Biblia Sacra

Liber I Samuelis Księga I Samuela
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 – 31
1
1
Fuit vir unus de Ramáthaim Sophim, de monte Ephraim, et nomen eius Elcana, fílius Iéroham, fílii Eliu, fílii Thohu, fílii Suph, Ephrathǽus: Był mąż jeden z Ramathaim Sophim, z góry Ephraim, a imię jego Elkana, syn Jeroham, syna Eliu, syna Thohu, syna Suph Ephratejczyk:
2
et hábuit duas uxóres, nomen uni Anna, et nomen secúndæ Phenénna. Fuerúntque Phenénnæ fílii: Annæ autem non erant líberi. I miał dwie żenie, imię jednej Anna, a imię drugiej Pheaenna. I miała Phenenna syny: ale Anna nie miała dziatek.
3
Et ascendébat vir ille de civitáte sua statútis diébus, ut adoráret et sacrificáret Dómino exercítuum in Silo. Erant autem ibi duo fílii Heli, Ophni et Phínees, sacerdótes Dómini. I chadzał on mąż z miasta swego na dni ustawione, aby się kłaniał i ofiarował Panu zastępów, do Silo. A tam byli dwa synowie Heli, Ophni i Phinees kapłani Pańscy.
4
Venit ergo dies, et immolávit Elcana, dedítque Phenénnæ uxóri suæ, et cunctis fíliis eius, et filiábus, partes: Przyszedł tedy dzień i ofiarował Elkana, i dał Phenennie żenie swej i wszystkim synom jej i córkom części:
5
Annæ autem dedit partem unam tristis, quia Annam diligébat. Dóminus autem conclúserat vulvam eius. A Annie dał część jednę smutny, bo Annę miłował. Ale Pan zamknął był żywot jej.
6
Affligébat quoque eam ǽmula eius, et veheménter angébat, in tantum ut exprobráret quod Dóminus conclusísset vulvam eius: Trapiła ją też przeciwnica jej i barzo frasowała, tak barzo, że urągała, iż Pan zamknął żywot jej:
7
sicque faciébat per síngulos annos, cum redeúnte témpore ascénderent ad templum Dómini, et sic provocábat eam: porro illa flebat, et non capiébat cibum. I tak czynił na każdy rok, kiedy gdy czas nadszedł chodzili do kościoła Pańskiego: i tak ją drażniła, a ona płakała i nie jadła.
8
Dixit ergo ei Elcana vir suus: Anna, cur fles? et quare non cómedis? et quam ob rem afflígitur cor tuum? numquid non ego mélior tibi sum, quam decem fílii? Rzekł tedy jej Elkana mąż jej: Anno, czemu płaczesz? a przecz nie jesz? a prze co się frasuje serce twoje? azam ja nie lepszy tobie niżli dziesięć synów?
9
Surréxit autem Anna postquam coméderat, et bíberat in Silo. Et Heli sacerdóte sedénte super sellam ante postes templi Dómini, I wstała Anna najadszy się i napiwszy w Silo. A gdy Heli kapłan siedział na stołku przede drzwiami kościoła Pańskiego,
10
cum esset Anna amáro ánimo, orávit ad Dóminum, flens lárgiter, Będąc Anna gorzkiego serca, modliła się do Pana, płacząc hojnie:
11
et votum vovit, dicens: Dómine exercítuum, si respíciens víderis afflictiónem fámulæ tuæ, et recordátus mei fúeris, nec oblítus ancíllæ tuæ, dederísque servæ tuæ sexum virílem: dabo eum Dómino ómnibus diébus vitæ eius, et novácula non ascéndet super caput eius. I ślubiła ślub mówiąc: Panie zastępów, jeśli wejrzawszy wejrzysz na utrapienie służebnice twojej, a wspomnisz na mię, a nie zapamiętasz służebnice twojej, a dasz słudze, twojej płeć męzką, dam go Panu przez wszystkie dni żywota jego, a brzytwa nie postoi na głowie jego.
12
Factum est autem, cum illa multiplicáret preces coram Dómino, ut Heli observáret os eius. I stało się, gdy ona przedłużała modlitwy przed Panem, że Heli przypatrował się ustam jej.
13
Porro Anna loquebátur in corde suo, tantúmque lábia illíus movebántur, et vox pénitus non audiebátur. Æstimávit ergo eam Heli temuléntam, Ale Anna mówiła w sercu swojem, a tylko się usta tej ruszały, ale głosu jej zgoła słychać nie było. Mniemał tedy Heli, żeby pijana była.
14
dixítque ei: Usquequo ébria eris? dígere paulísper vinum, quo mades. I rzekł jej: Dokądże pijaną będziesz? wytrzeźw się trochę od wina, któremeś się upiła.
15
Respóndens Anna: Nequáquam, inquit, dómine mi: nam múlier infélix nimis ego sum: vinúmque et omne quod inebriáre potest, non bibi, sed effúdi ánimam meam in conspéctu Dómini. Odpowiedziała Anna: Nie, pry, Panie mój: bom ja niewiasta jest barzo nieszczęsna, a wina i wszelakiej rzeczy, która upoić, może nie piłam, alem wylała duszę moję przed oczyma Pańskimi.
16
Ne réputes ancíllam tuam quasi unam de filiábus Bélial: quia ex multitúdine dolóris, et mœróris mei locúta sum usque in præsens. Nie rozumiej o słudze twojej, jako o jednej z córek Belial, bo z wielkości boleści i z frasunku mego mówiłam aż dotąd.
17
Tunc Heli ait ei: Vade in pace: et Deus Israel det tibi petitiónem tuam, quam rogásti eum. Rzekł tedy Heli: Idź w pokoju: a Bóg Izrael niech ci da prośbę twoję, o którąś go prosiła.
18
Et illa dixit: Utinam invéniat ancílla tua grátiam in óculis tuis. Et ábiit múlier in viam suam, et comédit, vultúsque illíus non sunt ámplius in divérsa mutáti. A ona rzekła: Oby nalazła służebnica twoja łaskę w oczach twoich. I poszła niewiasta w drogę swoję, i jadła a twarz jej już się więcej różno nie odmieniała.
19
Et surrexérunt mane, et adoravérunt coram Dómino: reversíque sunt, et venérunt in domum suam Rámatha. Cognóvit autem Elcana Annam uxórem suam: et recordátus est eius Dóminus. I wstali rano i pokłonili się przed Panem, i wrócili się, i przyszli do domu swego do Ramatha. I poznał Elkana Annę żonę swoję, i wspomniał na nię Pan.
20
Et factum est post círculum diérum, concépit Anna, et péperit fílium: vocavítque nomen eius Sámuel, eo quod a Dómino postulásset eum. I stało się po obrocie dni, poczęła Anna, i porodziła syna, i nazwała imię jego Samuel: przeto, iż go u Pana żądała.
21
Ascéndit autem vir eius Elcana, et omnis domus eius, ut immoláret Dómino hóstiam solémnem, et votum suum. I szedł mąż jej Elkana i wszystek dom jego, aby ofiarował Panu ofiarę uroczystą, i ślub swój.
22
Et Anna non ascéndit: dixit enim viro suo: Non vadam donec ablactétur infans, et ducam eum, ut appáreat ante conspéctum Dómini, et máneat ibi iúgiter. Lecz Anna nie szła: bo mówiła mężowi swemu: Nie pójdę aż się ostawi dziecię, i zawiodę je, że się ukaże przed obliczem Pańskiem, i zostanie tam ustawicznie.
23
Et ait ei Elcana vir suus: Fac quod bonum tibi vidétur, et mane donec abláctes eum: precórque ut ímpleat Dóminus verbum suum. Mansit ergo múlier, et lactávit fílium suum, donec amovéret eum a lacte. I rzekł jej Elkana mąż jej: Czyń, coć się zda dobrego, a zostań aż je ostawisz: a proszę, aby Pan wypełnił słowo swoje. A tak została niewiasta karmiła piersiami syna swego, aż go odsądziła od mielca.
24
Et addúxit eum secum, postquam ablactáverat, in vítulis tribus, et tribus módiis farínæ, et ámphora vini, et addúxit eum ad domum Dómini in Silo. Puer autem erat adhuc infántulus: I przywiodła go z sobą, gdy go ostawiła ze trzema cielcami, i trzema korcami mąki i z garncem wina, i przywiodła go do domu Pańskiego do Silo. A było dziecię jeszcze malutkie:
25
et immolavérunt vítulum, et obtulérunt púerum Heli. I ofiarowali cielca, i przywiedli dziecię do Heli.
26
Et ait Anna: Obsecro mi dómine, vivit ánima tua dómine: ego sum illa múlier, quæ steti coram te hic orans Dóminum. I rzekła Anna: Proszę, mój Panie, żywie dusza twoja Panie: jamci to ona niewiasta, któram stała przed sobą tu modląc się Panu.
27
Pro púero isto orávi, et dedit mihi Dóminus petitiónem meam, quam postulávi eum. O tom dziecię prosiła, i dał mi Pan prośbę moję, którejem u niego prosiła.
28
Idcírco et ego commodávi eum Dómino cunctis diébus, quibus fúerit commodátus Dómino. Et adoravérunt ibi Dóminum. Et orávit Anna, et ait: Przetoż i ja pożyczałam go Panu na wszystkie dni, których będzie pożyczony Panu. I pokłonili się tam Panu. I Anna modliła się i rzekła
2
1
Exsultávit cor meum in Dómino, et exaltátum est cornu meum in Deo meo: dilatátum est os meum super inimícos meos: quia lætáta sum in salutári tuo. Rozradowało się serce moje w Panu i podniósł się róg mój w Bogu moim: rozszerzyły się usta moje nad nieprzyjacioły memi: bom się uweseliła w zbawieniu twojem.
2
Non est sanctus, ut est Dóminus: neque enim est álius extra te, et non est fortis sicut Deus noster. Nie masz świętego jako jest Pan: bo nie masz inszego oprócz ciebie: i nie masz mocnego jako Bóg nasz.
3
Nolíte multiplicáre loqui sublímia, gloriántes: recédant vétera de ore vestro: quia Deus scientiárum, Dóminus est, et ipsi præparántur cogitatiónes. Nie przyczyniajcie mówić wyniosłych rzeczy, chlubiąc się: niech odstąpią od ust waszych stare: abowiem Bóg umiejętności Pan jest, a jemu się gotują myśli.
4
Arcus fórtium superátus est, et infírmi accíncti sunt róbore. Łuk mocarzów zwyciężon jest, a niemocni są mocą przepasani.
5
Repléti prius, pro pánibus se locavérunt: et famélici saturáti sunt, donec stérilis péperit plúrimos: et quæ multos habébat fílios, infirmáta est. Nasyceni pierwej, za chleb się namowali: a głodnij są nasyceni, aż niepłodna porodziła wielu, a która miała wiele synów, zemdlała.
6
Dóminus mortíficat et vivíficat, dedúcit ad ínferos et redúcit. Pan umarza i ożywia, dowodzi do piekła i odwodzi.
7
Dóminus páuperem facit et ditat, humíliat et súblevat. Pan ubogiego czyni i z bogacza, poniża i podwyższa.
8
Súscitat de púlvere egénum, et de stércore élevat páuperem: ut sédeat cum princípibus, et sólium glóriæ téneat. Dómini enim sunt cárdines terræ, et pósuit super eos orbem. Wzbudza z prochu nędznego: a z gnoju podnosi ubogiego: aby siedział z książęty, a stolicę chwały trzymał. Abowiem Pańskie są zawiasy ziemie, i na nich świat założył.
9
Pedes sanctórum suórum servábit, et ímpii in ténebris conticéscent: quia non in fortitúdine sua roborábitur vir. Nogi świętych swoich zachowa: a niezbożnicy umilkną w ciemnościach: bo nie w sile swojej będzie się zmacniał mąż.
10
Dóminum formidábunt adversárii eius, et super ipsos in cælis tonábit: Dóminus iudicábit fines terræ, et dabit impérium regi suo, et sublimábit cornu christi sui. Pana bać się będą przeciwnicy jego: a nad nimi będzie grzmiał w niebie: Pan będzie sądził granice ziemie, i da panowanie królowi swemu, i wywyższy róg Chrystusa swojego.
11
Et ábiit Elcana Rámatha, in domum suam: puer autem erat miníster in conspéctu Dómini ante fáciem Heli sacerdótis. I odszedł Elkana do Ramatha do domu swego: a dziecię było sługą przed oczyma Panu przed obliczem Heli kapłana.
12
Porro fílii Heli, fílii Bélial, nesciéntes Dóminum, Lecz synowie Heli, synowie Belial, nieznający Pana,
13
neque offícium sacerdótum ad pópulum: sed quicúmque immolásset víctimam, veniébat puer sacerdótis, dum coqueréntur carnes, et habébat fuscínulam tridéntem in manu sua, Ani urzędu kapłańskiego do ludu: ale ktokolwiek ofiarował ofiarę, przychodził sługa kapłański, gdy wrzało mięso, i mający widełki o trzech zębach w ręce swojej,
14
et mittébat eam in lebétem, vel in caldáriam, aut in ollam, sive in cácabum: et omne, quod levábat fuscínula, tollébat sacérdos sibi: sic faciébant univérso Israéli veniéntium in Silo. I wpuszcza ji w kocieł, abo w kociołek, abo w garniec, abo w panewkę: i wszystko co widełkami podniósł, brał sobie kapłan. Tak czynili wszystkiemu Izraelowi przychodzącym do Silo.
15
Etiam ántequam adolérent ádipem, veniébat puer sacerdótis, et dicébat immolánti: Da mihi carnem, ut coquam sacerdóti: non enim accípiam a te carnem coctam, sed crudam. Jeszcze niźli łój palono, przychodził sługa kapłański i mawiał ofiarującemu: Daj mi mięsa, że uwarzę kapłanowi: bo nie wezmę od ciebie mięsa warzonego, ale surowe.
16
Dicebátque illi ímmolans: Incendátur primum iuxta morem hódie adeps, et tolle tibi quantumcúmque desíderat ánima tua. Qui respóndens aiébat ei: Nequáquam: nunc enim dabis, alióquin tollam vi. I mówił mu ofiarujący: Niechaj pierwej spalą łój według obyczaju dzisia, a weź sobie cokolwiek pragnie dusza twoja. Który odpowiadając mówił mu. Żadną miarą, teraz bowiem dasz, inaczej gwałtem wezmę.
17
Erat ergo peccátum puerórum grande nimis coram Dómino: quia retrahébant hómines a sacrifício Dómini. I był grzech barzo wielki onych sług przed Panem: iż odtrącali ludzie od ofiary Pańskiej.
18
Sámuel autem ministrábat ante fáciem Dómini, puer accínctus ephod líneo. A Samuel posługował przed obliczem Pana, chłopiątko przepasane Ephod lnianym.
19
Et túnicam parvam faciébat ei mater sua, quam afferébat statútis diébus, ascéndens cum viro suo, ut immoláret hóstiam solémnem. A matka jego czyniła mu małą sukienkę, którą przynosiła pewnych dni, gdy przychodziła z mężem swoim, aby ofiarowała ofiarę uroczystą.
20
Et benedíxit Heli Elcanæ et uxóri eius: dixítque ei: Reddat tibi Dóminus semen de mulíere hac, pro fœ́nore quod commodásti Dómino. Et abiérunt in locum suum. I błogosławił Heli Elkanie i żenie jego, i rzekł mu: Niech ci odda Pan nasienie z tej niewiasty, za pożyczek, któregoś użyczył Panu. I poszli na miejsce swoje.
21
Visitávit ergo Dóminus Annam, et concépit, et péperit tres fílios, et duas fílias: et magnificátus est puer Sámuel apud Dóminum. Potem nawiedził Pan Annę, i poczęła i porodziła trzech synów i dwie córce: a Samuel chłopiątko wsławiło się u Pana.
22
Heli autem erat senex valde, et audívit ómnia quæ faciébant fílii sui univérso Israéli, et quómodo dormiébant cum muliéribus quæ observábant ad óstium tabernáculi: Ale Heli był barzo stary, i słyszał wszystko co czynili synowie jego wszystkiemu Izraelowi: i jako sypiali z niewiastami, które strzegły u drzwi przybytku
23
et dixit eis: Quare fácitis res huiuscémodi, quas ego áudio, res péssimas, ab omni pópulo? I rzekł im: Czemu czynicie rzeczy takowe, które ja słyszę, rzeczy barzo złe, od wszystkiego ludu?
24
Nolíte fílii mei: non enim est bona fama, quam ego áudio, ut tránsgredi faciátis pópulum Dómini. Nie czyńcie synowie moi: bo to nie dobra sława, którą ja słyszę, że przywodzicie lud Pański ku przestępstwu.
25
Si peccáverit vir in virum, placári ei potest Deus: si autem in Dóminum peccáverit vir, quis orábit pro eo? Et non audiérunt vocem patris sui: quia vóluit Dóminus occídere eos. Jeśli zgrzeszy mąż przeciw mężowi, może mu się Bóg dać ubłagać: ale jeśli mąż zgrzeszy przeciw Panu, kto się zań będzie modlił? I nie słuchali głosu ojca swego: bo je Pan chciał pobić.
26
Puer autem Sámuel proficiébat, atque crescébat, et placébat tam Dómino quam homínibus. Lecz młodzieniaszek Samuel postępował, i rósł, i podobał się tak Panu jako i ludziom.
27
Venit autem vir Dei ad Heli, et ait ad eum: Hæc dicit Dóminus: Numquid non apérte revelátus sum dómui patris tui, cum essent in Ægýpto in domo Pharaónis? I przyszedł mąż Boży do Heli, i rzekł do niego: To mówi Pan: Zażem się nie jawnie objawił domowi ojca twego, gdy byli w Egiptcie w domu Pharaonowym?
28
Et elégi eum ex ómnibus tríbubus Israel mihi in sacerdótem, ut ascénderet ad altáre meum, et adoléret mihi incénsum, et portáret ephod coram me: et dedi dómui patris tui ómnia de sacrifíciis filiórum Israel. I obrałem go ze wszech pokoleni Izraelowych sobie za kapłana, żeby wstępował do ołtarza niego, i aby mi zapalał kadzidło, a nosił Ephod przedemną: i dałem domowi ojca twego wszystkie ofiary synów Izraelowych.
29
Quare calce abiecístis víctimam meam, et múnera mea quæ præcépi ut offerréntur in templo: et magis honorásti fílios tuos quam me, ut comederétis primítias omnis sacrifícii Israel pópuli mei? Przeczeście nogą odepchnęli ofiary moje, i dary moje, którem rozkazał, aby ofiarowane były w kościele: a więcejeś uczcił syny swoje niżli mnie, abyście jedli pierwociny wszystkich ofiar ludu mojego Izraelskiego?
30
Proptérea ait Dóminus Deus Israel: Loquens locútus sum, ut domus tua, et domus patris tui, ministráret in conspéctu meo usque in sempitérnum. Nunc autem dicit Dóminus: Absit hoc a me: sed quicúmque glorificáverit me, glorificábo eum: qui autem contémnunt me, erunt ignóbiles. Przetoż mówi Pan Bóg Izraelów: Mówiąc rzekłem, żeby dom twój, i dom ojca twego służył przed, oczyma moimi aż na wieki. Ale teraz mówi Pan: Niech to daleko będzie odemnie, ale ktokolwiek mię wielbić będzie, wielbić go będę: a którzy mną gardzą, bezecni będą.
31
Ecce dies véniunt, et præcídam bráchium tuum, et bráchium domus patris tui, ut non sit senex in domo tua. Oto dni przychodzą: i odetnę ramię twoję, i ramię domu ojca twego, iż nie będzie starca w domu twoim.
32
Et vidébis ǽmulum tuum in templo, in univérsis prósperis Israel: et non erit senex in domo tua ómnibus diébus. A będziesz patrzyć na przeciwnika twego w kościele, we wszem szczęściu Izraelowem: i nie będzie starca w domu twoim po wszystkie dni.
33
Verúmtamen non áuferam pénitus virum ex te ab altári meo: sed ut defíciant óculi tui, et tabéscat ánima tua: et pars magna domus tuæ moriétur cum ad virílem ætátem vénerit. Wszakże nie wykorzenię do końca męża z ciebie od ołtarza mego: ale aby ustały oczy twoje, i schła dusza twoja: a wielka część domu twego zemrze, gdy do lat męzkich przyjdzie.
34
Hoc autem erit tibi signum, quod ventúrum est duóbus fíliis tuis, Ophni et Phínees: In die uno moriéntur ambo. A toć będzie na znak, co przyjdzie na dwu synów twoich, Ophni i Phinees: Dnia jednego oba dwa umrą.
35
Et suscitábo mihi sacerdótem fidélem, qui iuxta cor meum et ánimam meam fáciet: et ædificábo ei domum fidélem, et ambulábit coram christo meo cunctis diébus. I wzbudzę sobie kapłana wiernego, który według serca niego i wedle dusze mojej czynić będzie: i zbuduję mu dom wierny, i będzie chodził przed pomazańcem moim po wszystkie dni.
36
Futúrum est autem, ut quicúmque remánserit in domo tua, véniat ut orétur pro eo, et ófferat nummum argénteum, et tortam panis, dicátque: Dimítte me óbsecro ad unam partem sacerdotálem, ut cómedam buccéllam panis. A przyjdzie do tego, że ktokolwiek pozostanie w domu twym, przyjdzie, aby się zań modlono, ażeby ofiarował pieniądz srebrny, i bochenek chleba, i rzekł: Przypuść mię proszę do jednej części kapłańskiej, abych jadł sztukę chleba.
3
1
Puer autem Sámuel ministrábat Dómino coram Heli, et sermo Dómini erat pretiósus in diébus illis, non erat vísio manifésta. Lecz młodzieniaszek Samuel służył Panu przed Heli, a słowo Pańskie było drogie w one dni, nie było widzenia jawnego.
2
Factum est ergo in die quadam, Heli iacébat in loco suo, et óculi eius caligáverant, nec póterat vidére: Stało się tedy dnia niektórego, Heli leżał na miejscu swojem, a oczy jego zaćmiły się były, i nie mógł widzieć.
3
lucérna Dei ántequam exstinguerétur, Sámuel dormiébat in templo Dómini, ubi erat arca Dei. Niż lampa Boża była zagaszona, Samuel spał w kościele Pańskim, gdzie była skrzynia Boża.
4
Et vocávit Dóminus Sámuel. Qui respóndens, ait: Ecce ego. I zawołał Pan Samuela. Który odpowiadając rzekł: Owom ja.
5
Et cucúrrit ad Heli, et dixit: Ecce ego: vocásti enim me. Qui dixit: Non vocávi: revértere, et dormi. Et ábiit, et dormívit. I bieżał do Heli, i rzekł: Owom ja: boś mię wołał. Który rzekł: Nie wołałem: wróć się, a śpi. I poszedł, a spał.
6
Et adiécit Dóminus rursum vocáre Samuélem. Consurgénsque Sámuel, ábiit ad Heli, et dixit: Ecce ego, quia vocásti me. Qui respóndit: Non vocávi te fili mi: revértere, et dormi. I przydał Pan znowu zawołać Samuela. A Samuel wstawszy szedł do Heli, i rzekł: Owom ja: boś mię wołał. Który odpowiedział: Nie wołałem cię synu mój: wróć się, a śpi.
7
Porro Sámuel necdum sciébat Dóminum, neque revelátus fúerat ei sermo Dómini. A Samuel jeszcze nie znał Pana, ani mu była objawiona mowa Pańska.
8
Et adiécit Dóminus, et vocávit adhuc Samuélem tértio. Qui consúrgens ábiit ad Heli, I przydał Pan, i zawołał jeszcze Samuela trzeci kroć. Który wstawszy szedł do Heli,
9
et ait: Ecce ego, quia vocásti me. Intelléxit ergo Heli quia Dóminus vocáret púerum: et ait ad Samuélem: Vade, et dormi: et si deínceps vocáverit te, dices: Lóquere Dómine, quia audit servus tuus. Abiit ergo Sámuel, et dormívit in loco suo. I rzekł: Owom ja, boś mię wołał. Dorozumiał się tedy Heli, iż Pan wołał młodzieńca: i rzekł do Samuela: Idź a śpi: a jeśli cię potem zawoła, rzeczesz: Mów Panie, bo słucha sługa twój. I szedł Samuel a spał na miejscu swojem.
10
Et venit Dóminus, et stetit: et vocávit, sicut vocáverat secúndo: Sámuel, Sámuel. Et ait Sámuel: Lóquere Dómine, quia audit servus tuus. I przyszedł Pan, i stanął: i zawołał, jako był zawołał powtóre: Samuel, Samuel. I rzekł Samuel: Mów: Panie, bo słucha sługa twój.
11
Et dixit Dóminus ad Samuélem: Ecce ego fácio verbum in Israel, quod quicúmque audíerit, tínnient ambæ aures eius. I rzekł Pan do Samuela: Oto ja czynię słowo w Izraelu, które ktokolwiek usłyszy, zabrzmią obie uszy jego.
12
In die illa suscitábo advérsum Heli ómnia quæ locútus sum super domum eius: incípiam, et complébo. Dnia onego wzbudzę przeciw Heli wszystko com mówił na dom jego: pocznę i wykonam:
13
Prædíxi enim ei quod iudicatúrus essem domum eius in ætérnum propter iniquitátem, eo quod nóverat indígne ágere fílios suos, et non corripúerit eos. Bom mu opowiedział, żem miał sądzić dom jego na wieki, dla nieprawości, przeto, iż wiedział, że nieprzystojnie czynili synowie jego, a nie karał ich.
14
Idcírco iurávi dómui Heli quod non expiétur iníquitas domus eius víctimis et munéribus usque in ætérnum. I dla tego przysiągłem domowi Heli, że się nie oczyści nieprawość domu jego ofiarami i darami aż na wieki.
15
Dormívit autem Sámuel usque mane, aperuítque óstia domus Dómini. Et Sámuel timébat indicáre visiónem Heli. I spał Samuel aż do zarania, i otworzył drzwi domu Pańskiego. A Samuel bał się oznajmić widzenia Heli.
16
Vocávit ergo Heli Samuélem, et dixit: Sámuel fili mi? Qui respóndens, ait: Præsto sum. Wezwał tedy Heli Samuela, i rzekł: Samuelu, synu mój? Który odpowiedając rzekł: Owom ja.
17
Et interrogávit eum: Quis est sermo, quem locútus est Dóminus ad te? oro te ne celáveris me: hæc fáciat tibi Deus, et hæc addat, si abscónderis a me sermónem ex ómnibus verbis, quæ dicta sunt tibi. I zapytał go: Co jest za mowa, którą mówił Pan do ciebie? Proszę cię nie taj przedemną, Toć niechaj Bóg uczyni, i toć niech przyczyni, jeśli zataisz przedemną mowę ze wszystkich słów, któreć są rzeczone.
18
Indicávit ítaque ei Sámuel univérsos sermónes, et non abscóndit ab eo. Et ille respóndit: Dóminus est: quod bonum est in óculis suis fáciat. Oznajmił mu tedy Samuel wszystkie mowy, i nie zataił przed nim. A on odpowiedział: Pan ci jest: co dobre jest w oczach jego, niechaj czyni.
19
Crevit autem Sámuel, et Dóminus erat cum eo, et non cécidit ex ómnibus verbis eius in terram. Ale Samuel rósł, a Pan był z nim, i nie upadło ze wszystkich słów jego na ziemię.
20
Et cognóvit univérsus Israel, a Dan usque Bersabée, quod fidélis Sámuel prophéta esset Dómini. I poznał wszystek Izrael od Dan aż do Bersabee, że Samuel był wierny prorok Pański.
21
Et áddidit Dóminus ut apparéret in Silo, quóniam revelátus fúerat Dóminus Samuéli in Silo iuxta verbum Dómini. Et evénit sermo Samuélis univérso Israéli. I przydał Pan, że się ukazał w Silo, bo się był objawił Pan Samuelowi w Silo według słowa Pańskiego. I ziściła się mowa Samuelowa wszemu Izraelowi.
4
1
Et factum est in diébus illis, convenérunt Philísthiim in pugnam: et egréssus est Israel óbviam Philísthiim in prœ́lium, et castrametátus est iuxta Lápidem adiutórii. Porro Philísthiim venérunt in Aphec, I stało się w one dni, zebrali się Philistynowie na wojnę: i wyszedł Izrael przeciwko Philistynom ku bitwie, i położył się obozem u Kamienia pomocy. A Philistynowie przyciągnęli do Aphek.
2
et instruxérunt áciem contra Israel. Inito autem certámine, terga vertit Israel Philisthǽis: et cæsa sunt in illo certámine passim per agros, quasi quátuor míllia virórum. I zszykowali wojsko przeciw Izraelowi. A potkawszy się tył podał Izrael Philistynowi, i pobito w onem potkaniu wszędzie po polach, jako cztery tysiące mężów.
3
Et revérsus est pópulus ad castra: dixerúntque maióres natu de Israel: Quare percússit nos Dóminus hódie coram Philísthiim? afferámus ad nos de Silo arcam fœ́deris Dómini, et véniat in médium nostri, ut salvet nos de manu inimicórum nostrórum. I wrócił się lud do obozu: i rzekli starszy z Izrael: Przecz nas dziś Pan poraził przed Philistyny? Przynieśmy do siebie z Silo skrzynię przymierza Pańskiego, a niech przyjdzie między nas, że nas wybawi z ręki nieprzyjaciół naszych.
4
Misit ergo pópulus in Silo, et tulérunt inde arcam fœ́deris Dómini exercítuum sedéntis super chérubim: erántque duo fílii Heli cum arca fœ́deris Dei, Ophni et Phínees. Posłał tedy lud do Silo, i wzięli ztamtąd skrzynię przymierza Pana zastępów, siedzącego na Cherubiniech: a byli dwa synowie Heli z skrzynią przymierza Bożego, Ophni i Phinees.
5
Cumque venísset arca fœ́deris Dómini in castra, vociferátus est omnis Israel clamóre grandi, et persónuit terra. A gdy przyszła skrzynia przymierza Pańskiego do obozu, krzyczał wszystek Izrael głosem wielkim, i rozlegało się po ziemi.
6
Et audiérunt Philísthiim vocem clamóris, dixerúntque: Quænam est hæc vox clamóris magni in castris Hebræórum? Et cognovérunt quod arca Dómini venísset in castra. I usłyszeli Philistynowie głos wołania, i rzekli: Co to za głos krzyku wielkiego w obozie Hebrejskim? i dowiedzieli się, że skrzynia Pańska przyszła do obozu.
7
Timuerúntque Philísthiim, dicéntes: Venit Deus in castra. Et ingemuérunt, dicéntes: I zlękli się Philistynowie, rzekąc: Przyszedł Bóg do obozu. I wzdychali, mówiąc:
8
Væ nobis: non enim fuit tanta exsultátio heri et nudiustértius: væ nobis. Quis nos salvábit de manu deórum sublímium istórum? hi sunt dii, qui percussérunt Ægýptum omni plaga in desérto. Biadasz nam: bo nie była taka radość wczora i dziś trzeci dzień. Biada nam. Kto nas wybawi z ręki tych bogów wysokich? Ci są bogowie, którzy porazili Egipt wszelką plagą, na puszczy.
9
Confortámini, et estóte viri, Philísthiim: ne serviátis Hebrǽis, sicut et illi serviérunt vobis: confortámini, et belláte. Umacniajcie się, a bądźcie mężami Philistynowie: abyście nie służyli Hebrejczykom, jako i oni wam służyli: Umacniajcie się, a bijcie się.
10
Pugnavérunt ergo Philísthiim, et cæsus est Israel, et fugit unusquísque in tabernáculum suum: et facta est plaga magna nimis, et cecidérunt de Israel trigínta míllia péditum. Zwiedli tedy bitwę Philistynowie, i porażon Izrael i uciekł każdy do namiotu swego: i była porażka barzo wielka, i poległo z Izraela trzydzieści tysięcy pieszych.
11
Et arca Dei capta est: duo quoque fílii Heli mórtui sunt, Ophni et Phínees. I skrzynię Bożą wzięto: i dwa synowie Heli umarli, Ophni i Phinees.
12
Currens autem vir de Béniamin ex ácie, venit in Silo in die illa, scissa veste, et conspérsus púlvere caput. A bieżąc mąż z Beniamin z wojska, przyszedł do Silo w on dzień, rozdarszy szatę, a prochem głowę posypawszy.
13
Cumque ille venísset, Heli sedébat super sellam contra viam spectans. Erat enim cor eius pavens pro arca Dei. Vir autem ille postquam ingréssus est, nuntiávit urbi: et ululávit omnis cívitas. A gdy on przyszedł, Heli siedział na stołku, patrząc ku drodze. Bo się serce jego lękało o skrzynię Bożą. A on mąż, skoro wszedł, powiedział miastu: i płakało wszystko miasto.
14
Et audívit Heli sónitum clamóris, dixítque: Quis est hic sónitus tumúltus huius? At ille festinávit, et venit, et nuntiávit Heli. I usłyszał Heli głos wołania, i rzekł: Co to za głos tej trwogi? A on pospieszył się i przyszedł, i oznajmił Heli.
15
Heli autem erat nonagínta et octo annórum, et óculi eius caligáverant, et vidére non póterat. Lecz Heli już miał dziewięćdziesiąt i ośm lat, i oczy jego zaćmiły się były, i nie mógł dojrzeć.
16
Et dixit ad Heli: Ego sum qui veni de prœ́lio, et ego qui de ácie fugi hódie. Cui ille ait: Quid actum est fili mi? I rzekł do Heli: Jam jest, którym przyszedł z bitwy, i jam, którym dziś uciekł z wojska. Któremu on rzekł: Cóż się stało synu mój?
17
Respóndens autem ille, qui nuntiábat, Fugit, inquit, Israel coram Philísthiim, et ruína magna facta est in pópulo: ínsuper et duo fílii tui mórtui sunt, Ophni et Phínees, et arca Dei capta est. Odpowiadając on który oznajmiał: Uciekł, pry, Izrael przed Philistynmi, i stał się wielki upadek w ludu, nadto i dwa synowie twoi umarli, Ophni i Phinees, i skrzynia Boża wzięta jest.
18
Cumque ille nominásset arcam Dei, cécidit de sella retrórsum iuxta óstium, et fractis cervícibus mórtuus est. Senex enim erat vir et grandǽvus: et ipse iudicávit Israel quadragínta annis. A gdy on pomienił skrzynię Bożą, spadł z stołka nazad u drzwi, i złamawszy szyję umarł. Bo był człowiek stary i letni: a on sądził Izraela czterdzieści lat.
19
Nurus autem eius, uxor Phínees, prægnans erat, vicináque pártui: et audíto núntio quod capta esset arca Dei, et mórtuus esset socer suus, et vir suus, incurvávit se et péperit: irrúerant enim in eam dolóres súbiti. A niewiastka jego, żona Phineesa była brzemienną i blizka porodzenia: i usłyszawszy nowinę, że wzięta skrzynia Boża, a iż umarł świekier jej, i mąż jej, nachyliła się i porodziła: bo przypadły na nię bóle nagłe.
20
In ipso autem moménto mortis eius, dixérunt ei quæ stabant circa eam: Ne tímeas, quia fílium peperísti. Quæ non respóndit eis, neque animadvértit. A w samym momencie śmierci jej, rzekły, które stały około niej: Nie bój się, boś urodziła syna. Która nie odpowiedziała im, ani obaczyła.
