia pojmania swego.
31
Mansítque apud eos idólum Michæ omni témpore, quo fuit domus Dei in Silo. In diébus illis non erat rex in Israel. I został u nich bałwan Michów przez wszystek czas, póki był dom Boży w Silo. Na on czas nie było króla w Izraelu.
19
1
Fuit quidam vir Levítes hábitans in látere montis Ephraim, qui accépit uxórem de Béthlehem Iuda: Był niejaki mąż Lewit mieszkający w boku góry Ephraim, który pojął żonę z Bethlehem Judy:
2
quæ relíquit eum, et revérsa est in domum patris sui in Béthlehem, mansítque apud eum quátuor ménsibus. Która go opuściła, i wróciła się do domu ojca swego do Bethlehem, i mieszkała u niego cztery miesiące.
3
Secutúsque est eam vir suus, volens reconciliári ei, atque blandíri, et secum redúcere, habens in comitátu púerum et duos ásinos: quæ suscépit eum, et introdúxit in domum patris sui. Quod cum audísset socer eius, eúmque vidísset, occúrrit ei lætus, I szedł za nią mąż jej, chcąc się z nią pojednać, i łagodnie użyć, i z sobą przywieźć, mając w towarzystwie chłopca i dwa osły: która przyjęła go i wwiodła do domu ojca swego. Co gdy usłyszał Świekiier jego, ujrzawszy go, zabieżał mu z radością,
4
et amplexátus est hóminem. Mansítque gener in domo sóceri tribus diébus, cómedens cum eo et bibens familiáriter. I obłapił go. I mieszkał zięć w domu Świekra trzy dni jedząc i pijąc z nim przyjacielskie,
5
Die autem quarto de nocte consúrgens, proficísci vóluit: quem ténuit socer, et ait ad eum: Gusta prius pauxíllum panis, et confórta stómachum, et sic proficiscéris. A czwartego dnia wstawszy w nocy, chciał odjachać. Którego zatrzymał Świekier, i rzekł do niego: Zjedz pierwej trochę chleba, a pokrzep żołądka i tak pojedziesz.
6
Sederúntque simul, ac comedérunt et bibérunt. Dixítque pater puéllæ ad génerum suum: Quæso te ut hódie hic máneas, paritérque lætémur. I siedzieli z sobą, i jedli i pili. I rzekł ociec dziewki do zięcia swego: Proszę cię, zostań tu jeszcze przez dziś, a bądźmy wespół dobrej myśli.
7
At ille consúrgens, cœpit velle proficísci. Et nihilóminus obníxe eum socer ténuit, et apud se fecit manére. Ale on wstawszy, począł chcieć odjechać. A Świekier przedsię usilnie go wściągał, i zatrzymał przy sobie.
8
Mane autem facto, parábat Levítes iter. Cui socer rursum: Oro te, inquit, ut páululum cibi cápias, et assúmptis víribus donec incréscat dies, póstea proficiscáris. Comedérunt ergo simul. A gdy było rano, gotował się Lewit w drogę. Któremu zaś rzekł Świekier: Proszę cię, zjedz co trochę a posiliwszy się, aż dnia przybędzie, potem pojedziesz, I tak jedli z sobą.
9
Surrexítque adoléscens, ut pérgeret cum uxóre sua et púero. Cui rursum locútus est socer: Consídera quod dies ad occásum declívior sit, et propínquat ad vésperum: mane apud me étiam hódie, et duc lætum diem, et cras proficiscéris ut vadas in domum tuam. I wstał młodzieniec, aby jachał z żoną swą i z chłopcem. Któremu zaś rzekł Świekier: Obacz, żeć się już dzień chyli ku zachodu, a wieczór nadchodzi: zostań u mnie jeszcze dziś, a straw dzień wesoło, a jutro pójdziesz, abyś szedł do domu twego.
10
Nóluit gener acquiéscere sermónibus eius: sed statim perréxit, et venit contra Iebus, quæ áltero nómine vocátur Ierúsalem, ducens secum duos ásinos onústos, et concubínam. Nie chciał zięć przyzwolić na mowę jego: ale wnet pojachał, i przyszedł przeciw Jebuz, które inszem imieniem zową Jeruzalem, wiodąc z sobą dwa osły z brzemiony i nałożnicę.
11
Iamque erant iuxta Iebus, et dies mutabátur in noctem: dixítque puer ad dóminum suum: Veni, óbsecro, declinémus ad urbem Iebusæórum, et maneámus in ea. I już byli u Jebuz, a dzień się odmieniał w noc, i rzekł sługa do Pana swego: Pódź, proszę, wstąpwa do miasta Jebuzejczyków, a zostańmy w niem.
