Biblia Sacra

Liber II Samuelis Księga II Samuela
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24
1
1
Factum est autem, postquam mórtuus est Saul, ut David reverterétur a cæde Amalec, et manéret in Síceleg duos dies. I stało się potem jako umarł Saul, że się Dawid wrócił od porażki Amaleka, i mieszkał w Siceleg dwa dni.
2
In die autem tértia appáruit homo véniens de castris Saul veste conscíssa, et púlvere conspérsus caput: et ut venit ad David, cécidit super fáciem suam, et adorávit. A dnia trzeciego ukazał się człowiek, idący z obozu Saulowego, rozdarszy odzienie, a głowę prochem posypawszy. A gdy przyszedł do Dawida, padł na oblicze swoje, i pokłonił się,
3
Dixítque ad eum David: Unde venis? Qui ait ad eum: De castris Israel fugi. I rzekł do niego Dawid: Zkąd idziesz? Który rzekł do niego: Uciekłem z obozu Izraelskiego.
4
Et dixit ad eum David: Quod est verbum quod factum est? índica mihi. Qui ait: Fugit pópulus ex prœ́lio, et multi corruéntes e pópulo mórtui sunt: sed et Saul et Iónathas fílius eius interiérunt. I rzekł do niego Dawid: Co za słowo, które się stało? powiedz mi. Który rzekł: Uciekł lud z bitwy i wiele z ludu polegając pomarło: lecz i Saul i Jonathas, syn jego, zginęli.
5
Dixítque David ad adolescéntem, qui nuntiábat ei: Unde scis quia mórtuus est Saul, et Iónathas fílius eius? I rzekł Dawid do młodzieńca, który mu powiadał: Zkąd wiesz, że umarł Saul i Jonathas syn jego?
6
Et ait adoléscens, qui nuntiábat ei: Casu veni in montem Gélboe, et Saul incumbébat super hastam suam: porro currus et équites appropinquábant ei, I rzekł młodzieniec, który mu powiadał: Z trafunku przyszedłem na górę Gelboe, a Saul tkwiał na oszczepie swoim: a wozy i jezdni przybliżali się kniemu.
7
et convérsus post tergum suum, vidénsque me vocávit. Cui cum respondíssem: Adsum: I obejrzawszy się nazad, a ujrzawszy mię, zawołał. Któremum, gdym odpowiedział: Owom ja:
8
dixit mihi: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalecítes ego sum. Rzekł mi: Ktoś ty? I rzekłem do niego: Jestem Amalekita.
9
Et locútus est mihi: Sta super me, et intérfice me: quóniam tenent me angústiæ, et adhuc tota ánima mea in me est. I rzekł mi: Stań nademną, a zabij mię: bo mię zjęły ciężkości, iż jeszcze wszystka dusza moja we mnie jest
10
Stansque super eum, occídi illum: sciébam enim quod vívere non póterat post ruínam: et tuli diadéma quod erat in cápite eius, et armíllam de bráchio illíus, et áttuli ad te dóminum meum huc. A stojąc nad nim, zabiłem go: bom wiedział, że już żyw być nie mógł po upadku: i wziąłem koronę, która była na głowie jego, i manelle z ramienia jego, i przyniosłem tu do ciebie Pana mego.
11
Apprehéndens autem David vestiménta sua scidit, omnésque viri, qui erant cum eo, Uchwyciwszy tedy Dawid szaty swoje rozdarł, i wszyscy mężowie, którzy z nim byli.
12
et planxérunt, et flevérunt, et ieiunavérunt usque ad vésperam super Saul, et super Iónathan fílium eius, et super pópulum Dómini, et super domum Israel, eo quod corruíssent gládio. I żałowali i płakali, i pościli się aż do wieczora, dla Saula i dla Jonathy syna jego, i dla ludu Pańskiego, i dla domu Izraelowego, że polegli mieczem.
13
Dixítque David ad iúvenem qui nuntiáverat ei: Unde es tu? Qui respóndit: Fílius hóminis ádvenæ Amalecítæ ego sum. I rzekł Dawid do młodzieńca, który mu był powiedział: Zkądeś ty? Który odpowiedział: syn człowieka przychodnia Amalechity jam jest.
14
Et ait ad eum David: Quare non timuísti míttere manum tuam ut occíderes christum Dómini? I rzekł do niego Dawid: Czemuś się nie bał podnieść ręki twej, abyś zabił pomazańca Pańskiego?
15
Vocánsque David unum de púeris suis, ait: Accédens írrue in eum. Qui percússit illum, et mórtuus est. I zawoławszy Dawid jednego z sług swoich, rzekł: Przystąpiwszy rzuć się nań: Który zabił go i umarł.
16
Et ait ad eum David: Sanguis tuus super caput tuum: os enim tuum locútum est advérsum te, dicens: Ego interféci christum Dómini. I rzekł do niego Dawid: Krew twoja na głowę twoję: bo usta twoje wyrzekły przeciw tobie, mówiąc: Jam zabił pomazańca Pańskiego.
17
Planxit autem David planctum huiuscémodi super Saul, et super Iónathan fílium eius Lamentował tedy Dawid lamentem takowym nad Saulem i nad Jonathą synem jego,
18
(et præcépit ut docérent fílios Iuda arcum, sicut scriptum est in Libro iustórum), et ait: Consídera Israel, pro his, qui mórtui sunt, super excélsa tua vulneráti. I przykazał, aby uczono syny Judzkie łuku, jako napisano w księgach sprawiedliwych, I rzekł: Uważ Izraelu za te, którzy pomarli na górach twoich zranieni.
19
Inclyti Israel super montes tuos interfécti sunt: quómodo cecidérunt fortes? Zacni twoi o Izraelu na górach są pobici: jakoć polegli mocarze?
20
Nolíte annuntiáre in Geth, neque annuntiétis in cómpitis Ascalónis: ne forte læténtur fíliæ Philísthiim: ne exsúltent fíliæ incircumcisórum. Nie powiadajcie w Geth, ani oznajmiajcie po ulicach Aszkalonu: aby się snać nie radowały córki Philistyńskie, aby się nie weseliły córki nieobrzezańców.
21
Montes Gélboe, nec ros, nec plúvia véniant super vos, neque sint agri primitiárum: quia ibi abiéctus est clýpeus fórtium, clýpeus Saul, quasi non esset unctus óleo. Góry Gelboe, ani rosa, ani deszcz niech nie padają na was, ani role niech nie będą pierwocin: bo tam porzucona jest tarcz mocarzów, tarcz Saulowa, jakoby nie był pomazany oliwą.
22
A sánguine interfectórum, ab ádipe fórtium, sagítta Iónathæ numquam rédiit retrórsum, et gládius Saul non est revérsus inánis. Ode krwie zabitych, od sadła mocarzów, strzała Jonathy nigdy się na zad nie wróciła, i miecz Saulów nie wracał się próżno.
23
Saul et Iónathas amábiles, et decóri in vita sua, in morte quoque non sunt divísi: áquilis velocióres, leónibus fortióres. Saul i Jonathas miłośni, i przyjemni w żywocie swoim, w śmierci też nie są rozłączeni: prędszy niż orłowie, mocniejszy niżli lwi.
24
Fíliæ Israel super Saul flete, qui vestiébat vos cóccino in delíciis, qui præbébat ornaménta áurea cúltui vestro. Córki Izraelskie nad Saulem płaczcie, który was przyodziewał w karmazyn w rozkoszach, który dodawał ochędostwa złotego ubiorom waszym.
25
Quómodo cecidérunt fortes in prœ́lio? Iónathas in excélsis tuis occísus est? Jakoż polegli mocarze w bitwie? Jonathas na wyżynach twoich zabit?
26
Dóleo super te frater mi Iónatha decóre nimis, et amábilis super amórem mulíerum. Sicut mater únicum amat fílium suum, ita ego te diligébam. Żal mi cię bracie mój Jonathą, śliczny barzo, a przyjemniejszy nad miłość niewieścią. Jako matka miłuje jedynego syna swego, takem ja ciebie miłował.
27
Quómodo cecidérunt robústi, et periérunt arma béllica? Jako polegli mocarze, a poginęła broń wojenna?
2
1
Igitur post hæc consúluit David Dóminum, dicens: Num ascéndam in unam de civitátibus Iuda? Et ait Dóminus ad eum: Ascénde. Dixítque David: Quo ascéndam? Et respóndit ei: In Hebron. I tak potem radził się Dawid Pana mówiąc: Mam li jachać do jednego z miast Judy? I rzekł Pan do niego: Jedź: i rzekł Dawid: Gdzież pojadę? i odpowiedział mu: Do Hebron.
2
Ascéndit ergo David, et duæ uxóres eius, Achínoam Iezraelítes, et Abígail uxor Nabal Carméli: Jachał tedy Dawid i dwie żenie jego Achinoam Jezrahelitka, i Abigail, żona Nabala Karmela:
3
sed et viros, qui erant cum eo, duxit David síngulos cum domo sua: et mansérunt in óppidis Hebron. Lecz i męże, którzy z nim byli, wziął Dawid, każdego z domem jego: i mieszkali w miasteczkach Hebron.
4
Venerúntque viri Iuda, et unxérunt ibi David ut regnáret super domum Iuda. Et nuntiátum est David quod viri Iabes Gálaad sepelíssent Saul. I przyszli mężowie Juda, i pomazali tam Dawida, aby królował nad domem Judzkim. I powiedziano Dawidowi, że mężowie Jabes Galaad pogrzebli Saula.
5
Misit ergo David núntios ad viros Iabes Gálaad, dixítque ad eos: Benedícti vos Dómino, qui fecístis misericórdiam hanc cum dómino vestro Saul, et sepelístis eum. Posłał tedy Dawid posły do mężów Jabes Galaad, i rzekł do nich: Błogosławieniście wy Panu, którzyście uczynili to miłosierdzie nad Panem waszym Saulem, i pogrzebliście go.
6
Et nunc retríbuet vobis quidem Dóminus misericórdiam et veritátem: sed et ego reddam grátiam, eo quod fecístis verbum istud. A teraz aczci wam Pan odda miłosierdzie i prawdę: wszakże i ja oddam łaskę, dla tego, żeście uczynili to słowo.
7
Conforténtur manus vestræ, et estóte fílii fortitúdinis: licet enim mórtuus sit dóminus vester Saul, tamen me unxit domus Iuda in regem sibi. Niech się zmacniają ręce wasze, a bądźcie synmi męztwa: bo aczci umarł Pan wasz Saul, wszakże mnie pomazał dom Juda za Króla nad sobą.
8
Abner autem fílius Ner, princeps exércitus Saul, tulit Isboseth fílium Saul, et circumdúxit eum per castra, A Abner, syn Ner, hetman wojska Saulowego, wziął Izbosetha syna Saulowego, i obwodził go po obozie,
9
regémque constítuit super Gálaad, et super Géssuri, et super Iézrael, et super Ephraim, et super Béniamin, et super Israel univérsum. I postanowił go królem nad Galaad, i nad Gessur, i nad Jezrahelem, i nad Ephraim, i nad Benjamin, i nadewszystkim Izraelem.
10
Quadragínta annórum erat Isboseth fílius Saul cum regnáre cœpísset super Israel, et duóbus annis regnávit: sola autem domus Iuda sequebátur David. Czterdzieści lat miał Izboseth syn Saulów, gdy począł królować nad Izraelem, a dwie lecie królował: a sam tylko dom Juda stał przy Dawidzie,
11
Et fuit númerus diérum, quos commorátus est David ímperans in Hebron super domum Iuda, septem annórum et sex ménsium. I była liczba dni, których mieszkał Dawid, królując w Hebron nad domem Juda, siedm lat i sześć miesięcy.
12
Egressúsque est Abner fílius Ner, et púeri Isboseth fílii Saul, de castris in Gábaon. I wyszedł Abner syn Ner, i słudzy Izbosetha syna Saulowego z obozu do Gabaon.
13
Porro Ioab fílius Sárviæ, et púeri David, egréssi sunt, et occurrérunt eis iuxta piscínam Gábaon. Et cum in unum conveníssent, e regióne sedérunt: hi ex una parte piscínæ, et illi ex áltera. Joab też syn Sarwiiej i słudzy Dawidowi wyszli i zabieżeli im u stawu Gabaon. A gdy się społem zeszli, usiedli przeciw sobie: ci z jednej strony stawu, a oni z drugiej.
14
Dixítque Abner ad Ioab: Surgant púeri, et ludant coram nobis. Et respóndit Ioab: Surgant. I rzekł Abner do Joaba: Niech wstaną młodzieńcy a poigrają przed nami. I odpowiedział Joab: Niech wstaną.
15
Surrexérunt ergo, et transiérunt número duódecim de Béniamin, ex parte Isboseth fílii Saul, et duódecim de púeris David. Wstali tedy, i przeszło ich w liczbie dwanaście z Benjamin z strony Izbosetha syna Saulowego: a dwanaście z sług Dawidowych.
16
Apprehensóque unusquísque cápite cómparis sui, defíxit gládium in latus contrárii, et cecidérunt simul: vocatúmque est nomen loci illíus: Ager robustórum, in Gábaon. I uchwyciwszy każdy za głowę rówiennika swego, utopił miecz w boku przeciwnego, i upadli pospołu: I nazwano imię miejsca onego: Pole dużych w Gabaon.
17
Et ortum est bellum durum satis in die illa: fugatúsque est Abner, et viri Israel a púeris David. I zaczęła się bitwa dosyć ciężka dnia onego: i podał tył Abner i mężowie Izraelscy przed sługami Dawidowymi.
18
Erant autem ibi tres fílii Sárviæ, Ioab, et Abísai, et Asael: porro Asael cursor velocíssimus fuit, quasi unus de cápreis, quæ morántur in silvis. A byli tam trzej synowie Sarwiiej, Joab i Abisai i Asael: a Asael był zawodnik barzo prędki jako jeden z Sarn, które mieszkają w lesiech.
19
Persequebátur autem Asael Abner, et non declinávit ad dextram neque ad sinístram omíttens pérsequi Abner. I gonił Asael Abnera, i nie ustąpił na prawo ani na lewo, ścigając Abnera.
20
Respéxit ítaque Abner post tergum suum, et ait: Tune es Asael? Qui respóndit: Ego sum. I obejrzał się Abner nazad, i rzekł: A tyś to Asaelu? Który odpowiedział: Jam jest.
21
Dixítque ei Abner: Vade ad dextram, sive ad sinístram, et apprehénde unum de adolescéntibus, et tolle tibi spólia eius. Nóluit autem Asael omíttere quin urgéret eum. I rzekł mu Abner: Idź na prawą albo na lewą stronę, a uchwyć jednego z młodzieńców i pobierz sobie łupy z niego. Lecz nie chciał Asael opuścić, żeby nań nie nacierał.
22
Rursúmque locútus est Abner ad Asael: Recéde, noli me sequi, ne compéllar confódere te in terram, et leváre non pótero fáciem meam ad Ioab fratrem tuum. I powtóre rzekł Abner do Asaela: Idź precz, a nie goń mię, abych cię nie musiał przebić ku ziemi, a nie będę mógł podnieść twarzy mej na Joaba brata twego.
23
Qui audíre contémpsit, et nóluit declináre: percússit ergo eum Abner avérsa hasta in ínguine, et transfódit, et mórtuus est in eódem loco: omnésque qui transíbant per locum illum, in quo cecíderat Asael, et mórtuus erat, subsistébant. Który nie chciał słuchać, i nie chciał zstąpić: a tak uderzył go Abner obróciwszy oszczep w łono, i przebił, i umarł na temże miejscu: a wszyscy, którzy mijali ono miejsce gdzie upadł Asael i umarł, zastanawiali się.
24
Persequéntibus autem Ioab, et Abísai fugiéntem Abner, sol occúbuit: et venérunt usque ad Collem aquædúctus, qui est ex advérso vallis itíneris desérti in Gábaon. A gdy gonili Joab i Abisai uciekającego Abnera, słońce zaszło: i przyszli aż do pagórka Rur wodnych, który jest przeciw dolinie drogi pustynie do Gabaon.
25
Congregatíque sunt fílii Béniamin ad Abner: et conglobáti in unum cúneum, stetérunt in summitáte túmuli uníus. I zebrali się synowie Beniaminowi do Abnera: i skupieni w jeden huf, stanęli na wierzchu jednego pagórka.
26
Et exclamávit Abner ad Ioab, et ait: Num usque ad interneciónem tuus mucro desǽviet? an ignóras quod periculósa sit desperátio? úsquequo non dicis pópulo ut omíttat pérsequi fratres suos? I zawołał Abner na Joaba, i rzekł: I zali aż do wygubienia będzie się twój miecz srożył? aza nie wiesz, że barzo niebezpieczna jest rozpacz? dokądże nie rzeczesz ludowi, aby przestał gonić braciej swej?
27
Et ait Ioab: Vivit Dóminus, si locútus fuísses, mane recessísset pópulus pérsequens fratrem suum. I rzekł Joab: Żywie Pan, byś był rzekł rano, przestałby był lud gonić brata swego.
28
Insónuit ergo Ioab búccina, et stetit omnis exércitus, nec persecúti sunt ultra Israel, neque iniére certámen. A tak zatrąbił Joab w trąbę, i stanęło wszystko wojsko, i nie gonili dalej Izraela, ani się potykali.
29
Abner autem et viri eius abiérunt per campéstria, tota nocte illa: et transiérunt Iordánem, et lustráta omni Béthoron, venérunt ad castra. A Abner i mężowie jego szli polem wszystkę noc one: i przeprawili się przez Jordan, a obejrzawszy wszysetek Bethhoron, przyszli do obozu.
30
Porro Ioab revérsus, omísso Abner, congregávit omnem pópulum: et defuérunt de púeris David decem et novem viri, excépto Asaéle. A Joab, wróciwszy się Abnera opuściwszy, zebrał wszystek lud: i nie dostawało z sług Dawidowych dziewiącinaście mężów oprócz Asaela.
31
Servi autem David percussérunt de Béniamin, et de viris, qui erant cum Abner, trecéntos sexagínta, qui et mórtui sunt. A słudzy Dawidowi zabili z Beniaminczyków i z mężów, którzy byli z Abnerem trzy sta i sześćdziesiąt, którzy i pomarli.
32
Tulerúntque Asael, et sepeliérunt eum in sepúlcro patris sui in Béthlehem: et ambulavérunt tota nocte Ioab et viri qui erant cum eo, et in ipso crepúsculo pervenérunt in Hebron. I wzięli Asaela, i pogrzebli go w grobie ojca jego w Bethlehem: i szli całą noc Joab i mężowie, którzy byli z nim, a na świtaniu same n przyszli do Hebron.
3
1
Facta est ergo longa concertátio inter domum Saul, et inter domum David: David proficíscens, et semper seípso robústior, domus autem Saul decréscens quotídie. Stała, się tedy długa wojna między domem Saulowym, a między domem Dawidowym: Dawid postępując i zawsze nad siebie samego mocniejszy: a dom Saulów co dzień ubywający
2
Natíque sunt fílii David in Hebron: fuítque primogénitus eius Amnon, de Achínoam Iezraelítide. I narodziło się synów Dawidowi w Hebron, a pierworodny jego był Amnon z Achinoam Jezrahelitki.
3
Et post eum Chéleab, de Abígail uxóre Nabal Carméli: porro tértius Absalom, fílius Máacha fíliæ Thólmai regis Gessur. A po nim Cheleab z Abigail żony Nabala Karmelu: a trzeci Absalon syn Maachy córki Tholmai Króla Gessur.
4
Quartus autem Adonías, fílius Haggith: et quintus Saphathía, fílius Abital. A czwarty Adonias, syn Aggith: i piąty Saphathia, syn Abitab.
5
Sextus quoque Iéthraam, de Egla uxóre David: hi nati sunt David in Hebron. Szósty też Jethraam, z Egle żony Dawidowej. Ci się urodzili Dawidowi w Hebron.
6
Cum ergo esset prœ́lium inter domum Saul et domum David, Abner fílius Ner regébat domum Saul. A gdy była wojna między domem Saulowym a domem Dawidowym, Abner syn Ner rządził dom Saulów.
7
Fúerat autem Sauli concubína nómine Respha, fília Aia. Dixítque Isboseth ad Abner: A Saul miał nałożnicę, imieniem Resphę, córkę Aia. I rzekł Izbozet do Abnera:
8
Quare ingréssus es ad concubínam patris mei? Qui irátus nimis propter verba Isboseth, ait: Numquid caput canis ego sum advérsum Iudam hódie, qui fécerim misericórdiam super domum Saul patris tui, et super fratres et próximos eius, et non trádidi te in manus David, et tu requisísti in me quod argúeres pro mulíere hódie? Czemuś wszedł do nałożnice ojca mego? Który rozgniewawszy się barzo dla słów Izbozeta, rzekł: Izalim ja psią głową jest dzisia przeciw Juda, którym uczynił miłosierdzie nad domem Saula ojca twego, i nad bracią i blizkimi jego, a nie dałem cię w ręce Dawidowi: a ty nalazłeś we mnie o cobyś mię strofował o niewiastę dzisia?
9
Hæc fáciat Deus Abner, et hæc addat ei, nisi quómodo iurávit Dóminus David, sic fáciam cum eo, To niech uczyni Bóg Abnerowi, i to niech mu przyczyni, jeśli jako Pan Dawidowi przysiągł, tak nie uczynię z nim.
10
ut transferátur regnum de domo Saul, et elevétur thronus David super Israel et super Iudam, a Dan usque Bersabée. Że będzie przeniesiono królestwo z domu Saulowego, a będzie wyniesion stolec Dawidów nad Izraelem i nad Juda od Dan aż do Bersabei.
11
Et non pótuit respondére ei quidquam, quia metuébat illum. I nie mógł mu nic odpowiedzieć: bo się go bał.