21
Et vocávit púerum Ichabod, dicens: Transláta est glória de Israel, quia capta est arca Dei, et pro sócero suo et pro viro suo: I nazwała dziecię Jehabod, mówiąc: Odjęta jest chwała od Izraela, bo wzięta jest skrzynia Boża, i dla świekra swego, i dla męża swego:
22
et ait: Transláta est glória ab Israel, eo quod capta esset arca Dei. I rzekła: Odjęta jest chwała od Izraela, dla tego że wzięta jest skrzynia Boża.
5
1
Philísthiim autem tulérunt arcam Dei, et asportavérunt eam a Lápide adiutórii in Azótum. Lecz Philistynowie wzięli skrzynię Bożą, i zanieśli ją od kamienia pomocy do Azotu.
2
Tulerúntque Philísthiim arcam Dei, et intulérunt eam in templum Dagon, et statuérunt eam iuxta Dagon. A Philistynowie wzięli skrzynię Boża, i wnieśli ją do Zboru Dagon, i postawili ją podle Dagona.
3
Cumque surrexíssent dilúculo Azótii áltera die, ecce Dagon iacébat pronus in terra ante arcam Dómini: et tulérunt Dagon, et restituérunt eum in locum suum. A gdy na świtaniu wstali Azotczanie nazajutrz, oto Dagon leżał twarzą na ziemi przed skrzynią Pańską, i podnieśli Dagona i postawili go zaś na miejsce jego.
4
Rursúmque mane die áltera consurgéntes, invenérunt Dagon iacéntem super fáciem suam in terra coram arca Dómini: caput autem Dagon, et duæ palmæ mánuum eius abscíssæ erant super limen: I zasię rano nazajutrz wstawszy naleźli Dagona leżącego twarzą swą na ziemi przed skrzynią Pańską: a głowa Dagonowa, i obie dłoni rąk jego ucięte były na progu:
5
porro Dagon solus truncus remánserat in loco suo. Propter hanc causam non calcant sacerdótes Dagon, et omnes qui ingrediúntur templum eius, super limen Dagon in Azóto, usque in hodiérnum diem. A Dagona samego tułów został, a był na swem miejscu. Dla tej przyczyny ofiarownicy Dagon, i wszyscy, którzy wchodzą do Zboru jego, nie depcą na próg Dagon w Azocie, aż do dnia dzisiejszego.
6
Aggraváta est autem manus Dómini super Azótios, et demolítus est eos: et percússit in secretióri parte nátium Azótum, et fines eius. Et ebulliérunt villæ et agri in médio regiónis illíus, et nati sunt mures, et facta est confúsio mortis magnæ in civitáte. Lecz ręka Pańska obciążyła się nad Azotczykami i gubił je: i zaraził na tajemnem miejscu zadnice Azota i granice jego. I wykipiały wsi i pola w pośrodku onej krainy, i narodziło się myszy, i stało się wielkie zamieszanie śmierci wielkiej w mieście.
7
Vidéntes autem viri Azótii huiuscémodi plagam, dixérunt: Non máneat arca Dei Israel apud nos: quóniam dura est manus eius super nos, et super Dagon deum nostrum. A widząc mężowie Azotczykowie takową plagę, rzekli: Niech nie mieszka u nas skrzynia Boga Izraelskiego: bo twarda jest ręka jego na nas, i na Dagona Boga naszego.
8
Et mitténtes congregavérunt omnes sátrapas Philisthinórum ad se, et dixérunt: Quid faciémus de arca Dei Israel? Responderúntque Gethǽi: Circumducátur arca Dei Israel. Et circumduxérunt arcam Dei Israel. A posławszy zebrali wszystkie książęta Philistyńskie do siebie, i rzekli: Co mamy czynić z skrzynią Boga Izraelowego? I odpowiedzieli Gethejczykowie. Niech obwożą w koło skrzynię Boga Izraelskiego. I obwozili w koło skrzynię Boga Izraelskiego.
9
Illis autem circumducéntibus eam, fiébat manus Dómini per síngulas civitátes interfectiónis magnæ nimis: et percutiébat viros uniuscuiúsque urbis, a parvo usque ad maiórem, et computrescébant prominéntes extáles eórum. Inierúntque Gethǽi consílium, et fecérunt sibi sedes pellíceas. A gdy ją oni obwozili: stawała się ręka Pańska w każdem mieście porażki barzo wielkiej, i zarażała męże każdego miasta, od małego aż do więtszego, i gniły wychodzące zadnie jelita ich. I naradzili się Gethejczycy i poczynili sobie siedzenia skórzane.
10
Misérunt ergo arcam Dei in Accaron. Cumque venísset arca Dei in Accaron, exclamavérunt Accaronítæ, dicéntes: Adduxérunt ad nos arcam Dei Israel, ut interfíciat nos et pópulum nostrum. Posłali tedy skrzynię Bożą do Akkarona. A gdy przyszła skrzynia Boża do Akkaron, zawołali Akkarończycy, mówiąc: Przywieźli do nas skrzynię Boga Izraelskiego, aby nas pobiła i lud nasz.
11
Misérunt ítaque et congregavérunt omnes sátrapas Philisthinórum: qui dixérunt: Dimíttite arcam Dei Israel, et revertátur in locum suum, et non interfíciat nos cum pópulo nostro. Posłali tedy i zebrali wszystkie książęta Philistyńskie: którzy rzekli: Puśćcie skrzynię Boga Izraelowego, a niech się wróci na miejsce swoje, a niechaj nas nie zabija i z ludem naszym.
12
Fiébat enim pavor mortis in síngulis úrbibus, et gravíssima valde manus Dei: viri quoque, qui mórtui non fúerant, percutiebántur in secretióri parte nátium: et ascendébat ululátus uniuscuiúsque civitátis in cælum. Bo był strach śmierci w każdem mieście, i barzo ciężka ręka Boża, Mężowie też, którzy nie pomarli, zarażeni bywali na tajemnem miejscu zadnice: i wstępował krzyk każdego miasta do nieba.
6
1
Fuit ergo arca Dómini in regióne Philisthinórum septem ménsibus. Była tedy skrzynia Pańska w ziemi Philistyńskiej siedm miesięcy.
2
Et vocavérunt Philísthiim sacerdótes et divínos, dicéntes: Quid faciémus de arca Dómini? indicáte nobis quómodo remittámus eam in locum suum. Qui dixérunt: I przyzwali Philistynowie ofiarowników i wieszczków, mówiąc: Co uczynimy z skrzynią Pańską? Ukażcie nam jako ją odesłać mamy na miejsce jej. Którzy powiedzieli:
3
Si remíttitis arcam Dei Israel, nolíte dimíttere eam vácuam, sed quod debétis, réddite ei pro peccáto, et tunc curabímini: et sciétis quare non recédat manus eius a vobis. Jeśli odsyłacie skrzynię Boga Izraelowego, nie odsyłajciesz jej próżnej, ale coście winni, oddajcie jej za grzech, a tedy będziecie uzdrowieni: i dowiecie się przecz nie odstępuje ręka jego od was.
4
Qui dixérunt: Quid est quod pro delícto réddere debeámus ei? Responderúntque illi: Którzy rzekli: A cóż jest co jej za występek oddać mamy? I odpowiedzieli oni.
5
Iuxta númerum provinciárum Philisthinórum quinque anos áureos faciétis, et quinque mures áureos: quia plaga una fuit ómnibus vobis, et sátrapis vestris. Facietísque similitúdines anórum vestrórum, et similitúdines múrium, qui demolíti sunt terram: et dábitis Deo Israel glóriam, si forte rélevet manum suam a vobis, et a diis vestris, et a terra vestra. Według liczby powiatów Philistyńskich, pięć zadnic złotych sprawicie, i pięć myszy złotych: bo jedna plaga była na was wszystkie i na książęta wasze. I uczynicie podobieństwa zadnic waszych i podobieństwa myszy, które pokaziły ziemię waszę, i dacie Bogu Izraelowemu chwałę: aza snać odejmie rękę swoję od was, i od bogów waszych, i od ziemie waszej.
6
Quare aggravátis corda vestra, sicut aggravávit Ægýptus et Phárao cor suum? nonne postquam percússus est, tunc dimísit eos, et abiérunt? Czemu ociążacie serca wasze, jako ociążał Egipt i Pharao serce swoje? Aza nie potem jako skarany jest, dopiero wypuścił je, i wyszli
7
Nunc ergo arrípite et fácite plaustrum novum unum: et duas vaccas fœtas, quibus non est impósitum iugum, iúngite in plaustro, et reclúdite vítulos eárum domi. Teraz tedy porwijcie i uczyńcie wóz jeden nowy: a dwie krowie ocielone, na które nie kładziono jarzma, zaprzężcie do wożą, a cielęta ich pozawierajcie doma,
8
Tolletísque arcam Dómini, et ponétis in plaustro, et vasa áurea, quæ exsolvístis ei pro delícto, ponétis in capséllam ad latus eius: et dimíttite eam ut vadat. I weźmiecie skrzynię Pańską, i vstawicie na wóz, i sztuki złote, któreście mu oddali za grzech, wkładziecie w skrzynkę na boku jej: a puśćcie ją, że pójdzie.
9
Et aspiciétis: et si quidem per viam fínium suórum ascénderit contra Béthsames, ipse fecit nobis hoc malum grande: sin autem, mínime: sciémus quia nequáquam manus eius tétigit nos, sed casu áccidit. I patrzyć będziecie: a jeśli drogą granic swych pójdzie ku Bethsames: on nam to wielkie złe uczynił: lecz jeśli nie, poznamy że nie jego ręka dotknęła nas, ale się z przygody stało.
10
Fecérunt ergo illi hoc modo: et tolléntes duas vaccas, quæ lactábant vítulos, iunxérunt ad plaustrum, vitulósque eárum conclusérunt domi. Uczynili tedy tym sposobem: a wziąwszy dwie krowie, które karmiły cielęta, zaprzęgli je w vóz, a cielęta ich zamknęli doma.
11
Et posuérunt arcam Dei super plaustrum, et capséllam, quæ habébat mures áureos et similitúdines anórum. I wstawili skrzynię Bożą na wóz, i skrzynkę, która miała myszy złote, i podobieństwa zadnic.
12
Ibant autem in diréctum vaccæ per viam, quæ ducit Béthsames, et itínere uno gradiebántur, pergéntes et mugiéntes: et non declinábant neque ad dextram neque ad sinístram: sed et sátrapæ Philísthiim sequebántur usque ad términos Béthsames. Poszły tedy krowy prosto drogą, która bieży ku Bethsames, a szły jedną drogą, bieżąc a rycząc, a nie zstąpiły ani w prawo ani w lewo: lecz i książęta Philistyńskie szły za nimi aż do granic Bethsames.
13
Porro Bethsamítæ metébant tríticum in valle: et elevántes óculos suos, vidérunt arcam, et gavísi sunt cum vidíssent. A Bethsamczyxrv żeli pszenicę na dolinie: a podniósszy oczy swe ujrzeli skrzynię, i uradowali się ujrzawszy.
14
Et plaustrum venit in agrum Iósue Bethsamítæ, et stetit ibi. Erat autem ibi lapis magnus, et concidérunt ligna plaustri, vaccásque imposuérunt super ea holocáustum Dómino. A wóz przyszedł na pole Jozuego Bethsamity, i tam stanął. A kamień tam był wielki: i zrąbali drwa wozu i włożyli krowy na nie całopalenie Panu.
15
Levítæ autem deposuérunt arcam Dei, et capséllam, quæ erat iuxta eam, in qua erant vasa áurea, et posuérunt super lápidem grandem. Viri autem Bethsamítæ obtulérunt holocáusta, et immolavérunt víctimas in die illa Dómino. A Lewitowie zstawili skrzynię Bożą, i skrzynkę, która była przy niej, w której były sztuki złote, i postawili na kamieniu wielkim. A mężowie Bethsamitowie ofiarowali całopalenie, i ofiarowali ofiary Panu dnia onego.
16
Et quinque sátrapæ Philisthinórum vidérunt, et revérsi sunt in Accaron in die illa. A pięć książąt Philistyńskich patrzyli i wrócili się do Akkaron tego dnia.
17
Hi sunt autem ani áurei, quos reddidérunt Philísthiim pro delícto, Dómino: Azótus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Accaron unum: I te są zadnice złote, które oddali Philistynowie za grzech Panu: Azot jedne, Gaza jedne, Aszkalon jedne, Geth jedne, Akkaron jedne:
18
et mures áureos secúndum númerum úrbium Philísthiim, quinque provinciárum, ab urbe muráta usque ad villam, quæ erat absque muro, et usque ad Abelmágnum, super quem posuérunt arcam Dómini, quæ erat usque in illum diem in agro Iósue Bethsamítis. I myszy złote według liczby miast Philistyńskich piąci powiatów, od miasta murowanego, aż do wsi, która bez muru była, i aż do Abel wielkiego, na którym położyli skrzynię Pańską, która była aż do onego dnia na polu Jozuego Bethsamitczyka.
19
Percússit autem de viris Bethsamítibus, eo quod vidíssent arcam Dómini: et percússit de pópulo septuagínta viros, et quinquagínta míllia plebis. Luxítque pópulus, eo quod Dóminus percussísset plebem plaga magna. A pobił z mężów Bethsamitczyków, przeto że widzieli skrzynię Pańską: i pobił z ludu siedmdziesiąt mężów, i pięćdziesiąt tysięcy pospólstwa, i płakał lud dla tego, że Pan poraził pospólstwo porażką wielką.
20
Et dixérunt viri Bethsamítæ: Quis póterit stare in conspéctu Dómini Dei sancti huius? et ad quem ascéndet a nobis? I rzekli mężowie Bethsamitczyków: Któż się będzie mógł ostać przed oczyma Pana Boga świętego tego?
21
Miserúntque núntios ad habitatóres Cariathíarim, dicéntes: Reduxérunt Philísthiim arcam Dómini: descéndite, et redúcite eam ad vos. I do kogóż pójdzie od nas? i posłali posły do obywatelów Kariathyarim mówiąc: Odwiedli Philistynowie skrzynię Pańską, zstąpcie a odwieźcie ją do siebie.
7
1
Venérunt ergo viri Cariathíarim, et reduxérunt arcam Dómini, et intulérunt eam in domum Abínadab in Gábaa: Eleázarum autem fílium eius sanctificavérunt, ut custodíret arcam Dómini. Przyszli tedy mężowie Kariathyarim, i odwieźli skrzynię Pańską, i wnieśli ją do domu Abinadab w Gabaa, a Eleazara syna jego poświęcili, aby strzegł skrzynię Pańską.
2
Et factum est, ex qua die mansit arca Dómini in Cariathíarim, multiplicáti sunt dies (erat quippe iam annus vigésimus), et requiévit omnis domus Israel post Dóminum. I stało się, od którego dnia była skrzynia Pańska w Kariathyarim, minęło dni wiele bo już był rok dwudziesty i odpoczynął wszystek dom Izraelów za Panem.
3
Ait autem Sámuel ad univérsam domum Israel, dicens: Si in toto corde vestro revertímini ad Dóminum, auférte deos aliénos de médio vestri, Báalim et Astaroth: et præparáte corda vestra Dómino, et servíte ei soli, et éruet vos de manu Philísthiim. Rzekł tedy Samuel do wszystkiego domu. Izraelowego, mówiąc: Jeśli się ze wszystkiego serca waszego nawracacie do Pana: wyrzućcież bogi cudze z pośrodku was, Baalim i Astaroth: a przygotujcie serca wasze Panu, a służcie jemu samemu, a wyrwie was z ręki Philistynów.
4
Abstulérunt ergo fílii Israel Báalim et Astaroth, et serviérunt Dómino soli. Odrzucili tedy synowie Izraelowi Baalim i Astaroth, i służyli Panu samemu.
5
Dixit autem Sámuel: Congregáte univérsum Israel in Masphath, ut orem pro vobis Dóminum. I rzekł Samuel: Zgromadźcie wszystkiego Izraela do Masphath, że się będę modlił za was do Pana.
6
Et convenérunt in Masphath: hauserúntque aquam, et effudérunt in conspéctu Dómini: et ieiunavérunt in die illa, atque dixérunt ibi: Peccávimus Dómino. Iudicavítque Sámuel fílios Israel in Masphath. I zeszli się do Masphath, i czerpali wodę i wylewali przed oczyma Pańskiemi, i pościli dnia onego, i mówili tam: Zgrzeszyliśmy Panu. I sądził Samuel syny Izraelowe w Masphath.
7
Et audiérunt Philísthiim quod congregáti essent fílii Israel in Masphath, et ascendérunt sátrapæ Philisthinórum ad Israel. Quod cum audíssent fílii Israel, timuérunt a fácie Philisthinórum. I usłyszeli Philistynowie, że się zgromadzili synowie Izraelowi w Masphath, i przyjachały książęta Philistyńskie do Izraela. Co gdy usłyszeli synowie Izraelowi, zlękli się przed Philistynami.
8
Dixerúntque ad Samuélem: Ne cesses pro nobis clamáre ad Dóminum Deum nostrum, ut salvet nos de manu Philisthinórum. I rzekli do Samuela: Nie przestawaj za nami wołać do Pana Boga naszego, aby nas wybawił z ręki Philistynów.
9
Tulit autem Sámuel agnum lacténtem unum, et óbtulit illum holocáustum íntegrum Dómino: et clamávit Sámuel ad Dóminum pro Israel, et exaudívit eum Dóminus. I wziął Samuel jagnię ssące jedno, i ofiarował je całopalenie zupełne Panu: I wołał Samuel do Pana za Izraelem, i wysłuchał go Pan.
10
Factum est autem, cum Sámuel offérret holocáustum, Philísthiim iniére prœ́lium contra Israel: intónuit autem Dóminus fragóre magno in die illa super Philísthiim, et extérruit eos, et cæsi sunt a fácie Israel. I stało się, gdy Samuel ofiarował całopalenie, że Philistynowie potkali się z Izraelem: i zagrzmiał Pan grzmotem wielkim dnia onego nad Philistynami, i przestraszył je, i porażeni są od oblicza Izrael.
11
Egressíque viri Israel de Masphath, persecúti sunt Philisthǽos, et percussérunt eos usque ad locum, qui erat subter Bethchar. A wyszedszy mężowie Izraelowi z Masphath, gonili Philistyny, i bili je aż do miejsca, które było pod Bethchar.
12
Tulit autem Sámuel lápidem unum, et pósuit eum inter Masphath et inter Sen: et vocávit nomen loci illíus, Lapis adiutórii. Dixítque: Hucúsque auxiliátus est nobis Dóminus. Wziął tedy Samuel kamień jeden, i postawił ji między Masphath, a między Sen, i nazwał imię miejsca onego kamień pomocy. I rzekł: Aż póty pomagał nam Pan.
13
Et humiliáti sunt Philísthiim, nec apposuérunt ultra ut venírent in términos Israel. Facta est ítaque manus Dómini super Philisthǽos cunctis diébus Samuélis. I uniżeni są Philistynowie, ani przydali więcej, żeby przyjeżdżali na granice Izraelskie: I stała się ręka Pańska na Philistyny po wszystkie dni Samuelowe.
14
Et rédditæ sunt urbes, quas túlerant Philísthiim ab Israel, Israéli, ab Accaron usque Geth, et términos suos: liberavítque Israel de manu Philisthinórum, erátque pax inter Israel et Amorrhǽum. I przywrócone są miasta Izraelowi, które byli wzięli Philistynowie od Izraela od Akkaron, aż do Geth, i do granice ich: i wyswobodził Izrael z ręki Philistynów, i był pokój między Izraelem i Amorrejczykiem.
15
Iudicábat quoque Sámuel Israélem cunctis diébus vitæ suæ: I sądził też Samuel Izraela po wszystkie dni żywota swego:
16
et ibat per síngulos annos circúiens Bethel et Gálgala et Masphath, et iudicábat Israélem in supradíctis locis. I chodził na każdy rok, obchodząc Bethel i Galgala i Masphath, i sądził Izraela na pomienionych miejscach.
17
Revertebatúrque in Rámatha: ibi enim erat domus eius, et ibi iudicábat Israélem: ædificávit étiam ibi altáre Dómino. I wracał się do Ramatha: bo tam był dom jego, i tam sądził Izraela: zbudował też tam ołtarz Panu.
8
1
Factum est autem cum senuísset Sámuel, pósuit fílios suos iúdices Israel. I stało się, gdy się zstarzał Samuel, postanowił syny swe sędziami nad Izraelem.
2
Fuítque nomen fílii eius primogéniti Ioel: et nomen secúndi Abía, iúdicum in Bersabée. A imię syna jego pierworodnego było Joel: a imię wtórego Abia, sędziów w Bersabee.
3
Et non ambulavérunt fílii illíus in viis eius: sed declinavérunt post avarítiam, acceperúntque múnera, et pervertérunt iudícium. I nie chodzili synowie jego drogami jego: ale się udali za łakomstwem, i brali dary, i sąd wywracali.
4
Congregáti ergo univérsi maióres natu Israel, venérunt ad Samuélem in Rámatha. Przeto zebrawszy się wszyscy starszy Izraelowi, przyszli do Samuela do Ramatha.
5
Dixerúntque ei: Ecce tu senuísti, et fílii tui non ámbulant in viis tuis: constítue nobis regem, ut iúdicet nos, sicut et univérsæ habent natiónes. I rzekli mu: Otoś się ty zstarzał, a synowie twoi nie chodzą drogami twoimi: postanów nam Króla, aby nas sądził, jako i wszystkie narody mają.
6
Displícuit sermo in óculis Samuélis, eo quod dixíssent: Da nobis regem, ut iúdicet nos. Et orávit Sámuel ad Dóminum. Nie podobała się mowa w oczach Samuela, przeto że mówili: Daj nam Króla, aby nas sądził. I modlił się Samuel do Pana.
7
Dixit autem Dóminus ad Samuélem: Audi vocem pópuli in ómnibus quæ loquúntur tibi: non enim te abiecérunt, sed me, ne regnem super eos. I rzekł Pan do Samuela: Słuchaj głosu ludu we wszystkiem o coć mówią: boć nie ciebie odrzucili, ale mnie, żebych nie królował nad nimi.
8
Iuxta ómnia ópera sua, quæ fecérunt a die qua edúxi eos de Ægýpto usque ad diem hanc: sicut dereliquérunt me, et serviérunt diis aliénis, sic fáciunt étiam tibi. Według wszystkich uczynków swych, które czynili odednia, któregom je wywiódł z Egiptu, aż do dnia tego: jako mnie opuszczali, i służyli bogom cudzym, takżeć i tobie czynią.
9
Nunc ergo vocem eórum audi: verúmtamen contestáre eos, et prædic eis ius regis, qui regnatúrus est super eos. Teraz tedy słuchaj głosu ich: a wszakże oświadcz się przed nimi, a opowiedz im prawo Króla, który ma królować nad nimi.
10
Dixit ítaque Sámuel ómnia verba Dómini ad pópulum, qui petíerat a se regem. Rzekł tedy Samuel wszystkie słowa Pańskie do ludu, który był prosił Króla u niego,
11
Et ait: Hoc erit ius regis, qui imperatúrus est vobis: fílios vestros tollet, et ponet in cúrribus suis: faciétque sibi équites et præcursóres quadrigárum suárum, I rzekł: To będzie prawo Króla, który ma panować nad wami: Syny wasze brać będzie, i postawi je na woziech swych, i uczyni sobie jezdne, i którzy mają biegać przed poczwórnemi jego,
12
et constítuet sibi tribúnos, et centuriónes, et aratóres agrórum suórum, et messóres ségetum, et fabros armórum et cúrruum suórum. I poczyni sobie tysiączniki, i setniki, i oracze ról swoich, i żeńce zboża, i rzemieślniki zbrój i wozów swoich.
13
Fílias quoque vestras fáciet sibi unguentárias, et focárias, et paníficas. Córki też wasze uczyni sobie aptekarki, i w kucharki, i piekarki.
14
Agros quoque vestros, et víneas, et olivéta óptima tollet, et dabit servis suis. Pola też wasze i winnice i oliwnice co nalepsze weźmie, i rozda sługom swoim.
15
Sed et ségetes vestras, et vineárum réditus addecimábit, ut det eunúchis et fámulis suis. Ale i ze zboża waszego, i z dochodów winnic dziesięcinę brać będzie, aby dał rzezańcom i służebnikom swoim:
16
Servos étiam vestros, et ancíllas, et iúvenes óptimos, et ásinos áuferet, et ponet in ópere suo. Sługi takież wasze i służebnice, i młodzieńca co lepsze, i osły brać będzie, i obróci na robotę swoję.
17
Greges quoque vestros addecimábit, vosque éritis ei servi. Z trzód też waszych będzie brał dziesięcinę, a wy będziecie mu niewolnikami.
18
Et clamábitis in die illa a fácie regis vestri, quem elegístis vobis: et non exáudiet vos Dóminus in die illa, quia petístis vobis regem. I będziecie wołać w on dzień przed obliczem Króla waszego, któregoście sobie obrali: a nie wysłucha was Pan dnia onego, żeście sobie prosili Króla.
19
Nóluit autem pópulus audíre vocem Samuélis, sed dixérunt: Nequáquam: rex enim erit super nos, A nie chciał lud usłuchać głosu Samuelowego, ale rzekli: Inaczej nic: Król bowiem będzie nad nami.
20
et érimus nos quoque sicut omnes gentes: et iudicábit nos rex noster, et egrediétur ante nos, et pugnábit bella nostra pro nobis. A my też będziemy jako wszystkie narody: a będzie nas król nasz sądził, i będzie wychodził przed nami, i będzie wiódł wojny nasze za nas.
21
Et audívit Sámuel ómnia verba pópuli, et locútus est ea in áuribus Dómini. I słuchał Samuel wszystkich słów ludu, i mówił je w uszach Pańskich.
22
Dixit autem Dóminus ad Samuélem: Audi vocem eórum, et constítue super eos regem. Et ait Sámuel ad viros Israel: Vadat unusquísque in civitátem suam. I rzekł Pan do Samuela: Słuchaj głosu ich, a postanów nad nimi Króla. I rzekł Samuel do mężów Izraelskich: Niech idzie każdy do miasta swego.
9
1
Et erat vir de Béniamin nómine Cis, fílius Abiel, fílii Seror, fílii Béchorath, fílii Aphia, fílii viri Iémini, fortis róbore. I był mąż z pokolenia Beniaminowego imieniem Cis syn Abiel, syna Seror, syna Bechorath, syna Aphia, syna męża Jemin, siłą duży.
2
Et erat ei fílius vocábulo Saul, eléctus et bonus: et non erat vir de fíliis Israel mélior illo: ab húmero et sursum eminébat super omnem pópulum. A miał syna imieniem Saula, wybornego i dobrego: i nie było męża z synów Izraelowych lepszego nadeń, od ramienia i wyżej był wyższy niż wszystek lud.
3
Períerant autem ásinæ Cis patris Saul: et dixit Cis ad Saul fílium suum: Tolle tecum unum de púeris, et consúrgens vade, et quære ásinas. Qui cum transíssent per montem Ephraim, I zginęły były oślice Cis ojca Saul: i rzekł Cis do Saula syna swego: Weźmi z sobą jednego z służebników, a wstawszy idź i szukaj oślic. Którzy gdy przeszli przez górę Ephraim,
4
et per terram Sálisa, et non inveníssent, transiérunt étiam per terram Salim, et non erant: sed et per terram Iémini, et mínime reperérunt. I przez ziemię Salisa, a nie naleźli, przeszli też przez ziemię Salim, a nie było ich: alić i przez ziemię Jeminego, i nie naleźli.
5
Cum autem veníssent in terram Suph, dixit Saul ad púerum, qui erat cum eo: Veni et revertámur, ne forte dimíserit pater meus ásinas, et sollícitus sit pro nobis. A gdy przyszli do ziemię Suph, rzekł Saul do sługi, który był z nim: Pódź a wróćmy się, by snadź ociec mój nie zaniechał oślic, a o nas się nie frasował.
6
Qui ait ei: Ecce vir Dei est in civitáte hac, vir nóbilis: omne, quod lóquitur, sine ambiguitáte venit. Nunc ergo eámus illuc, si forte índicet nobis de via nostra, propter quam vénimus. Który mu rzekł: Oto jest mąż Boży, w tem mieście, człowiek zacny: wszystko co on mówi, bez wątpliwości się stawa. Teraz tedy pódźmy tam, owa nam powie o drodze naszej, dla którejeśmy przyszli.
7
Dixítque Saul ad púerum suum: Ecce íbimus: quid ferémus ad virum Dei? panis defécit in sitárciis nostris, et spórtulam non habémus ut demus hómini Dei, nec quidquam áliud. I rzekł Saul do sługi swego: Oto pójdziemy: Cóż poniesiemy do męża Bożego? Chleba nie stało w taistrach naszych: a podarku nie mamy, którybyśmy dali człowiekowi Bożemu, ani czego inszego.
8
Rursum puer respóndit Sauli, et ait: Ecce invénta est in manu mea quarta pars statéris argénti: demus hómini Dei, ut índicet nobis viam nostram. Sługa zaś odpowiedział Saulowi, i rzekł: Oto się nalazła w ręce mojej czwarta część sykla srebrnego, dajmy człowiekowi Bożemu, aby nam oznajmił drogę naszę.
9
(Olim in Israel sic loquebátur unusquísque vadens consúlere Deum: Veníte, et eámus ad Vidéntem. Qui enim prophéta dícitur hódie, vocabátur olim Videns.) Przedtem w Izraelu tak mawiał każdy, który szedł radzić się Boga: Przydźcie, a pójdziem do Widzącego. Którego bowiem dziś prorokiem zowią, przedtem zwano Widzącym.
10
Et dixit Saul ad púerum suum: Optimus sermo tuus. Veni, eámus. Et iérunt in civitátem, in qua erat vir Dei. I rzekł Saul do sługi swego: Barzo dobra mowa twoja, pódź, idźwa. I poszli do miasta, w którem był mąż Boży.
11
Cumque ascénderent clivum civitátis, invenérunt puéllas egrediéntes ad hauriéndam aquam, et dixérunt eis: Num hic est Videns? A gdy wstępowali na górę miasta, naleźli dziewki wychodzące na czerpanie wody, i rzekli im: A jest tu Widzący?
12
Quæ respondéntes, dixérunt illis: Hic est: ecce ante te, festína nunc: hódie enim venit in civitátem, quia sacrifícium est hódie pópuli in excélso. Które odpowiadając rzekły im: Tu jest: oto przed tobą, spiesz się teraz: bo dziś przyszedł do miasta, dziś bowiem jest ofiara ludu na wyżynie.
13
Ingrediéntes urbem, statim inveniétis eum ántequam ascéndat excélsum ad vescéndum, neque enim comesúrus est pópulus donec ille véniat: quia ipse benedícit hóstiæ, et deínceps cómedunt qui vocáti sunt. Nunc ergo conscéndite, quia hódie reperiétis eum. Wszedszy do miasta, wnet go zastaniecie pierwej niż pójdzie jeść na wyżynę: lud bowiem jeść nie będzie aż on przydzie: ponieważ on błogosławi ofierze, a zatem jedzą ci, którzy są wezwani. A tak teraz wstąpcie, bo go dziś najdziecie.
14
Et ascendérunt in civitátem. Cumque illi ambulárent in médio urbis, appáruit Sámuel egrédiens óbviam eis, ut ascénderet in excélsum. I wstąpili do miasta. A gdy oni chodzili w pośrodku miasta, ukazał się Samuel, wychodząc przeciwko im, aby wstąpił na wyżynę.
15
Dóminus autem reveláverat aurículam Samuélis ante unam diem quam veníret Saul, dicens: A Pan objawił był ucho Samuelowe dzień przedtem, niżli Saul przyszedł, rzekąc:
16
Hac ipsa hora, quæ nunc est, cras mittam virum ad te de terra Béniamin, et unges eum ducem super pópulum meum Israel: et salvábit pópulum meum de manu Philisthinórum, quia respéxi pópulum meum: venit enim clamor eórum ad me. O tejże godzinie, o której teraz jest, jutro poślę do ciebie męża z ziemie Beniamin, i pomażesz go za wodza nad ludem moim Izraelskim: i wybawi lud mój z ręki Philistynów, bom wejrzał na lud mój: przyszło bowiem wołanie ich do mnie.
17
Cumque aspexísset Sámuel Saulem, Dóminus dixit ei: Ecce vir, quem díxeram tibi: iste dominábitur pópulo meo. A gdy Samuel wejrzał na Saula, rzekł mu Pan: Oto mąż o którymemci powiedał, ten będzie panował nad ludem moim.
18
Accéssit autem Saul ad Samuélem in médio portæ, et ait: Indica, oro, mihi, ubi est domus Vidéntis. I przystąpił Saul do Samuela w pośrodku bramy, i rzekł: Ukaż mi, proszę, gdzie jest dom Widzącego.
19
Et respóndit Sámuel Sauli, dicens: Ego sum Videns: ascénde ante me in excélsum, ut comedátis mecum hódie, et dimíttam te mane: et ómnia, quæ sunt in corde tuo indicábo tibi. I odpowiedział Samuel Saulowi, mówiąc: Jam jest widzący, idź przedemną na wyżynę, abyście jedli zemną dzisia, a rano cię odprawię: i wszystko co jest w sercu twojem, oznajmię tobie.
20
Et de ásinis, quas nudiustértius perdidísti, ne sollícitus sis, quia invéntæ sunt. Et cuius erunt óptima quæque Israel? nonne tibi et omni dómui patris tui? A o oślice, któreś dziś trzeci dzień stracił, nie frasuj się, bo się nalazły. A czyjeż będą co nalepsze rzeczy Izraelowe? Izali nie twoje, i wszystkiego domu ojca twego?
21
Respóndens autem Saul, ait: Numquid non fílius Iémini ego sum de mínima tribu Israel, et cognátio mea novíssima inter omnes famílias de tribu Béniamin? quare ergo locútus es mihi sermónem istum? A odpowiadając Saul rzekł: Azam ja nie jest syn Jemini, z namniejszego pokolenia Izraelowego, a ród mój napodlejszy między wszystkimi domy pokolenia Beniamin? Przeczże tedy rzekłeś mi tę mowę?
22
Assúmens ítaque Sámuel Saulem, et púerum eius, introdúxit eos in triclínium, et dedit eis locum in cápite eórum, qui fúerant invitáti: erant enim quasi trigínta viri. Wziąwszy tedy Samuel Saula i sługę jego, wwiódł je na salę, i dał im miejsce na przodku tych, którzy byli wezwani: bo ich było o trzydzieści mężów.
23
Dixítque Sámuel coco: Da partem, quam dedi tibi, et præcépi ut repóneres seórsum apud te. I rzekł Samuel kucharzowi: Daj sztukę, którąmci dał i rozkazał, żebyś odłożył osobno u siebie.
24
Levávit autem cocus armum, et pósuit ante Saul. Dixítque Sámuel: Ecce quod remánsit: pone ante te, et cómede, quia de indústria servátum est tibi quando pópulum vocávi. Et comédit Saul cum Samuéle in die illa. l podniósł kucharz łopatkę i położył przed Saulem. I rzekł Samuel: Oto co zostało, weźmi przed się, a jedz: bo umyślnie dla ciebie schowano, kiedym wezwał ludu. I jadł Saul z Samuelem dnia onego.
25
Et descendérunt de excélso in óppidum, et locútus est cum Saule in solário: stravítque Saul in solário, et dormívit. I zeszli z wyżyny do miasta, i mówił z Saulem na sali: i posłał Saulowi na sali, i spał.