12
Cui respóndit dóminus: Non ingrédiar óppidum gentis aliénæ, quæ non est de fíliis Israel, sed transíbo usque Gábaa: Któremu odpowiedział Pan: Nie wstąpię do miasta obcego narodu, który nie jest z synów Izraelowych, ale przejdę aż do Gabaa:
13
et cum illuc pervénero, manébimus in ea, aut certe in urbe Rama. A tam przyszedszy, staniemy w niem: abo więc w mieście Rama.
14
Transiérunt ergo Iebus, et cœptum carpébant iter, occubuítque eis sol iuxta Gábaa, quæ est in tribu Béniamin: A tak minęli Jebuz, i szli zaczętą drogą, i zaszło im słońce u Gabaa, które jest w pokoleniu Benjamin:
15
diverterúntque ad eam, ut manérent ibi. Quo cum intrássent, sedébant in platéa civitátis, et nullus eos recípere vóluit hospítio. I weszli do niego, aby tam zostali. Gdzie gdy wszedszy, siedzieli na ulicy miejskiej, a żaden ich nie chciał przyjąć do gospody.
16
Et ecce, appáruit homo senex, revértens de agro et de ópere suo vésperi, qui et ipse de monte erat Ephraim, et peregrínus habitábat in Gábaa: hómines autem regiónis illíus erant fílii Iémini. Alić oto przyszedł człowiek stary, wracający się z pola i od roboty swej wieczór, który też był z góry Ephraim, a gościem mieszkał w Gabaa, a ludzie onej krainy byli synowie Jemini.
17
Elevatísque óculis, vidit senex sedéntem hóminem cum sarcínulis suis in platéa civitátis, et dixit ad eum: Unde venis? et quo vadis? I podniósszy oczy, ujrzał starzec człowieka siedzącego z tłomoczki swemi, na ulicy miasta: i rzekł do niego: Zkąd idziesz? a dokąd idziesz?
18
Qui respóndit ei: Profécti sumus de Béthlehem Iuda, et pérgimus ad locum nostrum, qui est in látere montis Ephraim, unde ierámus in Béthlehem: et nunc vádimus ad domum Dei, nullúsque sub tectum suum nos vult recípere, Który mu odpowiedział: wyjachaliśmy z Bethlehem Judy, a idziem do miejsca naszego, które jest w bok góry Ephraim, zkądeśmy byli wyszli do Bethlehem: a teraz idziemy do domu Bożego, a żaden nas nie chce przyjąć pod dach swój,
19
habéntes páleas et fœnum in asinórum pábulum, et panem ac vinum in meos et ancíllæ tuæ usus, et púeri, qui mecum est: nulla re indigémus nisi hospítio. Mających plewy i siano na obrok osłom, a chleb i wino na moję, i służebnice twojej potrzebę, i chłopca, który jest ze nią: niczego nie potrzebujemy jedno gospody.
20
Cui respóndit senex: Pax tecum sit, ego præbébo ómnia quæ necessária sunt: tantum, quæso, ne in platéa máneas. Któremu starzec odpowiedział: Pokój z tobą niech będzie: ja dam, czego potrzeba: tylko proszę, żebyś nie stał na ulicy.
21
Introduxítque eum in domum suam, et pábulum ásinis prǽbuit: ac postquam lavérunt pedes suos, recépit eos in convívium. I wwiódł go do doou swego, i dał osłom obrok: a skoro umyli nogi swoje, wziął je na ucztę.
22
Illis epulántibus, et post labórem itíneris cibo et potu reficiéntibus córpora, venérunt viri civitátis illíus, fílii Bélial (id est, absque iugo), et circumdántes domum senis, fores pulsáre cœpérunt, clamántes ad dóminum domus, atque dicéntes: Educ virum, qui ingréssus est domum tuam, ut abutámur eo. A gdy oni używali: a po utrudzeniu z drogi, jedząc i pijąc ciała posilali: przyszli mężowie miasta onego synowie Belial (to jest bez jarzma), a obstąpiwszy dom starców, we drzwi bić poczęli, wołając na Pana domu i mówiąc: Wywiedź męża, który wszedł do domu twego, że będziem z nim czynić co chcemy.
23
Egressúsque est ad eos senex, et ait: Nolíte, fratres, nolíte fácere malum hoc, quia ingréssus est homo hospítium meum: et cessáte ab hac stultítia. I wyszedł do nich starzec, i rzekł: Nie chciejcie bracia, nie chciejcie czynić tego złego: bo wszedł człowiek do gospody mojej, a przestańcie od tego szaleństwa:
24
Hábeo fíliam vírginem, et hic homo habet concubínam: edúcam eas ad vos, ut humiliétis eas, et vestram libídinem compleátis: tantum, óbsecro, ne scelus hoc contra natúram operémini in virum. Mam córkę dziewicę, a ten człowiek ma nałożnicę, wywiodę je do was, że je poniżycie, a wasze psotę wypełnicie, tylko proszę tej niecnoty przeciw przyrodzeniu z mężem nie czyńcie.