12
Misit ergo Abner núntios ad David pro se dicéntes: Cuius est terra? et ut loqueréntur: Fac mecum amicítias, et erit manus mea tecum, et redúcam ad te univérsum Israel. Posłał tedy Abner posły do Dawida o się rzekąc: Czyjaż jest ziemia? Ażeby mówili: Uczyń ze mną przyjacielstwo, a będzie ręka moja z tobą, a przywiodę ku tobie wszystkiego Izraela.
13
Qui ait: Optime: ego fáciam tecum amicítias: sed unam rem peto a te, dicens: Non vidébis fáciem meam ántequam addúxeris Michol fíliam Saul: et sic vénies, et vidébis me. Który rzekł: Barzo dobrze: ja z tobą uczynię przyjacielstwo: ale jednej rzeczy proszę od ciebie, mówiąc: Nie oglądasz oblicza mego, aż mi przywiedziesz Michol, córkę Saulowę: tak przyjdziesz a oglądasz mię.
14
Misit autem David núntios ad Isboseth fílium Saul, dicens: Redde uxórem meam Michol, quam despóndi mihi centum præpútiis Philísthiim. I posłał Dawid posły do Izbozetha syna Saulowego, mówiąc: Wróć żonę moję Michol, którąm sobie poślubił stem odrzezków Philistyńskich.
15
Misit ergo Isboseth, et tulit eam a viro suo Pháltiel fílio Lais. I posłał Izbozet i wziął ją od męża jej Phaltyela syna Lais.
16
Sequebatúrque eam vir suus, plorans usque Bahúrim: et dixit ad eum Abner: Vade, et revértere. Qui revérsus est. I szedł za nią mąż jej, płacząc aż do Bahurim: i rzekł do niego Abner: Idź a wróć się. Który się wrócił.
17
Sermónem quoque íntulit Abner ad senióres Israel, dicens: Tam heri quam nudiustértius quærebátis David ut regnáret super vos. Wniósł też mowę Abner do starszych Izraelskich, mówiąc: Tak wczora jako i dziś trzeci dzień szukaliście Dawida, aby królował nad wami.
18
Nunc ergo fácite: quóniam Dóminus locútus est ad David, dicens: In manu servi mei David salvábo pópulum meum Israel de manu Philísthiim, et ómnium inimicórum eius. Przetoż teraz uczyńcie: ponieważ Pan mówił do Dawida, rzekąc: Przez rękę sługi mego Dawida wybawię lud mój Izrael z ręki Philistynów, i wszystkich nieprzyjaciół jego.
19
Locútus est autem Abner étiam ad Béniamin. Et ábiit ut loquerétur ad David in Hebron ómnia quæ placúerant Israéli, et univérso Béniamin. Mówił też Abner i do Beniamina. I poszedł, aby mówił do Dawida w Hebron wszystko co się podobało Izraelowi i wszystkiemu Beniaminowi.
20
Venítque ad David in Hebron cum vigínti viris: et fecit David Abner, et viris eius qui vénerant cum eo, convívium. I przyszedł do Dawida do Hebron ze dwudziestą mężów: i uczynił Dawid Abnerowi, i mężom jego, którzy z nim byli przyszli, ucztę.
21
Et dixit Abner ad David: Surgam, ut cóngregem ad te dóminum meum regem omnem Israel, et íneam tecum fœdus, et ímperes ómnibus, sicut desíderat ánima tua. Cum ergo deduxísset David Abner, et ille isset in pace, I rzekł Abner do Dawida: Wstanę, że zgromadzę do ciebie Pana mego Króla, wszystkiego Izraela, a postanowię z tobą przymierze, abyś królował nad wszystkim, jako żąda dusza twoja. A gdy Dawid odprowadził Abnera, a on odszedł w pokoju,
22
statim púeri David et Ioab venérunt, cæsis latrónibus, cum præda magna nimis: Abner autem non erat cum David in Hebron, quia iam dimíserat eum, et proféctus fúerat in pace. Wnet słudzy Dawidowi i Joab przyszli, pobiwszy zbójcę, z korzyścią barzo wielką: lecz Abner nie był z Dawidem w Hebron, bo go już był odprawił, i odjachał był w pokoju.
23
Et Ioab, et omnis exércitus, qui erat cum eo, póstea venérunt: nuntiátum est ítaque Ioab a narrántibus: Venit Abner fílius Ner ad regem, et dimísit eum, et ábiit in pace. A Joab i wszystko wojsko, które z nim było, potem przyszli: dano tedy znać Joabowi od powiadających: Przyszedł Abner, syn Ner do Króla i puścił go, i odszedł w pokoju.
24
Et ingréssus est Ioab ad regem, et ait: Quid fecísti? Ecce venit Abner ad te: quare dimisísti eum, et ábiit et recéssit? I wszedł Joab do Króla i rzekł: Coś uczynił? Oto przyszedł Abner do ciebie: Czemużeś go puścił, i poszedł i odszedł.
25
Ignóras Abner fílium Ner, quóniam ad hoc venit ad te ut decíperet te, et sciret éxitum tuum, et intróitum tuum, et nosset ómnia quæ agis? Nie wiesz, że Abner syn Ner na to przyszedł do ciebie, aby cię zdradził, a żeby wiedział wyście twoje i weście twoje, i dowiedział się wszystkiego co czynisz?
26
Egréssus ítaque Ioab a David, misit núntios post Abner, et redúxit eum a cistérna Sira, ignoránte David. A tak wyszedszy Joab od Dawida posłał posły za Abnerem, i wrócił go od studnie Sira, o czem Dawid nie wiedział.
27
Cumque rediísset Abner in Hebron, seórsum addúxit eum Ioab ad médium portæ ut loquerétur ei, in dolo: et percússit illum ibi in ínguine, et mórtuus est in ultiónem sánguinis Asael fratris eius. A gdy się wrócił Abner do Hebron, odwiódł go Joab osobno na śród brony, aby z nim mówił na zdradzie: i uderzył go tam w łono i umarł, za pomstę krwie Asaela brata swego.
28
Quod cum audísset David rem iam gestam, ait: Mundus ego sum, et regnum meum apud Dóminum usque in sempitérnum, a sánguine Abner fílii Ner: Co gdy usłyszał Dawid, że się już stało, rzekł: Czystyjem ja i królestwo moje u Pana aż na wieki ode krwie Abnera syna Ner:
29
et véniat super caput Ioab, et super omnem domum patris eius: nec defíciat de domo Ioab fluxum séminis sústinens, et leprósus, et tenens fusum, et cadens gládio, et índigens pane. I niech przyjdzie na głowę Joab, i na wszystek dom ojca jego: i niech nie ustaje z domu Joabowego płynienie nasienia cierpiący, i trędowaty, i trzymający wrzeciono, i od miecza upadający, i potrzebujący chleba.
30
Igitur Ioab et Abísai frater eius interfecérunt Abner, eo quod occidísset Asael fratrem eórum in Gábaon in prœ́lio. A tak Joab i Abizai brat jego zabili Abnera, dla tego, że był zabił Asaela brata ich w Gabaon na wojnie.
31
Dixit autem David ad Ioab, et ad omnem pópulum, qui erat cum eo: Scíndite vestiménta vestra, et accingímini saccis, et plángite ante exséquias Abner: porro rex David sequebátur féretrum. I rzekł Dawid do Joaba, i do wszego ludu, który był z nim: Porozdzierajcie szaty wasze, a obleczcie się w wory, a płaczcie przy pogrzebie Abner. Sam też Król Dawid szedł za ciałem.
32
Cumque sepelíssent Abner in Hebron, levávit rex David vocem suam, et flevit super túmulum Abner: flevit autem et omnis pópulus. A gdy pogrzebli Abnera w Hebron, podniósł Król Dawid głos swój, i płakał nad grobem Abnerowym: płakał też i wszystek lud.
33
Plangénsque rex, et lugens Abner, ait: Nequáquam ut mori solent ignávi, mórtuus est Abner. A narzekając Król i płacząc Abnera, mówił: Nie tak jako zwykli umierać ludzie nikczemni, umarł Abner.
34
Manus tuæ ligátæ non sunt, et pedes tui non sunt compédibus aggraváti: sed sicut solent cádere coram fíliis iniquitátis, sic corruísti. Congeminánsque omnis pópulus flevit super eum. Ręce twoje nie były związane, i nogi twoje nie były pętami obciążone: ale jako upadają przed synmi niezbożnymi, takeś upadł. I powtarzając wszystek lud płakał nad nim.
35
Cumque venísset univérsa multitúdo cibum cápere cum David, clara adhuc die iurávit David, dicens: Hæc fáciat mihi Deus, et hæc addat, si ante occásum solis gustávero panem vel áliud quidquam. A gdy przyszedł wszystek lud, aby jadł z Dawidem, gdy jeszcze był jasny dzień, przysiągł Dawid mówiąc: To mi niech Bóg uczyni, i to niech przyczyni, jeśli przed zachodem słońca ukuszę chleba, abo czego innego.
36
Omnísque pópulus audívit, et placuérunt eis cuncta quæ fecit rex in conspéctu totíus pópuli. A wszystek lud słyszał, i podobało się im wszystko, co czynił Król przed oczyma wszystkiego ludu:
37
Et cognóvit omne vulgus et univérsus Israel in die illa, quóniam non actum fuísset a rege ut occiderétur Abner fílius Ner. I poznało wszystko pospólstwo i wszystek Izrael dnia onego, że nie z naprawy królewskiej zabit był Abner syn Nerów.
38
Dixit quoque rex ad servos suos: Num ignorátis quóniam princeps et máximus cécidit hódie in Israel? Rzekł też Król do sług swoich: Aza nie wiecie, że hetman a barzo wielki poległ dziś w Izraelu?
39
Ego autem adhuc delicátus, et unctus rex: porro viri isti fílii Sárviæ duri sunt mihi: retríbuat Dóminus faciénti malum iuxta malítiam suam. A jam jeszcze pieszczony i pomazany Król: ale ci mężowie synowie Sarwiiej ciężcy mi są: niech odda Pan czyniącemu złe według złości jego.
4
1
Audívit autem Isboseth fílius Saul quod cecidísset Abner in Hebron: et dissolútæ sunt manus eius, omnísque Israel perturbátus est. I usłyszał Izbozeth syn Saulów, że Abner legł w Hebronie: i zemdlały ręce jego, i wszystek Izrael był przestraszon.
2
Duo autem viri príncipes latrónum erant fílio Saul, nomen uni Báana, et nomen álteri Rechab, fílii Remmon Berothítæ de fíliis Béniamin: síquidem et Beroth reputáta est in Béniamin. I byli dwa mężowie hetmani nad zbójcami u syna Saulowego, jednemu imię Baana, a imię drugiemu Rechab, synowie Remmon Berothczyka z synów Beniaminowych: bo i Beroth policzono w Beniaminie.
3
Et fugérunt Berothítæ in Géthaim, fuerúntque ibi ádvenæ usque ad tempus illud. I uciekli Berothczycy do Gethaim, i byli tam przychodniami aż do onego czasu.
4
Erat autem Iónathæ fílio Saul fílius débilis pédibus: quinquénnis enim fuit, quando venit núntius de Saul et Iónatha ex Iézrahel. Tollens ítaque eum nutrix sua, fugit: cumque festináret ut fúgeret, cécidit, et claudus efféctus est: habuítque vocábulum Miphíboseth. A Jonathas syn Saulów miał syna słabego na nogi: bo mu pięć lat było kiedy przyszła wieść o Saulu i o Jonacie z Jezrahela: i wziąwszy go mamka jego, uciekała: a gdy się kwapiła, żeby uciekła, upadł i stał się chromym: a miał imię Miphiboseth.
5
Veniéntes ígitur fílii Remmon Berothítæ, Rechab et Báana, ingréssi sunt fervénte die domum Isboseth: qui dormiébat super stratum suum merídie. Et ostiária domus purgans tríticum, obdormívit. Przyszedszy tedy synowie Remmon Berothczyka, Rechab i Baana, weszli gdy nagorętszy dzień do domu Izbozetha: który spał na łóżku swem w południe. A odźwiernia domu wyczyściając pszenicę, zasnęła.
6
Ingréssi sunt autem domum laténter assuméntes spicas trítici, et percussérunt eum in ínguine Rechab, et Báana frater eius, et fugérunt. A weszli do domu potajemnie wziąwszy kłosy pszeniczne, i ranili go w łonie, Rechab i Baana brat jego, i uciekli.
7
Cum autem ingréssi fuíssent domum, ille dormiébat super lectum suum in conclávi, et percutiéntes interfecérunt eum: sublatóque cápite eius, abiérunt per viam desérti tota nocte, A gdy weszli w dom, on spał na łóżku swem w pokoju, a raniwszy zabili go: i wziąwszy głowę jego, poszli drogą puszczy przez wszystkę noc,
8
et attulérunt caput Isboseth ad David in Hebron: dixerúntque ad regem: Ecce caput Isboseth fílii Saul inimíci tui, qui quærébat ánimam tuam: et dedit Dóminus dómino meo regi ultiónem hódie de Saul, et de sémine eius. I przynieśli głowę Izbosetha do Dawida do Hebron: i rzekli do Króla: Oto głowa Izbosetha syna Saulowego, nieprzyjaciela twego, który szukał dusze twojej: a dał Pan panu memu Królowi pomstę dzisia nad Saulem i nad nasieniem jego.
9
Respóndens autem David Rechab, et Báana fratri eius, fíliis Remmon Berothítæ, dixit ad eos: Vivit Dóminus, qui éruit ánimam meam de omni angústia, I odpowiedając Dawid Rechabowi i Baanowi bratu jego, synom Remmona Berothczyka rzekł do nich: Żywie Pan, który wyrwał duszę moję ze wszego ucisku,
10
quóniam eum, qui annuntiáverat mihi, et díxerat: Mórtuus est Saul: qui putábat se próspera nuntiáre, ténui, et occídi eum in Síceleg, cui oportébat mercédem dare pro núntio. Iż onego, który mi był powiedział, i rzekł był: Umarł Saul: który mniemał, że mi dobrą nowinę przyniósł, pojmałem i zabiłem go w Siceleg, któremu było potrzeba dać zapłatę za poselstwo:
11
Quanto magis nunc cum hómines ímpii interfecérunt virum innóxium in domo sua, super lectum suum, non quæram sánguinem eius de manu vestra, et áuferam vos de terra? Jakoż daleko więcej teraz, gdy ludzie niezbożni zabili męża niewinnego w domu jego, na łóżku jego, nie miałbych szukać krwie jego z ręki waszej, a zgładzić was z ziemię?
12
Præcépit ítaque David púeris suis, et interfecérunt eos: præcidentésque manus et pedes eórum, suspendérunt eos super piscínam in Hebron: caput autem Isboseth tulérunt, et sepeliérunt in sepúlcro Abner in Hebron. I przykazał Dawid sługom swoim i pozabijali je, a obciąwszy ręce i nogi ich zawiesili je nad stawem w Hebron: a głowę Izbozetha wzięli i pogrzebli w grobie Abnerowym w Hebronie.
5
1
Et venérunt univérsæ tribus Israel ad David in Hebron, dicéntes: Ecce nos, os tuum, et caro tua sumus. I przyszły wszystkie pokolenia Izraelskie do Dawida do Hebron, mówiąc: Oto my jesteśmy kość twoja i ciało twoje.
2
Sed et heri et nudiustértius cum esset Saul rex super nos, tu eras edúcens et redúcens Israel: dixit autem Dóminus ad te: Tu pasces pópulum meum Israel, et tu eris dux super Israel. Ale i wczora i ongi, gdy Saul był Królem nad nami, tyś wywodził i przywodził lud Izraelski: i rzekł Pan do ciebie: Ty paść będziesz lud mój Izraelski, i ty będziesz wodzem nad Izraelem.
3
Venérunt quoque et senióres Israel ad regem in Hebron, et percússit cum eis rex David fœdus in Hebron coram Dómino: unxerúntque David in regem super Israel. Przyszli też i starszy Izraelscy do Króla do Hebron, i uczynił z nimi Król Dawid przymierze w Hebron przed Panem: i pomazali Dawida za Króla nad Izraelem,
4
Fílius trigínta annórum erat David cum regnáre cœpísset, et quadragínta annis regnávit. Syn trzydziestu lat był Dawid, gdy począł królować, a czterdzieści lat królował,
5
In Hebron regnávit super Iudam septem annis et sex ménsibus: in Ierúsalem autem regnávit trigínta tribus annis super omnem Israel et Iudam. W Hebronie królował nad Juda siedm lat i siedm miesięcy, a w Jeruzalem królował trzydzieści i trzy lata nad wszystkim Izraelem i Juda.
6
Et ábiit rex, et omnes viri qui erant cum eo, in Ierúsalem, ad Iebusǽum habitatórem terræ: dictúmque est David ab eis: Non ingrediéris huc, nisi abstúleris cæcos et claudos dicéntes: Non ingrediétur David huc. I poszedł Król i wszyscy mężowie, którzy byli z nim do Jeruzalem, do Jebuzejczyka mieszkającego w ziemi: I rzeczono jest Dawidowi od nich: Nie wnidziesz sam aż zniesiesz ślepe i chrome, mówiące: Nie wnidzie tu Dawid.
7
Cepit autem David arcem Sion: hæc est cívitas David. A Dawid wziął zamek Sion, to jest miasto Dawidowe.
8
Proposúerat enim David in die illa prǽmium, qui percussísset Iebusǽum, et tetigísset dómatum fístulas, et abstulísset cæcos et claudos odiéntes ánimam David. Idcírco dícitur in provérbio: Cæcus et claudus non intrábunt in templum. Bo był obiecał Dawid onego dnia zapłatę temu, któryby zabił Jebuzejczyka, a dosiągł rynien domów, a zniósł ślepe i chrome nienawidzące dusze Dawidowej. Dla tego mówią w przypowieści: Ślepy i chromy nie wnidą do kościoła.
9
Habitávit autem David in arce, et vocávit eam, Civitátem David: et ædificávit per gyrum a Mello et intrínsecus. A Dawid mieszkał w zamku, i nazwał ji miastem Dawidowem: i zbudował w około od Mello i wewnątrz.
10
Et ingrediebátur profíciens atque succréscens, et Dóminus Deus exercítuum erat cum eo. I chodził postępując i rostąc, a Pan Bóg zastępów był z nim.
11
Misit quoque Hiram rex Tyri núntios ad David, et ligna cédrina, et artífices lignórum, artificésque lápidum ad paríetes: et ædificavérunt domum David. Posłał też Hiram, król Tyru posły do Dawida i drzewa Cedrowe, i rzemieślniki około drzewa, i rzemieślniki około kamienia do ścian: i zbudowali dom Dawidowi.
12
Et cognóvit David quóniam confirmásset eum Dóminus regem super Israel, et quóniam exaltásset regnum eius super pópulum suum Israel. I poznał Dawid, że go Pan potwierdził królem nad Izraelem, a iż wywyższył królestwo jego nad ludem swym Izraelskim.
13
Accépit ergo David adhuc concubínas et uxóres de Ierúsalem, postquam vénerat de Hebron: natíque sunt David et álii fílii et fíliæ: Napojmował tedy sobie Dawid jeszcze nałożnic i żon z Jeruzalem, przyszedszy z Hebrona: i narodziło się Dawidowi innych synów i córek.
14
et hæc nómina eórum, qui nati sunt ei in Ierúsalem: Sámua, et Sobab, et Nathan, et Sálomon, A te są imiona tych, którzy mu się urodzili w Jeruzalem: Samua i Sobab, i Nathan i Salomon,
15
et Iébahar, et Elísua, et Nepheg, I Jebahar, i Ellisua i Nepheg,
16
et Iáphia, et Elísama, et Elíoda, et Elíphaleth. I Japhia, i Elisama i Elioda, i Eliphalet.
17
Audiérunt ergo Philísthiim quod unxíssent David in regem super Israel, et ascendérunt univérsi ut quǽrerent David: quod cum audísset David, descéndit in præsídium. Usłyszeli tedy Philistynowie, że pomazano Dawida za króla nad Izraelem: i przyjachali wszyscy szukać Dawida: co gdy usłyszał Dawid wszedł na zamek.
18
Philísthiim autem veniéntes diffúsi sunt in valle Ráphaim. A Philistynowie przyciągnąwszy rozpostarli się w dolinie Raphaim.
19
Et consúluit David Dóminum, dicens: Si ascéndam ad Philísthiim? et si dabis eos in manu mea? Et dixit Dóminus ad David: Ascénde, quia tradens dabo Philísthiim in manu tua. I radził się Dawid Pana, mówiąc: Mamli iść na Philistyny? a daszli je w ręce moje? I rzekł Pan do Dawida: Idź, bo dając dam Philistyny w ręce twoje.
20
Venit ergo David in Baal Phárasim: et percússit eos ibi, et dixit: Divísit Dóminus inimícos meos coram me, sicut dividúntur aquæ. Proptérea vocátum est nomen loci illíus, Baal Phárasim. Przyszedł tedy Dawid do Baal Pharazim: i poraził je tam i rzekł: Rozdzielił Pan nieprzyjaciele moje przedemną, jako się dzielą wody. Dla tego nazwano imię miejsca onego Baal Pharazim.
21
Et reliquérunt ibi sculptília sua: quæ tulit David et viri eius. I zostawili tam ryciny swoje: które pobrał Dawid i mężowie jego.
22
Et addidérunt adhuc Philísthiim ut ascénderent, et diffúsi sunt in valle Ráphaim. I przydali jeszcze Philistynowie, aby wyciągnęli i rozpostarli się w dolinie Raphaim.