26
Cumque mane surrexíssent, et iam elucésceret, vocávit Sámuel Saulem in solário, dicens: Surge, et dimíttam te. Et surréxit Saul: egressíque sunt ambo, ipse vidélicet, et Sámuel. A gdy rano wstali, i już dniało, wezwał Samuel Saula na sali, mówiąc: Wstań, i odprawię cię, i wstał Saul: i wyszli oba, to jest, on i Samuel.
27
Cumque descénderent in extréma parte civitátis, Sámuel dixit ad Saul: Dic púero ut antecédat nos, et tránseat: tu autem subsíste paulísper, ut índicem tibi verbum Dómini. A gdy schodzili na końcu miasta, Samuel rzekł do Saula: Rzecz słudze, że pójdzie przed nami, i minie: a ty pozostań trochę, żeć opowiem słowo Pańskie.
10
1
Tulit autem Sámuel lentículam ólei, et effúdit super caput eius: et deosculátus est eum, et ait: Ecce unxit te Dóminus super hereditátem suam in príncipem, et liberábis pópulum suum de mánibus inimicórum eius, qui in circúitu eius sunt. Et hoc tibi signum, quia unxit te Deus in príncipem. I wziął Samuel bańkę oliwy, i wylał na głowę jego, i pocałował go, i rzekł: Oto cię Pan pomazał za książę nad dziedzictwem jego, i wyzwolisz lud jego z rąk nieprzyjaciół jego, którzy są około niego. A ten ci znak, że cię Bóg za książę pomazał.
2
Cum abíeris hódie a me, invénies duos viros iuxta sepúlcrum Rachel in fínibus Béniamin, in merídie: dicéntque tibi: Invéntæ sunt ásinæ, ad quas íeras perquiréndas: et intermíssis pater tuus ásinis, sollícitus est pro vobis, et dicit: Quid fáciam de fílio meo? Gdy odejdziesz dzisia odemnie, najdziesz dwu mężów u grobu Rachel, na granicy Benjamin w Południe, i rzeką tobie: Nalazły się oślice, którycheś chodził szukać: a ociec twój zaniechawszy oślic, troszcze się o was, i mówi: Cóż uczynię z strony syna mego?
3
Cumque abíeris inde, et ultra transíeris, et véneris ad quercum Thabor, invénient te ibi tres viri ascendéntes ad Deum in Bethel, unus portans tres hædos, et álius tres tortas panis, et álius portans lagénam vini. A gdy ztąmtąd odejdziesz, i dalej zajdziesz, i przyjdziesz do dębu Thabor, potkają cię tam trzej mężowie idący do Boga do Bethel, jeden niosąc troje koźląt, a drugi trzy bochny chleba, a inny niosąc flaszę wina.
4
Cumque te salutáverint, dabunt tibi duos panes, et accípies de manu eórum. A gdy cię pozdrowią, daclząć dwoje chleba, i weźmiesz z ręki ich.
5
Post hæc vénies in collem Dei, ubi est státio Philisthinórum: et cum ingréssus fúeris ibi urbem, óbvium habébis gregem prophetárum descendéntium de excélso, et ante eos psaltérium, et týmpanum, et tíbiam, et cítharam, ipsósque prophetántes. Potem przyjdziesz na pagórek Boży, kędy jest stanowisko Philistyńskie: a gdy tam wnidziesz do miasta, potkasz gromadę proroków zstępujących z wyżyny, a przed nimi arfa, i bęben, i piszczałka, i lutnia, a oni prorokują.
6
Et insíliet in te Spíritus Dómini, et prophetábis cum eis, et mutáberis in virum álium. I przypadnie na cię Duch Pański, i będziesz prorokował z nimi, i odmienisz się w męża innego.
7
Quando ergo evénerint signa hæc ómnia tibi, fac quæcúmque invénerit manus tua, quia Dóminus tecum est. A tak, gdyć się ziszczą te wszystkie znaki: czyń cokolwiek znajdzie ręka twoja: bo Pan jest z tobą.
8
Et descéndes ante me in Gálgala (ego quippe descéndam ad te), ut ófferas oblatiónem, et ímmoles víctimas pacíficas: septem diébus exspectábis, donec véniam ad te, et osténdam tibi quid fácias. I znidziesz przedemną do Galgalu, (bo ja znidę do ciebie), abyś ofiarował obiatę, i ofiary zapokojne: siedm dni poczekasz aż przyjdę do ciebie, i ukażęć co masz czynić.
9
Itaque cum avertísset húmerum suum ut abíret a Samuéle, immutávit ei Deus cor áliud, et venérunt ómnia signa hæc in die illa. A tak, gdy odwrócił ramię swe, aby odszedł od Samuela, odmienił mu Bóg serce insze, i spełniły się wszystkie znaki dnia onego.
10
Venerúntque ad prædíctum collem, et ecce cúneus prophetárum óbvius ei: et insíluit super eum Spíritus Dómini, et prophetávit in médio eórum. I przyszli na pagórek przerzeczony, alić oto gromada proroków przeciwko niemu: i przypadł nań Duch Pański, i prorokował między nimi.
11
Vidéntes autem omnes qui nóverant eum heri et nudiustértius, quod esset cum prophétis, et prophetáret, dixérunt ad ínvicem: Quænam res áccidit fílio Cis? num et Saul inter prophétas? A widząc wszyscy, którzy go znali, wczora i dziś trzeci dzień, że był między prorokami i prorokował, rzekli jeden do drugiego: Cóż się to stało synowi Cis? Azaż i Saul między prorokami?
12
Respondítque álius ad álterum, dicens: Et quis pater eórum? Proptérea versum est in provérbium: Num et Saul inter prophétas? I odpowiedział jeden drugiemu, rzekąc: A kto jest ociec ich? I ztądże weszło w przypowieść: Azaż i Saul między proroki?
13
Cessávit autem prophetáre, et venit ad excélsum. I przestał prorokować, i przyszedł na wyżynę.
14
Dixítque pátruus Saul ad eum, et ad púerum eius: Quo abístis? Qui respondérunt: Quǽrere ásinas: quas cum non reperissémus, vénimus ad Samuélem. I rzekł stryj Saulów do niego, i do sługi jego Gdzieście chodzili? Oni odpowiedzieli: Szukać oślic których gdyśmy nie naleźli, przyszliśmy do Samuela:
15
Et dixit ei pátruus suus: Indica mihi quid díxerit tibi Sámuel. I rzekł mu stryj jego: Powiedz mi coć mówił Samuel.
16
Et ait Saul ad pátruum suum: Indicávit nobis quia invéntæ essent ásinæ. De sermóne autem regni non indicávit ei quem locútus fúerat ei Sámuel. A Saul rzekł do stryja swego: Powiedział nam, że się nalazły oślice. Lecz o mowie królestwa nie powiedział mu, którą mu Samuel mówił.
17
Et convocávit Sámuel pópulum ad Dóminum in Maspha: Potem zezwał Samuel lud do Pana w Maspha:
18
et ait ad fílios Israel: Hæc dicit Dóminus Deus Israel: Ego edúxi Israel de Ægýpto, et érui vos de manu Ægyptiórum, et de manu ómnium regum qui affligébant vos. I rzekł do synów Izraelowych: To mówi Pan Bóg Izraelów: Jam wywiódł Izraela z Egiptu, i wyrwałem was z ręki Egiptyanów, i z ręki wszystkich królów, którzy was trapili.
19
Vos autem hódie proiecístis Deum vestrum, qui solus salvávit vos de univérsis malis et tribulatiónibus vestris: et dixístis: Nequáquam: sed regem constítue super nos. Nunc ergo state coram Dómino per tribus vestras, et per famílias. A wyście dziś porzucili Boga waszego, który sam Wybawił was ze wszego złego, i z ucisków waszych: i rzekliście: Inaczej nic, ale króla postanów nad nami. Teraz tedy stańcie przed Panem według pokoleni waszych, i wedle domów.
20
Et applícuit Sámuel omnes tribus Israel, et cécidit sors tribus Béniamin. I przywiódł Samuel wszystkie pokolenia Izrael, i padł los pokolenia Beniamin.
21
Et applícuit tribum Béniamin et cognatiónes eius, et cécidit cognátio Metri: et pervénit usque ad Saul fílium Cis. Quæsiérunt ergo eum, et non est invéntus. I przywiódł pokolenie Beniamin, i rody jego, i padł ród Mętnego, i przyszedł aż do Saula syna Cis: szukali go tedy, i nie naleziono go.
22
Et consuluérunt post hæc Dóminum utrúmnam ventúrus esset illuc. Respondítque Dóminus: Ecce abscónditus est domi. I radzili się potem Pana jeśli miał tam przyjść. A Pan odpowiedział: Oto się skrył doma.
23
Cucurrérunt ítaque et tulérunt eum inde: stetítque in médio pópuli, et áltior fuit univérso pópulo ab húmero et sursum. Bieżeli tedy i wzięli go ztamtąd: i stanął w pośrodku ludu, i był wyższy nad wszystek lud od ramion i wyżej.
24
Et ait Sámuel ad omnem pópulum: Certe vidétis quem elégit Dóminus, quóniam non sit símilis illi in omni pópulo. Et clamávit omnis pópulus, et ait: Vivat rex. I rzekł Samuel do wszystkiego ludu: Zaiste widzicie kogo Pan obrał, że mu nie masz podobnego między wszystkim ludem. I zawołał wszystek lud, i rzekł, niech żywie król.
25
Locútus est autem Sámuel ad pópulum legem regni, et scripsit in libro, et repósuit coram Dómino: et dimísit Sámuel omnem pópulum, síngulos in domum suam. I opowiedział Samuel przed ludem prawo królewskie, i spisał na księgach, i położył przed Panem. I rozpuścił Samuel wszystek lud każdego do domu jego.
26
Sed et Saul ábiit in domum suam in Gábaa: et ábiit cum eo pars exércitus, quorum tetígerat Deus corda. Lecz i Saul odszedł do domu swego do Gabaa: i szła z nim część wojska, których Bóg ruszył serca.
27
Fílii vero Bélial dixérunt: Num salváre nos póterit iste? Et despexérunt eum, et non attulérunt ei múnera: ille vero dissimulábat se audíre. Ale synowie Belial mówili: Izali nas ten wybawić może? i wzgardzili im, a nie przynieśli mu darów: ale on czynił jakoby nie słyszał.
11
1
Et factum est quasi post mensem, ascéndit Naas Ammonítes, et pugnáre cœpit advérsum Iabes Gálaad. Dixerúntque omnes viri Iabes ad Naas: Habéto nos fœderátos, et serviémus tibi. I stało się jakoby po Miesiącu, przyciągnął Naas Amonitczyk, i począł walczyć przeciw Jabes Galaad. I rzekli wszyscy mężowie Jabes do Naas: Miej nas z sobą w przymierzu, a będziemyć służyć.
2
Et respóndit ad eos Naas Ammonítes: In hoc fériam vobíscum fœdus, ut éruam ómnium vestrum óculos dextros, ponámque vos oppróbrium in univérso Israel. Odpowiedział im Naas Amonitczyk: W tem z wami uczynię przymierze, że wyłupię wszystkim wam prawe oka, a dam was na pośmiewisko we wszystkim Izraelu.
3
Et dixérunt ad eum senióres Iabes: Concéde nobis septem dies, ut mittámus núntios ad univérsos términos Israel, et si non fúerit qui deféndat nos, egrediémur ad te. I rzekli do niego starszy Jabes: Pozwól nam siedm dni, ze wyprawiemy posty po wszystkich granicach Izraelowych: a jeśli nie będzie ktoby, nas bronił, wynijdziemy do ciebie.
4
Venérunt ergo núntii in Gábaa Saulis: et locúti sunt verba hæc, audiénte pópulo: et levávit omnis pópulus vocem suam, et flevit. Przyszli tedy posłowie do Gabaa Saulowego: i mówili te słowa gdzie lud słyszał, i podniósł wszystek lud swój głos, i płakał.
5
Et ecce Saul veniébat, sequens boves de agro, et ait: Quid habet pópulus quod plorat? Et narravérunt ei verba virórum Iabes. A oto Saul wracał się idąc za woły z pola, i rzekł: Co ma lud że płacze? I powiedzieli mu słowa mężów Jabes.
6
Et insilívit Spíritus Dómini in Saul cum audísset verba hæc, et irátus est furor eius nimis. I przypadł Duch Pański na Saula, gdy usłyszał te słowa, i rozgniewała się zapalczywość jego barzo.
7
Et assúmens utrúmque bovem, concídit in frusta, misítque in omnes términos Israel per manum nuntiórum, dicens: Quicúmque non exíerit, et secútus fúerit Saul et Sámuel, sic fiet bobus eius. Invásit ergo timor Dómini pópulum, et egréssi sunt quasi vir unus. I wziąwszy obudwu wołów zrąbał w sztuki, i rozesłał po wszystkich granicach Izraelskich przez ręce posłów mówiąc: Ktokolwiek niewynidzie i nie pójdzie za Saulem i za Samuelem, tak się stanie wołom jego. I padł strach Pański na lud, i wyszli jako mąż jeden.
8
Et recénsuit eos in Bezech: fuerúntque filiórum Israel trecénta míllia, virórum autem Iuda trigínta míllia. I policzył je w Bezek: i było synów Izraelowych trzy sta tysięcy: a mężów Juda trzydzieści tysięcy.
9
Et dixérunt núntiis, qui vénerant: Sic dicétis viris, qui sunt in Iabes Gálaad: Cras erit vobis salus, cum incalúerit sol. Venérunt ergo núntii, et annuntiavérunt viris Iabes: qui lætáti sunt. I rzekli posłom, którzy byli przyszli: Tak powiecie mężom, którzy są w Jabes Galaad: Jutro będzie wam wybawienie, gdy się zagrzeje słońce. I przyszli posłowie i oznajmili mężom Jabes: którzy się uradowali.
10
Et dixérunt: Mane exíbimus ad vos: et faciétis nobis omne quod placúerit vobis. I rzekli: Jutro wynidzicmy do was, a uczynicie nam wszystko co się wam podoba.
11
Et factum est, cum dies crástinus venísset, constítuit Saul pópulum in tres partes: et ingréssus est média castra in vigília matutína, et percússit Ammon usque dum incalésceret dies: réliqui autem dispérsi sunt, ita ut non relinqueréntur in eis duo páriter. I stało się gdy dzień jutrzejszy przyszedł, rozszykował Saul lud na trzy części: i wtargnął wpośród obozu w straż raną, i poraził Ammorrejczyki aż się dzień zagrzał: a ostatek się rozpierzchnął, tak że się nie zostało z nich dwa pospołu.
12
Et ait pópulus ad Samuélem: Quis est iste qui dixit: Saul num regnábit super nos? Date viros, et interficiémus eos. I rzekł lud do Samuela: Ktoto co mówił: Izali Saul będzie królował nad nami? Wydajcie męże i pozabijamy je.
13
Et ait Saul: Non occidétur quisquam in die hac, quia hódie fecit Dóminus salútem in Israel. I rzekł Saul: Nie będzie nikt zabit dnia tego: bo dziś Pan uczynił zbawienie w Izraelu.
14
Dixit autem Sámuel ad pópulum: Veníte, et eámus in Gálgala, et innovémus ibi regnum. I rzekł Samuel do ludu, pódźcie a idźmy do Galgala, i odnówmy tam królestwo.
15
Et perréxit omnis pópulus in Gálgala, et fecérunt ibi regem Saul coram Dómino in Gálgala, et immolavérunt ibi víctimas pacíficas coram Dómino. Et lætátus est ibi Saul, et cuncti viri Israel nimis. I poszedł wszystek lud do Galgala, i uczynili tam Saula Królem przed Panem w Galgala, i ofiarowali tam ofiary zapokojne przed Panem, I weselił się tani Saul i wszyscy mężowie Izraelscy barzo.
12
1
Dixit autem Sámuel ad univérsum Israel: Ecce audívi vocem vestram iuxta ómnia quæ locúti estis ad me, et constítui super vos regem. I rzekł Samuel do wszystkiego Izraela: Otom usłuchał głosu waszego, według wszystkiego, coście mówili do mnie, i postanowiłem nad wami Króla.
2
Et nunc rex gráditur ante vos: ego autem sénui, et incánui: porro fílii mei vobíscum sunt: ítaque conversátus coram vobis ab adolescéntia mea usque ad hanc diem, ecce præsto sum. A teraz Król chodzi przed wami: a jam się zstarzał i osiwiałem: lecz synowie moi są z wami: a tak którym obcował przed wami od młodzieństwa mego aż do dnia tego, otom tu jest.
3
Loquímini de me coram Dómino, et coram christo eius, utrum bovem cuiúsquam túlerim, aut ásinum: si quémpiam calumniátus sum, si oppréssi áliquem, si de manu cuiúsquam munus accépi: et contémnam illud hódie, restituámque vobis. Mówcie o mnie przed Panem i przed pomazańcem jego, jeślim wziął czyjego wołu abo osła: jeślim spotwarzył kogo: jeślim ucisnał kogo, jeślim z ręki czyjej wziął dar: a wzgardzę ji dziś i wrócę wam.
4
Et dixérunt: Non es calumniátus nos, neque oppressísti, neque tulísti de manu alicúius quíppiam. I rzekli: Nie potwarzałeś nas, aniś ucisnąl, aniś wziął z ręki czyjej żadnej rzeczy.
5
Dixítque ad eos: Testis est Dóminus advérsum vos, et testis christus eius in die hac, quia non invenéritis in manu mea quíppiam. Et dixérunt: Testis. I rzekł do nich: Świadek jest Pan na was, świadek pomazaniec jego dnia tego, żeście nie nie naleźli w ręce mojej. I rzekli: Świadek.
6
Et ait Sámuel ad pópulum: Dóminus, qui fecit Móysen et Aaron, et edúxit patres nostros de terra Ægýpti. I rzekł Samuel do ludu: Pan, który uczynił Mojżesza i Aarona, i wywiódł ojce nasze z ziemie Egiptskiej.
7
Nunc ergo state, ut iudício conténdam advérsum vos coram Dómino de ómnibus misericórdiis Dómini, quas fecit vobíscum, et cum pátribus vestris: Teraz tedy stójcie, że się rozpierać będę sądem przeciw wam przed Panem, o wszystkie miłosierdzia Pańskie, które uczynił z wami i z ojcy waszemi:
8
quómodo Iacob ingréssus est in Ægýptum, et clamavérunt patres vestri ad Dóminum: et misit Dóminus Móysen et Aaron, et edúxit patres vestros de Ægýpto, et collocávit eos in loco hoc. Jako Jakób wszedł do Egiptu, i wołali ojcowie waszy do Pana: i posłał Pan Mojżesza i Aarona, i wywiódł ojce wasze z Egiptu: i posadził je na tem miejscu.
9
Qui oblíti sunt Dómini Dei sui, et trádidit eos in manu Sísaræ magístri milítiæ Hasor, et in manu Philisthinórum, et in manu regis Moab: et pugnavérunt advérsum eos. Którzy zapomnieli Pana Boga swego, i dał je w rękę Sisary hetmana wojska Hasor, i w rękę Philistynów, i w rękę Króla Moab, i walczyli przeciw nim.
10
Póstea autem clamavérunt ad Dóminum, et dixérunt: Peccávimus, quia derelíquimus Dóminum, et servívimus Báalim et Astaroth: nunc ergo érue nos de manu inimicórum nostrórum, et serviémus tibi. Potem wołali do Pana, i mówili: zgrzeszyliśmy, żeśmy opuścili Pana, a służyliśmy Baalim i Astaroth: teraz tedy wyrwi^ias z ręki nieprzyjaciół naszych, a będzicmyć służyć.
11
Et misit Dóminus Ieróbaal, et Badan, et Iephte, et Sámuel, et éruit vos de manu inimicórum vestrórum per circúitum, et habitástis confidénter. I posłał Pan Jerobaala i Badana, i Jephtego, i Samuela, i wyrwał was z ręki nieprzyjaciół waszych po okolicy, i mieszkaliście przespiecznie.
12
Vidéntes autem quod Naas rex filiórum Ammon venísset advérsum vos, dixístis mihi: Nequáquam, sed rex imperábit nobis: cum Dóminus Deus vester regnáret in vobis. A ujrzawszy że Naas Król synów Ammonowych przyszedł na was, rzekliście mi: Żadnym sposobem: ale Król będzie nam rozkazował: gdyż Pan Bóg wasz królował nad wami.
13
Nunc ergo præsto est rex vester, quem elegístis et petístis: ecce dedit vobis Dóminus regem. Teraz tedy oto jest Król wasz, któregoście obrali i żądali: oto wam dal Pan Króla.
14
Si timuéritis Dóminum, et serviéritis ei, et audiéritis vocem eius, et non exasperavéritis os Dómini, éritis et vos, et rex qui ímperat vobis, sequéntes Dóminum Deum vestrum. Jeśli się będziecie bać Pana, a służyć mu, i słuchać głosu jego, a nic rozdrażnicie ust Pańskich: będziecie i wy i Król, który wam rozkazuje chodzący za Panem Bogiem waszym.
15
Si autem non audiéritis vocem Dómini, sed exasperavéritis sermónes eius, erit manus Dómini super vos, et super patres vestros. Ale jeśli nie będziecie słuchać głosu Pańskiego ale rozdrażnicie mowy jego: będzie ręka Pańska na was i na ojce wasze.
16
Sed et nunc state, et vidéte rem istam grandem, quam factúrus est Dóminus in conspéctu vestro. Ale i teraz stójcie: a obaczcie tę rzecz wielka, którą uczyni Pan przed oczyma waszemi.
17
Numquid non messis trítici est hódie? invocábo Dóminum, et dabit voces et plúvias: et sciétis, et vidébitis, quia grande malum fecéritis vobis in conspéctu Dómini, peténtes super vos regem. Azaż dziś nie pszeniczne żniwa? będę wzywał Pana, a da gromy i deszcze: a poznacie i ujrzycie, żeście bardzo źle sobie uczynili przed oczyma Pańskimi, prosząc nad sobq Króla.
18
Et clamávit Sámuel ad Dóminum, et dedit Dóminus voces et plúvias in illa die. I wołał Samuel do Pana, i dał Pan gromy i deszcze dnia onego.
19
Et tímuit omnis pópulus nimis Dóminum et Samuélem, et dixit univérsus pópulus ad Samuélem: Ora pro servis tuis ad Dóminum Deum tuum, ut non moriámur: addídimus enim univérsis peccátis nostris malum, ut peterémus nobis regem. I zlękl się barzo wszystek lud Pana i Samuela. I rzekł wszystek lud do Samuela: Módl się za sługami twemi do Pana Boga twego, żebyśmy nie pomarli, bośmy przydali do wszystkich grzechów naszych złość, żeśmy sobie prosili Króla.
20
Dixit autem Sámuel ad pópulum: Nolíte timére: vos fecístis univérsum malum hoc, verúmtamen nolíte recédere a tergo Dómini, sed servíte Dómino in omni corde vestro. I rzekł Samuel do ludu: Nie bójcie się: Wyście uczynili to wszystko złe: wszakże nie odstępujcie od tyłu Pana, a służcie Panu ze wszystkiego serca waszego.
21
Et nolíte declináre post vana, quæ non próderunt vobis, neque éruent vos, quia vana sunt. A nie udawajcie się za nikczemnościami, które wam nie pomogą, ani was wyrwą, bo nikczemne są.
22
Et non derelínquet Dóminus pópulum suum propter nomen suum magnum: quia iurávit Dóminus fácere vos sibi pópulum. A nie opuści ran ludu swego dla imienia swego wielkiego: bo przysiągł Pan uczynić was sobie ludem.
23
Absit autem a me hoc peccátum in Dóminum, ut cessem oráre pro vobis, et docébo vos viam bonam et rectam. A mnie nie daj Boże tego się grzechu dopuścić przeciw Panu, abych miał przestać modlić się za wami, i nauczę was drogi dobrej a prostej.
24
Igitur timéte Dóminum, et servíte ei in veritáte, et ex toto corde vestro: vidístis enim magnífica quæ in vobis gésserit. A tak bójcie się Pana, a służcie mu w prawdzie i ze wszystkiego serca waszego, boście widzieli wielkie rzeczy, które czynił między wami.
25
Quod si perseveravéritis in malítia, et vos et rex vester páriter períbitis. Lecz jeśli we złości trwać będziecie: i wy i Król wasz pospołu zginiecie.
13
1
Fílius uníus anni erat Saul cum regnáre cœpísset: duóbus autem annis regnávit super Israel. Syn jednego roku był Saul, gdy począł królować, a dwie lecie królował nad Izraelem.
2
Et elégit sibi Saul tria míllia de Israel: et erant cum Saul duo míllia in Machmas, et in monte Bethel: mille autem cum Iónatha in Gábaa Béniamin: porro céterum pópulum remísit unumquémque in tabernácula sua. I wybrał sobie Saul trzy tysiące z Izraela: i były przy Saulu dwa tysiąca w Machmas, i na górze Bethel, a tysiąc był z Jonathą w Gabaa Beniamin, lecz inszy lud odesłał każdego do przybytku jego.
3
Et percússit Iónathas statiónem Philisthinórum, quæ erat in Gábaa. Quod cum audíssent Philísthiim, Saul cécinit búccina in omni terra, dicens: Audiant Hebrǽi. I pobił Jonathas straż Philistyńską, która była w Gabaa. Co gdy usłyszeli Philistynowie, Saul zatrąbił w trąbę po wszystkiej ziemi, rzekąc: Niech usłyszą Hebreowie.
4
Et univérsus Israel audívit huiuscémodi famam: Percússit Saul statiónem Philisthinórum, et eréxit se Israel advérsus Philísthiim. Clamávit ergo pópulus post Saul in Gálgala. A wszystek Izrael usłyszał tę wieść, pobił Saul straż Philistyńską: i podniósł się Izrael przeciwko Philistynom. Wołał tedy lud za Saulem w Galgala.
5
Et Philísthiim congregáti sunt ad prœliándum contra Israel, trigínta míllia cúrruum, et sex míllia équitum, et réliquum vulgus, sicut aréna quæ est in líttore maris plúrima. Et ascendéntes castrametáti sunt in Machmas ad oriéntem Betháven. Philistynowie też zgromadzili się, aby walczyli na Izraela, trzydzieści tysięcy wozów, i sześć tysięcy jezdnych, a ostatek ludu pospolitego tak wiele jako piasku, który jest na brzegu morskim barzo wielki. I wyciągnąwszy położyli się obozem w Machmas na wschód Bethawen.
6
Quod cum vidíssent viri Israel se in arcto pósitos (afflíctus enim erat pópulus), abscondérunt se in spelúncis, et in ábditis, in petris quoque, et in antris, et in cistérnis. Co ujrzawszy mężowie Izraelscy, że w cieśniej byli, (bo był lud utrapiony) pokryli się w jaskiniach, i w skrytych miejscach, i w skałach też i w jamach i w studniach.
7
Hebrǽi autem transiérunt Iordánem in terram Gad et Gálaad. Cumque adhuc esset Saul in Gálgala, univérsus pópulus pertérritus est, qui sequebátur eum. A Hebreowie przeszli za Jordan do ziemie Gad i Galaad. A gdy jeszcze Saul był w Galgala, przelęki się wszystek lud, który szedł za nim.
8
Et exspectávit septem diébus iuxta plácitum Samuélis, et non venit Sámuel in Gálgala, dilapsúsque est pópulus ab eo. I czekał siedm dni według wolej Samuelowej: lecz Samuel nie przyszedł do Galgalu, i rozbieżał się lud od niego.
9
Ait ergo Saul: Afférte mihi holocáustum, et pacífica. Et óbtulit holocáustum. Rzekł tedy Saul: Przynieście mi całopalenie i zapokojne. I ofiarował całopalenie.
10
Cumque complésset ófferens holocáustum, ecce Sámuel veniébat: et egréssus est Saul óbviam ei ut salutáret eum. A gdy skończył ofiarować całopalenie, oto Samuel przychodził: i wyszedł Saul przeciwko jemu, aby go przywitał.
11
Locutúsque est ad eum Sámuel: Quid fecísti? Respóndit Saul: Quia vidi quod pópulus dilaberétur a me, et tu non véneras iuxta plácitos dies, porro Philísthiim congregáti fúerant in Machmas, I rzekł do niego Samuel: Coś uczynił? Odpowiedział Saul: Bom widział iż się lud rozchodził odemnie, a tyś nie przyszedł wedle dni namówionych. A Philistynowie zgromadzili się byli w Machmas:
12
dixi: Nunc descéndent Philísthiim ad me in Gálgala, et fáciem Dómini non placávi. Necessitáte compúlsus, óbtuli holocáustum. Rzekłem: Teraz zjadą Phillstynowie do mnie do Galgala, a nie ubłagałem oblicza Pańskiego. Potrzebą przyciśniony, ofiarowałem całopalenie.
13
Dixítque Sámuel ad Saul: Stulte egísti, nec custodísti mandáta Dómini Dei tui, quæ præcépit tibi. Quod si non fecísses, iam nunc præparásset Dóminus regnum tuum super Israel in sempitérnum: I rzekł Samuel do Saula: Głupieś uczynił, aniś strzegł przykazania Pana Boga twego, któreć przykazał. Czego, byś był nie uczynił, teraz by już był Pan nagotował królestwo twoje nad Izraelem na wieki.
14
sed nequáquam regnum tuum ultra consúrget. Quæsívit Dóminus sibi virum iuxta cor suum: et præcépit ei Dóminus ut esset dux super pópulum suum, eo quod non serváveris quæ præcépit Dóminus. Ale żadną miarą królestwo twoje więcej nie powstanie. Szukał sobie Pan męża według serca swego: i rozkazał mu Pan, aby był książęciem nad ludem jego, przeto żeś nie zachował coc Pan rozkazał.
15
Surréxit autem Sámuel, et ascéndit de Gálgalis in Gábaa Béniamin. Et réliqui pópuli ascendérunt post Saul óbviam pópulo, qui expugnábant eos veniéntes de Gálgala in Gábaa, in colle Béniamin. Et recénsuit Saul pópulum, qui invénti fúerant cum eo, quasi sexcéntos viros. I wstał Samuel, poszedł z Galgalów do Gabaa Beniamin. A inny lud poszedł za Saulem przeciwko ludu który walczył na nie idące z Galgala do Gabaa, na pagórku Beniaminowym. I policzył Saul lud, który się nalazł przy nim, około sześci set mężów,
16
Et Saul et Iónathas fílius eius, populúsque qui invéntus fúerat cum eis, erat in Gábaa Béniamin: porro Philísthiim conséderant in Machmas. A Saul i Jonathas syn jego, i lud, który się nalazl z nimi, byli w Gabaa Beniamin: a Philistynowie położyli się byli w Machmas.
17
Et egréssi sunt ad prædándum de castris Philisthinórum tres cúnei. Unus cúneus pergébat contra viam Ephra ad terram Sual: I wyszli na łupienie z obozu Philistyńskiego, trzy ufce. Jeden ufiec udał się przeciw drodze Ephra do ziemie Sual:
18
porro álius ingrediebátur per viam Béthoron: tértius autem vérterat se ad iter términi imminéntis valli Séboim contra desértum. A drugi ciągnął drogą Bethoron: a trzeci obrócił się ku drodze granice przyległej dolinie Seboim ku puszczy.
19
Porro faber ferrárius non inveniebátur in omni terra Israel: cáverant enim Philísthiim, ne forte fácerent Hebrǽi gládium aut lánceam. Ale kowal nie najdował się we wszystkiej ziemi Izraelskiej: bo opatrzyli byli Philistynowie, aby snać Hebrejczycy nie uczynili miecza abo oszczepu.
20
Descendébat ergo omnis Israel ad Philísthiim, ut exacúeret unusquísque vómerem suum, et ligónem, et secúrim, et sárculum. Przeto chodził wszystek Izrael do Philistynów, aby zaostrzał każdy lemiesz swój, i motykę, i siekierę, i rydel.
21
Retúsæ ítaque erant ácies vómerum, et ligónum, et tridéntum, et secúrium, usque ad stímulum corrigéndum. A tak zatępiały były ostrza lemieszów, i motyk, i wideł, i siekier, aż do ościenia, poprawy potrzebującego.
22
Cumque venísset dies prœ́lii, non est invéntus ensis et láncea in manu totíus pópuli, qui erat cum Saule et Iónatha, excépto Saul et Iónatha fílio eius. A gdy przyszedł dzień bitwy, nie nalazł się miecz i oszczep w ręku wszystkiego ludu, który byi z Saulem i z Jonatą, oprócz Saula i Jonathy syna jego.
23
Egréssa est autem státio Philísthiim, ut transcénderet in Machmas. Wyszła tedy straż Philistyńska, aby przeszła do Machmas.
14
1
Et áccidit quadam die ut díceret Iónathas fílius Saul ad adolescéntem armígerum suum: Veni, et transeámus ad statiónem Philisthinórum, quæ est trans locum illum. Patri autem suo hoc ipsum non indicávit. I przydało się dnia jednego, że Jonathas syn Saulów rzekł do pachołka giermka swego: Pódź, a przejdźmy do straży Philistyńskiej, która jest za onem miejscem. A ojcu swemu tego nie powiedział.
2
Porro Saul morabátur in extréma parte Gábaa sub malogranáto, quæ erat in Magron: et erat pópulus cum eo quasi sexcentórum virórum. Lecz Saul mieszkał na końcu Gabaa pod Malogranatem, który był w Magron: a by to z nim ludu około sześci set mężów.
3
Et Achías fílius Achitob fratris Ichabod fílii Phínees, qui ortus fúerat ex Heli sacerdóte Dómini in Silo, portábat ephod. Sed et pópulus ignorábat quo isset Iónathas. A Achias syn Achitoba brata Ichaboda syna Phineesa, który poszedł był z Heli kapłana Pańskiego w Silo, nosił Ephod. Ale i lud nie wiedział gdzie był poszedł Jonathas.
4
Erant autem inter ascénsus, per quos nitebátur Iónathas transíre ad statiónem Philisthinórum, eminéntes petræ ex utráque parte, et quasi in modum déntium scópuli hinc et inde prærúpti: nomen uni Boses, et nomen álteri Sene: A byli między górami, przez które usiłował Jonathas przebyć do strażej Philistyńskiej, wysokie skały z obu stron, a na sposób zębów skały, ztąd i zowąd zawiesiste, imię jednej Boses, a drugiej imię Sene,
5
unus scópulus próminens ad aquilónem ex advérso Machmas, et alter ad merídiem contra Gábaa. Skała jedna wyniosła się ku północy przeciw Machmas, a druga ku południu przeciw Gabaa.
6
Dixit autem Iónathas ad adolescéntem armígerum suum: Veni, transeámus ad statiónem incircumcisórum horum, si forte fáciat Dóminus pro nobis: quia non est Dómino diffícile salváre, vel in multis, vel in paucis. I rzekł Jonathas do młodzieńca giermka swego: Pódź, przejdziewa do strażej tych nieobrzezańców: jeśli snadź Pan będzie czynił za nami: boć nie trudno Panu wybawić abo w wielu abo w trosze.
7
Dixítque ei ármiger suus: Fac ómnia, quæ placent ánimo tuo: perge quo cupis, et ero tecum ubicúmque volúeris. I rzekł mu giermek jego: Czyń wszystko co się podoiła sercu twemu, idź kędy chcesz, aż tobą będę gdziekolwiek zachcesz.
8
Et ait Iónathas: Ecce nos transímus ad viros istos. Cumque apparuérimus eis, I rzekł Jonathas: Oto my idziemy do tych mężów. A gdy się im ukażemy,
9
si táliter locúti fúerint ad nos: Manéte donec veniámus ad vos: stemus in loco nostro, nec ascendámus ad eos. Jeśli tak rzeka do nas: poczekajcie aż przyjdziem do was: stójmy na swem miejscu, a nie chodźmy do nich.