25
Nolébant acquiéscere sermónibus illíus: quod cernens homo, edúxit ad eos concubínam suam, et eis trádidit illudéndam: qua cum tota nocte abúsi essent, dimisérunt eam mane. Nie chcieli słuchać mowy jego. Co widząc on człowiek, wywiódł do nich nałożnicę swoję, i dał ją na swą wolą ich: z którą gdy całą noc psotę płodzili, puścili ją rano.
26
At múlier, recedéntibus ténebris, venit ad óstium domus, ubi manébat dóminus suus, et ibi córruit. A niewiasta, gdy ciemności mijały, przyszła do drzwi domu, w którym jej Pan mieszkał i tam, upadła.
27
Mane facto, surréxit homo, et apéruit óstium, ut cœptam expléret viam: et ecce concubína eius iacébat ante óstium sparsis in límine mánibus. A gdy było rano, wstał człowiek i otworzył drzwi, aby zaczętą drogę skończył: a oto nałożnica jego leżała przede drzwiami, rozciągnąwszy ręce na progu.
28
Cui ille, putans eam quiéscere, loquebátur: Surge, et ambulémus. Qua nihil respondénte, intélligens quod erat mórtua, tulit eam, et impósuit ásino, reversúsque est in domum suam. Do której on mniemając, żeby spała, mówił: Wstań, a idźmy. Która gdy nic nie odpowiedziała, obaczywszy że umarła: wziął ją i włożył na osła, i wrócił się do domu swego,
29
Quam cum esset ingréssus, arrípuit gládium, et cadáver uxóris cum óssibus suis in duódecim partes ac frusta concídens, misit in omnes términos Israel. Do którego wszedszy, porwał miecz, a ciało żony i z kościami jej, na dwanaście części i sztuk zrąbawszy, rozesłał po wszystkich granicach Izraelskich.
30
Quod cum vidíssent sínguli, conclamábant: Numquam res talis facta est in Israel ex eo die, quo ascendérunt patres nostri de Ægýpto usque in præsens tempus: ferte senténtiam, et in commúne decérnite quid facto opus sit. Co każdy ujrzawszy społem wołali: Nigdy się, takowa rzecz nie stała w Izraelu od tego dnia, którego wyszli ojcowie naszy z Egiptu aż do tego czasu: Wydajcie wyrok, a społecznie postanówcie co trzeba czynić.
20
1
Egréssi ítaque sunt omnes fílii Israel, et páriter congregáti, quasi vir unus, de Dan usque Bersabée, et terra Gálaad, ad Dóminum in Maspha. Wyszli tedy wszyscy synowie Izraelowi, i zgromadziwszy się wespół jako mąż jeden, od Dan aż do Bersabee i ziemie Galaad do Pana do Maspha:
2
Omnésque ánguli populórum, et cunctæ tribus Israel in ecclésiam pópuli Dei convenérunt, quadringénta míllia péditum pugnatórum. I wszyscy węgłowie ludu, i wszystkie pokolenia Izraelowe zeszły się do zgromadzenia ludu Bożego, cztery sta tysięcy pieszych waleczników.
3
(Nec látuit fílios Béniamin quod ascendíssent fílii Israel in Maspha.) Interrogatúsque Levíta, marítus mulíeris interféctæ, quómodo tantum scelus perpetrátum esset, (Ani to tajno było synom Beniamin, że się zeszli synowie Izraelowi w Maspha). I spytany Lewita mąż niewiasty zamordowanej, jako się tak wielka złość stała,
4
respóndit: Veni in Gábaa Béniamin cum uxóre mea, illúcque divérti: Odpowiedział: Przyszedłem do Gabaa Beniamin z żoną swą i tamem stanął:
5
et ecce hómines civitátis illíus circumdedérunt nocte domum, in qua manébam, voléntes me occídere, et uxórem meam incredíbili furóre libídinis vexántes, dénique mórtua est. Alić oto ludzie onego miasta obstąpili w nocy dom, w którymem stał, chcąc mię zabić, a żonę moję niesłychaną zapalczywością wszeteczeństwa gwałcąc, nawet umarła.
6
Quam arréptam, in frusta concídi, misíque partes in omnes términos possessiónis vestræ: quia numquam tantum nefas, et tam grande piáculum factum est in Israel. Którą porwawszy rozsiekałem w sztuki, i rozesłałem części po wszystkich granicach osiadłości waszej: bo nigdy taka niecnota, i tak haniebny grzech nie stał się w Izraelu.