23
Consúluit autem David Dóminum: Si ascéndam contra Philisthǽos, et tradas eos in manus meas? Qui respóndit: Non ascéndas contra eos, sed gyra post tergum eórum, et vénies ad eos ex advérso pyrórum. A Dawid pytał się Pana: Jeśli mam iść przeciw Philistynom, a daszli je w ręce moje? Który odpowiedział: Nie chodź przeciwko im, ale krąż z tyłu, a przyjdziesz do nich z przeciwia gruszek.
24
Et cum audíeris sónitum gradiéntis in cacúmine pyrórum, tunc iníbis prœ́lium: quia tunc egrediétur Dóminus ante fáciem tuam, ut percútiat castra Philísthiim. A gdy usłyszysz szum idącego na wierzchu gruszek, tedy dasz bitwę: bo tedy wynidzie Pan przed obliczem twojem, aby poraził wojska Philistyńskie.
25
Fecit ítaque David sicut præcéperat ei Dóminus, et percússit Philísthiim de Gábaa usque dum vénias Gezer. Uczynił tedy Dawid tak jako mu Pan rozkazał, i poraził Philistyny od Gabaa, aż gdy idziesz do Gezer.
6
1
Congregávit autem rursum David omnes eléctos ex Israel, trigínta míllia. A Dawid zebrał zaś potem wszystkie przebrane z Izraela trzydzieści tysięcy.
2
Surrexítque David, et ábiit, et univérsus pópulus, qui erat cum eo de viris Iuda, ut addúcerent arcam Dei, super quam invocátum est nomen Dómini exercítuum, sedéntis in chérubim super eam. I wstał Dawid, i poszedł i wszystek lud, który był z nim z mężów Juda, aby przywiedli skrzynię Bożą, nad którą wzywano imienia Pana zastępów, siedzącego na Cherubinach na niej.
3
Et imposuérunt arcam Dei super plaustrum novum: tulerúntque eam de domo Abínadab, qui erat in Gábaa: Oza autem et Ahio, fílii Abínadab, minábant plaustrum novum. I wstawili skrzynię Bożą na wóz nowy, i wzięli ją z domu Abinadab, który był w Gabaa: a Oza i Ahio synowie Abinadabowi, prowadzili wóz nowy.
4
Cumque tulíssent eam de domo Abínadab, qui erat in Gábaa, custódiens arcam Dei, Ahio præcedébat arcam. A gdy ją wzięli z domu Abinadaba, który był w Gabaa, strzegący skrzynie Bożej, Ahio szedł przed skrzynią.
5
David autem, et omnis Israel ludébant coram Dómino in ómnibus lignis fabrefáctis, et cítharis et lyris et týmpanis et sistris et cýmbalis. A Dawid i wszystek Izrael grali przed Panem na wszelakich drzewach misternie uczynionych, i arfach i skrzypkach, i bębniech, i gęślach, i cymbalech.
6
Postquam autem venérunt ad áream Nachon, exténdit Oza manum ad arcam Dei, et ténuit eam: quóniam calcitrábant boves, et declinavérunt eam. A gdy przyszli do Gumma Nachon, wyciągnął Oza rękę ku skrzyni Bożej, i zadzierżał ją: bo wierzgały woły i nachyliły ją były.
7
Iratúsque est indignatióne Dóminus contra Ozam, et percússit eum super temeritáte: qui mórtuus est ibi iuxta arcam Dei. I rozgniewał się poruszeniem Pan na Ozę, i zabił go przez śmiałość: który tam umarł przy skrzyni Bożej.
8
Contristátus est autem David, eo quod percussísset Dóminus Ozam, et vocátum est nomen loci illíus, Percússio Ozæ, usque in diem hanc. I zafrasował się Dawid przeto, że Pan zabił Ozę, i nazwano imię onego miejsca: Zabicie Ozy, aż do dnia tego.
9
Et extímuit David Dóminum in die illa, dicens: Quómodo ingrediétur ad me arca Dómini? I zląkł się Dawid Pana dnia onego, mówiąc: Jakoż wnidzie do mnie skrzynia Pańska?
10
Et nóluit divértere ad se arcam Dómini in civitátem David: sed divértit eam in domum Obédedom Gethǽi. I nie chciał prowadzić do siebie skrzynie Pańskiej do miasta Dawidowego: ale ją wprowadził do domu Obededoma Gethejczyka.
11
Et habitávit arca Dómini in domo Obédedom Gethǽi tribus ménsibus: et benedíxit Dóminus Obédedom, et omnem domum eius. I mieszkała skrzynia Pańska w domu Obededoma Gethejczyka trzy miesiące: i błogosławił Pan Obededoma, i wszystek dom jego.
12
Nuntiatúmque est regi David quod benedixísset Dóminus Obédedom, et ómnia eius, propter arcam Dei. Abiit ergo David, et addúxit arcam Dei de domo Obédedom in civitátem David cum gáudio: et erant cum David septem chori, et víctima vítuli. I powiedziano królowi Dawidowi, że błogosławił Pan Obededoma, i wszystkie rzeczy jego dla skrzynie Bożej. Poszedł tedy Dawid, i przyprowadził skrzynię Bożą z domu Obededoma do miasta Dawidowego z weselem: a było z Dawidem siedm chórów, i ofiara cielca.
13
Cumque transcendíssent qui portábant arcam Dómini sex passus, immolábat bovem et aríetem, A gdy postąpili, którzy nieśli skrzynię Pańską sześć kroków: ofiarował wołu i barana.
14
et David saltábat totis víribus ante Dóminum: porro David erat accínctus ephod líneo. A Dawid skakał ze wszystkiej mocy przed Panem. A był Dawid przepasany Ephod lnianym.
15
Et David, et omnis domus Israel ducébant arcam testaménti Dómini in iúbilo, et in clangóre búccinæ. A Dawid i wszystek dom Izraelów prowadzili skrzynię Testamentu Pańskiego z weselem i z trąbieniem trąby.
16
Cumque intrásset arca Dómini in civitátem David, Michol fília Saul, prospíciens per fenéstram, vidit regem David subsiliéntem, atque saltántem coram Dómino: et despéxit eum in corde suo. A gdy skrzynia Pańska weszła do miasta Dawidowego, Michol córka Saulowa, wyglądając oknem, ujrzała Króla Dawida wyskakującego i tańcującego przed Panem, i wzgardziła go w sercu swojem.
17
Et introduxérunt arcam Dómini, et imposuérunt eam in loco suo in médio tabernáculi, quod teténderat ei David: et óbtulit David holocáusta, et pacífica coram Dómino. I wprowadzili skrzynię Pańską i włożyli ją na miejscu swem w pośrodku namiotu, który był jej rozbił Dawid: i ofiarował Dawid całopalenia i zapokojne ofiary przed Panem.
18
Cumque complésset ófferens holocáusta et pacífica, benedíxit pópulo in nómine Dómini exercítuum. A gdy dokonał ofiarując całopalone i zapokojne, błogosławił ludowi w imię Pana zastępów.
19
Et partítus est univérsæ multitúdini Israel tam viro quam mulíeri síngulis collýridam panis unam, et assatúram búbulæ carnis unam, et símilam frixam óleo: et ábiit omnis pópulus, unusquísque in domum suam. I rozdał wszemu mnóstwu Izraelskiemu, tak mężowi jako niewieście, każdemu bochen chleba, i pieczenia wołowego mięsa jedne, i kołacz w oliwie smażony: i poszedł wszystek lud każdy do domu swego.
20
Reversúsque est David ut benedíceret dómui suæ: et egréssa Michol fília Saul in occúrsum David, ait: Quam gloriósus fuit hódie rex Israel discoopériens se ante ancíllas servórum suórum, et nudátus est, quasi si nudétur unus de scurris. I wrócił się Dawid, aby błogosławił domowi swemu, a wyszedszy Michol córka Saulowa przeciw Dawidowi, rzekła: Jako chwalebny dziś był król Izraelski, odkrywając się przed służebnicami sług swoich, i odkrył się, jako gdyby się odkrywał jeden z błaznów.
21
Dixítque David ad Michol: Ante Dóminum, qui elégit me pótius quam patrem tuum, et quam omnem domum eius, et præcépit mihi ut essem dux super pópulum Dómini in Israel, I rzekł Dawid do Michol: Przed Panem, który mię obrał raczej niż ojca twego i niżli wszystek dom jego, i przykazał mi, abych był wodzem nad ludem Pańskim w Izraelu.
22
et ludam, et vílior fiam plus quam factus sum: et ero húmilis in óculis meis, et cum ancíllis de quibus locúta es, gloriósior apparébo. I Judą, i będę podlejszym niżlim się stał: i będę poniżonym w oczach moich: a z służebnicami, o którycheś mówiła, chwalebniejszym się pokażę.
23
Igitur Michol fíliæ Saul non est natus fílius usque in diem mortis suæ. Przetoż Michol córce Saulowej nie urodził się syn aż do dnia śmierci jej.
7
1
Factum est autem cum sedísset rex in domo sua, et Dóminus dedísset ei réquiem úndique ab univérsis inimícis suis, Ale stało się, gdy usiadł Król w domu swym, a Pan dał mu pokój zewsząd od wszystkich nieprzyjaciół jego,
2
dixit ad Nathan prophétam: Vidésne quod ego hábitem in domo cédrina, et arca Dei pósita sit in médio péllium? Rzekł do Nathana proroka: A widzisz, że ja mieszkam w domu Cedrowym, a skrzynia Boża położona jest między skórami?
3
Dixítque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade, fac: quia Dóminus tecum est. I rzekł Nathan do Króla: Wszystko co jest w sercu twojem, idź czyń: bo Pan jest z tobą.
4
Factum est autem in illa nocte: et ecce sermo Dómini ad Nathan, dicens: I stało się onej nocy, a oto mowa Pańska do Nathana, rzekąc:
5
Vade, et lóquere ad servum meum David: Hæc dicit Dóminus: Numquid tu ædificábis mihi domum ad habitándum? Idź, a rzecz słudze memu Dawidowi: To mówi Pan: Izali ty mnie zbudujesz dom ku mieszkaniu?
6
Neque enim habitávi in domo ex die illa, qua edúxi fílios Israel de terra Ægýpti, usque in diem hanc: sed ambulábam in tabernáculo, et in tentório. Anim bowiem mieszkał w domu od onego dnia, któregom wywiódł syny Izraelowe z ziemie Egiptskiej, aż do dnia tego: alem chodził w przybytku i w namiecie.
7
Per cuncta loca, quæ transívi cum ómnibus fíliis Israel, numquid loquens locútus sum ad unam de tríbubus Israel, cui præcépi ut pásceret pópulum meum Israel, dicens: Quare non ædificástis mihi domum cédrinam? Po wszystkich miejscach, którem przeszedł ze wszystkimi synmi Izraelowymi, azam mówiąc, mówił do jednego z pokolenia Izraelowego, któremum przykazał żeby pasł lud mój Izraelski, mówiąc: Czemuście mi nie zbudowali domu Cedrowego?
8
Et nunc hæc dices servo meo David: Hæc dicit Dóminus exercítuum: Ego tuli te de páscuis sequéntem greges, ut esses dux super pópulum meum Israel: A teraz to powiesz słudze memu Dawidowi: To mówi Pan zastępów: Jam ciebie wziął z paszej chodzącego za trzodami, abyś był wodzem nad ludem moim Izraelskim:
9
et fui tecum in ómnibus ubicúmque ambulásti, et interféci univérsos inimícos tuos a fácie tua: fecíque tibi nomen grande, iuxta nomen magnórum, qui sunt in terra. I byłem z tobą we wszystkiem gdzieśkolwiek chodził, i pobiłem wszystkie nieprzyjacioły twe od oblicza twego: i uczyniłem ci imię wielkie, wedle imienia wielkich, którzy są na ziemi.
10
Et ponam locum pópulo meo Israel, et plantábo eum, et habitábit sub eo, et non turbábitur ámplius: nec addent fílii iniquitátis ut afflígant eum sicut prius, I postanowię miejsce ludowi memu Izrael, i wszczepię ji, i będzie mieszkał pod nim, a nie poruszy się więcej: i nie przydadzą synowie nieprawości trapić go jako pierwej,
11
ex die qua constítui iúdices super pópulum meum Israel: et réquiem dabo tibi ab ómnibus inimícis tuis: prædicítque tibi Dóminus quod domum fáciat tibi Dóminus. Odednia, któregom postanowił sędzię nad ludem moim Izraelskim: i dam ci pokój ode wszech nieprzyjaciół twoich: i odpowiadać Pan, że dom uczyni tobie Pan.
12
Cumque compléti fúerint dies tui, et dormíeris cum pátribus tuis, suscitábo semen tuum post te, quod egrediétur de útero tuo, et firmábo regnum eius. A gdy się wypełnią dni twoje, a zaśniesz z ojcy twemi, wzbudzę nasienie twe po tobie, które wynidzie z żywota twego, i umocnię królestwo jego.
13
Ipse ædificábit domum nómini meo, et stabíliam thronum regni eius usque in sempitérnum. On zbuduje dom imieniowi memu, i utwierdzę stolicę królestwa jego aż na wieki.
14
Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in fílium: qui si iníque áliquid gésserit, árguam eum in virga virórum, et in plagis filiórum hóminum. Ja mu będę za ojca, a on mnie będzie za syna: który jeśli co źle uczyni, skarżę go rózgą mężów, i plagami synów człowieczych.
15
Misericórdiam autem meam non áuferam ab eo, sicut ábstuli a Saul, quem amóvi a fácie mea. Lecz miłosierdzia mego nie odejmę od niego, jakom odjął od Saula, któregom oddalił od oblicza mego.
16
Et fidélis erit domus tua, et regnum tuum usque in ætérnum ante fáciem tuam, et thronus tuus erit firmus iúgiter. I będzie wierny dom twój, i królestwo twe aż na wieki przed obliczem twojem, i stolica twoja będzie trwała zawsze.
17
Secúndum ómnia verba hæc, et iuxta univérsam visiónem istam, sic locútus est Nathan ad David. Według tych wszystkich słów, i według wszystkiego widzenia tego, tak mówił Nathan do Dawida.
18
Ingréssus est autem rex David, et sedit coram Dómino, et dixit: Quis ego sum Dómine Deus, et quæ domus mea, quia adduxísti me hucúsque? I wszedł Król Dawid i siedział przed Panem, i rzekł: Cóżem ja jest Panie Boże. i co za dom mój, iżeś tnie przywiódł aż dotąd?
19
Sed et hoc parum visum est in conspéctu tuo Dómine Deus, nisi loqueréris étiam de domo servi tui in longínquum: ista est enim lex Adam, Dómine Deus. Lecz i to jeszcze mało się być zdało przed oblicznością twoja Panie Boże, aż też mówisz o domie sługi twego na czas daleki: bo to jest prawo Adamowe, Panie Boże.
20
Quid ergo áddere póterit adhuc David, ut loquátur ad te? tu enim scis servum tuum Dómine Deus. Cóż tedy będzie mógł Dawid przydać jeszcze, aby mówił do ciebie? ty bowiem znasz sługę twego Panie Boże.
21
Propter verbum tuum, et secúndum cor tuum, fecísti ómnia magnália hæc, ita ut notum fáceres servo tuo. Dla słowa twego i według serca twego uczyniłeś wszystkie te wielkie rzeczy, tak, żeś oznajmił słudze twemu.
22
Idcírco magnificátus es Dómine Deus, quia non est símilis tui, neque est Deus extra te, in ómnibus quæ audívimus áuribus nostris. Dla tego uwielmożonym jesteś Panie Boże, iż nie masz podobnego tobie, i niemasz Boga oprócz ciebie we wszystkiem, cośmy słyszeli w uszy nasze.
23
Quæ est autem ut pópulus tuus Israel gens in terra, propter quam ivit Deus ut redímeret eam sibi in pópulum, et póneret sibi nomen, facerétque eis magnália, et horribília super terram a fácie pópuli tui, quem redemísti tibi ex Ægýpto, gentem, et deum eius? A któryż jest naród na ziemi, jako lud twój Izraelski, dla którego szedł Bóg, aby ji sobie odkupił za lud, i uczynił sobie imię, a iżby im czynił wielkie rzeczy i straszne na ziemi, od oblicza ludu twego, któryś sobie wykupił z Egiptu, naród i Boga jego.
24
Firmásti enim tibi pópulum tuum Israel in pópulum sempitérnum: et tu Dómine Deus factus es eis in Deum. Albowiem umocniłeś sobie twój lud Izraelski za lud wieczny: a ty Panie Boże stałeś się im za Boga.
25
Nunc ergo Dómine Deus, verbum, quod locútus es super servum tuum, et super domum eius, súscita in sempitérnum: et fac sicut locútus es, Teraz tedy Panie Boże słowo, któreś rzekł na sługę twego i na dom jego, wzbudź na wieki: a uczyń jakoś powiedział.
26
ut magnificétur nomen tuum usque in sempitérnum, atque dicátur: Dóminus exercítuum, Deus super Israel. Et domus servi tui David erit stabilíta coram Dómino, Aby wielbione było imię twoje aż na wieki, ażeby mówiono: Pan zastępów Bóg nad Izraelem. A dom sługi twego Dawida będzie umocniony przed Panem.
27
quia tu Dómine exercítuum Deus Israel, revelásti aurem servi tui, dicens: Domum ædificábo tibi: proptérea invénit servus tuus cor suum ut oráret te oratióne hac. Ponieważ ty Panie zastępów, Boże Izraelski objawiłeś ucho sługi twego mówiąc: Dom zbuduję tobie: dla tego nalazł sługa twój serce swoje, aby się modlił tobie tą modlitwą do ciebie.
28
Nunc ergo Dómine Deus, tu es Deus, et verba tua erunt vera: locútus es enim ad servum tuum bona hæc. Teraz tedy Panie Boże tyś jest Bóg, a słowa twoje będą prawdziwe: boś mówił do sługi twego te rzeczy dobre.
29
Incipe ergo, et bénedic dómui servi tui, ut sit in sempitérnum coram te: quia tu Dómine Deus locútus es, et benedictióne tua benedicétur domus servi tui in sempitérnum. Poczniesz tedy, a błogosław domowi sługi twego, aby był na wieki przed tobą: boś ty, Panie Boże rzekł, i błogosławieństwem twojem będzie ubłogosławion dom sługi twego na wieki.
8
1
Factum est autem post hæc, percússit David Philísthiim, et humiliávit eos, et tulit David frenum tribúti de manu Philísthiim. I stało się potem, poraził Dawid Philistyny, i uniżył je i wziął Dawid uzdę daniej z rąk Philistyńskich.
2
Et percússit Moab, et mensus est eos funículo, coǽquans terræ: mensus est autem duos funículos, unum ad occidéndum, et unum ad vivificándum: factúsque est Moab David sérviens sub tribúto. I poraził Moab, i pomierzył je sznurem, równając z ziemią: ale wymierzył dwa sznury, jeden na zabicie, a drugi na żywo zachowanie: i został Moab Dawidowi służąc pod hołdem.
3
Et percússit David Adarézer fílium Rohob regem Soba, quando proféctus est ut dominarétur super flumen Euphráten. I poraził Dawid Adarezera syna Rohob Króla Soba, gdy wyjechał, aby panował nad rzeką Euphratem.
4
Et captis David ex parte eius mille septingéntis equítibus, et vigínti míllibus péditum, subnervávit omnes iugáles cúrruum: derelíquit autem ex eis centum currus. I pojmawszy Dawid z jego strony tysiąc i siedmset jezdnych, a dwadzieścia tysięcy pieszych, poderżnął żyły wszystkich woźników, a zostawił z nich sto wozów.
5
Venit quoque Sýria Damásci, ut præsídium ferret Adarézer regi Soba: et percússit David de Sýria vigínti duo míllia virórum. Przyciągnęła też Syria Damaszku, aby pomoc dała Adarezer królowi Soba. I poraził Dawid z Syriej dwadzieścia i dwa tysięcy mężów.
6
Et pósuit David præsídium in Sýria Damásci: factáque est Sýria David sérviens sub tribúto: servavítque Dóminus David in ómnibus ad quæcúmque proféctus est. I postawił Dawid żołnierze dla obrony w Syriej w Damaszku: i została Syria Dawidowi, służąc pod hołdem: i zachował Pan Dawida we wszystkiem, do czegokolwiek się udał.
7
Et tulit David arma áurea, quæ habébant servi Adarézer, et détulit ea in Ierúsalem. I pobrał Dawid zbroje złote, które mieli słudzy Adarezerowi, i przyniósł je do Jeruzalem.
8
Et de Bete et de Beroth, civitátibus Adarézer, tulit rex David æs multum nimis. I z Bete, i z Beroth miast Adarezer, wziął Król Dawid miedzi barzo wiele.
9
Audívit autem Thou rex Emath, quod percussísset David omne robur Adarézer, I usłyszał Thou Król Emath, że poraził Dawid wszystkę moc Adarezerowę,
10
et misit Thou Ioram fílium suum ad regem David, ut salutáret eum congrátulans, et grátias ágeret: eo quod expugnásset Adarézer, et percussísset eum. Hostis quippe erat Thou Adarézer, et in manu eius erant vasa áurea, et vasa argéntea, et vasa ǽrea: I posłał Thou Jorama syna swego do Króla Dawida, aby go pozdrowił, radując się i dzięki czynił przeto, że zwalczył Adarezera i poraził go. Bo Thou był nieprzyjacielem Adarezerowi, a w ręce jego były naczynia złote, i naczynia srebrne, i naczynia miedziane:
11
quæ et ipsa sanctificávit rex David Dómino cum argénto et auro, quæ sanctificáverat de univérsis géntibus, quas subégerat, Które też poświęcił Król Dawid Panu ze srebrem i złotem, które był poświęcił ode wszech narodów, które podbił,
12
de Sýria, et Moab, et fíliis Ammon, et Philísthiim, et Amalec, et de manúbiis Adarézer fílii Rohob regis Soba. Z Syriej, z Moab, i z synów Ammonowych, i z Philistynów, i z Amaleków, i z korzyści Adarezera syna Rohoba Króla Soba.