10
Si autem díxerint: Ascéndite ad nos: ascendámus, quia trádidit eos Dóminus in mánibus nostris: hoc erit nobis signum. A jeśli rzeką: Wstąpcie do nas: wstąpmy: bo je Pan dał w ręce nasze, to nam będzie za znak.
11
Appáruit ígitur utérque statióni Philisthinórum: dixerúntque Philísthiim: En Hebrǽi egrediúntur de cavérnis, in quibus abscónditi fúerant. I ukazali się oba strażej Philistyńskiej; i rzekli Philistynowie: Ono Hebreowie wychodzą z jaskiń, w których się byli pokryli.
12
Et locúti sunt viri de statióne ad Iónatham, et ad armígerum eius, dixerúntque: Ascéndite ad nos, et ostendémus vobis rem. Et ait Iónathas ad armígerum suum: Ascendámus, séquere me: trádidit enim Dóminus eos in manus Israel. I mówili mężowie z onej straży do Jonathy, i do giermka jego, i rzekli: Wstąpcie do nas, a ukażemy wam coś. I rzekł Jonathas do giermka swego: Wstąpmy, pódź za mną: bo je Pan dał w ręce Izraelowi.
13
Ascéndit autem Iónathas mánibus et pédibus reptans, et ármiger eius post eum. Itaque álii cadébant ante Iónatham, álios ármiger eius interficiébat sequens eum. A tak wstępował Jonathas pnąc się na rękach i na nogach, i giermek jego za nim. Tedy jedni padali przed Jonathą, a drugich giermek jego zabijał idąc za nim.
14
Et facta est plaga prima, qua percússit Iónathas et ármiger eius, quasi vigínti virórum in média parte iúgeri, quam par boum in die aráre consuévit. A była pierwsza porażka, którą poraził Jonathas i giermek jego, około dwudziestu mężów na połowicy staja, które zwykło para wołów na dzień zorać.
15
Et factum est miráculum in castris per agros: sed et omnis pópulus statiónis eórum, qui íerant ad prædándum, obstúpuit, et conturbáta est terra: et áccidit quasi miráculum a Deo. I stał się dziw w obozie, po polach: ale i wszystek lud straży ich, którzy byli wyjachali dla łupu, zdumiał się, i strwożyła się ziemia, i stał się jako dziw od Boga:
16
Et respexérunt speculatóres Saul, qui erant in Gábaa Béniamin, et ecce multitúdo prostráta, et huc illúcque diffúgiens. I wyjrzeli stróżowie Saulowi, którzy byli w Gabaa Beniamin, a ono moc porażonych, i tam i sam uciekających.
17
Et ait Saul pópulo, qui erat cum eo: Requírite, et vidéte quis abíerit ex nobis. Cumque requisíssent, repértum est non adésse Iónatham, et armígerum eius. I rzekł Saul do ludu, który był z nim: Poszukajcie, a obaczcie ktoli z nas odszedł. A gdy się dowiadywali, naleziono że niemasz Jonathy i giermka jego.
18
Et ait Saul ad Achíam: Applica arcam Dei. (Erat enim ibi arca Dei in die illa cum fíliis Israel.) I rzekł Saul do Achia, przystaw skrzynię Bożą (bo tam była skrzynia Boża w on dzień z synmi Izraelowymi).
19
Cumque loquerétur Saul ad sacerdótem, tumúltus magnus exórtus est in castris Philisthinórum: crescebátque paulátim, et clárius resonábat. Et ait Saul ad sacerdótem: Cóntrahe manum tuam. A gdy Saul mówił do kapłana, trwoga wielka wszczęła się w obozie Philistyńskim: i pomału się wzmagała, i głośniej się rozlegała. I rzekł Saul do kapłana: Wściągni ręki twojej.
20
Conclamávit ergo Saul, et omnis pópulus, qui erat cum eo, et venérunt usque ad locum certáminis: et ecce versus fúerat gládius uniuscuiúsque ad próximum suum, et cædes magna nimis. Zawołał tedy Saul l wszystek lud, który był z nim, i przyszli aż na miejsce bitwy: ano każdego miecz był obrócon na towarzysza jego, a porażka barzo wielka.
21
Sed et Hebrǽi qui fúerant cum Philísthiim heri et nudiustértius, ascenderántque cum eis in castris, revérsi sunt ut essent cum Israel, qui erant cum Saul et Iónatha. Lecz i Hebreowie, którzy z Philistynami byli wczora, i dziś trzeci dzień, i przyjachali byli z nimi w obozie, wrócili się, aby byli z Izraelem, którzy byli z Saulem i z Jonathą.
22
Omnes quoque Israelítæ, qui se abscónderant in monte Ephraim, audiéntes quod fugíssent Philisthǽi, sociavérunt se cum suis in prœ́lio. Et erant cum Saul quasi decem míllia virórum. Wszyscy też Izraelczycy, którzy się byli pokryli, na górze Ephraim, usłyszawszy, że uciekali Philistynowie, złączyli się z swemi w bitwie. I było z Saulem około dziesiąci tysięcy mężów.
23
Et salvávit Dóminus in die illa Israel: pugna autem pervénit usque ad Betháven. I wybawił Pan dnia onego Izraela, a bitwa ona zaszła aż do Bethawen.
24
Et viri Israel sociáti sunt sibi in die illa: adiurávit autem Saul pópulum, dicens: Maledíctus vir, qui coméderit panem usque ad vésperam, donec ulcíscar de inimícis meis. Et non manducávit univérsus pópulus panem: A mężowie Izraelscy złączyli się z sobą dnia onego: a Saul poprzysiągł lud, mówiąc: Przeklęty mąż, któryby jadł chleb aż do wieczora, aż się pomszczę nad nieprzyjacioły memi. I nie jadł wszystek lud chleba:
25
omnéque terræ vulgus venit in saltum, in quo erat mel super fáciem agri. I wszystko pospólstwo ziemie przyszło do łasa, w którym był miód na polu.
26
Ingréssus est ítaque pópulus saltum, et appáruit fluens mel, nullúsque applícuit manum ad os suum: timébat enim pópulus iuraméntum. I wszedł lud do lasa, i ujrzał miód płynący, ale żaden nie przytkną ręki do ust swoich, bo się bał lud przysięgi.
27
Porro Iónathas non audíerat cum adiuráret pater eius pópulum: extendítque summitátem virgæ, quam habébat in manu, et intínxit in favum mellis: et convértit manum suam ad os suum, et illumináti sunt óculi eius. Ale Jonathas nie słyszał, gdy ojciec jego lud poprzysięgał: i ściągnął koniec laski, którą miał w ręce, i omoczył ji w plastrze miodu: i obrócił ręką swą do ust swoich, i oświeciły się oczy jego.
28
Respondénsque unus de pópulo, ait: Iureiurándo constrínxit pater tuus pópulum, dicens: Maledíctus vir, qui coméderit panem hódie. (Defécerat autem pópulus.) I odpowiedając jeden z ludu, rzekł: Przysięgą zawiązał lud ociec twój, mówiąc: Przeklęty mąż, któryby jadł chleb dzisia (a lud był ustał):
29
Dixítque Iónathas: Turbávit pater meus terram: vidístis ipsi quia illumináti sunt óculi mei, eo quod gustáverim páululum de melle isto: I rzekł Jonathas: Strworzył ociec mój ziemię: widzieliście sami, że się oświeciły oczy moje: dla tego żem ukusił trochę miodu tego.
30
quanto magis si comedísset pópulus de præda inimicórum suórum, quam réperit? nonne maior plaga facta fuísset in Philísthiim? Jako daleko więcej, gdyby się lud był najadł korzyści nieprzyjaciół swych, którą nalazł? azaby nie więtsza była porażka w Philistynach?
31
Percussérunt ergo in die illa Philisthǽos a Machmis usque in Aialon. Defatigátus est autem pópulus nimis: Bili tedy dnia onego Philistyny od Machmas aż do Ajalon. I spracował się lud barzo:
32
et versus ad prædam tulit oves, et boves, et vítulos, et mactavérunt in terra: comedítque pópulus cum sánguine. A obróciwszy się do łupów, pobrał owce i woły i cielce, i rzezali na ziemi i jadł lud ze krwią.
33
Nuntiavérunt autem Sauli dicéntes quod pópulus peccásset Dómino, cómedens cum sánguine. Qui ait: Prævaricáti estis: vólvite ad me iam nunc saxum grande. I powiedzieli Saulowi mówiąc: że lud zgrzeszył Panu, jedząc ze krwią. Który rzekł: Zgrzeszyliście: przytoczcie do mnie już teraz kamień wielki.
34
Et dixit Saul: Dispergímini in vulgus, et dícite eis ut addúcat ad me unusquísque bovem suum et aríetem, et occídite super istud, et vescímini, et non peccábitis Dómino comedéntes cum sánguine. Addúxit ítaque omnis pópulus unusquísque bovem in manu sua usque ad noctem: et occidérunt ibi. I rzekł Sani: Rozbieżcie się między lud, a rzeczcie im, aby przywiódł do mnie każdy wołu swego i barana zabijcie na nim, a jedzcie, a nie zgrzeszycie Panu, jedząc ze krwią. A tak przywiódł wszystek lud każdy wołu w ręce swojej aż do nocy: i zabijali tam.
35
Ædificávit autem Saul altáre Dómino, tuncque primum cœpit ædificáre altáre Dómino. I zbudował Saul ołtarz Panu; a tedy naprzód począł budować ołtarz Panu.
36
Et dixit Saul: Irruámus super Philisthǽos nocte, et vastémus eos usque dum illucéscat mane, nec relinquámus ex eis virum. Dixítque pópulus: Omne quod bonum vidétur in óculis tuis, fac. Et ait sacérdos: Accedámus huc ad Deum. I rzekł Saul: przypadnimy na Philistyny w nocy, a burzmy je aż objaśnieje zaranek, i niezostawmy z nich męża. A lud odpowiedział: Czyń wszystko co się zda być dobrze w oczach twoich. I rzekł kapłan: Przystąpmy sam do Boga.
37
Et consúluit Saul Dóminum: Num pérsequar Philísthiim? si trades eos in manus Israel? Et non respóndit ei in die illa. I radził się Saul Pana, Mamli gonić Philistyny? Daszli je w ręce Izraelowi? I nie odpowiedział mu dnia onego.
38
Dixítque Saul: Applicáte huc univérsos ángulos pópuli: et scitóte, et vidéte per quem accíderit peccátum hoc hódie. I rzekł Saul: Przywiedźcie tu wszystkie węgły ludu: a dowiadujcie się, i patrzcie przez kogo stał się grzech ten dziś.
39
Vivit Dóminus salvátor Israel, quia si per Iónatham fílium meum factum est, absque retractióne moriétur. Ad quod nullus contradíxit ei de omni pópulo. Żywie Pan zbawiciel Izraelski, iż jeśli przez Jonathę syna mego się stał, bez żadnego odmienienia umrze. Na co mu się żaden ze wszystkiego ludu nie sprzeciwił.
40
Et ait ad univérsum Israel: Separámini vos in partem unam, et ego cum Iónatha fílio meo ero in parte áltera. Respondítque pópulus ad Saul: Quod bonum vidétur in óculis tuis, fac. I rzekł do wszego Izraela: Odstąpcie wy na jednę stronę, a ja z Jonathą synem moim będę na drugiej stronie. I odpowiedziął lud Saulowi: Co jest dobrego w oczach twoich uczyń.
41
Et dixit Saul ad Dóminum Deum Israel: Dómine Deus Israel da indícium: quid est quod non respónderis servo tuo hódie? si in me, aut in Iónatha fílio meo, est iníquitas hæc, da ostensiónem: aut si hæc iníquitas est in pópulo tuo, da sanctitátem. Et deprehénsus est Iónathas et Saul, pópulus autem exívit. I rzekł Saul do Pana Boga Izraelowego: Panie Boże Izraelów daj znak: Co jest, żeś nie odpowiedział słudze twemu dzisia? Jeśli na mnie, abo na Jonacie synu moim jest ta nieprawość, daj pokazanie: abo jeśli ta nieprawość jest na ludu twoim, daj poświącenie. I nalezion jest Jonathas i Saul, a lud wyszedł.
42
Et ait Saul: Míttite sortem inter me, et inter Iónatham fílium meum. Et captus est Iónathas. I rzekł Saul: Rzućcie los między mną a między Jonathą, synem moim. I padł los na Jonathę.
43
Dixit autem Saul ad Iónatham: Indica mihi quid féceris. Et indicávit ei Iónathas, et ait: Gustans gustávi in summitáte virgæ, quæ erat in manu mea, páululum mellis, et ecce ego mórior. I rzekł Saul do Jonathy: Powiedz mi coś uczynił. I powiedział mu Jonathas: i rzekł: Kosztując skosztowałem końcem laski, która była w ręce mojej, trochę miodu, a oto ja umieram.
44
Et ait Saul: Hæc fáciat mihi Deus, et hæc addat, quia morte moriéris, Iónatha. I rzekł Saul: To mi niech uczyni Bóg, i to niech przyczyni, że śmiercią umrzesz Jonatha.
45
Dixítque pópulus ad Saul: Ergóne Iónathas moriétur, qui fecit salútem hanc magnam in Israel? hoc nefas est: vivit Dóminus, si cecíderit capíllus de cápite eius in terram, quia cum Deo operátus est hódie. Liberávit ergo pópulus Iónatham, ut non morerétur. I rzekł lud do Saula: A więc Jonathas umrze, który uczynił zbawienie to wielkie w Izraelu? To niesłuszna: żywie Pan jeśli spadnie włos z głowy jego na ziemię, bo z Bogiem czynił dzisia. Wybawił tedy lud Jonathę, że nie umarł.
46
Recessítque Saul, nec persecútus est Philísthiim: porro Philísthiim abiérunt in loca sua. I odjachał Saul, a nie gonił Philistynów: a Philistynowie też poszli na miejsca swoje.
47
Et Saul, confirmáto regno super Israel, pugnábat per circúitum advérsum omnes inimícos eius, contra Moab, et fílios Ammon, et Edom, et reges Soba, et Philisthǽos: et quocúmque se vérterat, superábat. A Saul potwierdziwszy królestwo nad Izraelem, walczył w około przeciw wszystkim nieprzyjaciołom jego, przeciw Moab, i synom Ammon, i Edom, i królem Soba, i Philistynem, a gdziesiękolwiek obrócił, wygrawał.
48
Congregatóque exércitu, percússit Amalec, et éruit Israel de manu vastatórum eius. I zebrawszy wojsko poraził Amaleka, i wyrwał Izraela z ręki pustoszących go.
49
Fuérunt autem fílii Saul, Iónathas, et Iéssui, et Melchísua: et nómina duárum filiárum eius, nomen primogénitæ Merob, et nomen minóris Michol. A synowie Saulowi byli Jonathas i Jessui, i Melchisua: a imiona dwu córek jego, imię pierworodnej Merob, a imię młodszej Michol.
50
Et nomen uxóris Saul, Achínoam fília Achímaas: et nomen príncipis milítiæ eius Abner, fílius Ner, patruélis Saul. A imię żony Saulowej Achinoam córka Achimaas: a imię hetmana wojska jego Abner, syn Ner, brat stryjeczny Saulów.
51
Porro Cis fuit pater Saul, et Ner pater Abner, fílius Abiel. A Cis był ociec Saulów, a Ner ociec Abnerów syn Abielów.
52
Erat autem bellum potens advérsum Philisthǽos ómnibus diébus Saul. Nam quemcúmque víderat Saul virum fortem, et aptum ad prœ́lium, sociábat eum sibi. A walka przeciw Philistynom była tęga po wszystkie dni Saulowe. Bo kogokolwiek ujrzał Saul męża silnego i sposobnego na wojnę, przyjmował go do siebie.
15
1
Et dixit Sámuel ad Saul: Me misit Dóminus ut úngerem te in regem super pópulum eius Israel: nunc ergo audi vocem Dómini. I rzekł Samuel do Saula: Mnie posłał Pan, abym cię pomazał na królestwo, nad ludem jego Izraelskim: a tak teraz słuchaj głosu Pańskiego:
2
Hæc dicit Dóminus exercítuum: Recénsui quæcúmque fecit Amalec Israéli: quómodo réstitit ei in via cum ascénderet de Ægýpto. To mówi Pan zastępów: Obliczyłem, cokolwiek uczynił Amalek Izraelowi, jako się mu zastawił na drodze, gdy wychodził z Egiptu.
3
Nunc ergo vade, et pércute Amalec, et demolíre univérsa eius: non parcas ei, et non concupíscas ex rebus ipsíus áliquid, sed intérfice a viro usque ad mulíerem, et párvulum atque lacténtem, bovem et ovem, camélum et ásinum. Przetoż teraz idź, a pobij Amaleka, a zburz wszystko jego: nie przepuszczaj mu, ani pożądaj niczego z rzeczy jego: ale wybij od męża aż do niewiasty, i dziecię i ssącego, wołu i owce, wielbłąda i osła.
4
Præcépit ítaque Saul pópulo, et recénsuit eos quasi agnos: ducénta míllia péditum, et decem míllia virórum Iuda. Rozkazał tedy Saul ludowi, i policzył je jako baranki: dwieście tysięcy pieszych, i dziesięć tysięcy mężów Judzkich.
5
Cumque venísset Saul usque ad civitátem Amalec, teténdit insídias in torrénte. A gdy przyciągnął Saul aż do miasta Amalek, uczynił zasadzkę przy potoku.
6
Dixítque Saul Cinǽo: Abíte, recédite, atque descéndite ab Amalec, ne forte invólvam te cum eo: tu enim fecísti misericórdiam cum ómnibus fíliis Israel, cum ascénderent de Ægýpto. Et recéssit Cinǽus de médio Amalec. I rzekł Saul: Cynaeowi: Idźcie, odstąpcie i wynidźcie od Amalek: abych snadź nie zagarnął cię z nim. Boś ty uczynił miłosierdzie ze wszystkimi syny Izraelowemi, gdy wychodzili z Egiptu. I odstąpił Cynejczyk z pośrodku Amalek.
7
Percussítque Saul Amalec ab Hevíla donec vénias ad Sur, quæ est e regióne Ægýpti. I poraził Saul Amalek od Hewila, aż przyjdziesz do Sur, który jest na przeciw Egiptowi.
8
Et apprehéndit Agag regem Amalec vivum: omne autem vulgus interfécit in ore gládii. I pojmał Agaga Króla Amalek żywego: a wszystek lud pobił paszczęką miecza.
9
Et pepércit Saul et pópulus Agag, et óptimis grégibus óvium et armentórum, et véstibus et ariétibus, et univérsis, quæ pulchra erant, nec voluérunt dispérdere ea: quidquid vero vile fuit et réprobum, hoc demolíti sunt. I przepuścił Saul i lud Agagowi, i co lepszym trzodom owiec i bydła, i szatom, i baranom, i wszystkim rzeczom co piękniejszym, ani chcieli ich wyniszczyć: a cokolwiek było podłego i nikczemnego, to pokazili.
10
Factum est autem verbum Dómini ad Sámuel, dicens: I stało się słowo Pańskie do Samuela rzekąc:
11
Pœ́nitet me quod constitúerim Saul regem: quia derelíquit me, et verba mea ópere non implévit. Contristatúsque est Sámuel, et clamávit ad Dóminum tota nocte. Żal mi, żem uczynił Saula Królem: bo mię opuścił, a słowa mego skutkiem nie wypełnił. I zafrasował się Samuel, i wołał do Pana całą noc.
12
Cumque de nocte surrexísset Sámuel ut iret ad Saul mane, nuntiátum est Samuéli, eo quod venísset Saul in Carmélum, et erexísset sibi fórnicem triumphálem, et revérsus transísset, descendissétque in Gálgala. Venit ergo Sámuel ad Saul, et Saul offerébat holocáustum Dómino de inítiis prædárum, quæ attúlerat ex Amalec. A gdy wstał w nocy Samuel, aby szedł do Saula rano: dano znać Samuelowi, że Saul przyszedł do Carmela, i postawił sobie frambogę tryumfalną, a wróciwszy się pojachał i wstąpił do Galgala. Przyszedł tedy Samuel do Saula, a Saul ofiarował całopalenie Panu z pierwocin korzyści, które był przygnał od Amaleka.
13
Et cum venísset Sámuel ad Saul, dixit ei Saul: Benedíctus tu Dómino: implévi verbum Dómini. A gdy przyszedł Samuel do Saula, rzekł do niego Saul: Błogostawionyś ty Panu, wypełniłem stówo Pańskie.
14
Dixítque Sámuel: Et quæ est hæc vox gregum, quæ résonat in áuribus meis, et armentórum, quam ego áudio? I rzekł Samuel: A cóż to za wrzask trzody, który brzmi w uszach moich, i rogatego bydła, który ja słyszę?
15
Et ait Saul: De Amalec adduxérunt ea: pepércit enim pópulus melióribus óvibus et arméntis, ut immolaréntur Dómino Deo tuo: réliqua vero occídimus. I rzekł Saul: Z Amalek przygnano je: bo lud przepuścił co lepszym owcam i bydłu, aby je ofiarowano Panu Bogu twemu, a ostatekeśmy pobili.
16
Ait autem Sámuel ad Saul: Sine me, et indicábo tibi quæ locútus sit Dóminus ad me nocte. Dixítque ei: Lóquere. I rzekł Samuel do Saula: Dopuść mi, a powiem ci co mówił Pan do mnie w nocy. I rzekł mu: Powiedz.
17
Et ait Sámuel: Nonne cum párvulus esses in óculis tuis, caput in tríbubus Israel factus es? unxítque te Dóminus in regem super Israel, I rzekł Samuel: Izali, gdyś był mały w oczach twoich, nie stałeś się głową nad pokoleńmi Izraelowemi? I pomazał cię Pan za króla nad Izraelem,
18
et misit te Dóminus in viam, et ait: Vade, et intérfice peccatóres Amalec, et pugnábis contra eos usque ad interneciónem eórum. I posłał cię Pan w drogę, i rzekł: Idź, a wybij grzeszniki Amaleka, a będziesz walczył na nie, aż je do szczętu wytracisz.
19
Quare ergo non audísti vocem Dómini: sed versus ad prædam es, et fecísti malum in óculis Dómini? Czemużeś nie słuchał głosu Pańskiego: aleś się rzucił do korzyści, i uczyniłeś złe przed oczyma Pańskiemi?
20
Et ait Saul ad Samuélem: Immo audívi vocem Dómini, et ambulávi in via per quam misit me Dóminus, et addúxi Agag regem Amalec, et Amalec interféci. I rzekł Saul do Samuela: I owszem usłuchałem głosu Pańskiego, i szedłem w drogę, w którą mię Pan posłał, i przywiodłem Agaga Króla Amalek; i pobiłem Amalek.
21
Tulit autem de præda pópulus oves et boves, primítias eórum quæ cæsa sunt, ut ímmolet Dómino Deo suo in Gálgalis. A lud pobrał z korzyści owce i woły pierwociny tych, które są pobite, aby je ofiarował Panu Bogu swemu w Galgalach.
22
Et ait Sámuel: Numquid vult Dóminus holocáusta et víctimas, et non pótius ut obediátur voci Dómini? mélior est enim obediéntia quam víctimæ: et auscultáre magis quam offérre ádipem aríetum. I rzekł Samuel: Azaż Pan chce całopalenia i ofiar, a nieraczcj aby słuchano głosu Pańskiego? Lepsze bowiem jest posłuszeństwo niżli ofiary: a usłuchać lepiej niżli ofiarować tłustość baranów.
23
Quóniam quasi peccátum ariolándi est, repugnáre: et quasi scelus idololatríæ, nolle acquiéscere. Pro eo ergo quod abiecísti sermónem Dómini, abiécit te Dóminus ne sis rex. Bo jakoby grzech wieszczbiarstwa jest, przeciwić się: a jako złość bałwochwalstwa, nie chcieć słuchać. Za to tedy, żeś odrzucił mowę Pańską, odrzucił cię Pan, abyś nie był Królem.
24
Dixítque Saul ad Samuélem: Peccávi, quia prævaricátus sum sermónem Dómini et verba tua, timens pópulum, et obédiens voci eórum. I rzekł Saul do Samuela: Zgrzeszyłem, żem przestąpił mowę Pańską i słowa twoje, bojąc się ludu, i słuchając głosu ich.
25
Sed nunc porta, quæso, peccátum meum, et revértere mecum, ut adórem Dóminum. Ale teraz proszę znoś grzech mój, a wróć się zemną, że się pokłonię Panu.
26
Et ait Sámuel ad Saul: Non revértar tecum, quia proiecísti sermónem Dómini, et proiécit te Dóminus ne sis rex super Israel. I rzekł Samuel do Saula: Nie wrócę się z tobą, boś odrzucił słowo Pańskie, i odrzucił cię Pan, abyś nie był Królem nad Izraelem.
27
Et convérsus est Sámuel ut abíret: ille autem apprehéndit summitátem pállii eius, quæ et scissa est. I obrócił się Samuel, aby poszedł: a on uchwycił wierzch płaszcza jego, który się też oderwał.
28
Et ait ad eum Sámuel: Scidit Dóminus regnum Israel a te hódie, et trádidit illud próximo tuo melióri te. I rzekł do niego Samuel: Oderwał Pan królestwo Izraelskie dziś od ciebie, i dał je bliźniemu twemu lepszemu niżliś ty.
29
Porro triumphátor in Israel non parcet, et pœnitúdine non flectétur: neque enim homo est ut agat pœniténtiam. A zwycięzca w Izraelu nie przepuści, ani żalem się nie zmiękczy, bo nie jest człowiekiem, żeby miał żałować.
30
At ille ait: Peccávi: sed nunc honóra me coram senióribus pópuli mei et coram Israel, et revértere mecum, ut adórem Dóminum Deum tuum. A on rzekł: Zgrzeszyłem: wszakże teraz uczci mię przed starszymi ludu mego, i przed Izraelem, a wróć się zemną, abyś się pokłonił Panu Bogu twemu.
31
Revérsus ergo Sámuel secútus est Saulem: et adorávit Saul Dóminum. Wróciwszy się tedy Samuel szedł za Saulem: i pokłonił się Saul Panu,
32
Dixítque Sámuel: Addúcite ad me Agag regem Amalec. Et oblátus est ei Agag pinguíssimus, et tremens. Et dixit Agag: Síccine séparat amára mors? I rzekł Samuel: Przywiedźcie do mnie Agag Króla Amalek. I przywiedziono przedeń Agaga barzo tłustego i drżącego. I rzekł Agag: I tak li rozłącza gorzka Śmierć?
33
Et ait Sámuel: Sicut fecit absque líberis mulíeres gládius tuus, sic absque líberis erit inter mulíeres mater tua. Et in frusta concídit eum Sámuel coram Dómino in Gálgalis. I rzekł Samuel: Jako miecz twój uczynił, że bez dzieci były niewiasty, tak bez dzieci będzie między niewiastami matka twoja. I rozsiekał go w sztuki przed Panem w Galgalach.
34
Abiit autem Sámuel in Rámatha: Saul vero ascéndit in domum suam in Gábaa. I poszedł Samuel do Ramatha: a Saul wstąpił do domu swego do Gabaa.
35
Et non vidit Sámuel ultra Saul usque ad diem mortis suæ: verúmtamen lugébat Sámuel Saulem, quóniam Dóminum pœnitébat quod constituísset eum regem super Israel. I niewidział więcej Samuel Saula aż do dnia śmierci swej: wszakże płakał Samuel Saula, że Pan żałował, iż go uczynił Królem nad Izraelem.
16
1
Dixítque Dóminus ad Samuélem: Usquequo tu luges Saul, cum ego proiécerim eum ne regnet super Israel? Imple cornu tuum óleo, et veni, ut mittam te ad Isai Bethlehemítem: provídi enim in fíliis eius mihi regem. I rzekł Pan do Samuela: Pókiż płaczesz Saula, gdyżem go ja odrzucił, aby nie królował nad Izraelem? napełni róg twój oliwą, a pódź, że cię poślę do Izai Bethlehemczyka: bom sobie opatrzył Króla między synmi jego.
2
Et ait Sámuel: Quómodo vadam? áudiet enim Saul, et interfíciet me. Et ait Dóminus: Vítulum de arménto tolles in manu tua, et dices: Ad immolándum Dómino veni. I rzekł Samuel: Jakoż mam iść? bo się dowie Saul, i zabije mię. I rzekł Pan: Weźmiesz cielca z stada w ręce twojej, i rzeczesz: Przyszedłem ofiarować Panu.
3
Et vocábis Isai ad víctimam, et ego osténdam tibi quid fácias, et unges quemcúmque monstrávero tibi. I wzowiesz Izai na ofiarę, a ja tobie każę, co masz czynić, i pomażesz któregoć kolwiek pokażę.
4
Fecit ergo Sámuel sicut locútus est ei Dóminus. Venítque in Béthlehem, et admiráti sunt senióres civitátis occurréntes ei, dixerúntque: Pacificúsne est ingréssus tuus? Uczynił tedy Samuel, jako mu Pan mówił. I przyszedł do Bethlehem, i zdziwili się starszy miasta, zabieżawszy mu i rzekli: Spokojne li jest przyście twoje?
5
Et ait: Pacíficus: ad immolándum Dómino veni, sanctificámini, et veníte mecum ut ímmolem. Sanctificávit ergo Isai et fílios eius, et vocávit eos ad sacrifícium. I rzekł: Spokojne. Przyszedłem ofiarować Panu, poświęćcie się, a pódźcie zemną, żebym ofiarował. A tak poświęcił Izai i syny jego, i wezwał ich na ofiarę.
6
Cumque ingréssi essent, vidit Eliab, et ait: Num coram Dómino est christus eius? A Gdy weszli, ujrzał Eliaba, i rzekł: Izali przed Panem jest pomazaniec jego?
7
Et dixit Dóminus ad Samuélem: Ne respícias vultum eius, neque altitúdinem statúræ eius: quóniam abiéci eum, nec iuxta intúitum hóminis ego iúdico: homo enim videt ea quæ parent, Dóminus autem intuétur cor. I rzekł Pan do Samuela: nie patrz na twarz jego, ani na wysokość wzrostu jego: bom go odrzucił: ani według pojrzenia człowieczego ja sądzę: bo człowiek widzi co się pokazuje, a Pan patrzy na serce.
8
Et vocávit Isai Abínadab, et addúxit eum coram Samuéle. Qui dixit: Nec hunc elégit Dóminus. l zawołał Izai Abinadab, i przywiódł go przed Samuela: który rzekł: ani tego Pan obrał.
9
Addúxit autem Isai Samma, de quo ait: Etiam hunc non elégit Dóminus. A Izai przywiódł Samma, o którym rzekł: I tego Pan nie obrał.
10
Addúxit ítaque Isai septem fílios suos coram Samuéle: et ait Sámuel ad Isai: Non elégit Dóminus ex istis. A tak przywiódł Izai siedmi synów swoich przed Samuela: I rzekł Samuel do Izai. Nie obrał Pan z tych.
11
Dixítque Sámuel ad Isai: Numquid iam compléti sunt fílii? Qui respóndit: Adhuc réliquus est párvulus, et pascit oves. Et ait Sámuel ad Isai: Mitte, et adduc eum: nec enim discumbémus priúsquam huc ille véniat. I rzeki Samuel do Izai: A już to wszyscy synowie? który odpowiedziął: Jeszcze został mały, i pasie owce. I rzekł Samuel do Izai: Pośli, a przywiedź go: bo nie siedziemy do stołu aż on tu przyjdzie.
12
Misit ergo, et addúxit eum. Erat autem rufus, et pulcher aspéctu, decoráque fácie: et ait Dóminus: Surge, unge eum, ipse est enim. A tak posłał i przywiódł go. A był lisowaty, i wdzięczny na wejrzeniu, i pięknej twarzy. I rzekł Pan: wstań, pomaż go, boć ten jest.
13
Tulit ergo Sámuel cornu ólei, et unxit eum in médio fratrum eius: et diréctus est Spíritus Dómini a die illa in David, et deínceps. Surgénsque Sámuel ábiit in Rámatha. Wziął tedy Samuel róg oliwy i pomazał go wpośrodku braciej jego: i obrócony jest Duch Pański na Dawida, od onego dnia, i na potem: A Samuel wstawszy poszedł do Ramatha.
14
Spíritus autem Dómini recéssit a Saul, et exagitábat eum spíritus nequam a Dómino. A Duch Pański odstąpił od Saula, a miotał go duch zły od Pana.
15
Dixerúntque servi Saul ad eum: Ecce spíritus Dei malus exágitat te. I rzekli słudzy Saulowi do niego: Oto duch Boży zły miece cię.
16
Iúbeat dóminus noster, et servi tui qui coram te sunt, quærent hóminem sciéntem psállere cíthara, ut quando arripúerit te spíritus Dómini malus, psallat manu sua, et lévius feras. Niech rozkaże Pan nasz, a słudzy twoi, którzy są przed tobą, poszukają człowieka, co by umiał grać na arfie, że gdy cię napadnie duch Pański zły, zagra ręka swa i lżej ci będzie.
17
Et ait Saul ad servos suos: Providéte ergo mihi áliquem bene psalléntem, et addúcite eum ad me. I rzekł Saul do sług swoich: Opatrzcież mi tedy kogo dobrze grającego, a przywiedźcie go do mnie.
18
Et respóndens unus de púeris, ait: Ecce vidi fílium Isai Bethlehemítem sciéntem psállere, et fortíssimum róbore, et virum bellicósum, et prudéntem in verbis, et virum pulchrum: et Dóminus est cum eo. I odpowiedając jeden z sług rzekł: Otom widział syna Izai Bethlehemitcyka umiejącego grać na arfie, i dużego siłą, i męża walecznego i roztropnego w mowie, i męża gładkiego: a Pan jest z nim.
19
Misit ergo Saul núntios ad Isai, dicens: Mitte ad me David fílium tuum, qui est in páscuis. Posłał tedy Saul posty do Izai, mówiąc: Pośli do mnie Dawida syna twego, który jest na pastwiskach.
20
Tulit ítaque Isai ásinum plenum pánibus, et lagénam vini, et hædum de capris unum, et misit per manum David fílii sui Sauli. Wziął tedy Izai osła, nałożonego chlebem, i łagwicę wina i koźlę, z kóz jedno, i posiai przez rękę Dawida syna swego Saulowi.
21
Et venit David ad Saul, et stetit coram eo: at ille diléxit eum nimis, et factus est eius ármiger. I przyszedł Dawid do Saula, i stanął przed nim: a on się go barzo rozmiłował i był u niego giermkiem,
22
Misítque Saul ad Isai, dicens: Stet David in conspéctu meo: invénit enim grátiam in óculis meis. I postał Saul do Izai mówiąc: Niech stoi Dawid przed oczyma memi: bo nalazł łaskę w oczach moich.
23
Igitur quandocúmque spíritus Dómini malus arripiébat Saul, David tollébat cítharam, et percutiébat manu sua, et refocillabátur Saul, et lévius habébat: recedébat enim ab eo spíritus malus. A tak kiedykolwiek duch Pański zły porywał Saula: brał Dawid arfę i grał ręką swą i ochładzał się Saul, i lżej mu bywało: bo duch zły odchodził od niego.