7
Adéstis omnes fílii Israel, decérnite quid fácere debeátis. Jesteście tu wszyscy synowie Izraelowi, postanówcież co czynić macie.
8
Stansque omnis pópulus, quasi uníus hóminis sermóne respóndit: Non recedémus in tabernácula nostra, nec suam quisquam intrábit domum: I stojąc wszystek lud, jako jednego człowieka mową odpowiedział. Nie wrócimy się do przybytków naszych, ani żaden nie wnidzie do domu swego:
9
sed hoc contra Gábaa in commúne faciámus. Ale to przeciw Gabaa spólnie uczyńmy:
10
Decem viri eligántur e centum ex ómnibus tríbubus Israel, et centum de mille, et mille de decem míllibus, ut compórtent exercítui cibária, et possímus pugnáre contra Gábaa Béniamin, et réddere ei pro scélere, quod merétur. Niech będą obrani dziesięć mężów ze sta, ze wszystkich Pokoleń Izraelskich, a sto z tysiąca, a tysiąc z dziesiąci tysięcy, żeby znosili żywność wojsku, i abyśmy mogli walczyć przeciw Gabaa Beniamin, a oddać mu za niecnotę co zasłużył.
11
Convenítque univérsus Israel ad civitátem, quasi homo unus eádem mente, unóque consílio. I zebrał się wszystek Izrael do miasta, jako jeden człowiek, jednaką myślą, i jedną radą.
12
Et misérunt núntios ad omnem tribum Béniamin, qui dícerent: Cur tantum nefas in vobis repértum est? I posłali posły do wszystkiego pokolenia Beniamin, coby im mówili: Czemu się tak haniebna złość nalazła między wami?
13
Trádite hómines de Gábaa, qui hoc flagítium perpetrárunt, ut moriántur, et auferátur malum de Israel. Qui noluérunt fratrum suórum filiórum Israel audíre mandátum: Wydajcie ludzie z Gabaa, którzy tę złość popełnili, aby pomarli, a było zniesione złe z pośrzodku Izraela. Którzy nie chcieli usłuchać rozkazania braciej swej synów Izraelowych:
14
sed ex cunctis úrbibus, quæ sortis suæ erant, convenérunt in Gábaa, ut illis ferrent auxílium, et contra univérsum pópulum Israel dimicárent. Ale ze wszystkich miast, które w ich dziale były, zeszli się do Gabaa, aby im dali pomoc, i walczyli ze wszystkim ludem Izraelskim.
15
Inventíque sunt vigínti quinque míllia de Béniamin educéntium gládium, præter habitatóres Gábaa, I nalazło się dwadzieścia i pięć tysięcy z Beniamina dobywających miecza, oprócz obywatelów Gabaa.
16
qui septingénti erant viri fortíssimi, ita sinístra ut dextra prœliántes: et sic fundis lápides ad certum iaciéntes, ut capíllum quoque possent percútere, et nequáquam in álteram partem ictus lápidis deferrétur. Których było siedm set mężów dużych, tak lewą jako prawą ręką walczących: i tak procami kamienie na pewną ciskających, że i włos mogli ubić, i żadną, miarą na inną stronę raz kamienny się nie unosił.
17
Virórum quoque Israel, absque fíliis Béniamin, invénta sunt quadringénta míllia educéntium gládium, et paratórum ad pugnam. Mężów też Izraelskich, oprócz Beniamina, nalazło się niestety sta tysięcy dobywających mieczów, i gotowych ku bitwie.
18
Qui surgéntes venérunt in domum Dei, hoc est, in Silo: consuluerúntque Deum, atque dixérunt: Quis erit in exércitu nostro princeps certáminis contra fílios Béniamin? Quibus respóndit Dóminus: Iudas sit dux vester. Którzy wstawszy przyszli do domu Bożego, to jest, do Silo, i radzili się Boga, i mówili: Kto będzie w wojsku naszem hetmanem walki przeciw synom Beniamin? Którym odpowiedział Pan: Judas niech będzie hetmanem waszym.
19
Statímque fílii Israel surgéntes mane, castrametáti sunt iuxta Gábaa: I wnet synowie Izraelowi wstawszy rano, położyli się obozem u Gabaa:
20
et inde procedéntes ad pugnam contra Béniamin, urbem oppugnáre cœpérunt. A ztamtąd wyszedszy ku bitwie przeciw Beniaminowi, miasta dobywać poczęli.
21
Egressíque fílii Béniamin de Gábaa, occidérunt de fíliis Israel die illo vigínti duo míllia virórum. I wypadszy synowie Beniamin z Gabaa, zabili dnia onego z synów Izraelowych dwadzieścia i dwa tysiąca mężów.