13
Fecit quoque sibi David nomen cum reverterétur capta Sýria in valle Salinárum, cæsis decem et octo míllibus: Uczynił też sobie Dawid sławę, gdy się wracał, wziąwszy Syrią w Dolinie Zup solnych, poraziwszy ośmnaście tysięcy:
14
et pósuit in Idumǽa custódes, statuítque præsídium: et facta est univérsa Idumǽa sérviens David, et servávit Dóminus David in ómnibus ad quæcúmque proféctus est. I położył w Idumei straż, i postawił obronę, i stała się wszystka Idumea służąca Dawidowi. I zachował Pan Dawida we wszystkiem do czegokolwiek się obrócił,
15
Et regnávit David super omnem Israel: faciébat quoque David iudícium et iustítiam omni pópulo suo. I królował Dawid nad wszystkim Izraelem: czynił też Dawid sąd i sprawiedliwość wszemu ludowi swemu.
16
Ioab autem fílius Sárviæ erat super exércitum: porro Iósaphat fílius Ahilud erat a commentáriis: A Joab syn Sarwiej był nad wojskiem, Josaphat lepak syn Ahilud był Kanclerzem.
17
et Sadoc fílius Achitob, et Achímelech fílius Abíathar, erant sacerdótes: et Saraías, scriba: A Sadok syn Achitob, i Achimelech syn Abiathar byli Kapłani, a Saraias pisarzem.
18
Banaías autem fílius Ióiadæ super Ceréthi et Pheléthi: fílii autem David sacerdótes erant. A Banaias syn Jojady nad Cerety i Phelety: a synowie Dawidowi byli kapłany.
9
1
Et dixit David: Putásne est áliquis qui remánserit de domo Saul, ut fáciam cum eo misericórdiam propter Iónathan? I rzekł Dawid: Co mnimasz, jest kto coby został z domu Saulowego, że uczynię nad nim miłosierdzie dla Jonathy?
2
Erat autem de domo Saul servus nómine Siba: quem cum vocásset rex ad se, dixit ei: Tune es Siba? Et ille respóndit: Ego sum servus tuus. A był z domu Saulowego sługa imieniem Siba: którego zawoławszy Król do siebie, rzekł mu: A tyś jest Siba? On odpowiedział: Jam jest sługa twój.
3
Et ait rex: Numquid súperest áliquis de domo Saul, ut fáciam cum eo misericórdiam Dei? Dixítque Siba regi: Súperest fílius Iónathæ, débilis pédibus. I rzekł Król: Jestże kto jeszcze żyw z domu Saulowego, że uczynię nad nim miłosierdzie Boże? I rzekł Siba królowi: Jest jeszcze syn Jonathy chromy na nogi.
4
Ubi, inquit, est? Et Siba ad regem: Ecce, ait, in domo est Machir fílii Ammiel, in Lódabar. A gdzież, prawi, jest? A Siba do Króla: Oto, pry, jest w domu Machir syna Ammiel w Lodabar.
5
Misit ergo rex David, et tulit eum de domo Machir fílii Ammiel, de Lódabar. A tak posłał Król Dawid, i wziął go z domu Machir syna Ammielowego z Lodabar.
6
Cum autem venísset Miphíboseth fílius Iónathæ fílii Saul ad David, córruit in fáciem suam, et adorávit. Dixítque David: Miphíboseth? Qui respóndit: Adsum servus tuus. A gdy przyszedł Miphiboseth syn Jonathy, syna Saulowego, do Dawida, padł na oblicze swe i pokłonił się.
7
Et ait ei David: Ne tímeas, quia fáciens fáciam in te misericórdiam propter Iónathan patrem tuum, et restítuam tibi omnes agros Saul patris tui: et tu cómedes panem in mensa mea semper. I rzekł mu Dawid: Nie bój się, bo czyniąc uczynię nad tobą miłosierdzie dla Jonathy ojca twego, i wrócę tobie wszystkie pola Saula ojca twego, a ty będziesz jadł chleb u stołu mego za wżdy.
8
Qui adórans eum, dixit: Quis ego sum servus tuus, quóniam respexísti super canem mórtuum símilem mei? Który pokłoniwszy się mu, rzekł: Cóżem ja jest sługa twój, żeś wejrzał na psa zdechłego mnie podobnego?
9
Vocávit ítaque rex Sibam púerum Saul, et dixit ei: Omnia quæcúmque fuérunt Saul, et univérsam domum eius, dedi fílio dómini tui. I zawołał Król Siby sługi Saulowego, i rzekł mu: Wszystko co było Saulowo, i wszystek dom jego dałem synowi pana twego.
10
Operáre ígitur ei terram tu, et fílii tui, et servi tui, et ínferes fílio dómini tui cibos ut alátur: Miphíboseth autem fílius dómini tui cómedet semper panem super mensam meam. Erant autem Sibæ quíndecim fílii, et vigínti servi. A tak sprawuj mu ziemię jego ty i synowie twoi i służebnicy twoi: a będziesz wnosił synowi pana twego żywność, aby się żywił: a Miphiboseth syn pana twego zawżdy będzie jadł chleb u stołu mego. A Siba miał piętnaście synów, i dwadzieścia służebników.
11
Dixítque Siba ad regem: Sicut iussísti dómine mi rex servo tuo, sic fáciet servus tuus: et Miphíboseth cómedet super mensam meam, quasi unus de fíliis regis. I rzekł Siba do Króla: Jakoś rozkazał panie mój królu słudze twemu, tak uczyni sługa twój, a Miphiboseth będzie jadł u stołu mego jako jeden z synów królewskich.
12
Habébat autem Miphíboseth fílium párvulum nómine Micha: omnis vero cognátio domus Sibæ serviébat Miphíboseth. A Miphiboseth miał syna małego imieniem Micha: A wszystek ród domu Siby służył Miphibosethowi.
13
Porro Miphíboseth habitábat in Ierúsalem: quia de mensa regis iúgiter vescebátur: et erat claudus utróque pede. A Miphiboseth mieszkał w Jeruzalem: bo z stołu królewskiego zawsze jadał, a był chrom na obie nodze.
10
1
Factum est autem post hæc ut morerétur rex filiórum Ammon, et regnávit Hanon fílius eius pro eo. Stało się zaś potem, iż umarł Król synów Ammon, i królował Hanon syn jego miasto niego.
2
Dixítque David: Fáciam misericórdiam cum Hanon fílio Naas, sicut fecit pater eius mecum misericórdiam. Misit ergo David, consólans eum per servos suos super patris intéritu. Cum autem veníssent servi David in terram filiórum Ammon, I rzekł Dawid: Uczynię miłosierdzie z Hanon synem Naas, jako czynił miłosierdzie ociec jego ze mną. A tak posłał Dawid ciesząc go przez sługi swe dla śmierci ojca. A gdy przyszli słudzy Dawidowi do ziemie synów Ammon,
3
dixérunt príncipes filiórum Ammon ad Hanon dóminum suum: Putas quod propter honórem patris tui míserit David ad te consolatóres, et non ídeo ut investigáret, et exploráret civitátem, et evérteret eam, misit David servos suos ad te? Rzekły Książęta synów Ammon do Hanona pana swego: Mnimasz, żeby Dawid dla czci ojca twego posłał do ciebie cieszyciele, a nie dla tego, aby wyszpiegował i wypatrował miasto, aby je zburzył, posłał Dawid sługi swe do ciebie?
4
Tulit ítaque Hanon servos David, rasítque dimídiam partem barbæ eórum, et prǽscidit vestes eórum médias usque ad nates, et dimísit eos. A tak wziął Hanon sługi Dawidowe, i ogolił połowicę brody ich, i pourzynał szat ich połowice aż do zadków, i puścił je.
5
Quod cum nuntiátum esset David, misit in occúrsum eórum: erant enim viri confúsi túrpiter valde, et mandávit eis David: Manéte in Iéricho donec crescat barba vestra, et tunc revertímini. Co gdy powiedziano Dawidowi, posłał przeciwko im: bo oni mężowie byli zelżeni sromotnie barzo, i rozkazał im Dawid, mieszkajcie w Jerycho, aż uroście broda wasza, a tedy się wróćcie.
6
Vidéntes autem fílii Ammon quod iniúriam fecíssent David, misérunt, et conduxérunt mercéde Syrum Rohob, et Syrum Soba, vigínti míllia péditum, et a rege Máacha mille viros, et ab Istob duódecim míllia virórum. A widząc synowie Ammon, że krzywdę uczynili Dawidowi, posłali, i najęli za pieniądze Syryjczyka Rohob, i Syryjczyka Soba, dwadzieścia tysięcy pieszych, a od króla Maach tysiąc mężów i od Istoba dwanaście tysięcy mężów.
7
Quod cum audísset David, misit Ioab et omnem exércitum bellatórum. Co gdy usłyszał Dawid, posłał Joaba i wszystko wojsko rycerzów.
8
Egréssi sunt ergo fílii Ammon, et direxérunt áciem ante ipsum intróitum portæ: Syrus autem Soba, et Rohob, et Istob, et Máacha, seórsum erant in campo. A tak wyciągnęli synowie Ammon, i uszykowali się przed samem weściem bramy: a Syryjczyk Soba, i Rohob, i Istob, i Maacha osobno byli w polu.
9
Videns ígitur Ioab quod præparátum esset advérsum se prœ́lium, et ex advérso et post tergum, elégit ex ómnibus eléctis Israel, et instrúxit áciem contra Syrum: Widząc tedy Joab, że się nagotowała przeciw jemu bitwa, i w oczy i z tyłu: przebrał ze wszech przebranych Izraelskich i rozszykował wojsko przeciw Syryjczykom:
10
réliquam autem partem pópuli trádidit Abísai fratri suo, qui diréxit áciem advérsus fílios Ammon. A ostatek ludu dał Abisai bratu swemu, który uszykował wojsko przeciw synom Ammon.
11
Et ait Ioab: Si prævalúerint advérsum me Syri, eris mihi in adiutórium: si autem fílii Ammon prævalúerint advérsum te, auxiliábor tibi. I rzekł Joab: Jeśli mię przemogą Syryjczycy: będziesz mi na pomoc: a jeśli ciebie przemogą synowie pomogę tobie.
12
Esto vir fortis, et pugnémus pro pópulo nostro, et civitáte Dei nostri: Dóminus autem fáciet quod bonum est in conspéctu suo. Bądź mężem mocnym, a bijmy się za lud nasz, i za miasto Boga naszego: a Pan uczyni co dobrego jest w oczach jego.
13
Iniit ítaque Ioab, et pópulus qui erat cum eo, certámen contra Syros: qui statim fugérunt a fácie eius. Potkał się tedy Joab i lud, który z nim był z Syryjczyki: którzy wnet przed nim uciekli.
14
Fílii autem Ammon vidéntes quia fugíssent Syri, fugérunt et ipsi a fácie Abísai, et ingréssi sunt civitátem: reversúsque est Ioab a fíliis Ammon, et venit Ierúsalem. A synowie Ammon, ujrzawszy że uciekli Syryjczycy: uciekli też i oni przed Abisai, i weszli do miasta: i wrócił się Joab od synów Ammon, i przyszedł do Jeruzalem.
15
Vidéntes ígitur Syri quóniam corruíssent coram Israel, congregáti sunt páriter. Widząc tedy Syryjczycy, że upadli przed Izraelem, zebrali się społem.
16
Misítque Adarézer, et edúxit Syros, qui erant trans flúvium, et addúxit eórum exércitum: Sobach autem, magíster milítiæ Adarézer, erat princeps eórum. I posłał Adarezer, i wywiódł Syryjczyki, którzy byli za rzeką i przywiódł ich wojsko: a Sobach hetman wojska Adarezer był przełożony nad nimi.
17
Quod cum nuntiátum esset David, contráxit omnem Israélem, et transívit Iordánem, venítque in Helam: et direxérunt áciem Syri ex advérso David, et pugnavérunt contra eum. Co gdy oznajmiono Dawidowi, zebrał wszystkiego Izraela, i przeprawił się przez Jordan, i przyszedł do Helam: i zszykowali wojsko Syryjczykowie przeciw Dawidowi, i ztoczyli z nim bitwę.
18
Fugerúntque Syri a fácie Israel, et occídit David de Syris septingéntos currus, et quadragínta míllia équitum: et Sobach príncipem milítiæ percússit, qui statim mórtuus est. I uciekli Syryjczycy przed Izraelem, i pobił Dawid z Syryjczyków siedm set wozów, i czterdzieści tysięcy jezdnych: i Sobach hetmana wojska zabił, który tudzież umarł.
19
Vidéntes autem univérsi reges, qui erant in præsídio Adarézer, se victos esse ab Israel, expavérunt, et fugérunt quinquagínta et octo míllia coram Israel. Et fecérunt pacem cum Israel, et serviérunt eis: timuerúntque Syri auxílium præbére ultra fíliis Ammon. A widząc wszyscy Królowie, którzy byli na pomocy Adarezerowi, że byli zwyciężeni od Izraela, zlękli się i uciekli pięćdziesiąt i ośm tysięcy przed Izraelem. I uczynili pokój z Izraelem, i służyli im i bali się więcej Syryjczycy dawać pomocy synom Ammon.
11
1
Factum est autem, verténte anno, eo témpore quo solent reges ad bella procédere, misit David Ioab, et servos suos cum eo, et univérsum Israel, et vastavérunt fílios Ammon, et obsedérunt Rabba: David autem remánsit in Ierúsalem. I stało się po roku, tego czasu, którego zwykli królowie wyjeżdżać na wojnę: posłał Dawid Joaba, i sługi swe z nim, i wszystkiego Izraela, i pustoszyli syny Ammon i oblegli Rabba: a Dawid został w Jeruzalem,
2
Dum hæc ageréntur, áccidit ut súrgeret David de strato suo post merídiem, et deambuláret in solário domus régiæ: vidítque mulíerem se lavántem ex advérso super solárium suum: erat autem múlier pulchra valde. To gdy się działo, przydało się, że Dawid wstał z łoża swego po południu, i przechodził się po sali domu królewskiego: i ujrzał niewiastę myjącą się na przeciwko na sali swej, a była niewiasta barzo piękna.
3
Misit ergo rex, et requisívit quæ esset múlier. Nuntiatúmque est ei quod ipsa esset Bethsabée fília Elíam, uxor Uríæ Hethǽi. Posłał tedy Król, i pytał co za niewiasta była. I dano mu sprawę, że to była Bethsabee córka Eliam, żona Uryasza Hethejczyka.
4
Missis ítaque David núntiis, tulit eam: quæ cum ingréssa esset ad illum, dormívit cum ea: statímque sanctificáta est ab immundítia sua: Posławszy tedy Dawid posły, wziął ją. Która gdy weszła do niego spał z nią: i wnet się oczyściła od nieczystości swej:
5
et revérsa est domum suam concépto fœtu. Mitténsque nuntiávit David, et ait: Concépi. I wróciła się do domu swego, płód począwszy. I posławszy oznajmiła Dawidowi, i rzekła: Poczęłam.
6
Misit autem David ad Ioab, dicens: Mitte ad me Uríam Hethǽum. Misítque Ioab Uríam ad David. I posłał Dawid do Joaba, mówiąc: Poszli do mnie Uryasza Hethejczyka. I posłał Joab Uryasza do Dawida.
7
Et venit Urías ad David. Quæsivítque David quam recte ágeret Ioab, et pópulus, et quómodo administrarétur bellum. I przyszedł Uryasz do Dawida, i pytał się Dawid jakoby się dobrze powodziło Joab i ludowi, i jakoby była sprawowana wojna.
8
Et dixit David ad Uríam: Vade in domum tuam, et lava pedes tuos. Et egréssus est Urías de domo regis, secutúsque est eum cibus régius. I rzekł Dawid do Uryasza: Idź do domu twego, a umyj nogi twoje. I wyszedł Uryasz z domu królewskiego, i niesiono za nim potrawy królewskie.
9
Dormívit autem Urías ante portam domus régiæ cum áliis servis dómini sui, et non descéndit ad domum suam. A Uryasz spał przededrzwiami domu królewskiego z innymi sługami pana swego, a nie szedł do domu swego.
10
Nuntiatúmque est David a dicéntibus: Non ivit Urías in domum suam. Et ait David ad Uríam: Numquid non de via venísti? quare non descendísti in domum tuam? I dano znać Dawidowi od powiadających, nie szedł Uryasz do domu swego. I rzekł Dawid do Uryasza: Azaś nie z drogi przyszedł? Czemużeś nie szedł do domu twego?
11
Et ait Urías ad David: Arca Dei et Israel et Iuda hábitant in papiliónibus, et dóminus meus Ioab, et servi dómini mei super fáciem terræ manent: et ego ingrédiar domum meam, ut cómedam et bibam, et dórmiam cum uxóre mea? Per salútem tuam, et per salútem ánimæ tuæ, non fáciam rem hanc. I rzekł Uryasz do Dawida: Skrzynia Boża i Izrael i Juda mieszkają w namieciech, i pan mój Joab i słudzy pana mego na ziemi leżą: a jabych miał wniść do domu mego, abych jadł i pił, i spał z żoną moją? przez zdrowie twoje, i przez zdrowie dusze twojej nie uczynię tej rzeczy.
12
Ait ergo David ad Uríam: Mane hic étiam hódie, et cras dimíttam te. Mansit Urías in Ierúsalem in die illa et áltera: Rzekł tedy Dawid do Uryasza: Zostań tu jeszcze przez dziś, a jutro cię odprawię. Został Uryasz w Jeruzalem dnia onego i drugiego.
13
et vocávit eum David ut coméderet coram se et bíberet, et inebriávit eum: qui egréssus véspere, dormívit in strato suo cum servis dómini sui, et in domum suam non descéndit. I wezwał go Dawid, aby jadł i pił przed nim, i upoił go: który wyszedszy wieczór spał na pościeli swej z sługami pana swego, a do domu swego nie szedł.
14
Factum est ergo mane, et scripsit David epístolam ad Ioab: misítque per manum Uríæ, Stało się tedy rano, i napisał Dawid list do Joaba: i posłał przez ręce Uryasza,
15
scribens in epístola: Pónite Uríam ex advérso belli, ubi fortíssimum est prœ́lium: et derelínquite eum, ut percússus intéreat. Napisawszy w liście: Postawcie Uryasza na czele wojny, gdzie natęższa bitwa: a opuśćcie go, aby zabity zginął.
16
Igitur cum Ioab obsidéret urbem, pósuit Uríam in loco ubi sciébat viros esse fortíssimos. A tak, gdy Joab obiegł miasto, postawił Uryasza na miejscu, gdzie wiedział, że byli mężowie namocniejszy.
17
Egressíque viri de civitáte, bellábant advérsum Ioab, et cecidérunt de pópulo servórum David, et mórtuus est étiam Urías Hethǽus. I wyszedszy mężowie z miasta, walczyli przeciw Joabowi, i poległo z ludu sług Dawidowych, i umarł też Uryasz Hethejczyk.
18
Misit ítaque Ioab, et nuntiávit David ómnia verba prœ́lii: A tak posłał Joab, i oznajmił Dawidowi wszystkie słowa bitwy.
19
præcepítque núntio, dicens: Cum compléveris univérsos sermónes belli ad regem, I przykazał posłańcowi, mówiąc: Gdy dokończysz wszystkiej mowy o bitwie do Króla,
20
si eum víderis indignári, et díxerit: Quare accessístis ad murum, ut prœliarémini? an ignorabátis quod multa désuper ex muro tela mittántur? Jeśli obaczysz, że się gniewa, i rzecze: Czemuście przystępowali pod mur, abyście się bili? azaście nie wiedzieli, że z muru wiele broni spuszczają z wierzchu?
21
Quis percússit Abímelech fílium Ieróbaal? nonne múlier misit super eum fragmen molæ de muro, et interfécit eum in Thebes? quare iuxta murum accessístis? dices: Etiam servus tuus Urías Hethǽus occúbuit. Kto zabił Abimelecha syna Jerobaal? aza nie niewiasta zrzuciła nań sztukę młyńskiego kamienia z muru i zabiła go w Thebes? Przeczeście do muru przystąpili? rzeczesz? Też i sługa twój Uryasz Hethejczyk poległ.
22
Abiit ergo núntius, et venit, et narrávit David ómnia quæ ei præcéperat Ioab. Poszedł tedy posłaniec, i przyszedł i oznajmił Dawidowi, wszystko co mu Joab rozkazał.
23
Et dixit núntius ad David: Prævaluérunt advérsum nos viri, et egréssi sunt ad nos in agrum: nos autem facto ímpetu persecúti eos sumus usque ad portam civitátis. I rzekł posłaniec do Dawida: Przemogli na nas mężowie, i wyszli do nas w pole: a my uderzywszy na nie goniliśmy je aż do bramy miejskiej.
24
Et direxérunt iácula sagittárii ad servos tuos ex muro désuper, mortuíque sunt de servis regis: quin étiam servus tuus Urías Hethǽus mórtuus est. I obrócili strzały strzelcy na sługi twoje z muru z wierzchu: i pomarło sług królewskich. Lecz i sługa twój Uryasz Hethejczyk umarł.
25
Et dixit David ad núntium: Hæc dices Ioab: Non te frangat ista res: várius enim evéntus est belli, nunc hunc, et nunc illum consúmit gládius: confórta bellatóres tuos advérsus urbem ut déstruas eam, et exhortáre eos. I rzekł Dawid do posłańca: Tak powiesz Joabowi: Niech ci to serca nie kazi: bo rozmaite są przypadki na wojnie, a teraz tego, teraz owego miecz zabija: dodaj serca rycerstwu twemu przeciw miastu, abyś je zburzył, i napominaj je.