17
1
Congregántes autem Philísthiim ágmina sua in prœ́lium, convenérunt in Socho Iudæ: et castrametáti sunt inter Socho et Azéca in fínibus Dommim. A zebrawszy Philistynowie wojska swe na walkę, zeszli się do Socho Juda, i położyli się obozem między Socho i Azeka, na granicach Dommim.
2
Porro Saul et fílii Israel congregáti venérunt in Vallem terebínthi, et direxérunt áciem ad pugnándum contra Philísthiim. A Saul i synowie Izrael zebrawszy się przyciągnęli do doliny Therebinthu, i uszykowali wojsko ku bitwie przeciw Philistynom.
3
Et Philísthiim stabant super montem ex parte hac, et Israel stabat supra montem ex áltera parte: vallísque erat inter eos. A Philistynowie stali na górze z tej strony, a Izraelczycy stali na górze z drugiej strony, a Dolina była między nimi.
4
Et egréssus est vir spúrius de castris Philisthinórum nómine Góliath, de Geth, altitúdinis sex cubitórum et palmi: I wyszedł mąż bękart z obozu Philistyńskiego, imieniem Goliath, z Geth w zwyż na sześciu łokiet i piędzi:
5
et cassis ǽrea super caput eius, et loríca squamáta induebátur. Porro pondus lorícæ eius, quinque míllia siclórum æris erat: A przyłbica miedziana na głowie jego, a w karacenę łuszczastą się ubierał, a waga karaceny jego pięć tysięcy syklów miedzi była.
6
et ócreas ǽreas habébat in crúribus, et clýpeus ǽreus tegébat húmeros eius. I nakolanki miedziane miał na goleniach: a puklerz miedziany zakrywał ramiona jego.
7
Hastíle autem hastæ eius erat quasi liciatórium texéntium: ipsum autem ferrum hastæ eius sexcéntos siclos habébat ferri: et ármiger eius antecedébat eum. A oszczepisko oszczepu jego było jako nawój tkacki: a grot oszczepu jego miał sześćset syklów żelaza: a giermek jego szedł przed nim.
8
Stansque clamábat advérsum phalángas Israel, et dicébat eis: Quare venístis paráti ad prœ́lium? Numquid ego non sum Philisthǽus, et vos servi Saul? Elígite ex vobis virum, et descéndat ad singuláre certámen. I stanąwszy wołał na ufce Izraelskie, i mówił im: Czemuście wyciągnęli gotowi ku bitwie? Azam ja nie jest Philistyn, a wyście słudzy Saulowi? Obierzcie z siebie męża, a niechaj wynidzie na pojedynek.
9
Si quíverit pugnáre mecum, et percússerit me, érimus vobis servi: si autem ego prævalúero, et percússero eum, vos servi éritis, et serviétis nobis. Będzieli się mógł potkać ze mną, a zabije mię: będziemy waszy niewolnicy: lecz jeśli ja przemogę i zabiję go: wy będziecie niewolniki, i będziecie nam służyć.
10
Et aiébat Philisthǽus: Ego exprobrávi agmínibus Israel hódie: Date mihi virum, et íneat mecum singuláre certámen. I mawiał Philistyn: Jam dziś urągał ufcom Izraelskim: dajcie mi męża i niech czyni zemną pojedynkiem.
11
Audiens autem Saul, et omnes Israelítæ sermónes Philisthǽi huiuscémodi, stupébant, et metuébant nimis. A usłyszawszy Saul i wszyscy Izraelczycy takowe mowy Philistyńczyka, zdumiewali się i lękali barzo.
12
David autem erat fílius viri Ephrathǽi, de quo supra dictum est, de Béthlehem Iuda, cui nomen erat Isai, qui habébat octo fílios, et erat vir in diébus Saul senex, et grandǽvus inter viros. A Dawid był syn męża Ephratejczyka, o którym wyżej powiedziano, z Bethlehem Juda, któremu imię było Izai, który miał ośmi synów, a był mąż za dni Saulowych stary i zeszły w leciech między mężami.
13
Abiérunt autem tres fílii eius maióres post Saul in prœ́lium: et nómina trium filiórum eius, qui perrexérunt ad bellum, Eliab primogénitus, et secúndus Abínadab, tertiúsque Samma. I poszli trzej synowie jego starszy za Saulem na wojnę: a imiona trzech synów jego, którzy poszli na wojnę: Eliab pierworodny, a wtóry Abinadab, a trzeci Samma.
14
David autem erat mínimus. Tribus ergo maióribus secútis Saulem, Lecz Dawid był namniejszy. Gdy tedy trzej starszy szli za Saulem,
15
ábiit David, et revérsus est a Saul ut pásceret gregem patris sui in Béthlehem. Odszedł Dawid, i wrócił się od Saula, aby pasł trzodę ojca swego w Bethlehem.
16
Procedébat vero Philisthǽus mane et véspere, et stabat quadragínta diébus. A Philistyńczyk wychadzał rano i wieczór, i stawał przez czterdzieści dni.
17
Dixit autem Isai ad David fílium suum: Accipe frátribus tuis ephi poléntæ, et decem panes istos, et curre in castra ad fratres tuos, Rzekł tedy Izai do Dawida syna swego: Weźmi braciej swej ephi prażma i dziesięcioro chleba tego, a bież do obozu, do braciej swej,
18
et decem forméllas cásei has déferes ad tribúnum: et fratres tuos visitábis, si recte agant: et cum quibus ordináti sunt, disce. A dziesięć serów tych zaniesiesz do rotmistrza: a nawiedzisz bracią swą, jeśli się im dobrze wiedzie: i z któremi są uszykowani, dowiedz się.
19
Saul autem, et illi, et omnes fílii Israel, in Valle terebínthi pugnábant advérsum Philísthiim. A Saul i oni, wszyscy synowie Izraelowi, w dolinie Therebinthu walkę wiedli z Philistynami.
20
Surréxit ítaque David mane, et commendávit gregem custódi: et onústus ábiit, sicut præcéperat ei Isai. Et venit ad locum Mágala, et ad exércitum, qui egréssus ad pugnam vociferátus erat in certámine. Wstał tedy Dawid rano i poruczył trzodę stróżowi: a nabrawszy na się poszedł jako mu był przykazał Izai.
21
Diréxerat enim áciem Israel, sed et Philísthiim ex advérso fúerant præparáti. I przyszedł na miejsce Magala, i do wojska, które wyszedszy ku bitwie okrzyk było uczyniło w potykaniu. Bo się był zszykował lud Izraelski, ale i Philistynowie przeciwko byli pogotowiu.
22
Derelínquens ergo David vasa, quæ attúlerat sub manu custódis ad sárcinas, cucúrrit ad locum certáminis, et interrogábat si ómnia recte ageréntur erga fratres suos. Zostawiwszy tedy Dawid rzeczy, które był przyniósł pod ręką stróża u tłomoków, bieżał na miejsce bitwy, i pytał się, jeśli się na wszem dobrze powodziło braciej jego.
23
Cumque adhuc ille loquerétur eis, appáruit vir ille spúrius ascéndens, Góliath nómine, Philisthǽus de Geth, de castris Philisthinórum: et loquénte eo hæc éadem verba audívit David. A gdy on jeszcze rozmawiał z nimi, ukazał się mąż on bękart, wstępujący imieniem Goliath, Philistyn, z Geth, z obozu Philistynów: i gdy mówił też słowa, słyszał Dawid.
24
Omnes autem Israelítæ, cum vidíssent virum, fugérunt a fácie eius, timéntes eum valde. A wszyscy Izraelczycy, gdy ujrzeli męża, uciekli od oblicza jego, bojąc się go barzo.
25
Et dixit unus quíspiam de Israel: Num vidístis virum hunc, qui ascéndit? ad exprobrándum enim Israéli ascéndit. Virum ergo, qui percússerit eum, ditábit rex divítiis magnis, et fíliam suam dabit ei, et domum patris eius fáciet absque tribúto in Israel. I rzekł ktoś jeden z Izraelczyków: A widzieliżeście tego męża, który wychodzi? Wychodzi, aby urągał Izraelowi. Męża tedy, któryby go zabił, ubogaci Król bogactwy wielkiemi, i da mu córkę swoję, a dom ojca jego uczyni wolnym od podatków w Izraelu.
26
Et ait David ad viros, qui stabant secum, dicens: Quid dábitur viro, qui percússerit Philisthǽum hunc, et túlerit oppróbrium de Israel? quis enim est hic Philisthǽus incircumcísus, qui exprobrávit ácies Dei vivéntis? 1 rzekł Dawid do mężów, którzy z nim stali, mówiąc: co dadzą mężowi, który zabije Philistyna tego, a odejmie hańbę od Izraela? Bo cóż to za Philistyńczyk nieobrzezanicc, który urągał ufcom Boga żywiącego?
27
Referébat autem ei pópulus eúmdem sermónem, dicens: Hæc dabúntur viro, qui percússerit eum. I powiadał mu lud też mowę, mówiąc: To dadzą mężowi, który go zabije.
28
Quod cum audísset Eliab frater eius maior, loquénte eo cum áliis, irátus est contra David, et ait: Quare venísti, et quare dereliquísti páuculas oves illas in desérto? Ego novi supérbiam tuam, et nequítiam cordis tui: quia ut vidéres prœ́lium, descendísti. Co gdy usłyszał Eliab brat jego starszy, gdy on mówił z drugiemi, rozgniewał się na Dawida, i rzekł: Po coś przyszedł, a czemuś opuścił trochę owiec onych na puszczy? Znamci ja pychę twoję, i niecnotę serca twego: boś przyszedł, żebyś widział bitwę.
29
Et dixit David: Quid feci? numquid non verbum est? I rzekł Dawid: Cóżem uczynił? azaż to nie jest słowo?
30
Et declinávit páululum ab eo ad álium: dixítque eúmdem sermónem. Et respóndit ei pópulus verbum sicut prius. I ustąpił trochę od niego ku drugiemu, i rzekł też mowę. I odpowiedział mu lud słowo jako i pierwej.
31
Audíta sunt autem verba, quæ locútus est David, et annuntiáta in conspéctu Saul. I usłyszano słowa, które mówił Dawid, i powiedziano je przed oczyma Saul.
32
Ad quem cum fuísset addúctus, locútus est ei: Non cóncidat cor cuiúsquam in eo: ego servus tuus vadam, et pugnábo advérsus Philisthǽum. Do którego gdy był przywiedziony, rzekł mu: Niech nie upada serce niczyje dla tego: ja sługa twój pójdę, a potkam się z Philistynem.
33
Et ait Saul ad David: Non vales resístere Philisthǽo isti, nec pugnáre advérsus eum, quia puer es: hic autem vir bellátor est ab adolescéntia sua. I rzekł Saul do Dawida: Nie możesz się oprzeć Philistynowi temu, ani się z nim potkać: boś ty młodzieńczyk, a ten mąż waleczny od młodości swojej.
34
Dixítque David ad Saul: Pascébat servus tuus patris sui gregem, et veniébat leo vel ursus, et tollébat aríetem de médio gregis: I rzekł Dawid do Saula: Pasał sługa twój trzodę ojca swego, a przychodził lew abo niedźwiedź i porywał barana z pośrodka trzody:
35
et persequébar eos, et percutiébam, eruebámque de ore eórum: et illi consurgébant advérsum me, et apprehendébam mentum eórum, et suffocábam, interficiebámque eos. I goniłem je i biłem je, i wydzierałem z paszczęki ich: a oni rzucali się na mię, i ujmowałem gardła ich, i uduszałem, i zabijałem je.
36
Nam et leónem, et ursum interféci ego servus tuus: erit ígitur et Philisthǽus hic incircumcísus quasi unus ex eis. Nunc vadam, et áuferam oppróbrium pópuli: quóniam quis est iste Philisthǽus incircumcísus, qui ausus est maledícere exercítui Dei vivéntis? Bo i lwa, i niedźwiedzia zabiłem ja sługa twój: a tak będzie i ten Philistyńczyk nieobrzezaniec, jako jeden z nich. Teraz pójdę a odejmę hańbę ludu. bo cóż to jest za Philistyn nieobrzezany? który śmiał złorzeczyć wojsku Boga żywego?
37
Et ait David: Dóminus qui erípuit me de manu leónis, et de manu ursi, ipse me liberábit de manu Philisthǽi huius. Dixit autem Saul ad David: Vade, et Dóminus tecum sit. I rzekł Dawid: Pan, który mię wyrwał z ręki lwa, i z ręki niedźwiedzia, ten mię wybawi z ręki Philistyna tego. I rzekł Saul do Dawida: Idź, a Pan niech z tobą będzie.
38
Et índuit Saul David vestiméntis suis, et impósuit gáleam ǽream super caput eius, et vestívit eum loríca. I oblókł Saul Dawida w szaty swoje, i włożył hełm miedziany na głowę jego, i ubrał go w karacenę.
39
Accínctus ergo David gládio eius super vestem suam, cœpit tentáre si armátus posset incédere: non enim habébat consuetúdinem. Dixítque David ad Saul: Non possum sic incédere, quia non usum hábeo. Et depósuit ea, Przypasawszy tedy Dawid miecz jego na szaty swoje, jął kosztować, jeśliby zbrojno mógł chodzić: bo nie miał zwyczaju. I rzekł Dawid do Saula: Nie mogę tak chodzić, bo nie mam zwyczaju. I złożył je,
40
et tulit báculum suum, quem semper habébat in mánibus: et elégit sibi quinque limpidíssimos lápides de torrénte, et misit eos in peram pastorálem, quam habébat secum, et fundam manu tulit: et procéssit advérsum Philisthǽum. I wziął kij swój, który zawsze miał w ręku: i obrał sobie pięć jaśniusienieczkich kamieni z potoka, włożył je w torbę pasterską, którą miał przy sobie, a procę niósł w ręku: i wyszedł przeciw Philistynowi.
41
Ibat autem Philisthǽus incédens, et appropínquans advérsum David, et ármiger eius ante eum. Lecz Philistyn szedł krocząc, i przybliżając się przeciw Dawidowi, a giermek jego przed nim.
42
Cumque inspexísset Philisthǽus, et vidísset David, despéxit eum. Erat enim adoléscens, rufus, et pulcher aspéctu. A gdy Philistyńczyk wejrzał, i obaczył Dawida, wzgardził im. Bo był młodzieńczyk lisowaty, i piękny na wejrzeniu.
43
Et dixit Philisthǽus ad David: Numquid ego canis sum, quod tu venis ad me cum báculo? Et maledíxit Philisthǽus David in diis suis: I rzekł Philistyn do Dawida: Abom ja pies, że ty idziesz do mnie z kijem? i przeklinał Philistyńczyk Dawida przez bogi swoje.
44
dixítque ad David: Veni ad me, et dabo carnes tuas volatílibus cæli et béstiis terræ. I rzekł do Dawida: Chodź sam, a dam ciało twoje ptastwu powietrznemu, i zwierzowi ziemnemu.
45
Dixit autem David ad Philisthǽum: Tu venis ad me cum gládio, et hasta, et clýpeo: ego autem vénio ad te in nómine Dómini exercítuum, Dei ágminum Israel, quibus exprobrásti I rzekł Dawid do Philistyna: Ty idziesz do mnie z mieczem, i z oszczepem, i z puklerzem, lecz ja idę do ciebie w imię Pana zastępów, Boga ufców Izraelowych, którymeś urągał,
46
hódie, et dabit te Dóminus in manu mea, et percútiam te, et áuferam caput tuum a te: et dabo cadávera castrórum Philísthiim hódie volatílibus cæli, et béstiis terræ: ut sciat omnis terra quia est Deus in Israel. Dzisia, i da cię Pan w rękę moję, i zabiję cię, i zdejmę głowę twoję z ciebie: a dam dziś ścierwy wojska Philistyńskiego ptastwu powietrznemu i zwierzowi ziemnemu: aby wiedziała wszystka ziemia, iż jest Bóg w Izraelu.
47
Et nóverit univérsa ecclésia hæc, quia non in gládio, nec in hasta salvat Dóminus: ipsíus enim est bellum, et tradet vos in manus nostras. A żeby doznało wszystko to zgromadzenie, że nie mieczem, ani oszczepem wybawia Pan: bo jego jest wojna, i poda was w ręce nasze.
48
Cum ergo surrexísset Philisthǽus, et veníret, et appropinquáret contra David, festinávit David, et cucúrrit ad pugnam ex advérso Philisthǽi. A tak, gdy powstał Philistyn, i przychodził i przybliżał się przeciw Dawidowi, pospieszył się Dawid i bieżał na potkanie przeciw Philistynowi.
49
Et misit manum suam in peram, tulítque unum lápidem, et funda iecit, et circumdúcens percússit Philisthǽum in fronte: et infíxus est lapis in fronte eius, et cécidit in fáciem suam super terram. A sięgnął ręką swą do torby, i wyjął jeden kamień, i rzucił z proce, i w koło zawiódszy uderzył Philistyna w czoło, że utknął kamień w czele jego, i padł twarzą swą na ziemię.
50
Prævaluítque David advérsum Philisthǽum in funda et lápide, percussúmque Philisthǽum interfécit. Cumque gládium non habéret in manu David, I wziął Dawid górę nad Philistynem procą i kamieniem, i poraziwszy Phitistyna, zabił go. A gdy Dawid miecza w ręku nie miał,
51
cucúrrit, et stetit super Philisthǽum, et tulit gládium eius, et edúxit eum de vagína sua: et interfécit eum, præcidítque caput eius. Vidéntes autem Philísthiim, quod mórtuus esset fortíssimus eórum, fugérunt. Przybieżał, i stanął nad Philistynem, i wziął miecz jego, i dobył go z poszew jego, i zabił go, i uciął głowę jego. A widząc Philistynowie, że umarł z nich namocniejszy, uciekli.
52
Et consurgéntes viri Israel et Iuda vociferáti sunt, et persecúti sunt Philisthǽos usque dum venírent in vallem, et usque ad portas Accaron: ceciderúntque vulneráti de Philísthiim in via Sáraim, et usque ad Geth, et usque ad Accaron. A powstawszy mężowie Izraelscy i Juda, okrzyk uczynili i gonili Philistyny, aż przyszli do doliny, i aż do bram Akkaron, i podali ranni z Philistynów po drodze Saraim aż do Geth, i aż do Akkaron.
53
Et reverténtes fílii Israel postquam persecúti fúerant Philisthǽos, invasérunt castra eórum. A wracając się synowie Izraelowi z pogoniej za Philistyny, rzucili się na obóz ich.
54
Assúmens autem David caput Philisthǽi, áttulit illud in Ierúsalem: arma vero eius pósuit in tabernáculo suo. A Dawid, wziąwszy głowę Philistyna, przyniósł ją do Jeruzalem: a zbroję jego położył w namiecie swoim.
55
Eo autem témpore, quo víderat Saul David egrediéntem contra Philisthǽum, ait ad Abner príncipem milítiæ: De qua stirpe descéndit hic adoléscens, Abner? Dixítque Abner: Vivit ánima tua, rex, si novi. A onego czasu, którego widział Saul Dawida idącego przeciw Philistynowi, rzekł do Abnera hetmana wojska: Z którego rodu idzie ten młodzieniec Abnerze? I rzekł Abner: Żywie dusza twoja królu jeśli wiem:
56
Et ait rex: Intérroga tu, cuius fílius sit iste puer. I rzekł Król: Spytaj ty, czyj to syn ten młodzieńczyk.
57
Cumque regréssus esset David, percússo Philisthǽo, tulit eum Abner, et introdúxit coram Saule, caput Philisthǽi habéntem in manu. A gdy się wracał Dawid, zabiwszy Philistyna, wziął go Abner, i przywiódł ji przed Saula, dzierżącego w ręku głowę Philistynowę.
58
Et ait ad eum Saul: De qua progénie es o adoléscens? Dixítque David: Fílius servi tui Isai Bethlehemítæ ego sum. I rzeki do niego Saul: Z któregoś rodu jest młodzieńcze? I rzeki Dawid: Syn sługi twego Bethlehemczyka ja jestem.
18
1
Et factum est cum complésset loqui ad Saul, ánima Iónathæ conglutináta est ánimæ David, et diléxit eum Iónathas quasi ánimam suam. I stało się, gdy skończył mówić do Saula: dusza Jonathy spoiła się z duszą Dawida, i miłował go Jonathan jako duszę swoję.
2
Tulítque eum Saul in die illa, et non concéssit ei ut reverterétur in domum patris sui. I wziął go Saul dnia onego, i nie dopuścił mu, żeby się wrócił do domu ojca swego.
3
Iniérunt autem David et Iónathas fœdus: diligébat enim eum quasi ánimam suam. I uczynił Jonathan z Dawidem przymierze: bo go miłował jako duszę swoję.
4
Nam exspoliávit se Iónathas túnica, qua erat indútus, et dedit eam David, et réliqua vestiménta sua, usque ad gládium et arcum suum, et usque ad bálteum. Bo zdjął z siebie Jonathas szatę w której chodził, i dał ją Dawidowi, i inne szaty swe aż do miecza i łuka swego, i aż do pasa rycerskiego.
5
Egrediebátur quoque David ad ómnia quæcúmque misísset eum Saul, et prudénter se agébat: posuítque eum Saul super viros belli, et accéptus erat in óculis univérsi pópuli, maximéque in conspéctu famulórum Saul. Wychodził tez Dawid do wszystkiego, do czegokolwiek posyłał go Saul, i roztropnie się sprawował: i postanowił go Saul nad mężmi wojennemi, i był wdzięczny w oczu wszystkiego ludu, a nawięcej w oczu sług Saulowych:
6
Porro cum reverterétur percússo Philisthǽo David, egréssæ sunt mulíeres de univérsis úrbibus Israel, cantántes, chorósque ducéntes in occúrsum Saul regis, in týmpanis lætítiæ, et in sistris. Lecz gdy się wracał Dawid, zabiwszy Philistyna wyszły białogłowy ze wszystkich miast Izraelskich przeciw Saulowi królowi, śpiewając i tańcując, z bębnami wesela i z gęślami.
7
Et præcinébant mulíeres, ludéntes, atque dicéntes: Percússit Saul mille, et David decem míllia. I zaczynały białogłowy grając i mówiąc: Poraził Saul tysiąc, a Dawid dziesięć tysięcy.
8
Irátus est autem Saul nimis, et displícuit in óculis eius sermo iste: dixítque: Dedérunt David decem míllia, et mihi mille dedérunt: quid ei súperest, nisi solum regnum? I rozgniewał się Saul barzo, i nie podobała się w oczach jego ta mowa: i rzekł: Dali Dawidowi dziesięć tysięcy, a mnie dali tysiąc: czegóż mu nie dostaje, jedno tylko królestwa?
9
Non rectis ergo óculis Saul aspiciébat David a die illa, et deínceps. Krzywemi tedy oczyma Saul patrzył na Dawida od onego dnia i na potem.
10
Post diem autem álteram, invásit spíritus Dei malus Saul, et prophetábat in médio domus suæ: David autem psallébat manu sua, sicut per síngulos dies. Tenebátque Saul lánceam, A po drugim dniu popadł duch Boży zły Saula, i prorokował w pośrodku domu swego: a Dawid grał na arfie ręką swą, jako na każdy dzień: i dzierżał Saul oszczep,
11
et misit eam, putans quod confígere posset David cum paríete: et declinávit David a fácie eius secúndo. I cisnął im, rozumiejąc, że mógł przebić Dawida ku ścienie: i uchylił się Dawid od oblicza jego drugi raz.
12
Et tímuit Saul David, eo quod Dóminus esset cum eo, et a se recessísset. I bał się Saul Dawida, przeto ze Pan był z nim, a od niego odstąpił.
13
Amóvit ergo eum Saul a se, et fecit eum tribúnum super mille viros: et egrediebátur, et intrábat in conspéctu pópuli. I odprawił go Saul od siebie, i uczynił go hetmanem nad tysiącem mężów: i wychadzał i wchadzał przed oczyma ludu.
14
In ómnibus quoque viis suis David prudénter agébat, et Dóminus erat cum eo. We wszech też drogach swoich Dawid roztropnie się sprawował, a Pan był z nim.
15
Vidit ítaque Saul quod prudens esset nimis, et cœpit cavére eum. Widział tedy Saul, że był barzo roztropny, i jął się go strzedz.
16
Omnis autem Israel et Iuda diligébat David: ipse enim ingrediebátur et egrediebátur ante eos. Lecz wszystek lud Izraelski i Juda miłował Dawida: bo on wchodził i wychodził przed niemi.
17
Dixítque Saul ad David: Ecce fília mea maior Merob: ipsam dabo tibi uxórem: tantúmmodo esto vir fortis, et prœliáre bella Dómini. Saul autem reputábat, dicens: Non sit manus mea in eum, sed sit super eum manus Philisthinórum. I rzekł Saul do Dawida: Oto córka moja starsza Merob, tęć dam za żonę: tylko bądź mężem mocnym, a sprawuj wojny Pańskie. Lecz Saul tak sobie myślił, mówiąc: Niechaj ręka moja nie będzie na nim, ale niech będzie na nim ręka Philistyńska.
18
Ait autem David ad Saul: Quis ego sum, aut quæ est vita mea, aut cognátio patris mei in Israel, ut fiam gener regis? I rzekł Dawid do Saula: Któżem ja, abo co za żywot mój, abo co za ród ojca mego w Izraelu, żebym był zięciem królewskim?
19
Factum est autem tempus cum debéret dari Merob fília Saul David, data est Hadriéli Molathítæ uxor. Przyszedł tedy czas, kiedy miała być dana Merob córka Saulowa Dawidowi, dana jest Hadrielowi Molathczykowi za żonę.
20
Diléxit autem David Michol fília Saul áltera. Et nuntiátum est Saul, et plácuit ei. A Michol córka druga Saulowa miłowała Dawida. Co powiedziano Saulowi, i miło mu to było.
21
Dixítque Saul: Dabo eam illi, ut fiat ei in scándalum, et sit super eum manus Philisthinórum. Dixítque Saul ad David: In duábus rebus gener meus eris hódie. I rzekł Saul: Dam ją zań, że mu będzie na upad, a niech będzie nad nim ręka Philistynów. I rzekł Saul do Dawida: Wedwu rzeczach będziesz zięciem moim dzisia.
22
Et mandávit Saul servis suis: Loquímini ad David clam me, dicéntes: Ecce places regi, et omnes servi eius díligunt te: nunc ergo esto gener regis. I rozkazał Saul sługom swoim: Mówcie Dawidowi, jakobych ja o tem nie wiedział, mówiąc: Oto się podobasz królowi, i wszyscy słudzy jego miłują cię: A tak teraz bądź zięciem królewskim.
23
Et locúti sunt servi Saul in áuribus David ómnia verba hæc. Et ait David: Num parum vidétur vobis, génerum esse regis? ego autem sum vir pauper et ténuis. I mówili słudzy Saulowi w uszy Dawidowe wszystkie te słowa. I rzekł Dawid: Czy się wam mała rzecz widzi być zięciem królewskim? A jam jest mąż ubogi i chudy.
24
Et renuntiavérunt servi Saul dicéntes: Huiuscémodi verba locútus est David. I odnieśli słudzy Saulowi, mówiąc: Takie słowa mówił Dawid.
25
Dixit autem Saul: Sic loquímini ad David: Non habet rex sponsália necésse, nisi tantum centum præpútia Philisthinórum, ut fiat últio de inimícis regis. Porro Saul cogitábat trádere David in manus Philisthinórum. I rzekł Saul: Tak rzeczcie do Dawida: Nie potrzebuje król ślubin, jedno tylko sto odrzezków Philistyńskich, aby się stała pomsta nad nieprzyjacioły królewskimi. Lecz Saul myśiił podać Dawida w ręce Philistynom.
26
Cumque renuntiássent servi eius David verba, quæ díxerat Saul, plácuit sermo in óculis David, ut fíeret gener regis. I gdy odnieśli słudzy jego Dawidowi słowa, które był rzekł Saul, spodobała się mowa w oczach Dawidowych, aby został zięciem królewskim.
27
Et post paucos dies surgens David, ábiit cum viris, qui sub eo erant. Et percússit ex Philísthiim ducéntos viros, et áttulit eórum præpútia et annumerávit ea regi, ut esset gener eius. Dedit ítaque Saul ei Michol fíliam suam uxórem. I po kilku dni wstawszy Dawid, szedł z mężmi, którzy pod nim byli, i pobił z Philistynów dwieście mężów, i przyniósł odrzczki ich, i odliczył je królowi, aby był zięciem jego. Dał mu tedy Saul Michol córkę swą za żonę.
28
Et vidit Saul, et intelléxit quod Dóminus esset cum David. Michol autem fília Saul diligébat eum. I baczył Saul, i zrozumiał że. Pan był z Dawidem. Michol też córka Saulowa miłowała go.
29
Et Saul magis cœpit timére David: factúsque est Saul inimícus David cunctis diébus. A Saul tym więcej jął się bać Dawida: I stał się Saul nieprzyjacielem Dawidowi po wszystkie dni.
30
Et egréssi sunt príncipes Philisthinórum. A princípio autem egressiónis eórum, prudéntius se gerébat David quam omnes servi Saul, et célebre factum est nomen eius nimis. I wyciągnęły książęta Philistyńskie, a od początku wyciągnienia ich, roztropniej sobie poczynał Dawid, niżli wszyscy słudzy Saulowi, i stało się imię jego bardzo sławne.
19
1
Locútus est autem Saul ad Iónathan fílium suum, et ad omnes servos suos, ut occíderent David. Porro Iónathas fílius Saul diligébat David valde: I mówił Saul do Jonathy syna swego, i do wszystkich sług swoich, aby zabili Dawida. Ale Jonathas syn Saulów miłował Dawida barzo.
2
et indicávit Iónathas David, dicens: Quærit Saul pater meus occídere te: quaprópter obsérva te, quæso, mane: et manébis clam, et abscondéris. I oznajmił Jonathas Dawidowi, mówiąc: Szuka Saul ociec mój zabić cię: A przetoż strzeż się, proszę rano, a zataisz się i skryjesz.
3
Ego autem egrédiens stabo iuxta patrem meum in agro, ubicúmque fúeris: et ego loquar de te ad patrem meum, et quodcúmque vídero, nuntiábo tibi. A ja wyszedszy stanę podle ojca mego na polu gdziekolwiek będziesz: i ja będę mówił o tobie do ojca mego: a cokolwiek pobaczę, to oznajmię tobie.
4
Locútus est ergo Iónathas de David bona ad Saul patrem suum: dixítque ad eum: Ne pecces rex in servum tuum David, quia non peccávit tibi, et ópera eius bona sunt tibi valde. A tak mówił Jonathas o Dawidzie dobrze do ojca swego Saula, i rzekł do niego: Nie grzesz Królu przeciwko słudze twemu Dawidowi, boć nic nie winien, a sprawy jego sąć barzo pożyteczne.
5
Et pósuit ánimam suam in manu sua, et percússit Philisthǽum, et fecit Dóminus salútem magnam univérso Israéli: vidísti, et lætátus es. Quare ergo peccas in sánguine innóxio, interfíciens David, qui est absque culpa? I położył duszę swą w ręce swej, i zabił Philistyna, i uczynił Pan zbawienie wielkie wszemu Izraelowi: widziałeś i byłeś rad. Czemuż tedy grzeszysz przeciw krwi niewinnej, zabijając Dawida, który jest bez winy?
6
Quod cum audísset Saul, placátus voce Iónathæ, iurávit: Vivit Dóminus, quia non occidétur. Co gdy usłyszał Saul, ubłagany słowy Jonathy przysiągł: Żywie Pan, że nie będzie zabit.
7
Vocávit ítaque Iónathas David, et indicávit ei ómnia verba hæc: et introdúxit Iónathas David ad Saul, et fuit ante eum sicut fúerat heri et nudiustértius. Wezwał tedy Jonathas Dawida, i oznajmił mu wszystkie te słowa: i przywiódł Jonathas Dawida do Saula, i był przed nim jako był wczora i dziś trzeci dzień.
8
Motum est autem rursum bellum: et egréssus David, pugnávit advérsum Philísthiim: percussítque eos plaga magna, et fugérunt a fácie eius. Ale wojna zasię się wszczęła: i wyciągnąwszy Dawid, walczył przeciw Philistynom: i poraził je porażką wielką, i uciekli przed obliczem jego.
9
Et factus est spíritus Dómini malus in Saul: sedébat autem in domo sua, et tenébat lánceam: porro David psallébat manu sua. I popadł duch zły Pański Saula, a siedział w domu swym, i dzierżał oszczep: a Dawid grał na arfie ręką swą.
10
Nisúsque est Saul confígere David láncea in paríete, et declinávit David a fácie Saul: láncea autem casso vúlnere perláta est in paríetem, et David fugit, et salvátus est nocte illa. I chciał Saul przebić Dawida oszczepem ku ścienie, ale się Dawid umknął przed obliczem Saula: a oszczep bez urazu utknął w ścienie, a Dawid uciekł, i zachował się nocy onej.
11
Misit ergo Saul satéllites suos in domum David, ut custodírent eum, et interficerétur mane. Quod cum annuntiásset David Michol uxor sua, dicens: Nisi salváveris te nocte hac, cras moriéris: Posłał tedy Saul drabanty swe do domu Dawidowego, aby go strzegli i był zabit rano. Co gdy Dawidowi powiedziała Michol żona jego, mówiąc: Jeśli się tej nocy nie schronisz, jutro umrzesz:
12
depósuit eum per fenéstram: porro ille ábiit et aufúgit, atque salvátus est. Spuściła go oknem: a on uszedł i uciekł, i zachowan jest.
13
Tulit autem Michol státuam, et pósuit eam super lectum, et pellem pilósam caprárum pósuit ad caput eius, et opéruit eam vestiméntis. I wzięła Michol podobieństwo człowiecze, i położyła ji na łożu, a skórę sierścistą kozią położyła u głowy jego, i przykryta ji szatami.
14
Misit autem Saul apparitóres, qui ráperent David: et respónsum est quod ægrotáret. A Saul posłał sługi, aby porwali Dawida: i odpowiedziano że choruje.
15
Rursúmque misit Saul núntios ut vidérent David, dicens: Afférte eum ad me in lecto, ut occidátur. I zasię posłał Saul posły, aby oglądali Dawida mówiąc: Przynieście go do mnie na łożu, aby był zabit.
16
Cumque veníssent núntii, invéntum est simulácrum super lectum, et pellis caprárum ad caput eius. A gdy posłowie przyszli, naleziono podobieństwo na łożu, a skóra kozia u głowy jego.
17
Dixítque Saul ad Michol: Quare sic illusísti mihi, et dimisísti inimícum meum ut fúgeret? Et respóndit Michol ad Saul: Quia ipse locútus est mihi: Dimítte me, alióquin interfíciam te. I rzekł Saul do Michol: Czemuś mię tak oszukała, i wypuściłaś nieprzyjaciela mego, aby uciekł? I odpowiedziała Michol Saulowi: Iż on mówił mi: Puść mię, inaczej zabiję cię.
18
David autem fúgiens salvátus est, et venit ad Sámuel in Rámatha, et nuntiávit ei ómnia quæ fécerat sibi Saul: et abiérunt ipse et Sámuel, et moráti sunt in Naioth. A Dawid uciekszy zachowan jest, i przyszedł do Samuela do Ramatha, i oznajmił mu wszystko co mu uczynił Saul: i poszli on i Samuel, i mieszkali w Naioth.
19
Nuntiátum est autem Sauli a dicéntibus: Ecce David in Naioth in Rámatha. I powiedziano Saulowi od mówiących: Oto Dawid w Naioth w Ramatha.