22
Rursum fílii Israel et fortitúdine et número confidéntes, in eódem loco, in quo prius certáverant, áciem direxérunt: Znowu synowie Izraelowi, i mocy i liczbie ufając, na temże miejscu, na którem się pierwej potykali, uszykowali wojsko:
23
ita tamen ut prius ascénderent et flerent coram Dómino usque ad noctem: consuleréntque eum, et dícerent: Débeo ultra procédere ad dimicándum contra fílios Béniamin fratres meos, an non? Quibus ille respóndit: Ascéndite ad eos, et iníte certámen. Wszakże tak, że pierwej szli i płakali przed Panem aż do nocy: i radzili się go, i mówili: Mamli jeszcze iść ku bitwie przeciw synów Beniamin braciej mojej, czyli nie? Którym on odpowiedział: Idźcie do nich, a potykajcie się.
24
Cumque fílii Israel áltera die contra fílios Béniamin ad prœ́lium processíssent, A gdy synowie Izraelowi drugiego, dnia wysili ku potkaniu z syny Beniaminowymi:
25
erupérunt fílii Béniamin de portis Gábaa: et occurréntes eis tanta in illos cæde baccháti sunt, ut decem et octo míllia virórum educéntium gládium prostérnerent. Wypadli synowie Beniamin z bram Gabaa: i potkawszy się z nimi tak szalenie je mordowali, że ośmnaście tysięcy mężów dobywających miecza położyli.
26
Quam ob rem omnes fílii Israel venérunt in domum Dei, et sedéntes flebant coram Dómino: ieiunaverúntque die illo usque ad vésperam, et obtulérunt ei holocáusta, atque pacíficas víctimas, Przetoż wszyscy synowie Izraelowi przyszli do domu Bożego, a siedząc płakali przed Panem: i pościli dnia onego aż do wieczora, i ofiarowali mu całopalenia i zapokojne ofiary,
27
et super statu suo interrogavérunt. Eo témpore ibi erat arca fœ́deris Dei, I pytali się o swem powodzeniu. Na ten czas była tam skrzynia przymierza Bożego,
28
et Phínees fílius Eleázari fílii Aaron præpósitus domus. Consuluérunt ígitur Dóminum, atque dixérunt: Exíre ultra debémus ad pugnam contra fílios Béniamin fratres nostros, an quiéscere? Quibus ait Dóminus: Ascéndite, cras enim tradam eos in manus vestras. A Phinees syn Eleazara syna Aaronowego był przełożonym domu. Radzili się tedy Pana, i rzekli: Mamyli jeszcze wyniść na wojnę przeciw synom Beniaminowym braciej naszej, czyli zaniechać? Którym Pan rzekł: Idźcie, bo jutro dam je w rce wasze,
29
Posuerúntque fílii Israel insídias per circúitum urbis Gábaa: I zasadzili synowie Izraelowi zasadzkę około miasta Gabaa:
30
et tértia vice, sicut semel et bis, contra Béniamin exércitum produxérunt. I trzeci kroć, jako raz i dwa razy przeciw Beniaminowi wojsko wywiedli.
31
Sed et fílii Béniamin audácter erupérunt de civitáte, et fugiéntes adversários lóngius persecúti sunt, ita ut vulnerárent ex eis sicut primo die et secúndo, et cǽderent per duas sémitas verténtes terga, quarum una ferebátur in Bethel et áltera in Gábaa, atque prostérnerent trigínta círciter viros: Lecz i synowie Beniaminowi śmiele z miasta wyciekli, i uciekające przeciwniki opodal gonili, tak, iż ranili z nich jako pierwszego i wtórego dnia, i siekli tył dwiema drogami podające, z których jedna bieżała do Bethel, a druga do Gabaa, i porazili około trzydzieści mężów:
32
putavérunt enim sólito eos more cédere. Qui fugam arte simulántes iniérunt consílium ut abstráherent eos de civitáte, et quasi fugiéntes ad supradíctas sémitas perdúcerent. Bo mniemali, żeby zwykłym obyczajem ustępowali. Którzy uciekanie sztucznie zmyślając, namówili się, aby ich od miasta odwiedli, a jakoby uciekając na drogi przerzeczone nawiedli.
33
Omnes ítaque fílii Israel surgéntes de sédibus suis, tetendérunt áciem in loco, qui vocátur Baálthamar. Insídiæ quoque, quæ circa urbem erant, paulátim se aperíre cœpérunt, A tak wszyscy synowie Izraelowi wstawszy z miejsc swoich, uszykowali się na miejscu, które zową Baalthamar. Zasadzka też, która około miasta była, polekku się jęła ukazować,
34
et ab occidentáli urbis parte procédere. Sed et ália decem míllia virórum de univérso Israel, habitatóres urbis ad certámina provocábant. Ingravatúmque est bellum contra fílios Béniamin: et non intellexérunt quod ex omni parte illis instáret intéritus. I od zachodniej strony miasta wychodzić. Ale i druga dziesięć tysięcy mężów ze wszego Izraela, obywatele miasta ku bitwie wyzywali. I zmocniła się bitwa przeciw synom Beniaminowym: a nie wiedzieli, że ze wszystkich stron nadchodził ich upadek.