26
Audívit autem uxor Uríæ, quod mórtuus esset Urías vir suus, et planxit eum. I usłyszała żona Uryaszowa, że umarł mąż jej Uryasz, i płakała go.
27
Transácto autem luctu, misit David, et introdúxit eam in domum suam, et facta est ei uxor, peperítque ei fílium: et displícuit verbum hoc, quod fécerat David, coram Dómino. A gdy było po żałobie, posłał Dawid, i wprowadził ją do domu swego, i była mu żoną, i urodziła mu syna: i nie podobało się to słowo, które był uczynił Dawid, przed Panem.
12
1
Misit ergo Dóminus Nathan ad David: qui cum venísset ad eum, dixit ei: Duo viri erant in civitáte una, unus dives, et alter pauper. Posłał tedy Pan Nathana do Dawida: który gdy przyszedł do niego rzekł mu: Dwa mężowie byli w jednym mieście, jeden bogaty, a drugi ubogi.
2
Dives habébat oves, et boves plúrimos valde. Bogaty miał owiec i wołów barzo wiele:
3
Pauper autem nihil habébat omníno, præter ovem unam párvulam, quam émerat et nutríerat, et quæ créverat apud eum cum fíliis eius simul, de pane illíus cómedens, et de cálice eius bibens, et in sinu illíus dórmiens: erátque illi sicut fília. Lecz ubogi zgoła nic nie miał oprócz owce jednej maluczkiej, którą był kupił i wychował, i która zrosła u niego pospołu z synmi jego, chleb jego jedząc, i z kubka jego pijąc, i na łonie jego sypiając: i była mu jako córka.
4
Cum autem peregrínus quidam venísset ad dívitem, parcens ille súmere de óvibus et de bobus suis, ut exhibéret convívium peregríno illi, qui vénerat ad se, tulit ovem viri páuperis, et præparávit cibos hómini qui vénerat ad se. A gdy jakiś podróżny przyszedł do bogatego, on niechcąc wziąć z owiec i z wołów swoich, aby uczynił ucztę gościowi onemu, który był przyszedł do niego, wziął owcę męża ubogiego, i nagotował jeść człowiekowi, który był przyszedł do niego.
5
Irátus autem indignatióne David advérsus hóminem illum nimis, dixit ad Nathan: Vivit Dóminus, quóniam fílius mortis est vir qui fecit hoc. I rozgniewany gniewem Dawid na onego człowieka barzo, rzekł do Nathana: Żywie Pan, że synem śmierci jest mąż, który to uczynił.
6
Ovem reddet in quádruplum, eo quod fécerit verbum istud, et non pepércerit. Owcę czworako nagrodzi, przeto że to słowo uczynił, a nie sfolgował.
7
Dixit autem Nathan ad David: Tu es ille vir. Hæc dicit Dóminus Deus Israel: Ego unxi te in regem super Israel, et ego érui te de manu Saul, I rzekł Nathan do Dawida: Tyś jest ten człowiek: Tak mówi Pan Bóg Izraelów: Jam cię pomazał za króla nad Izraelem, i jam cię wyrwał z ręki Saulowej,
8
et dedi tibi domum dómini tui, et uxóres dómini tui in sinu tuo, dedíque tibi domum Israel et Iuda: et si parva sunt ista, adíciam tibi multo maióra. I dałem tobie dom pana twego, i żony pana twego do łona twego, i dałem ci dom Izraelski i Judzki: a małoli na tem, przydam ci daleko więtsze rzeczy.
9
Quare ergo contempsísti verbum Dómini, ut fáceres malum in conspéctu meo? Uríam Hethǽum percussísti gládio, et uxórem illíus accepísti in uxórem tibi, et interfecísti eum gládio filiórum Ammon. Czemużeś tedy wzgardził słowo Pańskie, abyś czynił złość przed oczyma memi? Uryasza Hethejczyka zabiłeś mieczem, a żonęś jego wziął sobie za żonę, i zamordowałeś go mieczem synów Ammon.
10
Quam ob rem non recédet gládius de domo tua usque in sempitérnum, eo quod despéxeris me, et túleris uxórem Uríæ Hethǽi ut esset uxor tua. Przetoż nie odejdzie miecz z domu twego, aż na wieki, tym, żeś mną wzgardził, i wziąłeś żonę Uryasza Hethejczyka, aby twoją żoną była.
11
Itaque hæc dicit Dóminus: Ecce ego suscitábo super te malum de domo tua, et tollam uxóres tuas in óculis tuis, et dabo próximo tuo: et dórmiet cum uxóribus tuis in óculis solis huius. A tak to mówi Pan: Oto ja wzbudzę na cię złe z domu twego, a pobiorę żony twe przed oczyma twemi, i dam je bliźniemu twemu, a będzie spał z żonami twemi przed oczyma słońca tego.
12
Tu enim fecísti abscóndite: ego autem fáciam verbum istud in conspéctu omnis Israel, et in conspéctu solis. Boś ty uczynił potajemnie: ale ja uczynię to słowo przed oczyma wszystkiego Izraela, i przed oczyma słońca.
13
Et dixit David ad Nathan: Peccávi Dómino. Dixítque Nathan ad David: Dóminus quoque tránstulit peccátum tuum: non moriéris. I rzekł Dawid do Nathana: Zgrzeszyłem Panu. I rzekł Nathan do Dawida: Pan też przeniósł grzech twój: nie umrzesz.
14
Verúmtamen, quóniam blasphemáre fecísti inimícos Dómini, propter verbum hoc, fílius, qui natus est tibi, morte moriétur. Wszakoż, iżeś dał przyczynę bluźnienia nieprzyjaciołom Pańskim dla słowa tego: syn któryć się urodził, śmiercią umrze.
15
Et revérsus est Nathan in domum suam. Percússit quoque Dóminus párvulum, quem pepérerat uxor Uríæ David, et desperátus est. I wrócił się Nathan do domu swego. Pan też zaraził niemocą dziecię, które urodziła żona Uryaszowa Dawidowi, i zwątpiono o niem.
16
Deprecatúsque est David Dóminum pro párvulo: et ieiunávit David ieiúnio, et ingréssus seórsum, iácuit super terram. I prosił Dawid Pana za dziecięciem; i pościł się Dawid postem, a wszedszy osobno, leżał na ziemi.
17
Venérunt autem senióres domus eius, cogéntes eum ut súrgeret de terra: qui nóluit, nec comédit cum eis cibum. A przyszli starszy domu jego, przymuszając go, aby wstał z ziemie: który nie chciał, ani jadł z nimi pokarmu.
18
Accidit autem die séptima ut morerétur infans: timuerúntque servi David nuntiáre ei quod mórtuus esset párvulus: dixérunt enim: Ecce cum párvulus adhuc víveret, loquebámur ad eum, et non audiébat vocem nostram: quanto magis si dixérimus: Mórtuus est puer, se afflíget? I stało się dnia siódmego, że umarło dziecię: i bali się słudzy Dawidowi powiedzieć mu, że umarło dziecię. Bo mówili: Oto gdy jeszcze dziecię było żywo, mówiliśmy ku niemu, a nie słuchał głosu naszego: jakoż więcej, jeśli powiemy, że umarło dziecię, będzie się trapił?
19
Cum ergo David vidísset servos suos mussitántes, intelléxit quod mórtuus esset infántulus: dixítque ad servos suos: Num mórtuus est puer? Qui respondérunt ei: Mórtuus est. Gdy tedy obaczył Dawid, że słudzy jego szepcą, porozumiał, że dziecię umarło: i rzekł do sług swoich: Abo umarło dziecię? Którzy mu odpowiedzieli: Umarło.
20
Surréxit ergo David de terra, et lotus unctúsque est: cumque mutásset vestem, ingréssus est domum Dómini: et adorávit, et venit in domum suam, petivítque ut pónerent ei panem, et comédit. Wstał tedy Dawid z ziemie, i umył się, i namazał się: i szaty odmieniwszy, wszedł do domu Pańskiego i pokłonił się: i przyszedł do domu swego, i żądał, żeby przed nim położono chleb i jadł.
21
Dixérunt autem ei servi sui: Quis est sermo, quem fecísti? propter infántem, cum adhuc víveret, ieiunásti et flebas: mórtuo autem púero, surrexísti, et comedísti panem. I rzekli mu słudzy jego: Cóż to za mowa, którąś uczynił? dla dziecięcia póki jeszcze żyło pościłeś i płakałeś: a gdy umarło dziecię, wstałeś i jadłeś chleb?
22
Qui ait: Propter infántem, dum adhuc víveret, ieiunávi et flevi: dicébam enim: Quis scit si forte donet eum mihi Dóminus, et vivat infans? Który rzekł: Dla dziecięcia, póki jeszcze żyło pościłem i płakałem: bom mówił: kto wie, jeśli snadź nie daruje mi go Pan, i będzie żywo dziecię?
23
Nunc autem quia mórtuus est, quare ieiúnem? numquid pótero revocáre eum ámplius? ego vadam magis ad eum: ille vero non revertétur ad me. Lecz teraz, gdy umarło, przecz mam pościć? Izali je mogę jeszcze nazad wrócić? ja raczej pójdę do niego: a ono nie wróci się do mnie.
24
Et consolátus est David Bethsabée uxórem suam, ingressúsque ad eam dormívit cum ea: quæ génuit fílium, et vocávit nomen eius Sálomon: et Dóminus diléxit eum. I cieszył Dawid Bethsabeę, żonę swoję, i wszedszy do niej spał z nią: która urodziła syna, i nazwał imię jego Salomon: a Pan go miłował,
25
Misítque in manu Nathan prophétæ, et vocávit nomen eius, Amábilis Dómino, eo quod dilígeret eum Dóminus. I posłał w ręce Nathana proroka i nazwał imię jego, umiłowany Panu, tem, że go Pan miłował.
26
Igitur pugnábat Ioab contra Rabbath filiórum Ammon, et expugnábat urbem régiam. Joab tedy walczył przeciw Rabaath, synów Ammon, i dobywał miasta królewskiego.
27
Misítque Ioab núntios ad David, dicens: Dimicávi advérsum Rabbath, et capiénda est Urbs aquárum. I posłał Joab posły do Dawida, mówiąc: Dobywałem Rabbath: i trzeba wziąć Miasto wód.
28
Nunc ígitur cóngrega réliquam partem pópuli, et óbside civitátem, et cape eam: ne cum a me vastáta fúerit urbs, nómini meo ascribátur victória. Przetoż teraz zbierz ostatek ludu, a obleź miasto i weźmi je: by zaś, gdybym ja zburzył miasto, nie przypisano zwycięstwa imieniowi niemu.
29
Congregávit ítaque David omnem pópulum, et proféctus est advérsum Rabbath: cumque dimicásset, cepit eam. A tak zebrał Dawid wszystek lud, t ciągnij ku Rabbath, a walczywszy wziął ją.
30
Et tulit diadéma regis eórum de cápite eius, pondo auri taléntum, habens gemmas pretiosíssimas: et impósitum est super caput David. Sed et prædam civitátis asportávit multam valde: I zdjął koronę Króla ich z głowy jego, która ważyła talent złota, mając kamienie drogie, i włożona jest na głowę Dawidowe. Lecz i korzyść miasta wyniósł barzo wielką:
31
pópulum quoque eius addúcens serrávit, et circumégit super eos ferráta carpénta: divisítque cultris, et tradúxit in typo láterum: sic fecit univérsis civitátibus filiórum Ammon. Et revérsus est David, et omnis exércitus in Ierúsalem. Lud też jego przywodząc piłami przecierał, i jeździł po nich wozmi kowanemi: i kordy przecinał, i przez piec cegielny przerodził: tak czynił wszystkim miastom synów Ammon: i wrócił się Dawid i wszystko wojska do Jeruzalem.
13
1
Factum est autem post hæc ut Absalom fílii David sorórem speciosíssimam, vocábulo Thamar, adamáret Amnon fílius David, I stało się potem, że Absaloma syna Dawidowego siostry, barzo pięknej imieniem Thamar, rozmiłował się Amnon syn Dawidów, i barzo szalenie ją miłował,
2
et deperíret eam valde, ita ut propter amórem eius ægrotáret: quia cum esset virgo, diffícile ei videbátur ut quíppiam inhonéste ágeret cum ea. Tak, że dla miłości jej zachorzał: bo, iż była panną, trudno się mu zdało, żeby miał co nie uczciwego z nią uczynić.
3
Erat autem Amnon amícus nómine Iónadab, fílius Sémmaa fratris David, vir prudens valde. A miał Amnon przyjaciela imieniem Jonadaba syna Semmaa, brata Dawidowego, męża barzo mądrego.
4
Qui dixit ad eum: Quare sic attenuáris mácie fili regis per síngulos dies? cur non índicas mihi? Dixítque ei Amnon: Thamar sorórem fratris mei Absalom amo. Który rzekł do niego: Czemu tak bardzo schniesz synu królewski na każdy dzień? czemu mi nie oznajmisz? i rzekł mu Amnon: Thamarę siostrę brata mego Absaloma miłuję,
5
Cui respóndit Iónadab: Cuba super lectum tuum, et languórem símula: cumque vénerit pater tuus ut vísitet te, dic ei: Véniat, oro, Thamar soror mea, ut det mihi cibum, et fáciat pulméntum, ut cómedam de manu eius. Któremu odpowiedział Jonadab: Układź się na łożu twojem, a uczyń się chorym: a gdy przyjdzie ociec twój nawiedzać cię, rzecz mu: Niech przyjdzie, proszę, Thamar siostra moja, żeby mi dała jeść i uczyniła potrawkę, żebym jadł z ręki jej,
6
Accúbuit ítaque Amnon, et quasi ægrotáre cœpit: cumque venísset rex ad visitándum eum, ait Amnon ad regem: Véniat, óbsecro, Thamar soror mea, ut fáciat in óculis meis duas sorbitiúnculas, et cibum cápiam de manu eius. Układł się tedy Amnon, wrzkotno chorować począł: a gdy przyszedł Król nawiedzać go, rzekł Amnon do Króla: Proszę, niech przyjdzie Thamar siostra moja, aby uczyniła przed oczyma memi dwie łyżce polewki i jadłbym z ręki jej.
7
Misit ergo David ad Thamar domum, dicens: Veni in domum Amnon fratris tui, et fac ei pulméntum. A tak posłał Dawid do Thamar do domu, mówiąc: Idź do domu Amnon brata twego, a uczyń mu potrawę.
8
Venítque Thamar in domum Amnon fratris sui: ille autem iacébat. Quæ tollens farínam commíscuit, et liquefáciens, in óculis eius coxit sorbitiúnculas. I przyszła Thamar do domu Armnona brata swego: a on leżał: która wziąwszy mąki zamieszała: a rozpuściwszy uwarzyła polewki przed oczyma jego.
9
Tollénsque quod cóxerat, effúdit, et pósuit coram eo, et nóluit comédere: dixítque Amnon: Eícite univérsos a me. Cumque eiecíssent omnes, A wziąwszy co uwarzyła, wylała i postawiła przed nim, i niechciał jeść: i rzekł Amnon: Każcie precz wszystkim odemnie. A gdy kazano precz wszystkim,
10
dixit Amnon ad Thamar: Infer cibum in concláve, ut vescar de manu tua. Tulit ergo Thamar sorbitiúnculas, quas fécerat, et íntulit ad Amnon fratrem suum in concláve. Rzekł Amnon do Thamar: Wnieś potrawę do pokoju, abych jadł z ręki twojej. Wzięła tedy Thamar polewki, które nagotowała i wyniosła do Amnona brata swego do pokoju.
11
Cumque obtulísset ei cibum, apprehéndit eam, et ait: Veni, cuba mecum, soror mea. A gdy mu jeść podawała, uchwycił ją, i rzekł: Chodź, a leż ze mną siostro moja.
12
Quæ respóndit ei: Noli frater mi, noli opprímere me: neque enim hoc fas est in Israel: noli fácere stultítiam hanc. Ona mu odpowiedziała: Nie czyń bracie mój, nie czyń mi gwałtu, bo się to nie godzi w Izraelu: nie czyń tego szaleństwa.
13
Ego enim ferre non pótero oppróbrium meum, et tu eris quasi unus de insipiéntibus in Israel: quin pótius lóquere ad regem, et non negábit me tibi. Bo ja nie będę mogła znieść zelżywości mojej, a ty będziesz jako jeden z szalonych w Izraelu: ale raczej mów do Króla, a nie odmówi mię tobie.
14
Nóluit autem acquiéscere précibus eius, sed prǽvalens víribus oppréssit eam, et cubávit cum ea. Lecz nie chciał usłuchać prośby jej, ale przemógszy siłą, zgwałcił ją, i leżał z nią.
15
Et exósam eam hábuit Amnon ódio magno nimis: ita ut maius esset ódium, quo óderat eam, amóre quo ante diléxerat. Dixítque ei Amnon: Surge, et vade. I omierził ją sobie Amnon omierzieniem barzo wielkiem: tak iż więtsze omierzienie było, którem ją był omierził, niźli miłość, którą ją pierwej miłował. I rzekł jej Amnon. Wstań a idź.
16
Quæ respóndit ei: Maius est hoc malum, quod nunc agis advérsum me, quam quod ante fecísti, expéllens me. Et nóluit audíre eam: Która mu odpowiedziała: Więtsza to jest złość, którą teraz czynisz przeciwko mnie, wyganiając mię, niżli ta, którąś pierwej uczynił. I nie chciał jej słuchać:
17
sed vocáto púero, qui ministrábat ei, dixit: Eice hanc a me foras, et claude óstium post eam. Ale zawoławszy chłopca, który mu posługował, rzekł: Wyrzuć ją precz odemnie, a zamkei drzwi za nią.
18
Quæ indúta erat talári túnica: huiuscémodi enim fíliæ regis vírgines véstibus utebántur. Eiécit ítaque eam miníster illíus foras: clausítque fores post eam. Która miała na sobie szatę długą: bo w takich szatach córki Królewskie panny chodziły. A tak wyrzucił ją precz chłopiec jego, i zawarł drzwi za nią.
19
Quæ aspérgens cínerem cápiti suo, scissa talári túnica, impositísque mánibus super caput suum, ibat ingrédiens, et clamans. Która posypawszy głowę swą popiołem, rozdarszy szatę długą, i włożywszy ręce na głowę swoję, szła idąc a krzycząc.
20
Dixit autem ei Absalom frater suus: Numquid Amnon frater tuus concúbuit tecum? sed nunc soror tace, frater tuus est: neque afflígas cor tuum pro hac re. Mansit ítaque Thamar contabéscens in domo Absalom fratris sui. I rzekł jej Absalom brat jej: Abo Amnon brat twój spał z tobą? ale teraz siostro milcz, brat twój jest: i nie frasuj serca swego o tę rzecz. A tak mieszkała Thamar, schnąc w domu Absaloma brata swego.
21
Cum autem audísset rex David verba hæc, contristátus est valde: et nóluit contristáre spíritum Amnon fílii sui, quóniam diligébat eum, quia primogénitus erat ei. A gdy te słowa usłyszał Król Dawid, frasował się barzo i niechciał zasmucić ducha Amnona syna swego, bo go miłował, Iż był pierworodny jego.
22
Porro non est locútus Absalom ad Amnon nec malum nec bonum: óderat enim Absalom Amnon, eo quod violásset Thamar sorórem suam. Lecz Absalom nie mówił do Amnona ani złego ani dobrego: bo nie nawidział Absalom Amnona, tym, że gwałcił Thamar siostrę jego.
23
Factum est autem post tempus biénnii, ut tonderéntur oves Absalom in Baálhasor, quæ est iuxta Ephraim: et vocávit Absalom omnes fílios regis, I stało się po dwu lat, że strzyżono owce Absalomowe w Baalhasor, które jest podle Ephraim: i zaprosił Absalom wszystkich synów królewskich,
24
venítque ad regem, et ait ad eum: Ecce tondéntur oves servi tui: véniat, oro, rex cum servis suis ad servum suum. I przyszedł do Króla, i rzekł do niego: Oto strzygą owce sługi twego: niech proszę przyjdzie Król z służebniki swemi do sługi swego.
25
Dixítque rex ad Absalom: Noli fili mi, noli rogáre ut veniámus omnes, et gravémus te. Cum autem cógeret eum, et noluísset ire, benedíxit ei. I rzekł Król do Absaloma: Nie, synu mój, nie proś, abyśmy wszyscy jachali, i obciążyli cię. A gdy mu przynaglał, a nie chciał iść, błogosławił mu.
26
Et ait Absalom: Si non vis veníre, véniat, óbsecro, nobíscum saltem Amnon frater meus. Dixítque ad eum rex: Non est necésse ut vadat tecum. I rzekł Absalom: Jeśli nie chcesz jachać: proszę niech przynajmniej jedzie z nami Amnon brat mój. I rzekł Król do niego: Nie potrzeba, żeby jachał z tobą,
27
Coégit ítaque Absalom eum, et dimísit cum eo Amnon et univérsos fílios regis. Fecerátque Absalom convívium quasi convívium regis. Przymusił go tedy Absalom, i posłał z nim Amnona i wszystkie syny Królewskie. A Absalom sprawił był ucztę, jako ucztę królewską.
28
Præcéperat autem Absalom púeris suis, dicens: Observáte cum temuléntus fúerit Amnon vino, et díxero vobis: Percútite eum, et interfícite: nolíte timére: ego enim sum qui præcípio vobis: roborámini, et estóte viri fortes. Lecz przykazał był Absalom służebnikom swoim, mówiąc: Pilnujcie, kiedy pijan będzie Amnon, a rzekę wam: Bijcie go, i zabijcie, nie bójcie się: bom ja jest, który wam przykazuję: Umacniajcie się, a bądźcie mężami mocnymi.