20
Misit ergo Saul lictóres, ut ráperent David: qui cum vidíssent cúneum prophetárum vaticinántium, et Samuélem stantem super eos, factus est étiam Spíritus Dómini in illis, et prophetáre cœpérunt étiam ipsi. I posłał Saul sługi, aby porwali Dawida: którzy gdy ujrzeli gromadę proroków prorokujących, i Samuela stojącego nad nimi, przyszedł też na nie duch Pański, i jęli też sami prorokować.
21
Quod cum nuntiátum esset Sauli, misit et álios núntios: prophetavérunt autem et illi. Et rursum misit Saul tértios núntios: qui et ipsi prophetavérunt. Et irátus iracúndia Saul, Co gdy powiedziano Saulowi, posłał i drugie posłańce: i oni też prorokowali. I znowu posłał Saul trzecie posłance, którzy też sami prorokowali. I rozgniewany gniewem Saul,
22
ábiit étiam ipse in Rámatha, et venit usque ad cistérnam magnam, quæ est in Socho, et interrogávit, et dixit: In quo loco sunt Sámuel et David? Dictúmque est ei: Ecce in Naioth sunt in Rámatha. Poszedł też sam do Ramatha, i przyszedł aż do studnie wielkiej, która jest w Socho, i spytał się i rzekł: Na którem miejscu są Samuel i Dawid? I powiedziano mu: Oto są w Naioth w Ramatha.
23
Et ábiit in Naioth in Rámatha, et factus est étiam super eum Spíritus Dómini, et ambulábat ingrédiens, et prophetábat usque dum veníret in Naioth in Rámatha. I szedł do Naioth w Ramatha, i przyszedł też nań Duch Pański, a szedł idąc i prorokował, aż przyszedł do Naioth w Ramatha.
24
Et exspoliávit étiam ipse se vestiméntis suis, et prophetávit cum céteris coram Samuéle, et cécidit nudus tota die illa et nocte. Unde et exívit provérbium: Num et Saul inter prophétas? I zewlókł też i sam szaty swe, i prorokował z drugimi przed Samuelem, i padał nagi przez cały on dzień i noc, zkąd i wyszła przypowieść: Azaż i Saul między Proroki?
20
1
Fugit autem David de Naioth, quæ est in Rámatha, veniénsque locútus est coram Iónatha: Quid feci? quæ est iníquitas mea, et quod peccátum meum in patrem tuum, quia quærit ánimam meam? Ale Dawid uciekł z Naioth, która jest w Ramatha, i przyszedszy mówił przed Jonathą: Cóżem uczynił? co za nieprawość moja, a co za grzech mój przeciw ojcu twemu, że szuka dusze mojej?
2
Qui dixit ei: Absit, non moriéris: neque enim fáciet pater meus quidquam grande vel parvum, nisi prius indicáverit mihi: hunc ergo celávit me pater meus sermónem tantúmmodo? nequáquam erit istud. Który mu rzekł: Uchowaj Boże, nie umrzesz: bo nie uczyni ociec mój nic wielkiego abo małego, aż mi pierwej oznajmi: tej tedy tylko mowy ociec mój zataił przedemną: żadną miarą to nie będzie.
3
Et iurávit rursum Davídi. Et ille ait: Scit profécto pater tuus quia invéni grátiam in óculis tuis, et dicet: Nésciat hoc Iónathas, ne forte tristétur. Quinímmo vivit Dóminus, et vivit ánima tua, quia uno tantum (ut ita dicam) gradu ego morsque divídimur. I zasię przysiągł Dawidowi. A on rzekł: Wie zaiste ociec twój, żem nalazł łaskę w oczu twoich, i rzecze: Niech o tem nie wie Jonathas, by się snać nie frasował. I owszem żywie Pan, i żywie dusza twoja, że jednym tylko, że tak rzekę, stopniem ja i śmierć dzielimy się.
4
Et ait Iónathas ad David: Quodcúmque díxerit mihi ánima tua, fáciam tibi. I rzekł Jonathas do Dawida: Cokolwiek mi rzecze dusza twoja, uczynię tobie.
5
Dixit autem David ad Iónathan: Ecce caléndæ sunt crástino, et ego ex more sedére sóleo iuxta regem ad vescéndum: dimítte ergo me ut abscóndar in agro usque ad vésperam diéi tértiæ. I rzekł Dawid do Jonathy: Oto jutro jest nów miesiąca, a ja wedle obyczaju zwykłem siedzieć podle Króla, abym jadł, puść mię tedy, że się skryję na polu aż do wieczora dnia trzeciego.
6
Si respíciens requisíerit me pater tuus, respondébis ei: Rogávit me David ut iret celériter in Béthlehem civitátem suam, quia víctimæ solémnes ibi sunt univérsis contribúlibus suis. Jeśli patrząc ociec twój będzie się pytał o mnie, odpowiesz mu: Prosił mię Dawid, aby szedł prędko do Bethlehem, miasta swego: bo tam są ofiary uroczyste wszystkim z pokolenia jego.
7
Si díxerit: Bene: pax erit servo tuo. Si autem fúerit irátus, scito quia compléta est malítia eius. Jeśli rzecze, dobrze: pokój będzie słudze twemu. Ale jeśli się rozgniewa, wiedz, iż się dopełniła złość jego.
8
Fac ergo misericórdiam in servum tuum, quia fœdus Dómini me fámulum tuum tecum iníre fecísti: si autem est iníquitas áliqua in me, tu me intérfice, et ad patrem tuum ne introdúcas me. A tak uczyń miłosierdzie nad sługą twym: gdyżeś chciał, abych przymierze Pańskie, ja sługa twój, z tobą uczynił: ale jeśli jaka nieprawość jest we mnie, ty mię zabij, a do ojca twego nie wódź mię.
9
Et ait Iónathas: Absit hoc a te: neque enim fíeri potest, ut si certe cognóvero complétam esse patris mei malítiam contra te, non annúntiem tibi. I rzekł Jonathas: Boże cię tego uchowaj: ani bowiem być może, żebych ci, jeśli pewnie poznam, że się dopełniła złość ojca mego przeciw tobie, nie oznajmił.
10
Respondítque David ad Iónathan: Quis renuntiábit mihi, si quid forte respónderit tibi pater tuus dure de me? I odpowiedział Dawid do Jonathy: Któż mi odniesie, jeślibyć snać odpowiedział ociec twój o mnie co przykro?
11
Et ait Iónathas ad David: Veni, et egrediámur foras in agrum. Cumque exíssent ambo in agrum, I rzeki Jonathas do Dawida: Pódż a wynidźmy precz w pole. A gdy wyszli oba w pole,
12
ait Iónathas ad David: Dómine Deus Israel, si investigávero senténtiam patris mei crástino vel peréndie, et áliquid boni fúerit super David, et non statim mísero ad te, et notum tibi fécero, Rzekł Jonathas do Dawida: Panie Boże Izraelów, jeśli się wywiem wolej ojca mego jutro abo po jutrze; a będzie co dobrego o Dawidzie, a nie poślę zarazem do ciebie, a nie oznajmięć,
13
hæc fáciat Dóminus Iónathæ, et hæc addat. Si autem perseveráverit patris mei malítia advérsum te, revelábo aurem tuam, et dimíttam te, ut vadas in pace, et sit Dóminus tecum, sicut fuit cum patre meo. To niech uczyni Pan Jonacie, i to niech przyczyni. Ale jeśliby złość ojca mego przecie trwała przeciw tobie odkryję ucho twoje, i puszczę cię, że pójdziesz z pokojem, a Pan będzie z tobą, jako był z ojcem moim.
14
Et si víxero, fácies mihi misericórdiam Dómini: si vero mórtuus fúero, A będę li żyw, uczynisz nademną miłosierdzie Pańskie: a jeśli umrę,
15
non áuferes misericórdiam tuam a domo mea usque in sempitérnum, quando eradicáverit Dóminus inimícos David, unumquémque de terra: áuferat Iónathan de domo sua, et requírat Dóminus de manu inimicórum David. Nie oddalisz miłosierdzia twego od domu mego aż na wieki, kiedy wykorzeni Pan nieprzyjacioły Dawidowe każdego z ziemie, niech zgładzi, Jonathę z domu jego, a niech Pan szuka z ręki nieprzyjaciół Dawidowych.
16
Pépigit ergo Iónathas fœdus cum domo David: et requisívit Dóminus de manu inimicórum David. I uczynił Jonathas przymierze z domem Dawidowym: I szukał Pan z ręki nieprzyjaciół Dawida.
17
Et áddidit Iónathas deieráre David, eo quod dilígeret illum: sicut enim ánimam suam, ita diligébat eum. I przydał Jonathas przysiądz Dawidowi, przeto że go miłował: bo jako duszę swoję tak go miłował.
18
Dixítque ad eum Iónathas: Cras caléndæ sunt, et requiréris: I rzekł mu Jonathas: Jutro jest nów księżyca, a będą się o tobie pytać:
19
requirétur enim séssio tua usque peréndie. Descéndes ergo festínus, et vénies in locum ubi celándus es in die qua operári licet, et sedébis iuxta lápidem, cui nomen est Ezel. Bo o miejscu twojem będą się pytać aż do dnia trzeciego. A tak pójdziesz prędko, i przyjdziesz na miejsce, gdzie się kryć masz w dzień którego się godzi robić, a będziesz siedział u kamienia, któremu imię Ezel.
20
Et ego tres sagíttas mittam iuxta eum, et iáciam quasi exércens me ad signum. A ja wystrzelę trzy strzały podle niego, a strzelę jakoby ćwicząc się do celu.
21
Mittam quoque et púerum, dicens ei: Vade, et affer mihi sagíttas. Poślę też i chłopca, mówiąc mu: Idź a przynieś mi strzały.
22
Si díxero púero: Ecce sagíttæ intra te sunt, tolle eas: tu veni ad me, quia pax tibi est, et nihil est mali, vivit Dóminus. Si autem sic locútus fúero púero: Ecce sagíttæ ultra te sunt: vade in pace, quia dimísit te Dóminus. Jeśli rzekę chłopcu: Oto strzały przed tobą są, weźmi je: ty przydź do mnie, bo jest pokój tobie, a nic nie masz złego, żywie Pan. Lecz jeśli tak rzekę chłopcu: Oto strzały za tobą są: idź w pokoju, bo cię Pan wypuścił.
23
De verbo autem quod locúti sumus ego et tu, sit Dóminus inter me et te usque in sempitérnum. A o słowie, któreśmi mówili ja i ty, niechaj będzie Pan między mną a tobą aż na wieki.
24
Abscónditus est ergo David in agro, et venérunt caléndæ, et sedit rex ad comedéndum panem. Skrył się tedy Dawid na polu, i przyszedł nów księżyca, i siadł król do stołu, aby jadł chleb.
25
Cumque sedísset rex super cáthedram suam (secúndum consuetúdinem) quæ erat iuxta paríetem, surréxit Iónathas, et sedit Abner ex látere Saul: vacuúsque appáruit locus David. A gdy usiadł król na stolicy swej (według obyczaju), która była przy ścienie, powstał Jonathas, i siadł Abner z boku Saulowi, i zostało próżne miejsce Dawidowe.
26
Et non est locútus Saul quidquam in die illa: cogitábat enim quod forte evenísset ei, ut non esset mundus, nec purificátus. I nie rzekł Saul nic onego dnia: bo myślił, że mu się podobno przydało nie być czystym, ani oczyścionym.
27
Cumque illuxísset dies secúnda post caléndas, rursus appáruit vácuus locus David. Dixítque Saul ad Iónathan fílium suum: Cur non venit fílius Isai nec heri, nec hódie ad vescéndum? A gdy przyszedł wtóry dzień po nowiu, zaś zostało próżne miejsce Dawidowe, i rzekł Saul do Jonathy syna swego: Czemu nie przyszedł syn Izai ani wczora ani dziś jeść?
28
Respondítque Iónathas Sauli: Rogávit me obníxe, ut iret in Béthlehem, Odpowiedział Jonathas Saulowi: Prosił mię usilnie. aby szedł do Bethlehem.
29
et ait: Dimítte me, quóniam sacrifícium solémne est in civitáte, unus de frátribus meis accersívit me: nunc ergo si invéni grátiam in óculis tuis, vadam cito, et vidébo fratres meos. Ob hanc causam non venit ad mensam regis. I rzekł: Puść mię, bo ofiara uroczysta jest w mieście, jeden z braciej mojej wezwał mię: a tak teraz jeślim nalazł łaskę w oczu twoich, pójdę prędko a oglądam bracia moje. Dla tej przyczyny nie przyszedł do stołu królewskiego.
30
Irátus autem Saul advérsum Iónathan, dixit ei: Fili mulíeris virum ultro rapiéntis, numquid ignóro quia díligis fílium Isai in confusiónem tuam, et in confusiónem ignominiósæ matris tuæ? I rozgniewawszy się Saul na Jonatha, rzeki mu: Synu niewiasty chłopa do siebie ciągnącej, aza nie wiem, że miłujesz syna Izai na hańbę twoję, i na hańbę sromotnej matki twojej?
31
Omnibus enim diébus quibus fílius Isai víxerit super terram, non stabiliéris tu, neque regnum tuum. Itaque iam nunc mitte, et adduc eum ad me: quia fílius mortis est. Bo przez wszystek czas, póki syn Izai będzie żył na ziemi, nie umocnisz się ty, ani królestwo twoje. A tak już teraz pośli, a przywiedź go do mnie: bo jest synem śmierci.
32
Respóndens autem Iónathas Sauli patri suo, ait: Quare moriétur? quid fecit? A odpowiadając Jonathas Saulowi ojcu swemu, rzekł: Przecz ma umrzeć co uczynił?
33
Et arrípuit Saul lánceam ut percúteret eum. Et intelléxit Iónathas quod definítum esset a patre suo, ut interfíceret David. I porwał Saul oszczep, aby go przebił. I zrozumiał Jonath, asże postanowiono było od ojca jego, aby zabił Dawida.
34
Surréxit ergo Iónathas a mensa in ira furóris, et non comédit in die calendárum secúnda panem. Contristátus est enim super David, eo quod confudísset eum pater suus. Wstał tedy Jonathas od stołu w gniewie zapalczywości, i nie jadł chleba wtórego dnia nowego księżyca. Bo się frasował o Dawida, dla tego, że go był zawstydził ociec jego,
35
Cumque illuxísset mane, venit Iónathas in agrum iuxta plácitum David, et puer párvulus cum eo. A gdy było rano, przyszedł Jonathas na pole według wolej Dawidowej, i chłopiec mały z nim.
36
Et ait ad púerum suum: Vade, et affer mihi sagíttas, quas ego iácio. Cumque puer cucurrísset, iecit áliam sagíttam trans púerum. I rzekł do chłopca swego: Idź, a przynieś mi strzały, które wystrzelam. A gdy chłopiec bieżał, wystrzelił drugą strzałę za chłopca.
37
Venit ítaque puer ad locum iáculi, quod míserat Iónathas: et clamávit Iónathas post tergum púeri, et ait: Ecce ibi est sagítta porro ultra te. Przyszedł tedy chłopiec na miejsce strzały, którą był wystrzelił Jonathas: i zawołał Jonathas za chłopcem, i rzekł: Oto tam dalej za tobą jest strzała.
38
Clamavítque íterum Iónathas post tergum púeri, dicens: Festína velóciter, ne stéteris. Collégit autem puer Iónathæ sagíttas, et áttulit ad dóminum suum: I zaś zawołał Jonathas za chłopięciem, mówiąc: Spiesz się rychło, nie stój. Tedy pozbierało chłopię Jonathy strzały, i przyniosło do Pana swego:
39
et quid agerétur, pénitus ignorábat: tantúmmodo enim Iónathas et David rem nóverant. A co się działo zgoła nie wiedział. Bo tylko Jonathas a Dawid rzecz wiedzieli.
40
Dedit ergo Iónathas arma sua púero, et dixit ei: Vade, et defer in civitátem. Dał tedy Jonathas oręże swe chłopcu, i rzekł mu: Idź a zanieś do miasta.
41
Cumque abiísset puer, surréxit David de loco, qui vergébat ad austrum, et cadens pronus in terram, adorávit tértio: et osculántes se altérutrum, flevérunt páriter, David autem ámplius. A gdy odszedł chłopiec, wstał Dawid z miejsca, które patrzyło na południe: i padłszy twarzą na ziemię, pokłonił się trzecikroć: i pocałowawszy jeden drugiego, płakali pospołu, a więcej Dawid.
42
Dixit ergo Iónathas ad David: Vade in pace: quæcúmque iurávimus ambo in nómine Dómini, dicéntes: Dóminus sit inter me et te, et inter semen meum et semen tuum usque in sempitérnum. I rzekł Jonathas do Dawida: Idź w pokoju: cośmy przysięgli oba na imię Pańskie, mówiąc: Pan niech będzie między mną i tobą, i między nasieniem mojem i nasieniem twojem aż na wieki.
43
Et surréxit David, et ábiit: sed et Iónathas ingréssus est civitátem. I wstał Dawid i odszedł: ale i Jonathas wszedł do miasta.
21
1
Venit autem David in Nobe ad Achímelech sacerdótem: et obstúpuit Achímelech, eo quod venísset David. Et dixit ei: Quare tu solus, et nullus est tecum? I Dawid przyszedł do Nobe do Achimelecha kapłana: i zdumiał się Achimelech, dlatego, że przyszedł Dawid.
2
Et ait David ad Achímelech sacerdótem: Rex præcépit mihi sermónem, et dixit: Nemo sciat rem, propter quam missus es a me, et cuiúsmodi præcépta tibi déderim: nam et púeris condíxi in illum et illum locum. I rzeki mu: Czemuś ty sam a nikogo nie masz z sobą. I rzekł Dawid do Achimelecha kapłana: Król mi przykazał mowę, i rzekł: Żaden niech nie wie rzeczy, dla któryś posłany odemnie i jakiemci dał przykazanie, bo i z sługami zmówiłem się na ono i na ono miejsce.
3
Nunc ergo si quid habes ad manum, vel quinque panes, da mihi, aut quidquid invéneris. A tak teraz masz li co do ręku, aby z pięcioro chleba daj mi, abo cokolwiek najdziesz.
4
Et respóndens sacérdos ad David, ait illi: Non hábeo láicos panes ad manum, sed tantum panem sanctum: si mundi sunt púeri, máxime a muliéribus? A odpowiedając kapłan Dawidowi, rzekł mu: Niemam chleba pospolitego do ręki, jedno tylko chleb święty: jeśli czyści są służebnicy a zwłaszcza od niewiast?
5
Et respóndit David sacerdóti, et dixit ei: Equidem, si de muliéribus ágitur: continúimus nos ab heri et nudiustértius, quando egrediebámur, et fuérunt vasa puerórum sancta. Porro via hæc pollúta est, sed et ipsa hódie sanctificábitur in vasis. I odpowiedział Dawid kapłanowi, i rzekł mu: Zaiste, jeśli idzie o niewiasty: strzymaliśmy się od wczorajszego i dziś trzeciego dnia, kiedyśmy wychodzili i były naczynia służebników święte, aleć ta droga zmazana jest, wszakże i ta dzisia poświęcona będzie w naczyniach.
6
Dedit ergo ei sacérdos sanctificátum panem: neque enim erat ibi panis, nisi tantum panes propositiónis, qui subláti fúerant a fácie Dómini, ut poneréntur panes cálidi. A tak dał mu kapłan chleb poświęcony: bo nie było tam chleba, jedno tylko chleby pokładne, które były wzięte od obliczności Pańskiej, aby położono chleby ciepłe.
7
Erat autem ibi vir quidam de servis Saul in die illa, intus in tabernáculo Dómini: et nomen eius Doeg Idumǽus, potentíssimus pastórum Saul. A był tam jeden mąż z sług Saulowych onego dnia wewnątrz przybytku Pańskim: a imię jego Doeg Idumejczyk, namożniejszy z pasterzów Saulowych.
8
Dixit autem David ad Achímelech: Si habes hic ad manum hastam, aut gládium? quia gládium meum, et arma mea non tuli mecum: sermo enim regis urgébat. I rzekł Dawid do Achimelecha: Maszli tu na dorędziu oszczep abo miecz? bo miecza mego i oręża mego nie wziąłem z sobą. Bo mowa Królewska przynaglała.
9
Et dixit sacérdos: Ecce hic gládius Góliath Philisthǽi, quem percussísti in Valle terebínthi: est involútus pállio post ephod: si istum vis tóllere, tolle: neque enim hic est álius absque eo. Et ait David: Non est huic alter símilis, da mihi eum. I rzekł kapłan: Oto tu miecz Goliatha Philistyna, któregoś zabił w Dolinie Therebinthu, uwiniony w płaszcz za Ephod, chceszli ten wziąść weźmi: bo prócz tego nie masz tu innego. I rzekł Dawid: Niemasz drugiego podobnego temu, daj mi go.
10
Surréxit ítaque David, et fugit in die illa a fácie Saul: et venit ad Achis regem Geth. Wstał tedy Dawid, i uciekł onego dnia przed Saulem: i przyszedł do Achis Króla Geth.
11
Dixerúntque servi Achis ad eum cum vidíssent David: Numquid non iste est David rex terræ? nonne huic cantábant per choros, dicéntes: Percússit Saul mille, et David decem míllia? I rzekli słudzy Achis do niego, gdy ujrzeli Dawida: Aza nie ten jest Dawid Król ziemie? Azaż nie temu śpiewano w tańcach, mówiąc: Poraził Saul tysiąc, a Dawid dziesięć tysięcy?
12
Pósuit autem David sermónes istos in corde suo, et extímuit valde a fácie Achis regis Geth. I wziął Dawid mowy one w serce swe, i zlękł się barzo od oblicza Achis Króla Geth.
13
Et immutávit os suum coram eis, et collabebátur inter manus eórum: et impingébat in óstia portæ, defluebántque salívæ eius in barbam. I odmienił usta swoje przed memi, i upadał między rękoma ich: i tłukł się o drzwi u fórty, i zciekały śliny jego na brodę.
14
Et ait Achis ad servos suos: Vidístis hóminem insánum: quare adduxístis eum ad me? I rzekł Achis do sług swoich: Widzieliście człowieka szalonego: czemużeście go do mnie przywiedli?
15
An desunt nobis furiósi, quod introduxístis istum, ut fúreret me præsénte? híccine ingrediétur domum meam? Czyli nam schodzi na szalonych, żeście przywiedli, aby szalał przedemna? a więc ten ma wniść do domu mego?
22
1
Abiit ergo David inde, et fugit in spelúncam Odóllam. Quod cum audíssent fratres eius, et omnis domus patris eius, descendérunt ad eum illuc. Poszedł tedy Dawid z onąd, i uszedł do jaskinie Odollam. Co usłyszawszy bracia jego, wszystek dom ojca jego, przyszli tam do niego.
2
Et convenérunt ad eum omnes, qui erant in angústia constitúti, et oppréssi ære aliéno, et amáro ánimo: et factus est eórum princeps, fuerúntque cum eo quasi quadringénti viri. I zeszli się do niego wszyscy, którzy byli utrapieni, i którzy się byli zadłużyli, i w gorzkości serca: i został ich książęciem, a było ich przy nim około czterech set mężów.
3
Et proféctus est David inde in Maspha, quæ est Moab: et dixit ad regem Moab: Máneat, oro, pater meus et mater mea vobíscum, donec sciam quid fáciat mihi Deus. I poszedł Dawid z onąd do Maspha, która jest Moab: i rzekł do Króla Moab: Niechaj pomieszka, proszę, ociec mój i matka moja z wami, aż się dowiem co ze mną Bóg uczyni.
4
Et relíquit eos ante fáciem regis Moab: manserúntque apud eum cunctis diébus, quibus David fuit in præsídio. I zostawił je przed obliczem Króla Moab, i mieszkał u niego po wszystkie dni, których Dawid był na zamku.
5
Dixítque Gad prophéta ad David: Noli manére in præsídio: proficíscere, et vade in terram Iuda. Et proféctus est David, et venit in saltum Haret. I rzekł Gad prorok do Dawida: Nie mieszkaj na zamku, jedź a ciągni do ziemie Juda. I jachał Dawid i przyszedł do lasa Hareth.
6
Et audívit Saul quod apparuísset David, et viri qui erant cum eo. Saul autem cum manéret in Gábaa, et esset in némore, quod est in Rama, hastam manu tenens, cunctíque servi eius circumstárent eum, I usłyszał Saul, że się ukazał Dawid i mężowie, którzy z nim byli. A Saul gdy mieszkał w Gabaa, i był w gaju, który jest w Rama, trzymając oszczep w ręce, a wszyscy słudzy jego stali około niego:
7
ait ad servos suos qui assistébant ei: Audíte nunc fílii Iémini: numquid ómnibus vobis dabit fílius Isai agros et víneas, et univérsos vos fáciet tribúnos, et centuriónes: Rzekł do sług swych, którzy przy nim stali: Słuchajcie teraz synowie Jemini: izali wszystkim wam da syn Izai pola i winnice: i wszystkich was poczyni tysiączniki i setniki:
8
quóniam coniurástis omnes advérsum me, et non est qui mihi renúntiet, máxime cum et fílius meus fœdus iníerit cum fílio Isai? Non est qui vicem meam dóleat ex vobis, nec qui annúntiet mihi: eo quod suscitáverit fílius meus servum meum advérsum me, insidiántem mihi usque hódie. Żeście się wszyscy sprzysięgli przeciwko mnie, a niemasz tego ktoby mi oznajmił, zwłaszcza gdyż i syn mój przymierze uczynił z synem Izai? Nie masz ktoby się mnie z was użalił, ani ktoby mi oznajmił: przeto że podburzył syn mój sługę mego przeciwko mnie, który czyha na mię aż po dziś dzień.
9
Respóndens autem Doeg Idumǽus, qui assistébat, et erat primus inter servos Saul, Vidi, inquit, fílium Isai in Nobe apud Achímelech fílium Achitob sacerdótem. A odpowiadając Doeg Idumejczyk, który stał, a był pierwszy między sługami Saulowemi: Widziałem, pry, syna Izai w Nobe u Achimelecha syna Achitob kapłana:
10
Qui consúluit pro eo Dóminum, et cibária dedit ei: sed et gládium Góliath Philisthǽi dedit illi. Który się radził za nim Pana, i dał mu strawy: ale i miecz Goliatha Philistyńczyka dał mu.
11
Misit ergo rex ad accerséndum Achímelech sacerdótem fílium Achitob, et omnem domum patris eius, sacerdótum qui erant in Nobe, qui univérsi venérunt ad regem. Postał tedy Król, aby przyzwano Achimelecha kapłana syna Achitob, i wszystek dom ojca jego, kapłanów, którzy byli w Nobe, którzy wszyscy przyszli do króla.
12
Et ait Saul ad Achímelech: Audi fili Achitob. Qui respóndit: Præsto sum dómine. I rzekł Saul do Achimelecha; Słuchaj synu Achitob. A on odpowiedział: Owom ja panie.
13
Dixítque ad eum Saul: Quare coniurástis advérsum me, tu et fílius Isai, et dedísti ei panes et gládium, et consuluísti pro eo Deum, ut consúrgeret advérsum me, insidiátor usque hódie pérmanens? I rzekł do niego Saul: Czemuście się sprzysięgli na mię, ty i syn Izai, i dałeś mu chleba i miecz, i radziłeś się za nim Boga, aby powstał na mię zdrajcą będąc aż do dnia dzisiejszego?
14
Respondénsque Achímelech regi, ait: Et quis in ómnibus servis tuis, sicut David fidélis, et gener regis, et pergens ad impérium tuum, et gloriósus in domo tua? I odpowiedając Achimelech Królowi rzekł: A któż ze wszech sług twoich wiemy jako Dawid, i zięć królewski, i idący na rozkazanie twoje, i zacny w domu twoim?
15
Num hódie cœpi pro eo consúlere Deum? absit hoc a me: ne suspicétur rex advérsus servum suum rem huiuscémodi, in univérsa domo patris mei: non enim scivit servus tuus quidquam super hoc negótio, vel módicum vel grande. A zam dziś począł radzić się on Boga? Uchowaj mię Boże: Niech się nie domniemawa Król na sługę swego takowej rzeczy we wszystkim domu ojca mego: bo nie wiedział sługa twój o tej sprawie nic abo małego abo wielkiego.
16
Dixítque rex: Morte moriéris Achímelech, tu et omnis domus patris tui. I rzekł Król: Śmiercią umrzesz Achimelechu ty i wszystek dom ojca twego.
17
Et ait rex emissáriis, qui circumstábant eum: Convertímini, et interfícite sacerdótes Dómini, nam manus eórum cum David est: sciéntes quod fugísset, et non indicavérunt mihi. Noluérunt autem servi regis exténdere manus suas in sacerdótes Dómini. I rzekt Król sługom, którzy stali około niego: Obróćcie się, a pobijcie kapłany Pańskie: bo ręka ich jest z Dawidem: wiedząc że uciekał, a nie oznajmili mi. Lecz nie chcieli słudzy królewscy rąk swoich podnieść na kapłany Pańskie.
18
Et ait rex ad Doeg: Convértere tu, et írrue in sacerdótes. Conversúsque Doeg Idumǽus, írruit in sacerdótes, et trucidávit in die illa octogínta quinque viros vestítos ephod líneo. I rzekł Król Doegowi: Obróć się ty, a rzuć się na kapłany. I obróciwszy się Doeg Idumejczyk targnął się na kapłany, i zamordował dnia onego ośmdziesiąt i pięć mężów ubranych w Ephod lniany.
19
Nobe autem civitátem sacerdótum percússit in ore gládii, viros et mulíeres, et párvulos et lacténtes, bovémque, et ásinum, et ovem in ore gládii. A Nobe miasto kapłańskie poraził paszczęką miecza, męże, i niewiasty, i dziatki, i ssące, i wołu, i osła, i owce paszczęką miecza.
20
Evádens autem unus fílius Achímelech, fílii Achitob, cuius nomen erat Abíathar, fugit ad David, Lecz uszedszy jeden syn Achimelecha syna Achitob, któremu imię było Abiathar, uciekł do Dawida,
21
et annuntiávit ei quod occidísset Saul sacerdótes Dómini. I oznajmił mu, że Saul pobił kapłany Pańskie.
22
Et ait David ad Abíathar: Sciébam in die illa, quod cum ibi esset Doeg Idumǽus, procul dúbio annuntiáret Sauli: ego sum reus ómnium animárum patris tui. I rzekł Dawid Abiatharowi: Wiedziałem onego dnia, gdy tam był Doeg Idumejczyk, że pewnie miał powiedzieć Saulowi: Jam jest winien śmierci wszystkich dusz ojca twego.
23
Mane mecum, ne tímeas: si quis quæsíerit ánimam meam, quæret et ánimam tuam, mecúmque serváberis. Mieszkaj ze mną, nie bój się: Jeśli kto będzie szukał dusze mojej, będzie szukał i dusze twojej, i będziesz przy mnie zachowan.
23
1
Et annuntiavérunt David, dicéntes: Ecce Philísthiim oppúgnant Céilam et dirípiunt áreas. I powiedziano Dawidowi, mówiąc: Oto Philistynowie dobywają Ceylę, i plondrują gumna.
2
Consúluit ergo David Dóminum, dicens: Num vadam, et percútiam Philisthǽos istos? Et ait Dóminus ad David: Vade, et percúties Philisthǽos, et Céilam salvábis. Radził się tedy Dawid Pana, mówiąc: Mam li iść a porazić te Philistyny? I rzekł Pan do Dawida: Idź, a porazisz Philistyny, i Ceylę wybawisz.
3
Et dixérunt viri, qui erant cum David, ad eum: Ecce nos hic in Iudǽa consisténtes timémus: quanto magis si iérimus in Céilam advérsum ágmina Philisthinórum? I rzekli mężowie, którzy byli z Dawidem, do niego: Oto my tu w Judzkiej ziemi będąc, boimy się: a cóż więcej, jeśli pójdziem do Ceyle ku wojskom Philistyńskim?
4
Rursum ergo David consúluit Dóminum. Qui respóndens, ait ei: Surge, et vade in Céilam: ego enim tradam Philisthǽos in manu tua. Znowu tedy Dawid radził się Pana. Który odpowiadając, rzeki mu: Wstań a idź do Ceyli, bo ja dam Philistyny w rękę twoję.
5
Abiit ergo David, et viri eius in Céilam, et pugnávit advérsum Philisthǽos: et abégit iuménta eórum, et percússit eos plaga magna: et salvávit David habitatóres Céilæ. Poszedł tedy Dawid, i mężowie jego do Ceyli, i walczył z Philistyny, i zapędził bydła ich, i poraził je porażką wielka: i wybawił Dawid micszczany Ceyle.
6
Porro eo témpore, quo fugiébat Abíathar fílius Achímelech ad David in Céilam, ephod secum habens descénderat. Lecz na on czas gdy uciekał Abiathar syn Achimelechów do Dawida do Ceyle, przyszedł był mając z sobą Ephod.
7
Nuntiátum est autem Sauli quod venísset David in Céilam: et ait Saul: Trádidit eum Deus in manus meas, conclusúsque est introgréssus urbem, in qua portæ et seræ sunt. I powiedziano Saulowi, że Dawid wszedł do Ceyle: i rzekł Saul: Dał go Bóg w ręce moje, i zawarty jest wszedszy do miasta, w którym są bramy i zamki.
8
Et præcépit Saul omni pópulo ut ad pugnam descénderet in Céilam, et obsíderet David et viros eius. I przykazał Saul wszystkiemu ludu, aby szli na wojnę do Ceyle, i oblegli Dawida i lud jego.
9
Quod cum David rescísset quia præparáret ei Saul clam malum, dixit ad Abíathar sacerdótem: Applica ephod. Czego gdy się Dawid dowiedział, iż mu Saul potajemnie złe gotował, rzekł do Abiathara kapłana: Przyłóż Ephod.
10
Et ait David: Dómine Deus Israel, audívit famam servus tuus, quod dispónat Saul veníre in Céilam, ut evértat urbem propter me: I rzekł Dawid: Panie Boże Izraelów, słyszał tę wieść stliga twój, że Saul gotuje się przyjść do Ceyle, aby zburzył miasto dla mnie.
11
si tradent me viri Céilæ in manus eius? et si descéndet Saul, sicut audívit servus tuus? Dómine Deus Israel, índica servo tuo. Et ait Dóminus: Descéndet. Wydadzą li mnie mężowie Ceyli w ręce jego? a przyjedzie li Saul jako słyszał sługa twój? Panic Boże Izraelów oznajmi słudze twemu. I rzekł Pan: Przyjedzie.
12
Dixítque David: Si tradent me viri Céilæ, et viros qui sunt mecum, in manus Saul? Et dixit Dóminus: Tradent. I rzeki Dawid: Wydadzą li mię mężowie Ceyli i męże, którzy ze mną są w ręce Saulowe? I rzekł Pan: Wydadzą.
13
Surréxit ergo David et viri eius quasi sexcénti, et egréssi de Céila, huc atque illuc vagabántur incérti: nuntiatúmque est Sauli quod fugísset David de Céila, et salvátus esset: quam ob rem dissimulávit exíre. Wstał tedy Dawid i mężowie jego około sześci set, i wyszedszy z Ceyle, i tu i owdzie się tułali niepewni, i powiedziano Saulowi, że uciekł Dawid z Ceyle, i uszedł: Przetoż zaniechał wyjachać.