35
Percussítque eos Dóminus in conspéctu filiórum Israel, et interfecérunt ex eis in illo die vigínti quinque míllia, et centum viros, omnes bellatóres et educéntes gládium. I poraził je Pan przed oczyma synów Izraelowych, i zabili z nich onego dnia dwadzieścia i pięć tysięcy i sto mężów, wszystko walecznych i dobywających miecza.
36
Fílii autem Béniamin cum se inferióres esse vidíssent, cœpérunt fúgere. Quod cernéntes fílii Israel, dedérunt eis ad fugiéndum locum, ut ad præparátas insídias devenírent, quas iuxta urbem posúerant. A synowie Beniaminowi, obaczywszy, że im już nie równo, jęli uciekać. Co ujrzawszy synowie Izraelowi, dali im miejsce do uciekania, aby na gotową zasadzkę wpadli, którą u miasta byli zasadzili.
37
Qui cum repénte de latíbulis surrexíssent, et Béniamin terga cædéntibus daret, ingréssi sunt civitátem, et percussérunt eam in ore gládii. Którzy, gdy z nagła z miejsc skrytych powstali, a Beniamin tył siekącym podawał, weszli do miasta, i porazili je paszczęką miecza.
38
Signum autem déderant fílii Israel his, quos in insídiis collocáverant, ut postquam urbem cepíssent, ignem accénderent: ut ascendénte in altum fumo, captam urbem demonstrárent. A synowie Izraelscy dali byli znak tym, które na zasadzkach posadzili, aby wziąwszy miasto ogień zapalili: żeby dym ku górze wstępujący znaczył, że miasto wzięte.
39
Quod cum cérnerent fílii Israel in ipso certámine pósiti (putavérunt enim fílii Béniamin eos fúgere, et instántius persequebántur, cæsis de exércitu eórum trigínta viris), Co gdy ujrzeli synowie Izraelowi w samem potyka&iu będący (bo mniemali synowie Beniaminowi, żeby uciekali i potężniej gonili, zabiwszy z wojska ich mężów trzydzieści),
40
et vidérent quasi colúmnam fumi de civitáte conscéndere: Béniamin quoque aspíciens retro, cum captam cérneret civitátem, et flammas in sublíme ferri: I widzieli jako słup dymu z miasta wychodzący: Beniamin też obejrzawszy się, gdy obaczył, że już miasto wzięte a płomień wysoko idzie:
41
qui prius simuláverant fugam, versa fácie fórtius resistébant. Quod cum vidíssent fílii Béniamin, in fugam versi sunt, Ci, którzy pierwej wrzkomo uciekali, obróciwszy twarz, mocniej odpierali. Co obaczywszy synowie Beniaminowi tył podali,
42
et ad viam desérti ire cœpérunt, illuc quoque eos adversáriis persequéntibus: sed et hi, qui urbem succénderant, occurrérunt eis. I ku drodze pustynie iść poczęli, gdzie ich też nieprzyjaciele gonili. Ale i ci, którzy byli miasto zapalili, zaskoczyli im.
43
Atque ita factum est, ut ex utráque parte ab hóstibus cæderéntur, nec erat ulla réquies moriéntium. Cecidérunt, atque prostráti sunt ad orientálem plagam urbis Gábaa. I tak się stało, że je z obu stron nieprzyjaciele siekli i nie było żadnego odpoczynku umierającym. Legli i porażeni są na wschodnią stronę miasta Gabaa.
44
Fuérunt autem qui in eódem loco interfécti sunt, decem et octo míllia virórum, omnes robustíssimi pugnatóres. A było tych, którzy na temże miejscu pobici są, ośmnaście tysięcy mężów, wszystko duży walecznicy.
45
Quod cum vidíssent, qui remánserant de Béniamin, fugérunt in solitúdinem: et pergébant ad petram, cuius vocábulum est Remmon. In illa quoque fuga palántes, et in divérsa tendéntes, occidérunt quinque míllia virórum. Et cum ultra ténderent, persecúti sunt eos, et interfecérunt étiam ália duo míllia. Co gdy ujrzeli, którzy byli zostali z Beniamin, uciekli na pustynią, i szli do skały, której imię jest Remmon. I w onem uciekaniu tułających się i tam i sam biegających, zabili pięć tysięcy mężów. A gdy jeszcze dalej uciekali, gonili ich i zabili jeszcze drugie dwa tysiąca.