29
Fecérunt ergo púeri Absalom advérsum Amnon sicut præcéperat eis Absalom. Surgentésque omnes fílii regis ascendérunt sínguli mulas suas, et fugérunt. Uczynili tedy słudzy Absalomowi nad Amnonem, jako im był przykazał Absalom. I wstawszy wszyscy synowie królewscy, wsiedli każdy na mulicę, swą, i uciekli,
30
Cumque adhuc pérgerent in itínere, fama pervénit ad David, dicens: Percússit Absalom omnes fílios regis, et non remánsit ex eis saltem unus. A gdy jeszcze byli w drodze, przyszła wieść do Dawida mówiąc: Pobił Absalom wszystkie syny królewskie, i nie został z nich ani jeden.
31
Surréxit ítaque rex, et scidit vestiménta sua, et cécidit super terram: et omnes servi illíus, qui assistébant ei, scidérunt vestiménta sua. A tak wstał Król i rozdarł szaty swoje: i leżał na ziemi i wszyscy słudzy jego, którzy przy nim stali, rozdarli szaty swoje.
32
Respóndens autem Iónadab fílius Sémmaa fratris David, dixit: Ne ǽstimet dóminus meus rex, quod omnes púeri fílii regis occísi sint: Amnon solus mórtuus est, quóniam in ore Absalom erat pósitus ex die qua oppréssit Thamar sorórem eius. A odpowiadając Jonadab syn Semmaa brata Dawidowego, rzekł. Niech nie mniema pan mój Król, żeby wszystkie młodzieńce syny królewskie pobito: Amnon tylko sam umarł, bo był położony w uściech. Absalamowych, odednia, którego zgwałcił Thamarę siostrę jego.
33
Nunc ergo ne ponat dóminus meus rex super cor suum verbum istud, dicens: Omnes fílii regis occísi sunt: quóniam Amnon solus mórtuus est. Przetoż teraz niech nie przypuszcza Król pan mój do serca swego słowa tego, mówiąc: Wszystkie syny królewskie pobito: ponieważ Amnon tylko umarł.
34
Fugit autem Absalom. Et elevávit puer speculátor óculos suos, et aspéxit: et ecce pópulus multus veniébat per iter dévium ex látere montis. I uciekł Absalom: i podniósł oczy swe młodzieniec, strzegący na wieży, i ujrzał, a oto lud wielki przychodził drogą zdrożną z boku góry:
35
Dixit autem Iónadab ad regem: Ecce fílii regis adsunt: iuxta verbum servi tui, sic factum est. I rzekł Jonadab do Króla: Owo synowie królewscy idą: wedle słowa sługi twego tak się stało.
36
Cumque cessásset loqui, apparuérunt et fílii regis: et intrántes levavérunt vocem suam, et flevérunt: sed et rex et omnes servi eius flevérunt plorátu magno nimis. A gdy przestał mówić, ukazali się i synowie królewscy: a wszedszy podnieśli głosy swe i płakali: lecz i Król i wszyscy słudzy jego płakali płaczem barzo wielkim.
37
Porro Absalom fúgiens, ábiit ad Tholómai fílium Ammiud regem Gessur. Luxit ergo David fílium suum cunctis diébus. A Absalom, uciekszy poszedł do Tholomai syna Amiud Króla Gessur. Żałował tedy Dawid syna swego po wszystkie dni.
38
Absalom autem cum fugísset, et venísset in Gessur, fuit ibi tribus annis. A Absalom, gdy uciekł, i przyszedł do Gessur, był tam trzy lata.
39
Cessavítque rex David pérsequi Absalom, eo quod consolátus esset super Amnon intéritu. I przestał Król Dawid prześladować Absaloma, przeto że już się był pocieszył z śmierci Amnonowej.
14
1
Intélligens autem Ioab fílius Sárviæ quod cor regis versum esset ad Absalom, A porozumiawszy Joab syn Sarwiej, że serce królewskie obróciło się ku Absalomowi.
2
misit Thécuam, et tulit inde mulíerem sapiéntem: dixítque ad eam: Lugére te símula, et indúere veste lúgubri, et ne ungáris óleo, ut sis quasi múlier iam plúrimo témpore lugens mórtuum: Posłał do Thekui, i wziął ztamtąd niewiastę mądrą, i rzekł do niej: Zmyśl, jakobyś w żałobie była, i oblecz się w szaty żałobne, a nie pomazuj się olejkiem, żebyś była jako niewiasta już od dawnego czasu żałująca po umarłym:
3
et ingrediéris ad regem, et loquéris ad eum sermónes huiuscémodi. Pósuit autem Ioab verba in ore eius. I wnidziesz do Króla, a będziesz mówiła do niego takie słowa. I położył Joab słowa w uściech jej.
4
Itaque cum ingréssa fuísset múlier Thecuítis ad regem, cécidit coram eo super terram, et adorávit, et dixit: Serva me rex. I tak wszedszy niewiasta Thekuitka do Króla, padła przed nim na ziemię, i pokłoniła się, i rzekła: Ratuj mię, królu.
5
Et ait ad eam rex: Quid causæ habes? Quæ respóndit: Heu, múlier vídua ego sum: mórtuus est enim vir meus. I rzekł Król do niej:Co masz za sprawę? Która odpowiedziała: Ach jestem ja niewiasta wdowa: bo mąż mój umarł.
6
Et ancíllæ tuæ erant duo fílii: qui rixáti sunt advérsum se in agro, nullúsque erat, qui eos prohibére posset: et percússit alter álterum, et interfécit eum. A służebnica twoja miałam dwu synów: którzy zwadzili się z sobą na polu: i nie było, ktoby je mógł hamować, i ranił jeden drugiego, i zabił go.
7
Et ecce consúrgens univérsa cognátio advérsum ancíllam tuam, dicit: Trade eum, qui percússit fratrem suum, ut occidámus eum pro ánima fratris sui, quem interfécit, et deleámus herédem: et quærunt exstínguere scintíllam meam, quæ relícta est, ut non supérsit viro meo nomen, et relíquiæ super terram. A oto powstawszy wszystka rodzina przeciw służebnicy twojej, mówi: Wydaj tego, który zabił brata swego, że go zabijemy za duszę brata jego, którego zabił, i zgładzimy dziedzica: i chcą zagasić iskierkę moję, która została, aby nie zostało mężowi memu imię, ani szczątek na ziemi.
8
Et ait rex ad mulíerem: Vade in domum tuam, et ego iubébo pro te. I rzekł Król do niewiasty: Idź do domu twego, a ja skażę za tobą.
9
Dixítque múlier Thecuítis ad regem: In me, dómine mi rex, sit iníquitas, et in domum patris mei: rex autem et thronus eius sit ínnocens. I rzekła niewiasta Thekuitka do Króla: Na mię panie mój królu, niech nieprawość będzie, i na dom ojca mego: a Król i stolica jego niech będą niewinni.
10
Et ait rex: Qui contradíxerit tibi, adduc eum ad me, et ultra non addet ut tangat te. I rzekł Król: ktoby mówił przeciw tobie, przywiedź go do mnie, a więcej nie przyda, aby cię dotknął.
11
Quæ ait: Recordétur rex Dómini Dei sui, ut non multiplicéntur próximi sánguinis ad ulciscéndum, et nequáquam interfíciant fílium meum. Qui ait: Vivit Dóminus, quia non cadet de capíllis fílii tui super terram. Która rzekła: Niech wspomni Król na Pana Boga swego, aby się nie mnożyli bliscy krwie na pomstę, aby nie zabili syna mego. Który rzekł: Żywie Pan, że nie spadnie z włosów syna twego na ziemię.
12
Dixit ergo múlier: Loquátur ancílla tua ad dóminum meum regem verbum. Et ait: Lóquere. Rzekła tedy niewiasta: Niechaj mówi służebnica twoja do króla pana mego słowo. I rzekł: Mów.
13
Dixítque múlier: Quare cogitásti huiuscémodi rem contra pópulum Dei, et locútus est rex verbum istud, ut peccet, et non redúcat eiéctum suum? I rzekła niewiasta: Czemużeś umyślił takową rzecz przeciw ludowi Bożemu, i mówił król to słowo, aby zgrzeszył, a nie przywrócił wygnańca swego?
14
Omnes mórimur, et quasi aquæ dilábimur in terram, quæ non revertúntur: nec vult Deus períre ánimam, sed retráctat cógitans ne pénitus péreat qui abiéctus est. Wszyscyć umieramy, a jako wody rozciekamy się w ziemię, które się nie wrócą: i nie chce Bóg, by miała dusza zginąć, ale rozmyśla się, myśląc, aby zgoła nie zginął, który jest odrzucony.
15
Nunc ígitur veni, ut loquar ad dóminum meum regem verbum hoc, præsénte pópulo. Et dixit ancílla tua: Loquar ad regem, si quo modo fáciat rex verbum ancíllæ suæ. Teraz tedy przyszłam, abych mówiła do pana mego króla to słowo przy ludu. I rzekła sługa twoja: Będę mówiła do Króla, owa uczyni Król słowo sługi swojej.
16
Et audívit rex, ut liberáret ancíllam suam de manu ómnium, qui volébant de hereditáte Dei delére me, et fílium meum simul. I usłuchał Król, żeby wybawił służebnicę swą z ręki wszystkich, którzy chcieli z dziedzictwa Bożego wygładzić mnie i syna mego pospołu.
17
Dicat ergo ancílla tua, ut fiat verbum dómini mei regis sicut sacrifícium. Sicut enim ángelus Dei, sic est dóminus meus rex, ut nec benedictióne, nec maledictióne moveátur: unde et Dóminus Deus tuus est tecum. A tak niech mówi służebnica twoja, aby się stało słowo pana mego króla jako ofiara. Bo jako Anioł Boży, tak jest Pan mój Król, że ani błogosławieniem ani złorzeczeniem nie wzruszy się: ztądże i Pan Bóg twój jest z tobą.
18
Et respóndens rex, dixit ad mulíerem: Ne abscóndas a me verbum, quod te intérrogo. Dixítque ei múlier: Lóquere dómine mi rex. I odpowiadając Król, rzekł do niewiasty: Nie taj przedemną słowa, o które cię pytam. I rzekła mu niewiasta: Mów panie, mój królu.
19
Et ait rex: Numquid manus Ioab tecum est in ómnibus istis? Respóndit múlier, et ait: Per salútem ánimæ tuæ, dómine mi rex, nec ad sinístram, nec ad déxteram est ex ómnibus his, quæ locútus est dóminus meus rex: servus enim tuus Ioab, ipse præcépit mihi, et ipse pósuit in os ancíllæ tuæ ómnia verba hæc. I rzekł Król: Izali ręka Joabowa z tobą jest w tem wszystkiem? Odpowiedziała niewiasta, i rzekła: Przez zdrowie dusze twojej, panie mój królu, że ani w lewo ani w prawo jest z tego wszystkiego co mówił pan mój król: sługa bowiem twój Joab, ten mi przykazał, i ten włożył w usta służebnice twojej te wszystkie słowa.
20
Ut vérterem figúram sermónis huius, servus tuus Ioab præcépit istud: tu autem dómine mi rex, sápiens es, sicut habet sapiéntiam ángelus Dei, ut intélligas ómnia super terram. Abych odmieniła sposób mowy tej, sługa bowiem twój Joab to przykazał: ale ty panie mój królu jesteś mądry, jako ma mądrość Anioł Boży, że rozumiesz wszystko na ziemi.
21
Et ait rex ad Ioab: Ecce placátus feci verbum tuum: vade ergo, et révoca púerum Absalom. I rzekł Król do Joaba: Otóż ubłagany uczyniłem słowo twoje: a tak idź, a przywróć młodzieńca Absaloma.
22
Cadénsque Ioab super fáciem suam in terram, adorávit, et benedíxit regi: et dixit Ioab: Hódie intelléxit servus tuus, quia invéni grátiam in óculis tuis, dómine mi rex: fecísti enim sermónem servi tui. I padszy Joab twarzą swą na ziemię, pokłonił się, a błogosławił królowi: i rzekł Joab: Dzisia poznał sługa twój, żem nalazł łaskę w oczach twoich, panie mój królu, boś uczynił mowę sługi twego.
23
Surréxit ergo Ioab et ábiit in Gessur, et addúxit Absalom in Ierúsalem. Wstał tedy Joab, i szedł do Gessur, i przywiódł Absaloma do Jeruzalem.
24
Dixit autem rex: Revertátur in domum suam, et fáciem meam non vídeat. Revérsus est ítaque Absalom in domum suam, et fáciem regis non vidit. I rzekł Król: Niech się wróci do domu swego, a oblicza mego niechaj nie widzi. I wrócił się Absalom do domu swego, a oblicza królewskiego nie widział.
25
Porro sicut Absalom, vir non erat pulcher in omni Israel, et decórus nimis: a vestígio pedis usque ad vérticem non erat in eo ulla mácula. A jako Absalom męża nie było pięknego we wszystkim Izraelu i ślicznego barzo: od stopy nogi aż do wierzchu głowy nie było na nim żadnej zmazy.
26
Et quando tondébat capíllum (semel autem in anno tondebátur, quia gravábat eum cæsáries), ponderábat capíllos cápitis sui ducéntis siclis, póndere público. A gdy strzygł włosy (a raz go w rok strzyżono, bo mu włosy ciężały) ważył włosy głowy swej dwiema sty syklów wagi pospolitej.
27
Nati sunt autem Absalom fílii tres, et fília una nómine Thamar, elegántis formæ. A Absalomowi urodzili się trzej synowie: i córka jedna imieniem Thamar pięknej urody.
28
Mansítque Absalom in Ierúsalem duóbus annis, et fáciem regis non vidit. I mieszkał Absalom w Jeruzalem dwie lecie, a oblicza królewskiego nie widział.
29
Misit ítaque ad Ioab, ut mítteret eum ad regem: qui nóluit veníre ad eum. Cumque secúndo misísset, et ille noluísset veníre ad eum, Posłał tedy do Joaba, żeby go posłał do Króla: który nie chciał przyjść do niego. A gdy drugi raz posłał, a on nie chciał przyjść do niego,
30
dixit servis suis: Scitis agrum Ioab iuxta agrum meum, habéntem messem hórdei: ite ígitur, et succéndite eum igni. Succendérunt ergo servi Absalom ségetem igni. Et veniéntes servi Ioab, scissis véstibus suis, dixérunt: Succendérunt servi Absalom partem agri igni. Rzekł sługom swoim: Wiecie rolą Joabowę podle rolej mojej, która ma żniwo jęczmienia: Idźcież tedy spalcie ji ogniem. Spalili tedy słudzy Absalomowi ono zboże ogniem. A przyszedszy słudzy Joabowi, rozdarszy szaty swe, rzekli: Spalili słudzy Absalamowi sztukę roli ogniem,
31
Surrexítque Ioab, et venit ad Absalom in domum eius, et dixit: Quare succendérunt servi tui ségetem meam igni? I wstawszy Joab przyszedł do Absaloma w dom jego, i rzekł: Czemu spalili słudzy twoi zboże moje ogniem?
32
Et respóndit Absalom ad Ioab: Misi ad te óbsecrans ut veníres ad me, et mítterem te ad regem, et díceres ei: Quare veni de Gessur? mélius mihi erat ibi esse: óbsecro ergo ut vídeam fáciem regis: quod si memor est iniquitátis meæ, interfíciat me. Odpowiedział Absalom Joabowi: Słałem do ciebie prosząc, abyś przyszedł do mnie, żebym cię posłał do Króla, abyś mu mówił: Na cóżem przyszedł z Gessur? lepiej ci mi było tam być: a tak proszę niech ujrzę oblicze królewskie: a jeśliż pomni na nieprawość moję, niechaj mię zabije.
33
Ingréssus ítaque Ioab ad regem, nuntiávit ei ómnia: vocatúsque est Absalom, et intrávit ad regem, et adorávit super fáciem terræ coram eo: osculatúsque est rex Absalom. A tak wszedszy Joab do Króla, powiedział mu wszystko: i wezwano Absaloma, i wszedł do Króla, i pokłonił się do ziemie przed nim: i pocałował Król Absaloma.
15
1
Igitur post hæc fecit sibi Absalom currus, et équites, et quinquagínta viros, qui præcéderent eum. Potem tedy nasprawował sobie Absalom wozów i jezdnych, i pięćdziesiąt mężów, którzy przed nim chodzili.
2
Et mane consúrgens Absalom, stabat iuxta intróitum portæ, et omnem virum, qui habébat negótium ut veníret ad regis iudícium, vocábat Absalom ad se, et dicébat: De qua civitáte es tu? Qui respóndens aiébat: Ex una tribu Israel ego sum servus tuus. A rano, wstawszy Absalom, stawał przy weściu bramy i każdego męża, który miał sprawę, aby szedł do sądu królewskiego, przyzywał Absalom do siebie, i mówił: Z któregoś ty miasta? Który odpowiadając mówił: Z jednego pokolenia Izraelskiego jestem ja sługa twój.
3
Respondebátque ei Absalom: Vidéntur mihi sermónes tui boni et iusti. Sed non est qui te áudiat constitútus a rege. Dicebátque Absalom: I odpowiadał mu Absalom: Zdadzą mi się mowy twe dobre i sprawiedliwe. Ale nie masz ktoby cię wysłuchał od Króla wysadzony. I mawiał Absalom:
4
Quis me constítuat iúdicem super terram, ut ad me véniant omnes, qui habent negótium, et iuste iúdicem? Ktoby mię postanowił sędziem na ziemi, aby do mnie chodzili wszyscy, którzy mają sprawę, i abym sprawiedliwie sądził.
5
Sed et cum accéderet ad eum homo ut salutáret illum, extendébat manum suam, et apprehéndens osculabátur eum. Ale i gdy ku niemu przystępował człowiek, aby go pozdrowił: ściągał rękę swoję, a ująwszy całował go.
6
Faciebátque hoc omni Israel veniénti ad iudícium ut audirétur a rege, et sollicitábat corda virórum Israel. A czynił to wszystkiemu Izraelowi przychodzącemu na sąd, aby był słuchan od Króla, i podburzał serca mężów Izraelskich.
7
Post quadragínta autem annos, dixit Absalom ad regem David: Vadam, et reddam vota mea quæ vovi Dómino in Hebron. A po czterdziestu lat, rzekł Absalom do Króla Dawida: Pójdę a oddam służby moje, którem ślubił Panu w Hebron.
8
Vovens enim vovit servus tuus cum esset in Gessur Sýriæ, dicens: Si redúxerit me Dóminus in Ierúsalem, sacrificábo Dómino. Abowiem ślubując ślubił sługa twój, gdy był w Gessur Syryej, rzekąc: Jeśli mię przywróci Pan do Jeruzalem, będę ofiarował Panu.
9
Dixítque ei rex David: Vade in pace. Et surréxit, et ábiit in Hebron. I rzekł mu Król Dawid: Idź w pokoju. I wstał i poszedł do Hebron,
10
Misit autem Absalom exploratóres in univérsas tribus Israel, dicens: Statim ut audiéritis clangórem búccinæ, dícite: Regnávit Absalom in Hebron. I posłał Absalom szpiegi między wszystkie pokolenia Izraelskie, mówiące: Skoro usłyszycie trąbienie w trąby, mówcie: Królował Absalom w Hebron.
11
Porro cum Absalom iérunt ducénti viri de Ierúsalem vocáti, eúntes símplici corde, et causam pénitus ignorántes. A z Absalomem poszło dwieście mężów z Jeruzalem proszonych, idąc prostem sercem, a przyczyny zgoła nie wiedząc.
12
Accersívit quoque Absalom Achítophel Gilonítem consiliárium David, de civitáte sua Gilo. Cumque immoláret víctimas, facta est coniurátio válida, populúsque concúrrens augebátur cum Absalom. Przyzwał też Absalom Achitophel Gilończyka radnego pana Dawidowego z miasta jego Gilon. A gdy ofiarował ofiary, stało się sprzysiężenie silne, a ludu zbiegającego się przybywało z Absalomem.
13
Venit ígitur núntius ad David, dicens: Toto corde univérsus Israel séquitur Absalom. Przybiegł tedy poseł do Dawida, mówiąc: Wszystkiem sercem wszystek Izrael idzie za Absalomem.
14
Et ait David servis suis, qui erant cum eo in Ierúsalem: Súrgite, fugiámus: neque enim erit nobis effúgium a fácie Absalom: festináte égredi, ne forte véniens óccupet nos, et impéllat super nos ruínam, et percútiat civitátem in ore gládii. I rzekł Dawid sługom swoim, którzy byli z nim w Jeruzalem: Wstańcie, uciekajmy: bo nie wybiegamy się przed Absalomem: kwapcie się wynidź, by snać przyszedszy nie pojmał nas, i nie obalił na nas upadku, i nie pobił miasta paszczęką miecza.
15
Dixerúntque servi regis ad eum: Omnia quæcúmque præcéperit dóminus noster rex, libénter exsequémur servi tui. I rzekli słudzy królewscy do niego: Wszystko cokolwiek przykaże Król, pan nasz, radzi uczynimy słudzy twoi.
16
Egréssus est ergo rex, et univérsa domus eius pédibus suis: et derelíquit rex decem mulíeres concubínas ad custodiéndam domum. A tak wyszedł Król, i wszystek dom jego pieszo: i zostawił Król dziesięć niewiast nałożnic dla strażej domu.