14
Morabátur autem David in desérto in locis firmíssimis, mansítque in monte solitúdinis Ziph, in monte opáco: quærébat eum tamen Saul cunctis diébus, et non trádidit eum Deus in manus eius. A Dawid mieszkał na puszczy po miejscach mocnych, i mieszkał na górze puszczy. Zyph, na górze ciemnej, wszakże go Saul szukał po wszystkie dni: i nie dał go Bóg w ręce jego.
15
Et vidit David quod egréssus esset Saul ut quǽreret ánimam eius. Porro David erat in desérto Ziph in silva. I ujrzał Dawid, że wyszedł Saul szukać dusze jego. A Dawid był na puszczy Zyph w lesie.
16
Et surréxit Iónathas fílius Saul, et ábiit ad David in silvam, et confortávit manus eius in Deo: dixítque ei: I wstał Jonathas syn Saulów i szedł do Dawida do lasa, i posilił ręce jego w Bogu, i rzekł mu.
17
Ne tímeas: neque enim invéniet te manus Saul patris mei, et tu regnábis super Israel, et ego ero tibi secúndus: sed et Saul pater meus scit hoc. Nie bój się: bo cię nie najdzie ręka Saula ojca mego, a ty królować będziesz nad Izraelem, a ja będę wtóry po tobie: lecz i Saul ociec mój o tem wie.
18
Percússit ergo utérque fœdus coram Dómino: mansítque David in silva, Iónathas autem revérsus est in domum suam. A tak postanowili oba przymierze przed Panem: i mieszkał Dawid w lesie, a Jonathas wrócił się do domu swego.
19
Ascendérunt autem Ziphǽi ad Saul in Gábaa, dicéntes: Nonne ecce David látitat apud nos in locis tutíssimis silvæ, in colle Háchila, quæ est ad déxteram desérti? I wstąpili Zyphejczycy do Saula w Gabaa, mówiąc: Aza oto Dawid nie kryje się u nas po miejscach bezpiecznych lasu na pagórku Hachila, która jest po prawej stronie puszczy?
20
Nunc ergo, sicut desiderávit ánima tua ut descénderes, descénde: nostrum autem erit ut tradámus eum in manus regis. A tak teraz jako pragnęła dusza twoja, żebyś zjachał, zjedź, a nasza będzie podać go w ręce królewskie.
21
Dixítque Saul: Benedícti vos a Dómino, quia doluístis vicem meam. I rzeki Saul: Błogosławieniście wy od Pana, iżeście się mnie użalili.
22
Abíte ergo, oro, et diligéntius præparáte, et curiósius ágite, et consideráte locum ubi sit pes eius, vel quis víderit eum ibi: recógitat enim de me, quod cállide insídier ei. A tak idźcie, proszę, a gotujcie pilniej, i czyńcie dworniej, i wyszpiegujcie miejsca, gdzie jest noga jego, abo kto go tam widział: bo myśli o mnie, że nań chytrze się zasadzam.
23
Consideráte, et vidéte ómnia latíbula eius, in quibus abscónditur: et revertímini ad me ad rem certam, ut vadam vobíscum. Quod si étiam in terram se abstrúserit, perscrutábor eum in cunctis míllibus Iuda. Wypatrzcież; a obaczcie wszystkie jamy jego, w których się tai: a wróćcie się do mnie na pewną rzecz i że pójdę z wami: a choćby się też skrył w ziemię, będę go szukał we wszystkich tysiącach Judzkich.
24
At illi surgéntes abiérunt in Ziph ante Saul: David autem et viri eius erant in desérto Maon, in campéstribus ad déxteram Iésimon. A oni wstawszy, poszli do Zyph przed Saulem: a Dawid i mężowie jego byli na puszczy Maon, na polach po prawej Jesimon.
25
Ivit ergo Saul et sócii eius ad quæréndum eum. Et nuntiátum est David: statímque descéndit ad petram, et versabátur in desérto Maon: quod cum audísset Saul, persecútus est David in desérto Maon. Jachał tedy Saul i towarzysze jego szukać go: lecz dano znać Dawidowi, i natychmiast stąpił na skałę, i mieszkał w puszczy Maon: Co gdy usłyszał Saul, gonił Dawida na puszczy Maon.
26
Et ibat Saul ad latus montis ex parte una: David autem et viri eius erant in látere montis ex parte áltera. Porro David desperábat se posse evádere a fácie Saul: ítaque Saul et viri eius in modum corónæ cingébant David et viros eius, ut cáperent eos. I jachał Saul po boku góry z jednej strony: a Dawid i mężowie jego byli z boku góry po drugiej stronie: i już był Dawid zwątpił, żeby mógł ujść przed obliczem Saul: A tak Saul i mężowie jego na kształt wieńca obtoczyli Dawida i oręże jego, aby je pojmali.
27
Et núntius venit ad Saul, dicens: Festína, et veni, quóniam infudérunt se Philísthiim super terram. I przybieżał poseł do Saula, mówiąc: Pospiesz się, a przyjedź, bo Philistynowic wtargnęli w ziemię.
28
Revérsus est ergo Saul desístens pérsequi David, et perréxit in occúrsum Philisthinórum: propter hoc vocavérunt locum illum, Petram dividéntem. A tak wrócił się Saul, przestawszy gonić Dawida, i ciągnął przeciw Philistynom, i dla tego nazwali ono miejsce Skałą rozłączającą.
24
1
Ascéndit ergo David inde: et habitávit in locis tutíssimis Engáddi. I wyciągnął Dawid z onąd: i mieszkał na miejscach bezpiecznych Engaddi.
2
Cumque revérsus esset Saul, postquam persecútus est Philisthǽos, nuntiavérunt ei, dicéntes: Ecce David in desérto est Engáddi. A gdy się wrócił Saul od pogoni za Philistyny, powiedziano mu, rzekąc: Oto Dawid jest na puszczy Engaddi.
3
Assúmens ergo Saul tria míllia electórum virórum ex omni Israel, perréxit ad investigándum David et viros eius, étiam super abruptíssimas petras, quæ solis ibícibus pérviæ sunt. A tak wziąwszy Saul trzy tysiące mężów przebranych ze wszystkiego Izraela, poszedł szukać Dawida i mężów jego i po naprzykrzszych skałach, po których jedno dzikie, kozy mogą chodzić.
4
Et venit ad caulas óvium, quæ se offerébant viánti: erátque ibi spelúnca, quam ingréssus est Saul ut purgáret ventrem: porro David et viri eius in interióre parte spelúncæ latébant. I przyciągnął ku chlewem owczym, które się natrafiły idącemu, a była tam jaskinia, do której wszedł Saul na potrzeby przyrodzone: a Dawid i mężowie jego taili się we wnętrznej części jaskini.
5
Et dixérunt servi David ad eum: Ecce dies, de qua locútus est Dóminus ad te: Ego tradam tibi inimícum tuum, ut fácias ei sicut placúerit in óculis tuis. Surréxit ergo David, et præcídit oram chlámydis Saul silénter. I rzekli słudzy Dawidowi do niego: Oto dzień, o którym Pan mówił: do ciebie: Ja dam w ręce twe nieprzyjaciela twego, żebyś mu uczynił jako się będzie podobało w oczach twych. Wstał tedy Dawid, i urznął pocichu kraj płaszcza Saulowego.
6
Post hæc percússit cor suum David, eo quod abscidísset oram chlámydis Saul. Potem uderzyło Dawida serce jego, przeto że urznął kraj płaszcza Saulowego.
7
Dixítque ad viros suos: Propítius sit mihi Dóminus, ne fáciam hanc rem dómino meo, christo Dómini, ut mittam manum meam in eum: quia christus Dómini est. I rzekł do mężów swoich: Niech mi będzie miłościw Pan, żebym nie uczynił tej rzeczy Panu memu pomazańcowi Pańskiemu, żebym niał ściągnąć nań rękę moję, ponieważ jest pomazaniec Pański.
8
Et confrégit David viros suos sermónibus, et non permísit eos ut consúrgerent in Saul: porro Saul exsúrgens de spelúnca, pergébat cœpto itínere. I przełomił Dawid męże swe mowami, i nie dopuścił im powstać na Saula: a Saul wstawszy z jaskinie, szedł zaczętą drogą.
9
Surréxit autem et David post eum: et egréssus de spelúnca, clamávit post tergum Saul, dicens: Dómine mi rex. Et respéxit Saul post se: et inclínans se David pronus in terram adorávit, Potem wstał i Dawid za nim: a wyszedszy z jaskinie zawołał za Saulem, mówiąc: Panie mój królu. I obejrzał się Saul nazad a Dawid schyliwszy się twarzą ku ziemi, pokłonił się,
10
dixítque ad Saul: Quare audis verba hóminum loquéntium: David quærit malum advérsum te? l rzekł do Sanla: Czemu słuchasz słów ludzi mówiących, Dawid szuka złego przeciw tobie?
11
Ecce hódie vidérunt óculi tui quod tradíderit te Dóminus in manu mea in spelúnca: et cogitávi ut occíderem te, sed pepércit tibi óculus meus: dixi enim: Non exténdam manum meam in dóminum meum, quia christus Dómini est. Oto dziś widziały oczy twoje, że mi cię Pan dał w rękę moję w jaskini: i myśliłem cię zabić, aleć przepuściło oko moje, bom rzekł: Nie Ściągnę ręki na pana mego, bo jest pomazaniec Pański.
12
Quin pótius pater mi, vide, et cognósce oram chlámydis tuæ in manu mea: quóniam cum præscínderem summitátem chlámydis tuæ, nólui exténdere manum meam in te: animadvérte, et vide, quóniam non est in manu mea malum, neque iníquitas, neque peccávi in te: tu autem insidiáris ánimæ meæ ut áuferas eam. I owszem ojcze mój, obacz, i poznaj kraj płaszcza twego w ręce mojej: żeć gdym urzynał koniec płaszcza twego, nie chciałem ściągnąć ręki mojej na cię, poznaj a obacz żeć niemasz w ręce mojej złości, ani nieprawości, anim zgrzeszył przeciw tobie: a ty godzisz na duszę moję, abyś ją odjął.
13
Iúdicet Dóminus inter me et te, et ulciscátur me Dóminus ex te: manus autem mea non sit in te. Niech rozsadzi Pan między mną a tobą, a niech się krzywdy mojej Pan pomści nad tobą; a ręka moja niech nie będzie na tobie.
14
Sicut et in provérbio antíquo dícitur: Ab ímpiis egrediétur impíetas: manus ergo mea non sit in te. Jako i w starej przypowieści mówią: Od niezbożnych wynijdzie niczbożność: a tak ręka moja niech nie będzie na tobie.
15
Quem perséqueris, rex Israel? quem perséqueris? canem mórtuum perséqueris, et púlicem unum. Kogóż prześladujesz, Królu Izraelski, kogo prześladujesz? Psa zdechłego prześladujesz, a pchłę jednę.
16
Sit Dóminus iudex, et iúdicet inter me et te: et vídeat, et iúdicet causam meam, et éruat me de manu tua. Niech Pan będzie sędzim, a niech rozsądzi między mną a tobą: a niech obaczy i osądzi sprawę moję, a niech mię wyrwie z ręki twojej.
17
Cum autem complésset David loquens sermónes huiuscémodi ad Saul, dixit Saul: Numquid vox hæc tua est, fili mi David? Et levávit Saul vocem suam, et flevit: A gdy skończył Dawid, mówiąc mowy takie do Saula, rzekł Saul: A twójże to glos Dawidzie, synu mój? i podniósł Saul swój głos i płakał:
18
dixítque ad David: Iústior tu es quam ego: tu enim tribuísti mihi bona, ego autem réddidi tibi mala. I rzekł do Dawida: Sprawiedliwszy ty jest niżli ja: boś ty mnie oddał dobre, a jam tobie złem oddał.
19
Et tu indicásti hódie quæ féceris mihi bona: quómodo tradíderit me Dóminus in manum tuam, et non occíderis me. Tyś też dziś okazał coś mi dobrego uczynił: jako mię dał Pan w rękę twoję, a nie zabiłeś mię.
20
Quis enim cum invénerit inimícum suum, dimíttet eum in via bona? sed Dóminus reddat tibi vicissitúdinem hanc pro eo quod hódie operátus es in me. Bo któż gdy najdzie nieprzyjaciela swego wypuści go na drogę dobrą? Ale Pan niechaj ci odda nagrodę tę za to, coś mi dziś uczynił.
21
Et nunc quia scio quod certíssime regnatúrus sis, et habitúrus in manu tua regnum Israel: A teraz iż wiem, że pewnie nisz królować, i będziesz miał w ręce swej królestwo Izraelskie:
22
iura mihi in Dómino, ne déleas semen meum post me, neque áuferas nomen meum de domo patris mei. Przysięż mi przez Pana, że nie wygładzisz potomstwa mego po mnie, a nie wytracisz imienia mego z domu ojca mego.
23
Et iurávit David Sauli. Abiit ergo Saul in domum suam: et David et viri eius ascendérunt ad tutióra loca. I przysiągł Dawid Saulowi. Odszedł tedy Saul do domu swego: a Dawid i mężowie jego wstąpili na miejsca przespieczniejsze.
25
1
Mórtuus est autem Sámuel, et congregátus est univérsus Israel, et planxérunt eum, et sepeliérunt eum in domo sua in Rámatha. Consurgénsque David descéndit in desértum Pharan. A Samuel umarł, i zebrał się wszystek Izrael, i płakali go, i pogrzebli go w domu jego w Ramatha.
2
Erat autem vir quíspiam in solitúdine Maon, et posséssio eius in Carmélo, et homo ille magnus nimis: erántque ei oves tria míllia, et mille capræ: et áccidit ut tonderétur grex eius in Carmélo. A powstawszy Dawid, poszedł na puszczą Pharan. Lecz mąż niektóry był na puszczy Maon, a majętność jego w Karmelu, a człowiek on barzo wielki: i miał owiec trzy tysiące: i tysiąc kóz: i trafiło się, że strzyżono trzodę jego w Karmelu.
3
Nomen autem viri illíus erat Nabal. Et nomen uxóris eius Abígail: erátque múlier illa prudentíssima, et speciósa: porro vir eius durus, et péssimus, et malitiósus: erat autem de génere Caleb. A imię męża onego było Nabal: a imię żony jego Abigail. A była to niewiasta barzo mądra i piękna: ale mąż jej był nie użyty barzo, zły i złośliwy: a był z narodu Kaleb.
4
Cum ergo audísset David in desérto quod tondéret Nabal gregem suum, A gdy usłyszał Dawid na puszczy, że strzygł Nabal trzodę swoję,
5
misit decem iúvenes, et dixit eis: Ascéndite in Carmélum, et veniétis ad Nabal, et salutábitis eum ex nómine meo pacífice. Posłał dziesiąci młodzieńców, i rzekł im: Idźcie do Karmelu, a przyjdziecie do Nabala i pozdrowicie go imieniem mojem spokojnie.
6
Et dicétis: Sit frátribus meis et tibi pax, et dómui tuæ pax, et ómnibus, quæcúmque habes, sit pax. I rzeczecie: Niechaj będzie braciej mojej i tobie pokój, i domowi twemu pokój, i wszystkim rzeczam, które masz, niecił będzie pokój.
7
Audívi quod tondérent pastóres tui, qui erant nobíscum in desérto: numquam eis molésti fúimus, nec aliquándo défuit quidquam eis de grege, omni témpore quo fuérunt nobíscum in Carmélo. Słyszałem, że strzygą pasterze twoi, którzy byli z nami na puszczy: nigdyśmy im przykrymi nie byli i nigdy nie ubyło im nic z trzody, przez wszystek czas, którego byli z nami w Karmelu.
8
Intérroga púeros tuos, et indicábunt tibi. Nunc ergo invéniant púeri tui grátiam in óculis tuis: in die enim bona vénimus: quodcúmque invénerit manus tua, da servis tuis, et fílio tuo David. Zapytaj sług twoich, a powiedząć: Przetoż teraz niech najdą służebnicy twoi łaskę w oczu twoich, bośmy w dobry dzień przyszli, cokolwiek najdzie ręka twoja daj służebnikom twoim, i synowi twemu Dawidowi.
9
Cumque veníssent púeri David, locúti sunt ad Nabal ómnia verba hæc ex nómine David: et siluérunt. A gdy przyszli słudzy Dawidowi, mówili do Nabala wszystkie te słowa imieniem Dawidowem: i umilknęli.
10
Respóndens autem Nabal púeris David, ait: Quis est David? et quis est fílius Isai? hódie increvérunt servi qui fúgiunt dóminos suos. A odpowiadając Nabal sługom Dawidowym rzeki: Co jest Dawid? i co jest Izai? dziś się namnożyło sług, którzy uciekają od panów swoich.
11
Tollam ergo panes meos, et aquas meas, et carnes pécorum, quæ occídi tonsóribus meis, et dabo viris quos néscio unde sint? Więc ja wezmę chleb mój i wodę moję, i mięso bydła, którem pobił dla postrzyżników moich, a dam mężom, których nie wiem zkąd są?
12
Regréssi sunt ítaque púeri David per viam suam, et revérsi venérunt, et nuntiavérunt ei ómnia verba quæ díxerat. A tak odeszli słudzy Dawidowi drogą swą, i wróciwszy się przyszli i powiedzieli mu wszystkie słowa, które był rzekł.
13
Tunc ait David púeris suis: Accingátur unusquísque gládio suo. Et accíncti sunt sínguli gládiis suis, accinctúsque est et David ense suo: et secúti sunt David quasi quadringénti viri: porro ducénti remansérunt ad sárcinas. Rzekł tedy Dawid sługom swoim: Przypasz każdy miecz swój. I przypasali wszyscy miecze swoje, przypasał też i Dawid miecz swój: i za Dawidem jakmiarz czterysta mężów: a dwieście zostało przy rzeczach.
14
Abígail autem uxóri Nabal nuntiávit unus de púeris suis, dicens: Ecce David misit núntios de desérto, ut benedícerent dómino nostro: et aversátus est eos. I powiedział Abigail żenie Nabalowej jeden sługa jej, rzekąc: Oto Dawid przysłał posłance z puszczy, aby błogosławili Panu naszemu, a niechęć im pokazał.
15
Hómines isti boni satis fuérunt nobis, et non molésti: nec quidquam aliquándo périit omni témpore, quo fúimus conversáti cum eis in desérto: Ludzie ci dosyć nam dobrzy byli, i nie przykrzyli się nam: i nigdy nam nic nie zginęło przez wszystek czas, pókiśmy z nimi byli na puszczy:
16
pro muro erant nobis tam in nocte quam in die, ómnibus diébus quibus pávimus apud eos greges. Byli nam miasto muru tak w nocy jako i we dnie, po wszystkie dni pókiśmy paśli przy nich trzody.
17
Quam ob rem consídera, et recógita quid fácias: quóniam compléta est malítia advérsum virum tuum, et advérsum domum tuam, et ipse est fílius Bélial, ita ut nemo possit ei loqui. Przeto obacz, a rozmyśl się co masz uczynić: boć się dopełniła złość na męża twego, i na dom twój, a on jest syn Belial, tak, iż żaden nic może z nim mówić.
18
Festinávit ígitur Abígail, et tulit ducéntos panes, et duos utres vini, et quinque aríetes coctos, et quinque sata poléntæ, et centum ligatúras uvæ passæ, et ducéntas massas caricárum, et pósuit super ásinos: Pospieszyła się tedy Abigail, i wzięła dwieście chleba, i dwa bukłaki wina i piąci baranów warzonych, i pięć miar prażnia, i sto wiązanek rodzynków, i dwieście wiązek fig, i włożyła na osły.
19
dixítque púeris suis: Præcédite me: ecce, ego post tergum sequar vos: viro autem suo Nabal non indicávit. I rzekła sługom swoim: Idźcie przedemną: oto ja pojadę za wami: a mężowi swemu Nabalowi nie oznajmiła.
20
Cum ergo ascendísset ásinum, et descénderet ad radíces montis, David et viri eius descendébant in occúrsum eius: quibus et illa occúrrit. A gdy wsiadła na osła, i zjeżdżała z góry: Dawid i mężowie jego zjeżdżali przeciwko niej: którym ona zajachała.
21
Et ait David: Vere frustra servávi ómnia quæ huius erant in desérto, et non périit quidquam de cunctis quæ ad eum pertinébant: et réddidit mihi malum pro bono. I rzekł Dawid: Zaprawdę darmom strzegł wszego, co ten miał na puszczy, i nic nie zginęło ze wszego co do niego należało, a oddał mi złe za dobre.
22
Hæc fáciat Deus inimícis David, et hæc addat, si relíquero de ómnibus quæ ad ipsum pértinent usque mane, mingéntem ad paríetem. To niech uczyni Bóg nieprzyjaciołom Dawidowem, i to niech przyczyni?, jeśli zostawić do zarania ze wszego, co do niego należy mokrzacego na ścianę.
23
Cum autem vidísset Abígail David, festinávit, et descéndit de ásino, et prócidit coram David super fáciem suam, et adorávit super terram, A gdy Abigail ujrzała Dawida, pospieszyła się i zsiadła z osła i padła przed Dawidem na oblicze swoje, i pokłoniła się mu do ziemie,
24
et cécidit ad pedes eius, et dixit: In me sit, dómine mi, hæc iníquitas: loquátur, óbsecro, ancílla tua in áuribus tuis, et audi verba fámulæ tuæ. I padła u nóg jego, i rzekła: Niech będzie na mnie ta nieprawość, mój panie: proszę niech służebnica twoja mówi w uszu twoich: a posłuchaj słów sługi twojej.
25
Ne ponat, oro, dóminus meus rex cor suum super virum istum iníquum Nabal: quóniam secúndum nomen suum stultus est, et stultítia est cum eo: ego autem ancílla tua non vidi púeros tuos, dómine mi, quos misísti. Niech nie kładzie proszę Pan mój Król serca swego na męża tego niczbożnego Nabala: boć wedle imienia swego głupi jest, i głupstwo jest z nim: a ja sługa twoja nie widziałam służebników twoich, Panie mój, któreś posłał.
26
Nunc ergo dómine mi, vivit Dóminus, et vivit ánima tua, qui prohíbuit te ne veníres in sánguinem, et salvávit manum tuam tibi: et nunc fiant sicut Nabal inimíci tui, et qui quærunt dómino meo malum. Przeto teraz, Panie mój, żywie Pan i żywie dusza twoja, który cię zahamował, abyś nie przyszedł na krew, i zachował rękę twoję tobie: a teraz niech będą jako Nabal nieprzyjaciele twoi, i którzy szukają Panu memu złego.
27
Quaprópter súscipe benedictiónem hanc, quam áttulit ancílla tua tibi dómino meo: et da púeris qui sequúntur te dóminum meum. Przeto przyjmi to błogosławieństwo, które przyniosła sługa twoja tobie Panu memu, a daj sługom, którzy chodzą za tobą Panem moim:
28
Aufer iniquitátem fámulæ tuæ: fáciens enim fáciet Dóminus tibi dómino meo domum fidélem, quia prœ́lia Dómini, dómine mi, tu prœliáris: malítia ergo non inveniátur in te ómnibus diébus vitæ tuæ. Znieś występek służebnice twojej: czyniąc bowiem uczyni Pan tobie Panu memu dom wierny, ponieważ walki Pańskie ty walczysz, Panie mój: przetóż niechaj się w tobie złość nie najduje po wszystkie dni żywota twego:
29
Si enim surréxerit aliquándo homo pérsequens te, et quærens ánimam tuam, erit ánima dómini mei custodíta quasi in fascículo vivéntium, apud Dóminum Deum tuum: porro inimicórum tuórum ánima rotábitur, quasi in ímpetu et círculo fundæ. Bo jeśli kiedy powstanie człowiek prześladujący cię, i szukający dusze twojej, będzie dusza Pana mego strzeżona jakoby w wiązce żywiących u Pana Boga twego: lecz dusza nieprzyjaciół twoich będzie obracana jako w pędzie i obrócie proce.
30
Cum ergo fécerit Dóminus tibi dómino meo ómnia quæ locútus est bona de te, et constitúerit te ducem super Israel, Gdy tedy uczyni Pan tobie Panu memu wszystko co dobrego o tobie mówił, i postanowi cię Książęciem nad Izraelem:
31
non erit tibi hoc in singúltum, et in scrúpulum cordis dómino meo, quod effúderis sánguinem innóxium, aut ipse te ultus fúeris: et cum benefécerit Dóminus dómino meo, recordáberis ancíllæ tuæ. Nie będzie to tobie ku żałości, ani ku obrażeniu sumienia Pana mego, żeś wylał krew niewinną, abo żeś się sam pomścił: a gdy Pan dobrze uczyni Panu memu, wspomnisz na sługę swoję.
32
Et ait David ad Abígail: Benedíctus Dóminus Deus Israel, qui misit hódie te in occúrsum meum, et benedíctum elóquium tuum, I rzekł Dawid do Abigail: Błogosławiony Pan Bóg Izraelów, który cię dziś posiał przeciwko mnie, i błogoniawiona wymowa twoja,
33
et benedícta tu, quæ prohibuísti me hódie ne irem ad sánguinem, et ulcíscerer me manu mea. I błogosławionaś ty, któraś mię zawściągnęła dzisia, żem nie szedł na krew, i żebym się pomścił ręką swą.
34
Alióquin vivit Dóminus Deus Israel, qui prohíbuit me ne malum fácerem tibi: nisi cito venísses in occúrsum mihi, non remansísset Nabal usque ad lucem matutínam, mingens ad paríetem. Bo inaczej, żywie Pan Bóg Izraelów, który mię zawściągnął, abym ci źle nie uczynił: byś mi była prędko nie zajachała drogi, nie został by był Nabalowi aż do światła rannego mokrzący na ścianę.
35
Suscépit ergo David de manu eius ómnia quæ attúlerat ei, dixítque ei: Vade pacífice in domum tuam: ecce audívi vocem tuam, et honorávi fáciem tuam. A tak przyjął Dawid z ręki jej wszystko co mu była przywiozła, i rzekł jej; Jedź z pokojem do domu twego, otom usłuchał głosu twego, i uczciłem osobę twoję.
36
Venit autem Abígail ad Nabal: et ecce erat ei convívium in domo eius quasi convívium regis, et cor Nabal iucúndum: erat enim ébrius nimis: et non indicávit ei verbum pusíllum aut grande usque mane. Przyszła Abigail do Nabala: a oto miał ucztę w domu swoim, jako ucztę Królewską, a serce Nabalowe wesołe: bo był bardzo pijan: i nie powiedziała mu słowa małego abo wielkiego aż do zarania.
37
Dilúculo autem cum digessísset vinum Nabal, indicávit ei uxor sua verba hæc: et emórtuum est cor eius intrínsecus, et factus est quasi lapis. A na świtaniu, gdy strawił wino Nabal, powiedziała mu żona jego te słowa, i obumarło serce jego wewnątrz, i stał się jako kamień.
38
Cumque pertransíssent decem dies, percússit Dóminus Nabal, et mórtuus est. A gdy minęło dziesięć dni, zabił Pan Nabala, i umarł:
39
Quod cum audísset David mórtuum Nabal, ait: Benedíctus Dóminus, qui iudicávit causam oppróbrii mei de manu Nabal, et servum suum custodívit a malo, et malítiam Nabal réddidit Dóminus in caput eius. Misit ergo David, et locútus est ad Abígail, ut súmeret eam sibi in uxórem. Co gdy usłyszał Dawid, że umarł Nabal, rzekł: Błogosławiony Pan, który osądził sprawę zelżywości mojej z ręki Nabalowej, a sługę swego uchował odezłego, a złość Nabalowę oddał Pan na głowę jego. Posłał tedy Dawid i mówił do Abigail, żeby ją wziął sobie za żonę.
40
Et venérunt púeri David ad Abígail in Carmélum, et locúti sunt ad eam, dicéntes: David misit nos ad te, ut accípiat te sibi in uxórem. I przyszli słudzy Dawidowi do Abigail do Karmela, i mówili do niej rzekąc: Dawid posłał nas do ciebie, aby cię wziął sobie za żonę.
41
Quæ consúrgens, adorávit prona in terram, et ait: Ecce fámula tua sit in ancíllam, ut lavet pedes servórum dómini mei. Która powstawszy pokłoniła się obliczem do ziemie i rzekła: Oto służebnica twoja niechaj będzie sługą, aby umywała nogi sług Pana mego.
42
Et festinávit, et surréxit Abígail, et ascéndit super ásinum, et quinque puéllæ iérunt cum ea, pedíssequæ eius, et secúta est núntios David: et facta est illi uxor. I pospieszyła się Abigail i wsiadła na osła, i pięć panien jej służebnych poszły z nią, i jachała za posłańcy Dawidowemi, i była żoną jego.
43
Sed et Achínoam accépit David de Iézrael: et fuit útraque uxor eius. Ale i Achinoam wziął Dawid z Iezrahela: i były obie żonami jego.
44
Saul autem dedit Michol fíliam suam uxórem David, Phalti fílio Lais, qui erat de Gallim. A Sani dał Michol córkę swą żonę Dawidowę Phaltemu synowi Lais, który był z Gallim.
26
1
Et venérunt Ziphǽi ad Saul in Gábaa, dicéntes: Ecce David abscónditus est in colle Háchila, quæ est ex advérso solitúdinis. I przyszli Zyphejczycy do Saula w Gabaa, mówiąc: Oto się Dawid kryje na pagórku Hachila, który jest przeciw pustyni.
2
Et surréxit Saul, et descéndit in desértum Ziph, et cum eo tria míllia virórum de eléctis Israel, ut quǽreret David in desérto Ziph. I powstał Saul, i jachał na puszczą Zyph, a z nim trzy tysiące mężów z wybranych Izracl, aby szukał Dawida na puszczy Zyph.
3
Et castrametátus est Saul in Gábaa Háchila, quæ erat ex advérso solitúdinis in via: David autem habitábat in desérto. Videns autem quod venísset Saul post se in desértum, I położył się obozem Saul w Gabaa Hachila, która była przeciwko pustyni na drodze: a Dawid mieszkał na puszczy. A widząc, że przyjachał Saul za nim na puszczą,
4
misit exploratóres, et dídicit quod illuc venísset certíssime. Posłał szpiegi, i dowiedział się, że tam przyjachał zapewne.
5
Et surréxit David clam, et venit ad locum ubi erat Saul: cumque vidísset locum, in quo dormiébat Saul, et Abner fílius Ner, princeps milítiæ eius, et Saulem dormiéntem in tentório, et réliquum vulgus per circúitum eius, I wstał Dawid potajemnie, i przyszedł na miejsce gdzie był Saul: a gdy ujrzał miejsce, na którem spał Sani, i Abner syn Ner, hetman wojska jego, i Saula śpiącego w namiocie, a inny lud około niego:
6
ait David ad Achímelech Hethǽum, et Abísai fílium Sárviæ fratrem Ioab, dicens: Quis descéndet mecum ad Saul in castra? Dixítque Abísai: Ego descéndam tecum. Rzekł Dawid do Achimelecha Hetejczyka i do Abisai syna Sarwiej brata Joaboft'cgo, mówiąc: Kto pójdzie mną do Saula do obozu? I rzekł Abisai: Ja pójdę z tobą.
7
Venérunt ergo David, et Abísai ad pópulum nocte, et invenérunt Saul iacéntem et dormiéntem in tentório, et hastam fixam in terra ad caput eius: Abner autem et pópulum dormiéntes in circúitu eius. Przyszedł tedy Dawid i Abisai do ludu w nocy, i naleźli Saula leżącego i śpiącego w namiecie, a oszczep utkniony w ziemi u głowy jego: a Abnera i lud śpiące około niego.
8
Dixítque Abísai ad David: Conclúsit Deus inimícum tuum hódie in manus tuas: nunc ergo perfódiam eum láncea in terra semel, et secúndo opus non erit. I rzeki Abisai do Dawida: Zamknął Bóg nieprzyjaciela twego dziś w ręce twoje: a tak przebiję go teraz oszczepem do ziemie raz, a drugi raz nie będzie potrzeba.
9
Et dixit David ad Abísai: Ne interfícias eum: quis enim exténdet manum suam in christum Dómini, et ínnocens erit? I rzekł Dawid do Abisai: Nie zabijaj go, bo któż wyciągnie rękę swą na pomazańca Pańskiego, a nie winien będzie?
10
Et dixit David: Vivit Dóminus, quia nisi Dóminus percússerit eum, aut dies eius vénerit ut moriátur, aut in prœ́lium descéndens períerit: I rzekł Dawid: Żywie Pan, iż jeśli go Pan nie zabije abo dzień jego nie przyjdzie że umrze, abo na wojnę wyjachawszy nie zginie:
11
propítius sit mihi Dóminus ne exténdam manum meam in christum Dómini: nunc ígitur tolle hastam, quæ est ad caput eius, et scyphum aquæ, et abeámus. Niech mi będzie miłościw Pan, abych nie ściągnął ręki mojej na pomazańca Pańskiego. A tak teraz weźmi oszczep, który jest u głowy jego, i kubek wody, a odejdźmy.
12
Tulit ígitur David hastam, et scyphum aquæ, qui erat ad caput Saul, et abiérunt: et non erat quisquam qui vidéret, et intellígeret, et evigiláret, sed omnes dormiébant, quia sopor Dómini irrúerat super eos. Wziął tedy Dawid oszczep, i kubek wody, który był w głowach Saulowych i poszli: a nie było nikogo coby widział, i zrozumiał, i ocucił się, ale wszyscy spali, bo sen Pański przypadł był na nie.
13
Cumque transísset David ex advérso, et stetísset in vértice montis de longe, et esset grande intervállum inter eos, A gdy przeszedł Dawid na drugą stronę i stanął na wierzchu góry z daleka, a był wielki plac między nimi,
14
clamávit David ad pópulum, et ad Abner fílium Ner, dicens: Nonne respondébis, Abner? Et respóndens Abner, ait: Quis es tu, qui clamas, et inquiétas regem? I zawołał Dawid na lud i na Abnera syna Ner, mówiąc: A nie ozowiesz się Abnerze? I odpowiadając Abner, rzekł: Ktoś ty co wołasz, a niepokój czynisz królowi?
15
Et ait David ad Abner: Numquid non vir tu es? et quis álius símilis tui in Israel? quare ergo non custodísti dóminum tuum regem? ingréssus est enim unus de turba ut interfíceret regem, dóminum tuum. I rzekł Dawid do Abnera: Azaś ty nie mąż? a kto drugi podobny tobie w Izraelu? przecz, żeś tedy nie strzegł pana twego Króla? bo przyszedł jeden z ludu żeby zabił Króla pana twego.
16
Non est bonum hoc, quod fecísti: vivit Dóminus, quóniam fílii mortis estis vos, qui non custodístis dóminum vestrum, christum Dómini: nunc ergo vide ubi sit hasta regis, et ubi sit scyphus aquæ, qui erat ad caput eius. Nie dobrać to rzecz, którąś uczynił: żywie Pan, żeście wy synowie śmierci, którzyście nie strzegli pana swego pomazańca Pańskiego, a teraz patrz, gdzie jest oszczep królewski, i gdzie jest kubek wody, który był w głowach jego.
17
Cognóvit autem Saul vocem David, et dixit: Numquid vox hæc tua, fili mi David? Et ait David: Vox mea, dómine mi rex. I poznał Saul głos Dawidów, i rzekł: A twójże to głos synu mój Dawidzie? I rzekł Dawid: mój głos, panie mój Królu.
18
Et ait: Quam ob causam dóminus meus perséquitur servum suum? Quid feci? aut quod est malum in manu mea? I rzekł: Dla czego pan mój prześladuje sługę swego? Com uczynił? abo co za złość jest w ręce mojej?