46
Et sic factum est, ut omnes qui cecíderant de Béniamin in divérsis locis essent vigínti quinque míllia, pugnatóres ad bella promptíssimi. I tak się stało, że wszystkich, którzy polegli z Beniamina na różnych miejscach było dwadzieścia i pięć tysięcy waleczników do wojny prawie gotowych.
47
Remansérunt ítaque de omni número Béniamin, qui evádere, et fúgere in solitúdinem potuérunt, sexcénti viri: sederúntque in petra Remmon ménsibus quátuor. A tak zostało ze wszystkiego pocztu Beniaminowego, którzy ujść i uciec na puszczą mogli, sześć set mężów, i usiedli na skale Remmon przez cztery miesiące.
48
Regréssi autem fílii Israel, omnes relíquias civitátis a viris usque ad iuménta gládio percussérunt, cunctásque urbes et vículos Béniamin vorax flamma consúmpsit. A wróciwszy się synowie Izraelowi, wszystkie ostatki miasta od ludzi aż do bydląt, mieczem pobili, i wszystkie miasta i wsi Beniaminowe żrzący płomień pożarł.
21
1
Iuravérunt quoque fílii Israel in Maspha, et dixérunt: Nullus nostrum dabit fíliis Béniamin de filiábus suis uxórem. Przysięgli też synowie Izraelowi w Maspha, i rzekli: Żaden z nas nie da synom Beniaminowym z córek swych żony.
2
Venerúntque omnes ad domum Dei in Silo, et in conspéctu eius sedéntes usque ad vésperam, levavérunt vocem, et magno ululátu cœpérunt flere, dicéntes: I przyszli wszyscy do domu Bożego do Silo, a siedząc przed oczyma jego aż do wieczora, podnieśli głos, i wielkim krzykiem jęli płakać mówiąc:
3
Quare, Dómine Deus Israel, factum est hoc malum in pópulo tuo, ut hódie una tribus auferrétur ex nobis? Przecz Panie Boże Izraelów stało się to złe w ludu twoim, że dziś jedno pokolenie z nas zniesione jest?
4
Altera autem die dilúculo consurgéntes, exstruxérunt altáre: obtulerúntque ibi holocáusta, et pacíficas víctimas, et dixérunt: A drugiego dnia rano wstawszy zbudowali ołtarz: i ofiarowali tam całopalenia i zapokojne ofiary, i rzekli:
5
Quis non ascéndit in exércitu Dómini de univérsis tríbubus Israel? Grandi enim iuraménto se constrínxerant, cum essent in Maspha, intérfici eos, qui defuíssent. Kto nie szedł w wojsku Pańskiem ze wszech pokoleni Izraelowych? Bo się byli wielką przysięgą zawiązali, będąc w Maspha, że mieli być zabici, którychby nie dostawało.
6
Ductíque pœniténtia fílii Israel super fratre suo Béniamin, cœpérunt dícere: Abláta est tribus una de Israel, I żalem zjęci synowie Izraelowi, nad bratem swym Beniaminem, jęli mówić: Zniesione jest jedno pokolenie z Izraela,
7
unde uxóres accípient? omnes enim in commúne iurávimus, non datúros nos his fílias nostras. Zkądże wezmą żony? bośmy wszyscy spółecznie przysięgli, że my nie damy tym córek naszych.
8
Idcírco dixérunt: Quis est de univérsis tríbubus Israel, qui non ascéndit ad Dóminum in Maspha? Et ecce invénti sunt habitatóres Iabes Gálaad in illo exércitu non fuísse. Przetoż rzekli: Kto jest ze wszystkich pokoleni Izraelowych, który nie przyszedł do Pana do Maspha? alić oto naleźli się obywatele Jabes Galaad, że nie byli w onem wojsku.
9
(Eo quoque témpore cum essent in Silo, nullus ex eis ibi repértus est.) (Na on czas też gdy byli w Silo, żaden tam z nich nie był naleziony),
10
Misérunt ítaque decem míllia viros robustíssimos, et præcepérunt eis: Ite, et percútite habitatóres Iabes Gálaad in ore gládii, tam uxóres quam párvulos eórum. Posłali tedy dziesięć tysięcy mężów namocniejszych, i przykazali im: Idźcie a pobijcie obywatele Jabes Galaad paszczęką miecza, tak żony jako i dziatki ich.
11
Et hoc erit quod observáre debébitis: omne géneris masculíni, et mulíeres, quæ cognovérunt viros, interfícite: vírgines autem reserváte. A to jest co zachować macie: Każdego mężczyznę, i niewiasty, które uznały męże, pobijcie, a panny zachowajcie.