17
Egressúsque rex et omnis Israel pédibus suis, stetit procul a domo: I wyszedszy Król i wszystek Izrael pieszo, stanął daleko od domu:
18
et univérsi servi eius ambulábant iuxta eum, et legiónes Ceréthi, et Pheléthi, et omnes Gethǽi, pugnatóres válidi, sexcénti viri qui secúti eum fúerant de Geth pédites, præcedébant regem. A wszyscy słudzy jego szli przy nim, i roty Cerety i Phelethy i wszyscy Gethejczykowie duży walecznicy, sześć set mężów, którzy byli za nim przyszli z Giethu pieszo szli przed Królem.
19
Dixit autem rex ad Ethái Gethǽum: Cur venis nobíscum? revértere, et hábita cum rege, quia peregrínus es, et egréssus es de loco tuo. I rzekł Król do Ethai Gethejczyka: Przecz idziesz z nami? wróć się, a mieszkaj z Królem, boś ty gość, a wyszedłeś z miejsca twego,
20
Heri venísti, et hódie compélleris nobíscum égredi? Ego autem vadam quo itúrus sum: revértere, et reduc tecum fratres tuos, et Dóminus fáciet tecum misericórdiam, et veritátem, quia ostendísti grátiam et fidem. Wczoraś przyszedł, a dziś będziesz musiał wyniść z nami? a ja pójdę, gdzie iść mam: wróć się a odprowadź z sobą bracią twoję, a Pan uczyni z tobą miłosierdzie i prawdę, żeś okazał łaskę i wiarę.
21
Et respóndit Ethái regi dicens: Vivit Dóminus, et vivit dóminus meus rex: quóniam in quocúmque loco fúeris dómine mi rex, sive in morte, sive in vita, ibi erit servus tuus. I odpowiedział Ethai królowi mówiąc: Żywie Pan, l żywie Król pan mój, iż na któremkolwiek miejscu będziesz Królu panie mój, choć w śmierci, choć w żywocie, tam będzie sługa twój.
22
Et ait David Ethái: Veni, et transi. Et transívit Ethái Gethǽus, et omnes viri, qui cum eo erant, et réliqua multitúdo. I rzekł Dawid Ethai: Pódźże, a przejdzi. I przeszedł Ethai Gethejczyk i wszyscy mężowie, którzy z nim byli, i inne mnóstwo.
23
Omnésque flebant voce magna, et univérsus pópulus transíbat: rex quoque transgrediebátur torréntem Cedron, et cunctus pópulus incedébat contra viam, quæ réspicit ad desértum. A wszyscy płakali głosem wielkim, i wszystek lud przechodził społem, Król też przechodził przez potok Cedron, i wszystek lud szedł ku drodze, która wiedzie ku puszczej.
24
Venit autem et Sadoc sacérdos, et univérsi Levítæ cum eo, portántes arcam fœ́deris Dei: et deposuérunt arcam Dei. Et ascéndit Abíathar, donec explétus esset omnis pópulus, qui egréssus fúerat de civitáte. Szedł też i Sadok kapłan, i wszyscy Lewitowie z nim niosący skrzynię przymierza Bożego, i zstawili skrzynię Bożą: i wstąpił Abiathar, aż się zebrał spełna wszystek lud, który był wyszedł z miasta.
25
Et dixit rex ad Sadoc: Repórta arcam Dei in urbem: si invénero grátiam in óculis Dómini, redúcet me, et osténdet mihi eam, et tabernáculum suum. I rzekł Król do Sadoka: Odnieś skrzynię Bożą do miasta: jeśli najdę łaskę w oczach Pańskich, wróci mię zaś, i ukażę mi ją, i przybytek swój.
26
Si autem díxerit mihi: Non places: præsto sum, fáciat quod bonum est coram se. A jeśli mi rzecze: Nie podobasz się: gotówem, niech czyni co dobrego jest przed nim.
27
Et dixit rex ad Sadoc sacerdótem: O videns, revértere in civitátem in pace: et Achímaas fílius tuus, et Iónathas fílius Abíathar, duo fílii vestri, sint vobíscum. I rzekł Król do Sadoka kapłana: O widzący, wróć się do miasta w pokoju: i Achimaas syn twój, i Jonathas syn Abiatharów dwa synowie waszy, niechaj będą z wami.
28
Ecce ego abscóndar in campéstribus desérti, donec véniat sermo a vobis índicans mihi. Oto się ja skryję w polach puszczej, aż przyjdzie wieść od was dając mi znać.
29
Reportavérunt ergo Sadoc, et Abíathar arcam Dei in Ierúsalem: et mansérunt ibi. A tak odnieśli Sadok i Abiathar skrzynię Bożą do Jeruzalem: i mieszkali tam.
30
Porro David ascendébat clivum Olivárum, scandens et flens, nudis pédibus incédens, et opérto cápite: sed et omnis pópulus, qui erat cum eo, opérto cápite ascendébat plorans. A Dawid wstępował na górę Oliwną, wstępując i płacząc, boso idąc, i nakrywszy głowę, lecz i wszystek lud, który był z nim, nakrywszy głowę wstępował płacząc.
31
Nuntiátum est autem David quod et Achítophel esset in coniuratióne cum Absalom: dixítque David: Infátua, quæso, Dómine, consílium Achítophel. I powiedziano Dawidowi, że też Achitophel był w przysiężeniu z Absalomem: i rzekł Dawid: Obróć w głupstwo, proszę Panie radę Achitophel.
32
Cumque ascénderet David summitátem montis, in quo adoratúrus erat Dóminum, ecce occúrrit ei Chúsai Arachítes, scissa veste, et terra pleno cápite. A gdy wstępował Dawid na wierzch góry, na której się miał pokłonić panu, oto potkał się z nim Chuzai Arachitczyk, rozdarszy szatę, a mając pełno ziemie na głowie.
33
Et dixit ei David: Si véneris mecum, eris mihi óneri: I rzekł mu Dawid: Jeśli pójdziesz zemną, będziesz mi ciężek:
34
si autem in civitátem revertáris, et díxeris Absalom: Servus tuus sum, rex: sicut fui servus patris tui, sic ero servus tuus: dissipábis consílium Achítophel. Lecz jeśli się do miasta wrócisz, a rzeczesz Absalamowi: Jestem Królu sługą twoim: jakom był sługą ojca twego, tak będę sługą twoim: rozproszysz radę Achitophel.
35
Habes autem tecum Sadoc, et Abíathar sacerdótes: et omne verbum quodcúmque audíeris de domo regis, indicábis Sadoc, et Abíathar sacerdótibus. A masz z sobą Sadoka i Abiathara kapłany: a każde słowo, które usłyszysz z domu królewskiego, oznajmisz Sadokowi i Abiatharowi kapłanom:
36
Sunt autem cum eis duo fílii eórum Achímaas fílius Sadoc, et Iónathas fílius Abíathar: et mittétis per eos ad me omne verbum quod audiéritis. A z nimi są dwa synowie ich Achimaas syn. Sadoków, i Jonathas syn Abiatharów: i poślecie przez nie do mnie każde słowo, które usłyszycie.
37
Veniénte ergo Chúsai amíco David in civitátem, Absalom quoque ingréssus est Ierúsalem. Gdy tedy przyszedł Chuzai Dawidów przyjaciel do miasta, Absalom też wjachał do Jeruzalem.
16
1
Cumque David transísset páululum montis vérticem, appáruit Siba puer Miphíboseth in occúrsum eius, cum duóbus ásinis, qui oneráti erant ducéntis pánibus, et centum alligatúris uvæ passæ, et centum massis palathárum, et utre vini. A gdy Dawid przeszedł trochę wierzch góry, ukazał się Siba służebnik Miphibozethów przeciwko jemu z parą osłów, którzy nałożeni byli dwiema sty chlebów, i stem wiązanek rodzynków, i stem wiązanek fig, i łagwicą wina.
2
Et dixit rex Sibæ: Quid sibi volunt hæc? Respondítque Siba: Asini, domésticis regis ut sédeant: panes et pálathæ ad vescéndum púeris tuis: vinum autem ut bibat si quis defécerit in desérto. I rzekł Król do Siby: Na co to? Odpowiedział Siba: Osłowie dla czeladzi królewskiej, aby na nie wsiedli: a chleb i figi, aby jedli słudzy twoi: a wino, aby pił, jeśliby kto ustał w puszczy.
3
Et ait rex: Ubi est fílius dómini tui? Respondítque Siba regi: Remánsit in Ierúsalem, dicens: Hódie restítuet mihi domus Israel regnum patris mei. I Król: A gdzie jest syn pana twego? I odpowiedział Siba królowi: Został w Jeruzalem, mówiąc: Dzisia mi przywróci dom Izraelów królestwo ojca mego.
4
Et ait rex Sibæ: Tua sint ómnia quæ fuérunt Miphíboseth. Dixítque Siba: Oro ut invéniam grátiam coram te, dómine mi rex. I rzekł Król Sibie: Twoje niech będzie wszystko co było Miphibozetha. I rzekł Siba? Proszę, abych nalazł łaskę przed tobą, panie mój Królu.
5
Venit ergo rex David usque Bahúrim: et ecce egrediebátur inde vir de cognatióne domus Saul, nómine Sémei, fílius Gera: procedebátque egrédiens, et maledicébat, I przyszedł Król Dawid aż do Bahurim? a oto wychodził ztamtąd mąż z rodu domu Saulowego, imieniem Semei, syn Ger, i postępował wychodząc, i złorzeczył,
6
mittebátque lápides contra David, et contra univérsos servos regis David: omnis autem pópulus, et univérsi bellatóres, a dextro et a sinístro látere regis incedébant. I ciskał kamieńmi na Dawida, i na wszystkie sługi króla Dawida: a wszystek lud, i wszystko rycerstwo szli po prawej i po lewej stronie Króla.
7
Ita autem loquebátur Sémei cum maledíceret regi: Egrédere, egrédere vir sánguinum, et vir Bélial. A Semei tak mówił, gdy złorzeczył Królowi: Wynidź, wynidź mężu krwie a mężu Belial.
8
Réddidit tibi Dóminus univérsum sánguinem domus Saul: quóniam invasísti regnum pro eo, et dedit Dóminus regnum in manu Absalom fílii tui: et ecce premunt te mala tua, quóniam vir sánguinum es. Oddał ci Pan wszystkę krew domu Saulowego: boś się wdarł na Królestwo zań, i dał Pan królestwo w rękę Absaloma syna twego, a oto cię ściskają złości twe, boś jest człowiek krwi.
9
Dixit autem Abísai fílius Sárviæ regi: Quare maledícit canis hic mórtuus dómino meo regi? vadam, et amputábo caput eius. I rzekł Abizai syn Sarwiej Królowi: czemu złorzeczy ten zdechły pies panu memu królowi? pójdę a utnę głowę jego.
10
Et ait rex: Quid mihi et vobis est fílii Sárviæ? dimíttite eum, ut maledícat: Dóminus enim præcépit ei ut maledíceret David: et quis est qui áudeat dícere, quare sic fécerit? I rzekł Król: Co mnie i wam synowie Sarwiej: dajcie mu pokój, aby złorzeczył: abowiem Pan kazał mu złorzeczyć Dawidowi: a któż jest ktoby śmiał rzec: Czemu tak uczynił?
11
Et ait rex Abísai, et univérsis servis suis: Ecce fílius meus, qui egréssus est de útero meo, quærit ánimam meam: quanto magis nunc fílius Iémini? dimíttite eum ut maledícat iuxta præcéptum Dómini: I rzekł Król Abizai, i wszystkim sługom swoim: Oto syn mój, który wyszedł z żywota mego, szuka dusze mojej: jako daleko więcej teraz syn Jemini? dopuśćcie mu, że złorzeczy według rozkazania Pańskiego.
12
si forte respíciat Dóminus afflictiónem meam, et reddat mihi Dóminus bonum pro maledictióne hac hodiérna. Jeśli snać wejrzy Pan na utrapienie moje, a odda mi Pan dobrem za złorzeczenie to dzisiejsze.
13
Ambulábat ítaque David et sócii eius per viam cum eo. Sémei autem per iugum montis ex látere contra illum gradiebátur, maledícens, et mittens lápides advérsum eum, terrámque spargens. A tak Dawid szedł, i z nim towarzysze jego drogą. A Semei po wierzchu góry z boku szedł przeciw jemu złorzecząc i ciskając nań kamieńmi, i sypiąc ziemią.
14
Venit ítaque rex, et univérsus pópulus cum eo lassus, et refocilláti sunt ibi. Przyszedł tedy Król i wszystek lud z nim spracowany, i ochłodzili się tam.
15
Absalom autem et omnis pópulus eius ingréssi sunt Ierúsalem, sed et Achítophel cum eo. A Absalom i wszystek lud jego weszli do Jeruzalem, ale i Achitophel z nim.
16
Cum autem venísset Chúsai Arachítes amícus David ad Absalom, locútus est ad eum: Salve rex, salve rex. A gdy przyszedł Chuzai Arachitczyk, przyjaciel Dawidów do Absaloma, rzekł do niego: Witaj Królu, witaj Królu.
17
Ad quem Absalom: Hæc est, inquit, grátia tua ad amícum tuum? quare non ivísti cum amíco tuo? Któremu rzekł Absalom: Takaż to jest łaska twoja ku przyjacielowi twemu? przecześ nie szedł z przyjacielem twoim?
18
Respondítque Chúsai ad Absalom: Nequáquam: quia illíus ero, quem elégit Dóminus, et omnis hic pópulus, et univérsus Israel: et cum eo manébo. Odpowiedział Chuzai Absalomowi: Nie, bo tego będę którego obrał Pan, i wszystek ten lud, oczyścić i wszystek Izrael: i z tym mieszkać będę.
19
Sed ut et hoc ínferam, cui ego servitúrus sum? nonne fílio regis? sicut párui patri tuo, ita parébo et tibi. A iż to jeszcze przydam: Komuż ja służyć będę? aza nie synowi królewskiemu? jakom słuchał ojca twego, tak będę słuchał i ciebie.
20
Dixit autem Absalom ad Achítophel: Iníte consílium quid ágere debeámus. I rzekł Absalom do Achitophela: Radźcież co czynić mamy.
21
Et ait Achítophel ad Absalom: Ingrédere ad concubínas patris tui, quas dimísit ad custodiéndam domum: ut cum audíerit omnis Israel quod fœdáveris patrem tuum, roboréntur tecum manus eórum. I rzekł Achitophel do Absaloma: Wnidź do nałożnic ojca twego, które zostawił dla straży domu: aby gdy usłyszy wszystek Izrael, żeś zelżył ojca twego, zmocniły się ręce ich z tobą.
22
Tetendérunt ergo Absalom tabernáculum in solário, ingressúsque est ad concubínas patris sui coram univérso Israel. A tak rozbili Absalomowi namiot na Sali, i wszedł do nałożnic ojca swego przed wszystkim Izraelem.
23
Consílium autem Achítophel quod dabat in diébus illis, quasi si quis consúleret Deum: sic erat omne consílium Achítophel, et cum esset cum David, et cum esset cum Absalom. A rada Achitophela, którą dawał w one dni, jako gdyby się kto radził Boga: tak była wszelka rada Achitophelowa, i gdy był z Dawidem i gdy był z Absalomem.
17
1
Dixit ergo Achítophel ad Absalom: Eligam mihi duódecim míllia virórum, et consúrgens pérsequar David hac nocte. Rzekł tedy Achitophel do Absaloma: Wybiorę sobie dwanaście tysięcy mężów: a wstawszy ścigać będę Dawida tej nocy.
2
Et írruens super eum (quippe qui lassus est, et solútis mánibus), percútiam eum: cumque fúgerit omnis pópulus, qui cum eo est, percútiam regem desolátum. A przypadszy nań (ponieważ spracowany jest i upadłych rąk) porażę go: a gdy uciecze wszystek lud, który jest z nim, zabije króla opuszczonego.
3
Et redúcam univérsum pópulum, quómodo unus homo revérti solet: unum enim virum tu quæris: et omnis pópulus erit in pace. I przywrócę wszystek lud, jako się zwykł jeden człowiek wracać: bo jednego męża ty szukasz: tedy wszystek lud będzie w pokoju.
4
Placuítque sermo eius Absalom, et cunctis maióribus natu Israel. I spodobała się rada jego Absalomowi, i wszystkim starszym Izraelowym.
5
Ait autem Absalom: Vocáte Chúsai Arachíten, et audiámus quid étiam ipse dicat. I rzekł Absalom: Przyzówcie Chuzai Arachitczyka, a słuchajmy co on też powie.
6
Cumque venísset Chúsai ad Absalom, ait Absalom ad eum: Huiuscémodi sermónem locútus est Achítophel: fácere debémus an non? quod das consílium? A gdy przyszedł Chuzai do Absaloma, rzekł Absalom do niego: Taką mowę mówił Achitophel: mam li uczynić czyli nie? co za radę dajesz?
7
Et dixit Chúsai ad Absalom: Non est bonum consílium, quod dedit Achítophel hac vice. I rzekł Chuzai do Absaloma: Nie dobra to rada, którą teraz dał Achitophel.
8
Et rursum íntulit Chúsai: Tu nosti patrem tuum, et viros, qui cum eo sunt, esse fortíssimos et amáro ánimo, véluti si ursa raptis cátulis in saltu sǽviat: sed et pater tuus vir bellátor est, nec morábitur cum pópulo. I przydał jeszcze Chuzai: Ty znasz ojca twego i męże, którzy z nim są, że są barzo mocni, a gorzkiego serca, jako gdyby niedźwiedzica, której pobrano dzieci, srożyła się w lesie: lecz i ociec twój jest mąż waleczny, i nie zmieszka z ludem.
9
Fórsitan nunc látitat in fóveis, aut in uno, quo volúerit, loco: et cum cecíderit unus quílibet in princípio, áudiet quicúmque audíerit, et dicet: Facta est plaga in pópulo qui sequebátur Absalom. A podobno się teraz kryje w dołach abo na jednem którem chce miejscu: a gdy polezę ktokolwiek jeden na przodku, usłyszy ktokolwiek usłyszy i rzecze: stała się porażka w ludu, który szedł za Absalomem.
10
Et fortíssimus quisque, cuius cor est quasi leónis, pavóre solvétur: scit enim omnis pópulus Israel fortem esse patrem tuum, et robústos omnes qui cum eo sunt. I każdy namężniejszy, którego serce jest jako lwie, przelęknie się, bo wie wszystek lud Izraelski, że mąż mocny jest ociec twój, i mężni wszyscy, którzy są z nim
11
Sed hoc mihi vidétur rectum esse consílium. Congregétur ad te univérsus Israel, a Dan usque Bersabée, quasi aréna maris innumerábilis: et tu eris in médio eórum. A to się mnie widzi dobra rada: Niech się do ciebie zbierze wszystek Izrael od Dan aż do Bersabee, jako piasek morski niezliczony: a ty będziesz w pośrodku ich.
12
Et irruémus super eum in quocúmque loco invéntus fúerit: et operiémus eum, sicut cádere solet ros super terram: et non relinquémus de viris, qui cum eo sunt, ne unum quidem. I przypadniemy nań, na któremkolwiek miejscu nalezion będzie: a okryjemy go jako zwykła rosa padać na ziemię: i nie zostawiemy z mężów, którzy z nim są, ani jednego.
13
Quod si urbem áliquam fúerit ingréssus, circúmdabit omnis Israel civitáti illi funes, et trahémus eam in torréntem, ut non reperiátur ne cálculus quidem ex ea. A jeśli wnidzie do którego miasta, wszystek Izrael obtoczy miasto powrozami, i pociągniemy je do potoka, że się nie najdzie ani kamyk z niego.
14
Dixítque Absalom, et omnes viri Israel: Mélius est consílium Chúsai Arachítæ, consílio Achítophel: Dómini autem nutu dissipátum est consílium Achítophel útile, ut indúceret Dóminus super Absalom malum. I rzekł Absalom i wszyscy mężowie Izraelscy: Lepsza jest rada Chuzai Arachitejczyka, niźli rada Achitophel: A pańskiem zrządzeniem rozerwana jest rada Achitophel pożyteczna, aby przywiódł Pan na Absaloma złe.
15
Et ait Chúsai Sadoc, et Abíathar sacerdótibus: Hoc et hoc modo consílium dedit Achítophel Absalom, et senióribus Israel: et ego tale et tale dedi consílium. I rzekł Chuzai Sadokowi i Abiatharowi kapłanom: Tak a tak radził Achitophel Absalomowi i starszym Izraelskim: a jam dał taką a taką radę.
16
Nunc ergo míttite cito, et nuntiáte David, dicéntes: Ne moréris nocte hac in campéstribus desérti, sed absque dilatióne transgrédere: ne forte absorbeátur rex, et omnis pópulus qui cum eo est. Teraz tedy poślicie co rychlej, a powiedźcie Dawidowi, rzekąc: Nie mieszkaj tej nocy na polach puszczy, ale bez odwłoki przejdzi, by snać nie był pożart król i wszystek lud, który z nim jest.
17
Iónathas autem et Achímaas stabant iuxta fontem Rogel: ábiit ancílla et nuntiávit eis: et illi profécti sunt, ut reférrent ad regem David núntium: non enim póterant vidéri, aut introíre civitátem. A Jonathas i Achimaas stali u studnie Rogela: szła służebnica i powiedziała im: a oni poszli, żeby odnieśli do króla Dawida poselstwo: bo nie mogli się ukazać, abo wniść do miasta.
18
Vidit autem eos quidam puer, et indicávit Absalom: illi vero cóncito gradu ingréssi sunt domum cuiúsdam viri in Bahúrim, qui habébat púteum in vestíbulo suo: et descendérunt in eum. Ale obaczył je niektóry służebnik i powiedział Abasalomowi: ale oni co wskok weszli w dom jednego człowieka w Bahurim, który miał studnią na podwórzu i spuścili się do niej.
19
Tulit autem múlier, et expándit velámen super os pútei, quasi siccans ptísanas: et sic látuit res. A niewiasta wzięła płachtę i rozciągnęła nad wierzchem studnie jakoby susząc krupy jęczmienne, i tak się rzecz zataiła.