19
Nunc ergo audi, oro, dómine mi rex, verba servi tui: Si Dóminus íncitat te advérsum me, odorétur sacrifícium: si autem fílii hóminum, maledícti sunt in conspéctu Dómini: qui eiecérunt me hódie, ut non hábitem in hereditáte Dómini, dicéntes: Vade, servi diis aliénis. A tak teraz proszę, królu panie mój, posłuchaj stów sługi twego: Jeśli cię Pan pobudza przeciwko mnie, niechaj powonia ofiary: ale jeśli synowie człowieczy, przeklęci są przed oczyma Pańskimi, którzy mię dzisiaj wyrzucili, żebym nic mieszkał w dziedzictwie Pańskiem, mówiąc: Idź, służ cudzym bogom.
20
Et nunc non effundátur sanguis meus in terram coram Dómino: quia egréssus est rex Israel ut quærat púlicem unum, sicut perséquitur perdix in móntibus. A teraz niechaj nie będzie wylana krew moja na ziemię przed Panem: bo wyjachał król Izraelski, aby szukał pchły jednej jako gonią kuropatwę po górach.
21
Et ait Saul: Peccávi, revértere fili mi David: nequáquam enim ultra tibi malefáciam, eo quod pretiósa fúerit ánima mea in óculis tuis hódie: appáret enim quod stulte égerim, et ignoráverim multa nimis. I rzekł Saul: Zgrzeszyłem, wróć się synu mój Dawid: boć już więcej źle czynić nie będę, ponieważ droga była dusza moja dzisia w oczach twoich: bo jawna to żem głupie uczynił, i nie wiedziałem barzo siła.
22
Et respóndens David, ait: Ecce hasta regis: tránseat unus de púeris regis, et tollat eam. I odpowiadając Dawid, rzekł: Owo oszczep królewski: niech przyjdzie jeden z sług królewskich a weźmie ji.
23
Dóminus autem retríbuet unicuíque secúndum iustítiam suam et fidem: trádidit enim te Dóminus hódie in manum meam, et nólui exténdere manum meam in christum Dómini. A Pan oddal każdemu według sprawiedliwości swej, i wiary, bo cię dziś dał Pan w rękę moję, i nie chciałem ściągnąć ręki mojej na pomazańca Pańskiego.
24
Et sicut magnificáta est ánima tua hódie in óculis meis, sic magnificétur ánima mea in óculis Dómini, et líberet me de omni angústia. A jako dziś wielce uważona jest dusza twoja w w oczach moich: tak niechaj będzie wielce uwaźona dusza moja w oczach Pańskich, a niech mię wybawi ze wszego ucisku.
25
Ait ergo Saul ad David: Benedíctus tu fili mi David: et quidem fáciens fácies, et potens póteris. Abiit autem David in viam suam, et Saul revérsus est in locum suum. Rzekł tedy Saul do Dawida: Błogosławionyś ty, synu mój Dawidzie, a iście czyniąc czynić będziesz, i mogąc przemożesz. I odszedł Dawid w drogę swoję, a Sani się wrócił na miejsce swoje.
27
1
Et ait David in corde suo: Aliquándo íncidam una die in manus Saul: nonne mélius est ut fúgiam, et salver in terra Philisthinórum, ut despéret Saul, cessétque me quǽrere in cunctis fínibus Israel? fúgiam ergo manus eius. I rzekł Dawid w sercu swojem: Wpadnę ja kiedyżkolwiek jednego dnia w ręce Saulowe: azaż nie lepiej, że ujdę i zachowam się w ziemi Philistyńskiej, aby zwątpił Saul, a przestał mię szukać po wszystkich granicach Izraelskich? schronię się tedy od rąk jego.
2
Et surréxit David, et ábiit ipse, et sexcénti viri cum eo, ad Achis fílium Maoch regem Geth. I wstał Dawid i poszedł sam, i sześć set mężów z nim, do Achis syna Maoch Króla Gcth.
3
Et habitávit David cum Achis in Geth, ipse et viri eius: vir et domus eius: et David, et duæ uxóres eius, Achínoam Iezrahelítis, et Abígail uxor Nabal Carméli. I mieszkał Dawid z Achis w Geth sam i mężowie jego, mąż i dom jego, i Dawid i dwie żenię jego, Achinoam Jezraelitka, i Abigail żona Nabal Karmela.
4
Et nuntiátum est Sauli quod fugísset David in Geth, et non áddidit ultra quǽrere eum. I powiedziano Saulowi, że uciekł Dawid do Geth, i nie przydał szukać go więcej.
5
Dixit autem David ad Achis: Si invéni grátiam in óculis tuis, detur mihi locus in una úrbium regiónis huius, ut hábitem ibi: cur enim manet servus tuus in civitáte regis tecum? I rzekł Dawid do Achis: Jeślim nalazł łaskę w oczu twoich, niech mi dadzą miejsce w jednem z miast tego kraju, że tam mieszkać będę: bo czemu mieszka sługa twój w mieście królewskiem z tobą?
6
Dedit ítaque ei Achis in die illa Síceleg: propter quam causam facta est Síceleg regum Iuda usque in diem hanc. I dał mu Achis dnia onego Siceleg: dla której przyczyny dostał się Siceleg królom Judzkim, aż do dnia dzisiejszego.
7
Fuit autem númerus diérum, quibus habitávit David in regióne Philisthinórum, quátuor ménsium. I była liczba dni, których mieszkał Dawid w krainie Philistyńskiej, cztery miesiące.
8
Et ascéndit David, et viri eius, et agébant prædas de Géssuri, et de Gerzi, et de Amalecítis: hi enim pagi habitabántur in terra antíquitus, eúntibus Sur usque ad terram Ægýpti. I wyjeżdżał Dawid i mężowie jego, i brali plony z Gessury, i Gerzy, i z Amalekitów: bo w tych wsiach mieszkano z starodawna w ziemi idącym do Sur aż do ziemie Egiptskiej.
9
Et percutiébat David omnem terram, nec relinquébat vivéntem virum et mulíerem: tollénsque oves, et boves, et ásinos, et camélos, et vestes, revertebátur, et veniébat ad Achis. I pustoszył Dawid wszystkę ziemię, ani zostawiał żywego męża ani niewiasty: a zabrawszy owce i woły, i osty, i wielbłądy, i szaty, wracał się i przychodził do Achis.
10
Dicébat autem ei Achis: In quem irruísti hódie? Respondébat David: Contra merídiem Iudæ, et contra merídiem Ierámeel, et contra merídiem Ceni. I mówił mu Achis: Na kogoś uderzył dzisia? Odpowiadał Dawid: Ku południu Judy i ku południu Jerameel, i ku południu Ceni.
11
Virum et mulíerem non vivificábat David, nec adducébat in Geth, dicens: Ne forte loquántur advérsum nos: Hæc fecit David: et hoc erat decrétum illi ómnibus diébus quibus habitávit in regióne Philisthinórum. Nie żywił Dawid męża ani niewiasty, ani ich przywodził do Geth, mówiąc: By snadź nie mówili przeciwko nam: To uczynił Dawid: i to miał postanowienie po wszystkie dni, których mieszkał w krainie Philistyńskiej.
12
Crédidit ergo Achis David, dicens: Multa mala operátus est contra pópulum suum Israel: erit ígitur mihi servus sempitérnus. Wierzył tedy Achis Dawidowi, mówiąc: Wiele złego nabroił przeciw ludowi swemu Izraelskiemu: a tak będzie mi sługą wiecznym.
28
1
Factum est autem in diébus illis, congregavérunt Philísthiim ágmina sua, ut præpararéntur ad bellum contra Israel: dixítque Achis ad David: Sciens nunc scito quóniam mecum egrediéris in castris tu, et viri tui. I stało się w one dni, zebrali Philistynowie wojska swoje, aby się zgotowali na wojnę przeciw Izraelowi: i rzekł Achis do Dawida: Wiedz wiedząc, iż zemną wyjedziesz w wojsku ty i mężowie twoi.
2
Dixítque David ad Achis: Nunc scies quæ factúrus est servus tuus. Et ait Achis ad David: Et ego custódem cápitis mei ponam te cunctis diébus. I rzekł Dawid do Achis: Teraz się dowiesz co uczyni sługa twój. I rzekł Achis do Dawida: A ja cię postanowię stróżem głowy mojej po wszystkie czasy.
3
Sámuel autem mórtuus est, planxítque eum omnis Israel, et sepeliérunt eum in Rámatha urbe sua. Et Saul ábstulit magos, et haríolos de terra. A Samuel umarł, i płakał go wszystek Izrael i pot grzebli go w Ramatha mieście jego. A Saul wytraci czarnoksiężniki i wieszczki z ziemie.
4
Congregatíque sunt Philísthiim, et venérunt, et castrametáti sunt in Sunam: congregávit autem et Saul univérsum Israel, et venit in Gélboe. A tak zebrali się Philistynowie i przyciągnęli, i położyli się obozem w Sunam: zebrał też i Saul wszystkiego Izraela i przyciągnął na Gelboe.
5
Et vidit Saul castra Philísthiim, et tímuit, et expávit cor eius nimis. I ujrzał Saul obozy Philistyńskie, i bał się, i przelękło się serce jego barzo.
6
Consuluítque Dóminum, et non respóndit ei neque per sómnia, neque per sacerdótes, neque per prophétas. I radził się Pana, i nie odpowiedział mu ani przez sny, ani przez kapłany, ani przez proroki.
7
Dixítque Saul servis suis: Quǽrite mihi mulíerem habéntem pythónem, et vadam ad eam, et sciscitábor per illam. Et dixérunt servi eius ad eum: Est múlier pythónem habens in Endor. I rzekł Saul sługom swym: Szukajcie mi niewiasty mającej pythona, i pójdę do niej, a wywiem się przez nie. I rzekli słudzy jego do niego: Jest niewiasta mająca pythona w Endor.
8
Mutávit ergo hábitum suum, vestitúsque est áliis vestiméntis, et ábiit ipse, et duo viri cum eo: venerúntque ad mulíerem nocte, et ait illi: Divína mihi in pythóne, et súscita mihi quem díxero tibi. A tak odmienił ubiór swój, i oblókł się w inne szaty, i poszedł sam a dwa mężowie z nim, i przyszli do niewiasty w nocy, i rzekł jej: Wróż mi przez pythona, a wskrześ mi kogoć powiem.
9
Et ait múlier ad eum: Ecce, tu nosti quanta fécerit Saul, et quómodo eráserit magos et haríolos de terra: quare ergo insidiáris ánimæ meæ, ut occídar? I rzekła niewiasta do niego: Oto ty wiesz jako wiele uczynił Saul, i jako wygolił czarnoksiężniki i wieszczki z ziemie: czemuż tedy kładziesz sidło na duszę moję, aby mię zabito?
10
Et iurávit ei Saul in Dómino, dicens: Vivit Dóminus, quia non evéniet tibi quidquam mali propter hanc rem. I przysiągł jej Saul na Pana, mówiąc: Żywie Pan, żeć się nic złego nie stanie dla tej rzeczy.
11
Dixítque ei múlier: Quem suscitábo tibi? Qui ait: Samuélem mihi súscita. I rzekła mu niewiasta: Kogóż ci mam wskrzesić? Który rzekł: Wskrześ mi Samuela.
12
Cum autem vidísset múlier Samuélem, exclamávit voce magna, et dixit ad Saul: Quare imposuísti mihi? tu es enim Saul. A gdy ujrzała niewiasta Samuela, krzyknęła wielkim głosem, i rzekła do Saula: Czemuś mię zdradził? Boś ty jest Saul.
13
Dixítque ei rex: Noli timére: quid vidísti? Et ait múlier ad Saul: Deos vidi ascendéntes de terra. I rzekł jej Król: Nie bój się: Coś widziała? i rzekła niewiasta do Saula: Widziałam bogi wychodzące z ziemie.
14
Dixítque ei: Qualis est forma eius? Quæ ait: Vir senex ascéndit, et ipse amíctus est pállio. Et intelléxit Saul quod Sámuel esset, et inclinávit se super fáciem suam in terra, et adorávit. I rzekł jej: Co za osoba jego? Która rzekła: Mąż stary występuje, a ten w płaszcz ubrany. I porozumiał Saul że to byi Samuel, i nachylił się obliczem do ziemie, i pokłonił się.
15
Dixit autem Sámuel ad Saul: Quare inquietásti me ut suscitárer? Et ait Saul: Coárctor nimis: síquidem Philísthiim pugnant advérsum me, et Deus recéssit a me, et exaudíre me nóluit neque in manu prophetárum, neque per sómnia: vocávi ergo te, ut osténderes mihi quid fáciam. I rzekł Samuel do Saula: Przecześ mi nie dał pokoju żebych był wskrzeszony: I rzekł Saul: Jestem uciśnion barzo, bo Philistynowie walczą na mnie, a Bóg odstąpił odemnie, i nie chciał mię wysłuchać ani w ręku proroków ani przez sny: a przeto przyzwałem cię, abyś mi pokazał co mam czynie.
16
Et ait Sámuel: Quid intérrogas me, cum Dóminus recésserit a te, et transíerit ad ǽmulum tuum? I rzekł Samuel: Cóż mię pytasz, gdyż Pan odstąpił od ciebie, a przeniósł się do sprzeciwnika twego?
17
Fáciet enim tibi Dóminus sicut locútus est in manu mea, et scindet regnum tuum de manu tua, et dabit illud próximo tuo David: Abowiem uczyni tobie Pan jako mówił w ręce mojej, i utnie królestwo twoje z ręki twojej, a da je bliźniemu twemu Dawidowi:
18
quia non obedísti voci Dómini, neque fecísti iram furóris eius in Amalec: idcírco quod páteris, fecit tibi Dóminus hódie. Boś nie był posłuszny głosu Pańskiego, aniś uczynił gniewu zapalczywości jego na Amaleku. Przeto co cierpisz uczynił ci Pan dziś.
19
Et dabit Dóminus étiam Israel tecum in manus Philísthiim: cras autem tu et fílii tui mecum éritis: sed et castra Israel tradet Dóminus in manus Philísthiim. I da też Pan Izraela z tobą w ręce Philistyńskie, a jutro ty i synowie twoi zemną będziecie: Lecz i obóz Izraelski da Pan w ręce Philistyńskie.
20
Statímque Saul cécidit porréctus in terram: extimúerat enim verba Samuélis, et robur non erat in eo, quia non coméderat panem tota die illa. I wnet Saul upadł jako długi na ziemię: bo się był ulękł słów Samuelowych, i nie było w nim siły, bo nie jadł chleba, przez on wszystek dzień.
21
Ingréssa est ítaque múlier illa ad Saul (conturbátus enim erat valde), dixítque ad eum: Ecce obedívit ancílla tua voci tuæ, et pósui ánimam meam in manu mea: et audívi sermónes tuos, quos locútus es ad me. Weszła tedy ona niewiasta do Saula (bo się był zląkł barzo) i rzekła do niego: Oto usłuchała niewolnica twoja głosu twego, i położyłam duszę moję w ręce mojej, i usłuchałam mów twoich, któreś mówił do mnie.
22
Nunc ígitur audi et tu vocem ancíllæ tuæ, et ponam coram te buccéllam panis, ut cómedens convaléscas, et possis iter ágere. Teraz tedy i ty posłuchaj głosu niewolnice twojej, i położę przed cię sztukę chleba, żebyś zjadszy posilił się i mógł iść w drogę.
23
Qui rénuit, et ait: Non cómedam. Coegérunt autem eum servi sui et múlier, et tandem audíta voce eórum surréxit de terra, et sedit super lectum. Który nie chciał, i rzekł: Nie będę jadł. Lecz go przymusili słudzy jego i niewiasta, i nawet usłuchawszy głosu ich, wstał z ziemie i usiadł na łożu.
24
Múlier autem illa habébat vítulum pascuálem in domo, et festinávit, et occídit eum: tollénsque farínam, míscuit eam, et coxit ázyma, A ona niewiasta miała cielę karmne w domu, a pospieszyła się i zabiła je: a wziąwszy mąki zaczyniła ją, i napiekła przaśników.
25
et pósuit ante Saul et ante servos eius. Qui cum comedíssent, surrexérunt, et ambulavérunt per totam noctem illam. I położyła przed Saula i przed sługi jego. Którzy najadszy się wstali i chodzili one całą noc.
29
1
Congregáta sunt ergo Philísthiim univérsa ágmina in Aphec: sed et Israel castrametátus est super fontem, qui erat in Iézrahel. Zebrały się tedy wszystkie wojska Philistyńskie do Apheka: ale i Izrael położył się obozem nad źródłem, które było w Jezrahel.
2
Et sátrapæ quidem Philísthiim incedébant in centúriis et míllibus: David autem et viri eius erant in novíssimo ágmine cum Achis. Lecz Książęta Philistyńskie ciągnęły stami i tysiącami: a Dawid i mężowie jego byli w ostatecznym ufie z Achis
3
Dixerúntque príncipes Philísthiim ad Achis: Quid sibi volunt Hebrǽi isti? Et ait Achis ad príncipes Philísthiim: Num ignorátis David, qui fuit servus Saul regis Israel, et est apud me multis diébus, vel annis, et non invéni in eo quidquam ex die qua transfúgit ad me, usque ad diem hanc? I rzekły książęta Philistyńskie do Achis: Co to za Hebrejczycy? I rzekł Achis do książąt Philistyńskich: Aza nie znacie Dawida, który był sługą Saula króla Izraelskiego, a jest u mnie przez wiele dni abo i lat, a nie najduję w nim nic odednia, którego zbiegł do mnie, aż do tego dnia?
4
Iráti sunt autem advérsus eum príncipes Philísthiim, et dixérunt ei: Revertátur vir iste, et sédeat in loco suo, in quo constituísti eum, et non descéndat nobíscum in prœ́lium, ne fiat nobis adversárius, cum prœliári cœpérimus: quómodo enim áliter póterit placáre dóminum suum, nisi in capítibus nostris? I rozgniewały się nań książęta Philistyńskie i rzekły mu. Niech się ten mąż wróci, a niech siedzi na swem miejscu, na któremeś go postawił, a niech z nami nie chodzi na wojnę, aby nam nie był przeciwnikiem, gdy się potykać poczniemy: bo jakoż inaczej będzie mógł przejednać Pana swego, jedno głowami naszemi?
5
Nonne iste est David, cui cantábant in choris, dicéntes: Percússit Saul in míllibus suis, et David in decem míllibus suis? Aza to nie on Dawid, któremu śpiewano w tańcach, mówiąc: Zabił Saul w tysiącach swych, Dawida w dziesiąci tysięcy swoich?.
6
Vocávit ergo Achis David, et ait ei: Vivit Dóminus, quia rectus es tu, et bonus in conspéctu meo: et éxitus tuus, et intróitus tuus mecum est in castris: et non invéni in te quidquam mali ex die qua venísti ad me, usque in diem hanc: sed sátrapis non places. A tak wezwał Achis Dawida, i rzekł mu: Żywie Pan, żeś ty prawy, i dobry w oczach moich, i wyście twoje i weście twe ze mną jest w obozie: i nie nalazłem nic złego w tobie odednia, któregoś przyszedł do mnie, aż do dnia tego: Ale książętom się nie podobasz.
7
Revértere ergo, et vade in pace, et non offéndas óculos satrapárum Philísthiim. A tak wróć się, a idź w pokoju, a nie obrażaj oczu książąt Philistyńskich.
8
Dixítque David ad Achis: Quid enim feci, et quid invenísti in me servo tuo, a die qua fui in conspéctu tuo usque in diem hanc, ut non véniam, et pugnem contra inimícos dómini mei regis? I rzekł Dawid do Achisa: Cóżem uczynił? i coś nalazł we mnie słudze twym odednia, któregom był przed oczyma twemi aż do dnia tego: abych nie szedł, a walczył przeciw nieprzyjaciołom Króla Pana mego?
9
Respóndens autem Achis, locútus est ad David: Scio quia bonus es tu in óculis meis, sicut ángelus Dei: sed príncipes Philisthinórum dixérunt: Non ascéndet nobíscum in prœ́lium. A odpowiadając Achis, rzekł do Dawida: Wiem, iżeś ty dobry w oczach moich, jak Anioł Boży: ale książęta Philistyńskie rzekły: Nie pójdzie z nami na wojnę.
10
Igitur consúrge mane tu, et servi dómini tui, qui venérunt tecum: et cum de nocte surrexéritis, et cœ́perit dilucéscere, pérgite. A przeto wstań rano ty i słudzy pana twego, którzy przyszli z tobą: a gdy w nocy wstaniecie i pocznie świtać, idźcie.
11
Surréxit ítaque de nocte David, ipse et viri eius, ut proficisceréntur mane, et reverteréntur ad terram Philísthiim: Philísthiim autem ascendérunt in Iézrahel. Wstał tedy Dawid w nocy sam i mężowie jego, aby rano wyjachali, i wrócili się do ziemie Philistyńskiej a Philistynowie ciągnęli do Jezrahel.
30
1
Cumque veníssent David et viri eius in Síceleg die tértia, Amalecítæ ímpetum fécerant ex parte austráli in Síceleg, et percússerant Síceleg, et succénderant eam igni. A gdy przyszli Dawid i mężowie jego do Siceleg dnia trzeciego, Amalechitowie uderzyli byli z południowej strony na Siceleg, i porazili byli Siceleg, i zapalili go byli ogniem.
2
Et captívas dúxerant mulíeres ex ea, a mínimo usque ad magnum: et non interfécerant quemquam, sed secum dúxerant, et pergébant itínere suo. I zabrali w niewolą niewiasty z niego od namniejszego aż do wielkiego: a nie zabili nikogo, ale zawiedli z sobą i szli drogą swoją.
3
Cum ergo veníssent David et viri eius ad civitátem, et inveníssent eam succénsam igni, et uxóres suas, et fílios suos, et fílias ductas esse captívas, Gdy tedy przyszli Dawid i mężowie jego do miasta, i naleźli je spalone, i żony swe, i syny swe, i córki w niewolą zabrane.
4
levavérunt David et pópulus qui erat cum eo voces suas, et planxérunt donec defícerent in eis lácrymæ. Tedy podnieśli Dawid i lud, który był z nim głosy swoje, i płakali, aż łzy w nich ustały.
5
Síquidem et duæ uxóres David captívæ ductæ fúerant, Achínoam Iezrahelítes, et Abígail uxor Nabal Carméli. Bo i dwie żenie Dawidowe były w niewolą wzięte, Achinoam Jezrahelitka, i Abigail żona Nabal Karmela.
6
Et contristátus est David valde: volébat enim eum pópulus lapidáre, quia amára erat ánima uniuscuiúsque viri super fíliis suis, et filiábus: confortátus est autem David in Dómino Deo suo. I zafrasował się Dawid barzo: bo go lud chciał ukamienować, ponieważ żałosna była dusza każdego męża dla synów swoich i córek: I zmocnił się Dawid w Panu Bogu swoim.
7
Et ait ad Abíathar sacerdótem fílium Achímelech: Applica ad me ephod. Et applicávit Abíathar ephod ad David. I rzekł do Abiathar, kapłana syna Achimelechowego: Przybliż do mnie Ephod. I przybliżył Abiathar Ephod do Dawida,
8
Et consúluit David Dóminum, dicens: Pérsequar latrúnculos hos, et comprehéndam eos, an non? Dixítque ei Dóminus: Perséquere: absque dúbio enim comprehéndes eos, et excúties prædam. I radził się Dawid Pana, mówiąc: Mamli gonić tych łotrzyków, a pojmam li je czyli nie? I rzekł mu Pan: Goń, bo bez wątpienia pojmasz je i odbijesz plon.
9
Abiit ergo David ipse, et sexcénti viri qui erant cum eo, et venérunt usque ad torréntem Besor: et lassi quidam substitérunt. A tak poszedł Dawid sam i sześć set mężów, którzy z nim byli, i przyszli aż do potoka Bezor: i spracowani niektórzy pozostali.
10
Persecútus est autem David ipse, et quadringénti viri: substíterant enim ducénti, qui lassi transíre non póterant torréntem Besor. Ale Dawid gonił sam i cztery sta mężów: bo ich dwieście było pozostało, którzy spracowani nie mogli się przeprawić przez potok Bezor.
11
Et invenérunt virum Ægýptium in agro, et adduxérunt eum ad David: dederúntque ei panem ut coméderet, et bíberet aquam, I naleźli męża Egiptczyka na polu i przywiedli go do Dawida: i dali mu chleba, aby jadł i pił wodę.
12
sed et fragmen massæ caricárum, et duas ligatúras uvæ passæ. Quæ cum comedísset, revérsus est spíritus eius, et refocillátus est: non enim coméderat panem, neque bíberat aquam, tribus diébus et tribus nóctibus. Ale i ułomek wiązanki fig i dwie wiązce rodzynków. Które gdy zjadł, wrócił się duch jego, i pokrzepił się: bo był nie jadł chleba ani pił wody trzy dni i trzy nocy.
13
Dixit ítaque ei David: Cuius es tu? vel unde? et quo pergis? Qui ait: Puer Ægýptius ego sum, servus viri Amalecítæ: derelíquit autem me dóminus meus, quia ægrotáre cœpi nudiustértius. Rzekł mu tedy Dawid. Czyjeś ty? abo zkąd? a dokąd idziesz? Który rzekł: Chłopiec Egiptyanin ja jestem służebnik męża Amalechity: a zostawił mię Pan mój, żem się rozniemógł dziś trzeci dzień.
14
Síquidem nos erúpimus ad austrálem plagam Ceréthi, et contra Iudam, et ad merídiem Caleb, et Síceleg succéndimus igni. Bośmy my byli wytargnęli na południe do Cerethu, i przeciw Juda, i na południe Kaleb, i Siceleg spaliliśmy ogniem.
15
Dixítque ei David: Potes me dúcere ad cúneum istum? Qui ait: Iura mihi per Deum, quod non occídas me, et non tradas me in manus dómini mei, et ego ducam te ad cúneum istum. Et iurávit ei David. I rzekł mu Dawid: A możesz mię dowieźć do tego tam wojska? A on rzekł: Przysięż mi przez Boga, że mię nie zabijesz, i nie wydasz mię w ręce Pana mego, a ja cię dowiodę do tego wojska. I przysiągł mu Dawid.
16
Qui cum duxísset eum, ecce illi discumbébant super fáciem univérsæ terræ comedéntes et bibéntes, et quasi festum celebrántes diem, pro cuncta præda, et spóliis quæ céperant de terra Philísthiim et de terra Iuda. Który gdy go przywiódł, alić oni siedzieli po wszystkiej ziemi, jedząc i pijąc, i jakoby święty dzień święcąc za wszystek plon, i korzyść, którą byli wzięli z ziemie Philistyńskiej i z ziemie Judzkiej.
17
Et percússit eos David a véspere usque ad vésperam altérius diéi, et non evásit ex eis quisquam, nisi quadringénti viri adolescéntes, qui ascénderant camélos, et fúgerant. I bił je Dawid od wieczora aż do wieczora dnia drugiego, i nic uszedł żaden z nich, okrom czterech set mężów młodych, którzy wsiedli byli na wielbłądy i uciekli.
18
Eruit ergo David ómnia, quæ túlerant Amalecítæ, et duas uxóres suas éruit. A tak odjął Dawid wszystko co byli zabrali Amalekitowie, i dwie żenie swe odjął.
19
Nec défuit quidquam a parvo usque ad magnum, tam de fíliis quam de filiábus, et de spóliis, et quæcúmque rapúerant: ómnia redúxit David. I nie zginęło nic od mała do wiela tak z synów jako z córek i z korzyści, i cokolwiek byli zabrali wszystko przywiódł Dawid.
20
Et tulit univérsos greges et arménta, et minávit ante fáciem suam: dixerúntque: Hæc est præda David. I zabrał wszystkie trzody i stada i gnał przed sobą, i rzekli: To jest korzyść Dawidowa.
21
Venit autem David ad ducéntos viros, qui lassi substíterant, nec sequi potúerant David, et residére eos iússerat in torrénte Besor: qui egréssi sunt óbviam David, et pópulo qui erat cum eo. Accédens autem David ad pópulum, salutávit eos pacífice. I przyszedł Dawid do dwu set mężów, którzy spracowani pozostali byli i nie mogli iść za Dawidem, i kazał im był zostać u potoka Bezor: którzy wyszli przeciw Dawidowi i przeciw ludowi, który z nim był. I przystąpiwszy Dawid do ludu, pozdrowił je spokojnie.
22
Respondénsque omnis vir péssimus, et iníquus de viris, qui íerant cum David, dixit: Quia non venérunt nobíscum, non dábimus eis quidquam de præda, quam erúimus: sed suffíciat unicuíque uxor sua et fílii: quos cum accéperint, recédant. A odpowiedając każdy mąż zły i niezbożny z mężów, którzy z Dawidem chodzili, rzeki: Ponieważ nie chodzili z nami, nie damy im nic z korzyści, którąśmy odjęli: ale niech każdy z nich przestanie na żenię swej i na dzieciach: które wziąwszy niechaj odejdą.
23
Dixit autem David: Non sic faciétis fratres mei, de his, quæ trádidit nobis Dóminus, et custodívit nos, et dedit latrúnculos, qui erúperant advérsum nos, in manus nostras: I rzekł Dawid: Nie tak uczynicie bracia moi z tym co nam Pan dał, i strzegł nas, i łotrzyki, którzy byli wytargnęli przeciwko nam podał w ręce nasze.
24
nec áudiet vos quisquam super sermóne hoc: æqua enim pars erit descendéntis ad prœ́lium, et remanéntis ad sárcinas, et simíliter dívident. Ani was będzie żaden słuchał w tej mowie, równy bowiem dział będzie idącego ku bitwie i zostającego przy tłomokach, i jednako się podzielą.
25
Et factum est hoc ex die illa, et deínceps constitútum et præfinítum, et quasi lex in Israel usque in diem hanc. I stało się to od onego dnia, i napotem postanowiono i uchwalono, i jako prawo w Izraelu aż do dnia dzisiejszego.
26
Venit ergo David in Síceleg, et misit dona de præda senióribus Iuda próximis suis, dicens: Accípite benedictiónem de præda hóstium Dómini: Przyszedł tedy Dawid do Siceleg, i posłał dary, z korzyści starszym Judzkim blizkim swoim, mówiąc: Przyjmicie błogosławieństwo z korzyści nieprzyjaciół Pańskich.
27
his, qui erant in Bethel, et qui in Ramoth ad merídiem, et qui in Iether, Tym, którzy byli w Bethel, i którzy w Ramoth na południe, i którzy w Jether,
28
et qui in Aroer, et qui in Séphamoth, et qui in Esthamo, I którzy w Aroer, i którzy w Sephamoth, którzy w Estamo,
29
et qui in Rachal, et qui in úrbibus Ierámeel, et qui in úrbibus Ceni, I którzy w Rachal, i którzy w mieściech Jerameel, i którzy w mieściech Ceni,
30
et qui in Arama, et qui in lacu Asan, et qui in Athach, I którzy w Harama, i którzy przy jezierze Asan, i którzy w Atach,
31
et qui in Hebron, et réliquis qui erant in his locis, in quibus commorátus fúerat David ipse, et viri eius. I którzy w Hebron, i innym, którzy byli na tych miejscach, gdzie przemieszkiwał Dawid sam i mężowie jego.
31
1
Philísthiim autem pugnábant advérsum Israel: et fugérunt viri Israel ante fáciem Philísthiim, et cecidérunt interfécti in monte Gélboe. A Philistynowie walczyli przeciw Izraelowi: i uciekli mężowie Izraelscy przed Philistyny, i polegli pobici na górze Gelboe.
2
Irruerúntque Philísthiim in Saul, et in fílios eius, et percussérunt Iónathan, et Abínadab, et Melchísua fílios Saul: I natarli Philistynowie na Saula i na syny jego, i zabili Jonathę i Abinadab, i Melchisue syny Saulowe.
3
totúmque pondus prœ́lii versum est in Saul, et consecúti sunt eum viri sagittárii, et vulnerátus est veheménter a sagittáriis. I wszystek ciężar bitwy zwalił się na Saula: i pogonili go mężowie strzelcy, i zraniony jest barzo od strzelców.
4
Dixítque Saul ad armígerum suum: Evagína gládium tuum, et pércute me: ne forte véniant incircumcísi isti, et interfíciant me, illudéntes mihi. Et nóluit ármiger eius: fúerat enim nímio terróre pertérritus. Arrípuit ítaque Saul gládium, et írruit super eum. I rzekł Saul do giermka swego: Dobądź miecza, swego a zabij mię: aby snać nie przyszli ci nieobrzezańcy, a nie zabili mię urągając mi. I nie chciał giermek jego: bo był wielką bojaźnią przestraszony! A tak porwał Saul miecz, i upadł nań.
5
Quod cum vidísset ármiger eius, vidélicet quod mórtuus esset Saul, írruit étiam ipse super gládium suum, et mórtuus est cum eo. Co ujrzawszy giermek jego, to jest, że umarł Saul, naległ też i sam na swój miecz i umarł z nim.
6
Mórtuus est ergo Saul, et tres fílii eius, et ármiger illíus, et univérsi viri eius in die illa páriter. Umarł tedy Saul i trzej synowie jego, i giermek jego, i wszyscy mężowie jego w on dzień pospołu.
7
Vidéntes autem viri Israel, qui erant trans vallem, et trans Iordánem, quod fugíssent viri Israelítæ, et quod mórtuus esset Saul, et fílii eius, reliquérunt civitátes suas, et fugérunt: venerúntque Philísthiim, et habitavérunt ibi. A widząc mężowie Izraelscy, którzy mieszkali za doliną i za Jordanem, że uciekli mężowie Izraelscy a iż umarł Saul, i synowie jego, odbiegli miast swoich i ucieszli Philiskli: i przytynowie, i mieszkali tam.
8
Facta autem die áltera, venérunt Philísthiim ut spoliárent interféctos, et invenérunt Saul et tres fílios eius iacéntes in monte Gélboe. A gdy było nazajutrz, przyszli Philistynowie, aby odzierali pobite, i naleźli Saula i trzech synów jego, leżących na górze Gelboe.
9
Et præcidérunt caput Saul, et spoliavérunt eum armis: et misérunt in terram Philisthinórum per circúitum, ut annuntiarétur in templo idolórum, et in pópulis. I ucięli głowę Saulowę, i zdarli z niego zbroję: i posłali do ziemie Philistyńskiej w około, aby opowiadano we zborze bałwanów i między ludźmi.
10
Et posuérunt arma eius in templo Astaroth, corpus vero eius suspendérunt in muro Bethsan. I położyli zbroję jego we zborze Astaroth, a ciało jego zawiesili na murze Bethsan.
11
Quod cum audíssent habitatóres Iabes Gálaad, quæcúmque fécerant Philísthiim Saul, Co gdy usłyszeli obywatele Jabes Galaad cokolwiek byli uczynili Philistynowie Saulowi,
12
surrexérunt omnes viri fortíssimi, et ambulavérunt tota nocte, et tulérunt cadáver Saul, et cadávera filiórum eius, de muro Bethsan: venerúntque Iabes Gálaad, et combussérunt ea ibi: Wstali wszyscy mężowie co mocniejszy, i szli całą noc, i wzięli ciało Saulowe i ciała synów jego z muru Bethsan: i przyszli do Jabes Galaad, i spalili je tam:
13
et tulérunt ossa eórum, et sepeliérunt in némore Iabes, et ieiunavérunt septem diébus. I wzięli kości ich, i pogrzebli w gaju Jabes i pościli siedm dni.