12
Inventǽque sunt de Iabes Gálaad quadringéntæ vírgines, quæ nesciérunt viri thorum: et adduxérunt eas ad castra in Silo, in terram Chánaan. I nalazło się z Jabes Galaad cztery sta panien, które nie uznały łoża męzkiego: i przywiedli je do obozu do Silo w ziemi Chananejskiej.
13
Miserúntque núntios ad fílios Béniamin, qui erant in petra Remmon, et præcepérunt eis, ut eos suscíperent in pace. I posłali posły do synów Beniaminowych, którzy byli na skale Remmon, i rozkazali im, aby je przywiedli w pokoju.
14
Venerúntque fílii Béniamin in illo témpore, et datæ sunt eis uxóres de filiábus Iabes Gálaad: álias autem non reperérunt, quas símili modo tráderent. I przyszli synowie Beniaminowi onego czasu, i dano im żony z córek Jabes Galaad: ale innych nie najdowali, któreby tymże sposobem wydali.
15
Universúsque Israel valde dóluit, et egit pœniténtiam super interfectióne uníus tribus ex Israel. I lud wszystek Izraelski barzo żałował, i pokutę czynił, za wygubienie jednego pokolenia z Izraela.
16
Dixerúntque maióres natu: Quid faciémus réliquis, qui non accepérunt uxóres? omnes in Béniamin féminæ concidérunt, I rzekli starszy: Cóż uczynimy drugim, którzy żon nie wzięli? wszystkie niewiasty Beniaminowe poległy,
17
et magna nobis cura, ingentíque stúdio providéndum est, ne una tribus deleátur ex Israel. A wielkiem staraniem, i niezmierną pilnością trzeba nam opatrzyć, aby nie zginęło jedno pokolenie z Izraela.
18
Fílias enim nostras eis dare non póssumus, constrícti iuraménto et maledictióne, qua díximus: Maledíctus qui déderit de filiábus suis uxórem Béniamin. Bo córek naszych dać im nie możemy, będąc przysięgą i klątwą obowiązani, któreśmy rzekli: Przeklęty, ktoby dał z córek swych żonę Beniaminowi.
19
Ceperúntque consílium, atque dixérunt: Ecce solémnitas Dómini est in Silo anniversária, quæ sita est ad septentriónem urbis Bethel, et ad orientálem plagam viæ, quæ de Bethel tendit ad Síchimam, et ad merídiem óppidi Lébona. I naradzili się i rzekli: Oto jest święto Pańskie w Silo uroczyste, które leży ku północy miasta Betel, i na wschodnią stronę drogi, która z Bethela idzie ku Sichymie, a na południe miasteczka Lebona.
20
Præceperúntque fíliis Béniamin, atque dixérunt: Ite, et latitáte in víneis. I przykazali synom Beniaminowym, i rzekli: Idźcie a skryjcie się w winnicach.
21
Cumque vidéritis fílias Silo ad ducéndos choros ex more procédere, exíte repénte de víneis, et rápite ex eis sínguli uxóres síngulas, et pérgite in terram Béniamin. A gdy ujrzycie, że córki Silo do tańca według zwyczaju wynidą: wyskoczcie znagła z winnic, i uchwyćcie z nich każdy po jednej żenie, a bieżcie do ziemie Beniamin.
22
Cumque vénerint patres eárum, ac fratres, et advérsum vos queri cœ́perint atque iurgári, dicémus eis: Miserémini eórum: non enim rapuérunt eas iure bellántium atque victórum: sed rogántibus ut accíperent, non dedístis, et a vestra parte peccátum est. A gdy przydą ojcowie ich i bracia i przeciw wam żałować się poczną i prawować, rzeczemy im: Zmiłujcie się nad nimi: boć ich nie pobrali prawem wojujących i zwycięzców: ale gdy prosili, aby wzięli, nie daliście, i z waszej strony zgrzeszyło się.
23
Fecerúntque fílii Béniamin ut sibi fúerat imperátum: et iuxta númerum suum, rapuérunt sibi de his, quæ ducébant choros, uxóres síngulas: abierúntque in possessiónem suam ædificántes urbes, et habitántes in eis. I uczynili synowie Beniamin, jako im kazano: i wedle liczby swojej porwali sobie z tych, które tańcowały, po żenie: i szli do osiadłości swych, budując miasta i mieszkając w nich.
24
Fílii quoque Israel revérsi sunt per tribus, et famílias in tabernácula sua. In diébus illis non erat rex in Israel: sed unusquísque quod sibi rectum videbátur, hoc faciébat. Synowie też Izraelscy, wrócili się według pokoleni i familii, do przybytków swoich We dni one nie była króla w Izraelu: ale każdy co się inu zdało dobrego, to czynił.