20
Cumque veníssent servi Absalom in domum, ad mulíerem dixérunt: Ubi est Achímaas et Iónathas? Et respóndit eis múlier: Transiérunt festinánter, gustáta páululum aqua. At hi qui quærébant, cum non reperíssent, revérsi sunt in Ierúsalem. A gdy przyszli słudzy Absalomowi w dom do niewiasty, rzekli: Gdzie jest Achimaas i Jonathas? I odpowiedziała im niewiasta: przeszli prędko skosztowawszy trochę wody. A ci co szukali, nie nalazszy wrócili się do Jeruzalem.
21
Cumque abiíssent, ascendérunt illi de púteo, et pergéntes nuntiavérunt regi David, et dixérunt: Súrgite, et transíte cito flúvium: quóniam huiuscémodi dedit consílium contra vos Achítophel. A gdy odeszli, wyleźli oni z studnie, a szedszy oznajmili Królowi Dawidowi, i rzekli: Wstańcie, a przeprawcie się co rychlej przez rzekę, bo taką radę dał przeciwko wam Achitophel.
22
Surréxit ergo David, et omnis pópulus qui cum eo erat, et transiérunt Iordánem, donec dilucésceret: et ne unus quidem resíduus fuit, qui non transísset flúvium. A tak wstał Dawid, i wszystek lud, który z nim był, i przeprawili się przez Jordan aż rozedniało: i ani jeden nie został, któryby się przez rzekę nie przeprawił.
23
Porro Achítophel videns quod non fuísset factum consílium suum, stravit ásinum suum, surrexítque, et ábiit in domum suam et in civitátem suam: et dispósita domo sua, suspéndio intériit, et sepúltus est in sepúlcro patris sui. Lecz Achitophel widząc, że się nie stała rada Jego, osiodłał osła swego, i wstał, i jachał do domu swego, i do miasta swego: a rozprawiwszy dom swój obiesił się, i pogrzebion jest w grobie ojca swego.
24
David autem venit in Castra, et Absalom transívit Iordánem, ipse et omnes viri Israel cum eo. A Dawid przyszedł do obozu. A Absalom przeprawił się przez Jordan sam i wszyscy mężowie Izraelscy z nim.
25
Amasam vero constítuit Absalom pro Ioab super exércitum: Amasa autem erat fílius viri, qui vocabátur Ietra de Iezraéli, qui ingréssus est ad Abígail fíliam Naas, sorórem Sárviæ, quæ fuit mater Ioab. A Absalom postanowił Amazę miasto Joaba nad wojskiem: Amaza zaś był syn męża, którego zwano Jetrą z Jezraeli, który wszedł do Abigail córki Naas siostry Sarwiej, która była matka Joabowa.
26
Et castrametátus est Israel cum Absalom in terra Gálaad. I położył się obozem Izrael z Absalomem w ziemi Galaad.
27
Cumque venísset David in Castra, Sobi fílius Naas de Rabbath filiórum Ammon, et Machir fílius Ammihel de Lódabar, et Berzellái Galaadítes de Rógelim, A gdy przyszedł Dawid do obozu, Sobi syn Naas z Rabbath synów Ammon, i Machir syn Amielów z Lodabar, i Bersellai Galaadczyk z Rogelim,
28
obtulérunt ei stratória, et tapétia, et vasa fictília, fruméntum, et hórdeum, et farínam, et poléntam, et fabam, et lentem, et frixum cicer, Przynieśli Dawidowi pościel i kobierce, i naczynia gliniane, pszenice i jęczmienia, i mąki, i krup, i bobu, i soczewice, i smażonej tatarki.
29
et mel, et butýrum, oves, et pingues vítulos: dederúntque David, et pópulo, qui cum eo erat, ad vescéndum: suspicáti enim sunt, pópulum fame et siti fatigári in desérto. I miodu i masła, owiec i tłustych, cieląt. I dali Dawidowi i ludowi, który był z nim ku jedzeniu, bo mniemali, żeby lud głodem i pragnieniem był zmorzony na puszczy.
18
1
Igitur consideráto David pópulo suo, constítuit super eos tribúnos et centuriónes, Dawid tedy obejrzawszy lud swój, postanowił nad nimi hetmany i setniki,
2
et dedit pópuli tértiam partem sub manu Ioab, et tértiam partem sub manu Abísai fílii Sárviæ fratris Ioab, et tértiam partem sub manu Ethái, qui erat de Geth: dixítque rex ad pópulum: Egrédiar et ego vobíscum. I dał trzecią część ludu pod rękę Joab, a trzecią część pod rękę Abisai syna Sarwiej, brata Joabowegą, a trzecią część pod rękę Ethai, który był z Geth, i rzekł król do ludu: Wynidę i ja z wami.
3
Et respóndit pópulus: Non exíbis: sive enim fugérimus, non magnópere ad eos de nobis pertinébit: sive média pars cecíderit e nobis, non satis curábunt, quia tu unus pro decem míllibus computáris: mélius est ígitur ut sis nobis in urbe præsídio. A lud odpowiedział: Nie wnidziesz: bo chocia ucieczemy, nie wiele im na nas należeć będzie: choćby też połowica z nas poległa, nie barzo dbać będą: bo ty jeden jesteś za dziesięć tysięcy policzony, a tak lepiej, że nam będziesz w mieście na pomocy.
4
Ad quos rex ait: Quod vobis vidétur rectum, hoc fáciam. Stetit ergo rex iuxta portam: egrediebatúrque pópulus per turmas suas centéni, et milléni. Do których król rzekł: Co się wam zda dobrego, to uczynię. A tak stanął Król u bramy: a lud wychadzał w ufiech swoich po stu i po tysiącu.
5
Et præcépit rex Ioab, et Abísai, et Ethái, dicens: Serváte mihi púerum Absalom. Et omnis pópulus audiébat præcipiéntem regem cunctis princípibus pro Absalom. I przykazał Król Joabowi, i Abisai, i Ethai, mówiąc: Zachowajcie mi dziecię Absaloma. A wszystek lud słyszał, gdy król rozkazował wszystkim hetmanom o Absalomie.
6
Itaque egréssus est pópulus in campum contra Israel, et factum est prœ́lium in saltu Ephraim. A tak wyszedł lud w pole przeciw Izraelowi, i stoczyła się bitwa w lesie Ephraim.
7
Et cæsus est ibi pópulus Israel ab exércitu David, factáque est plaga magna in die illa, vigínti míllium. I porażon tam jest lud Izraelski od wojska Dawidowego, i stała się porażka wielka dnia onego, dwudziestu tysięcy.
8
Fuit autem ibi prœ́lium dispérsum super fáciem omnis terræ, et multo plures erant, quos saltus consúmpserat de pópulo, quam hi, quos voráverat gládius in die illa. A była tam bitwa rozproszona po wszystkiej ziemi, i daleko ich więcej było, których był las pogubił z ludu, niż tych, których miecz pożarł był dnia onego.
9
Accidit autem ut occúrreret Absalom servis David, sedens mulo: cumque ingréssus fuísset mulus subter condénsam quercum et magnam, adhǽsit caput eius quércui: et illo suspénso inter cælum et terram, mulus, cui inséderat, pertransívit. I trafiło się że napadł Absalom na sługi Dawidowe, siedząc na mule: a gdy wbieżał muł pod gęsty, a wielki dąb, uwięzła głowa jego na dębie: a gdy on zawisł między niebem a między ziemią, muł na którym siedział przebieżał.
10
Vidit autem hoc quíspiam, et nuntiávit Ioab, dicens: Vidi Absalom pendére de quercu. Obaczył to ktoś, i oznajmił Joabowi, rzekąc: Widziałem Absaloma wiszącego na dębie.
11
Et ait Ioab viro, qui nuntiáverat ei: Si vidísti, quare non confodísti eum cum terra, et ego dedíssem tibi decem argénti siclos, et unum bálteum? I rzekł Joab mężowi, który mu był posiedział: Jeśliś widział, Czemużeś go nie przebił do ziemie, a jabymci był dał dziesięć syklów srebrnych, i jeden pas rycerski?
12
Qui dixit ad Ioab: Si appénderes in mánibus meis mille argénteos, nequáquam mítterem manum meam in fílium regis: audiéntibus enim nobis præcépit rex tibi, et Abísai, et Ethái, dicens: Custodíte mihi púerum Absalom. Który rzekł do Joaba: Byś mi odważył w ręku moich tysiąc srebrnych, żadnym obyczajem nie podniósłbych ręki mojej na syna królewskiego: bo gdyśmy my słyszeli Król rozkazał tobie, i Abisai, i Ethai, mówiąc: Strzeżcie mi dziecięcia Absaloma.
13
Sed etsi fecíssem contra ánimam meam audácter, nequáquam hoc regem latére potuísset, et tu stares ex advérso? Ale bym też był śmiele uczynił przeciw duszy mojej, żadną miarą by to królowi tajno być nie mogło, i ty byłbyś przeciwko mnie.
14
Et ait Ioab: Non sicut tu vis, sed aggrédiar eum coram te. Tulit ergo tres lánceas in manu sua, et infíxit eas in corde Absalom: cumque adhuc palpitáret hærens in quercu, I rzekł Joab: Nie tak jako ty chcesz, ale rzucę się nań przed tobą. Wziął tedy trzy oszczepy w rękę swoję, i utopił je w sercu Absalomowem: a gdy jeszcze drgał wisząc na dębie,
15
cucurrérunt decem iúvenes armígeri Ioab, et percutiéntes interfecérunt eum. Przypadło dziesięć młodzieńców giermków Joabowych, i usiekszy zabili go:
16
Cécinit autem Ioab búccina, et retínuit pópulum, ne persequerétur fugiéntem Israel, volens párcere multitúdini. I zatrąbił Joab w trąbę, i zatrzymał lud, żeby nie gonił uciekającego ludu Izraelskiego, chcąc zfolgować mnóstwu.
17
Et tulérunt Absalom, et proiecérunt eum in saltu, in fóveam grandem, et comportavérunt super eum acérvum lápidum magnum nimis: omnis autem Israel fugit in tabernácula sua. I wzięli Absaloma i wrzucili go w lesie w dół wielki, i nanosili nań kamienia kupę barzo wielką, a wszystek Izrael uciekł do przybytków swoich.
18
Porro Absalom eréxerat sibi, cum adhuc víveret, títulum qui est in Valle regis: díxerat enim: Non hábeo fílium, et hoc erit monuméntum nóminis mei. Vocavítque títulum nómine suo, et appellátur Manus Absalom, usque ad hanc diem. Lecz Absalom wystawił był sobie jeszcze za żywota swego słup, który jest na Dolinie królewskiej: bo mówił: Nie mam syna, a to będzie pamiątka imienia mego. I nazwał słup imieniem swem i zowią ji Ręka Absaloma, aż do dnia dzisiejszego.
19
Achímaas autem fílius Sadoc, ait: Curram, et nuntiábo regi quia iudícium fécerit ei Dóminus de manu inimicórum eius. A Achimaas syn Sadok, rzekł: Pobieżę a opowiem królowi, iż mu Pan uczynił sąd z ręki nieprzyjaciół jego.
20
Ad quem Ioab dixit: Non eris núntius in hac die, sed nuntiábis in ália: hódie nolo te nuntiáre, fílius enim regis est mórtuus. Do którego rzekł Joab: Nie będziesz posłem tego dnia, ale dasz znać inszego: dziś nie chcę, abyś tę nowinę nosił, bo syn królewski umarł.
21
Et ait Ioab Chusi: Vade, et núntia regi quæ vidísti. Adorávit Chusi Ioab, et cucúrrit. I rzekł Joab Chusy: Idź, a oznajmi królowi coś widział. Pokłonił się Chusy Joabowi, i bieżał.
22
Rursus autem Achímaas fílius Sadoc dixit ad Ioab: Quid ímpedit si étiam ego curram post Chusi? Dixítque ei Ioab: Quid vis cúrrere fili mi? non eris boni núntii báiulus. A Achimaas syn Sadoków znowu rzekł do Joaba: A co wadzi, jeśli ja też za Chusim pobieżę? I rzekł mu Joab: Na co chcesz bieżeć synu mój? nie dobrą nowinę przyniesiesz.
23
Qui respóndit: Quid enim si cucúrrero? Et ait ei: Curre. Currens ergo Achímaas per viam compéndii, transívit Chusi. Który odpowiedział: I cóż, jeśli pobieżę? I rzekł mu: Bieżże. Bieżąc tedy Achimaas krótszą drogą, wybiegł Chusego.
24
David autem sedébat inter duas portas: speculátor vero, qui erat in fastígio portæ super murum, élevans óculos, vidit hóminem curréntem solum. A Dawid siedział między dwiema bramami: a stróż, który był na wierzchu bramy na murze, podniósszy oczy ujrzał człowieka, a on sam bieży.
25
Et exclámans indicávit regi: dixítque rex: Si solus est, bonus est núntius in ore eius. Properánte autem illo, et accedénte própius, I zawoławszy powiedział królowi, a Król rzekł: Jeśli sam jeden jest, dobre jest poselstwo w uściech jego. A gdy się on pospieszał, i przybliżył się,
26
vidit speculátor hóminem álterum curréntem, et vocíferans in cúlmine, ait: Appáret mihi alter homo currens solus. Dixítque rex: Et iste bonus est núntius. Ujrzał stróż drugiego człowieka bieżącego, i wołając na wierzchu, rzekł: Ukazuje mi się drugi człowiek, a on sani bieży. I rzekł Król: i to dobry poseł.
27
Speculátor autem: Contémplor, ait, cursum prióris, quasi cursum Achímaas fílii Sadoc. Et ait rex: Vir bonus est, et núntium portans bonum venit. A stróż: Zda mi się (pry) bieg pierwszego, jako bieg Achimaasa syna Sadokowego. I rzekł Król: Dobry człowiek jest, i dobrą nowinę niosąc idzie.
28
Clamans autem Achímaas, dixit ad regem: Salve rex. Et adórans regem coram eo pronus in terram, ait: Benedíctus Dóminus Deus tuus, qui conclúsit hómines qui levavérunt manus suas contra dóminum meum regem. A wołając Achimaas, rzekł do Króla: Bądź pozdrowion Królu. I pokłoniwszy się królowi przed nim twarzą do ziemie, rzekł. Błogosławiony Pan Bóg twój, który zawarł ludzie, którzy podnieśli ręce swe przeciw panu memu Królowi.
29
Et ait rex: Estne pax púero Absalom? Dixítque Achímaas: Vidi tumúltum magnum cum mítteret Ioab servus tuus, o rex, me servum tuum: néscio áliud. I rzekł Król: Jestli pokój dziecięciu Absalamowi? I rzekł Achimaas: Widziałem trwogę wielką, gdy posyłał Joab sługa twój, o Królu, mnie sługę twego: inszego nic nie wiem.
30
Ad quem rex: Transi, ait, et sta hic. Cumque ille transísset, et staret, Do którego Król: Odstąp pry, a stój tu. A gdy on odstąpił, i stanął,
31
appáruit Chusi: et véniens ait: Bonum appórto núntium, dómine mi rex: iudicávit enim pro te Dóminus hódie de manu ómnium qui surrexérunt contra te. Ukazał się Chusy i przyszedszy rzekł: Dobrą nowinę niosę panie mój Królu: bo osądził za tobą Pan dzisia z ręki wszystkich, którzy powstali przeciw tobie.
32
Dixit autem rex ad Chusi: Estne pax púero Absalom? Cui respóndens Chusi: Fiant, inquit, sicut puer, inimíci dómini mei regis, et univérsi qui consúrgunt advérsus eum in malum. I rzekł Król do Chusęgo: Jestli pokój dziecięciu Absalomowi? Odpowiedział Chusy: Daj tak byli jako dziecię nieprzyjaciele pana mego Króla, i wszyscy, którzy powstają przeciw jemu na złe.
33
Contristátus ítaque rex, ascéndit cœnáculum portæ, et flevit. Et sic loquebátur, vadens: Fili mi Absalom, Absalom fili mi: quis mihi tríbuat ut ego móriar pro te, Absalom fili mi, fili mi Absalom? Król tedy zasmuciwszy się wstąpił na salę bramy i płakał. A idąc tak mówił: Synu mój Absalom, Absalom, synu mój: ktoby mi dał, abych ja umarł miasto ciebie, Absalom synu mój, synu mój Absalom.
19
1
Nuntiátum est autem Ioab quod rex fleret et lugéret fílium suum: I oznajmiono Joabowi, że Król płacze i żałuje syna swego.
2
et versa est victória in luctum in die illa omni pópulo: audívit enim pópulus in die illa dici: Dolet rex super fílio suo. I obróciło się zwycięstwo w płacz dnia onego wszystkiemu ludu: bo usłyszał lud dnia onego, że mówiono: Żałosny Król o syna swego.
3
Et declinávit pópulus in die illa íngredi civitátem, quómodo declináre solet pópulus versus et fúgiens de prœ́lio. I schraniał się lud onego dnia wniść do miasta, jako się zwykł schraniać lud porażony i uciekający z bitwy,
4
Porro rex opéruit caput suum, et clamábat voce magna: Fili mi Absalom, Absalom fili mi, fili mi. A Król nakrył głowę swoję, i wołał wielkim głosem: Synu mój Absalom, Absalom synu mój. Synu mój.
5
Ingréssus ergo Ioab ad regem in domum, dixit: Confudísti hódie vultus ómnium servórum tuórum, qui salvam fecérunt ánimam tuam, et ánimam filiórum tuórum, et filiárum tuárum, et ánimam uxórum tuárum, et ánimam concubinárum tuárum. Wszedszy tedy Joab do Króla w dom, rzekł mu: Zawstydziłeś dziś oblicze wszystkich sług twoich, którzy wybawili duszę twoję, i duszę synów twoich, i córek twoich, i duszę żon twoich, i duszę nałożnic twoich.
6
Díligis odiéntes te, et ódio habes diligéntes te: et ostendísti hódie quia non curas de dúcibus tuis, et de servis tuis: et vere cognóvi modo, quia si Absalom víveret, et omnes nos occubuissémus, tunc placéret tibi. Miłujesz te, którzy cię nienawidzą, a nienawidzisz tych, którzy cię miłują: i pokazałeś dziś, że nie dbasz o hetmany twoje i o sługi twoje: i prawdziwiem teraz doznał, iż gdyby Absalom był żyw, a my wszyscy pobici, tedybyć się podobało.
7
Nunc ígitur surge, et procéde, et álloquens satísfac servis tuis: iuro enim tibi per Dóminum quod si non exíeris, ne unus quidem remansúrus sit tecum nocte hac: et peius erit hoc tibi, quam ómnia mala, quæ venérunt super te ab adolescéntia tua usque in præsens. A tak teraz wstań a wynidź a uczyń dosyć sługom twoim mówiąc do nich: bo przysięgam ci przez Pana że jeśli nie wynidziesz, nie zostanie z tobą ni jeden tej nocy: a będzieć to gorzej, niźli wszystko złe, którekolwiek przychadzało na cię od młodości twojej aż dotąd.
8
Surréxit ergo rex et sedit in porta: et omni pópulo nuntiátum est quod rex sedéret in porta. Venítque univérsa multitúdo coram rege: Israel autem fugit in tabernácula sua. Wstał tedy Król i siadł w bramie: i powiedziano wszemu ludowi że Król siedzi w bramie: i przyszedł wszystek lud przed Króla: lecz Izrael uciekł do przybytków swoich.
9
Omnis quoque pópulus certábat in cunctis tríbubus Israel, dicens: Rex liberávit nos de manu inimicórum nostrórum: ipse salvávit nos de manu Philisthinórum: et nunc fugit de terra propter Absalom. Wszystek też lud ubiegał się we wszystkich pokoleniach Izraelskich, mówiąc: Król wybawił nas z ręki nieprzyjaciół naszych: on nas wybawił z ręki Philistynów: a teraz uciekł z ziemie przed Absalomem.
10
Absalom autem, quem únximus super nos, mórtuus est in bello: úsquequo silétis, et non redúcitis regem? Lecz Absalom, któregośmy pomazali nad sobą, umarł na wojnie: pókisz milczycie, a nie odprowadzacie Króla?
11
Rex vero David misit ad Sadoc, et Abíathar sacerdótes, dicens: Loquímini ad maióres natu Iuda, dicéntes: Cur venítis novíssimi ad reducéndum regem in domum suam? (Sermo autem omnis Israel pervénerat ad regem in domo eius.) A król Dawid posłał do Sadoka i do Abiathara kapłanów rzekąc: Mówcie do starszych Judzkich, rzekąc: Przecz naostatku przychodzicie ku odprowadzeniu Króla do domu jego? (A słowo wszystkiego Izraela przyszło było do Króla w dom jego).
12
Fratres mei vos, os meum, et caro mea vos, quare novíssimi redúcitis regem? Wyście bracia moi, kość moja i ciało moje, czemuż pośledni odprowadzacie Króla?
13
Et Amasæ dícite: Nonne os meum, et caro mea es? hæc fáciat mihi Deus, et hæc addat, si non magíster milítiæ fúeris coram me omni témpore pro Ioab. Amazie też powiedźcie. Azaś ty nie kość moja I ciało moje? To mi niech Bóg uczyni i to niech przyczyni, jeśli nie hetmanem będziesz u mnie przez wszystek czas miasto Joaba.
14
Et inclinávit cor ómnium virórum Iuda quasi viri uníus: miserúntque ad regem, dicéntes: Revértere tu, et omnes servi tui. A tak nakłonił serce wszystkich mężów Judzkich, jako jednego człowieka; i posłali do Króla mówiąc: Wróć aię ty i wszyscy słudzy twoi,
15
Et revérsus est rex, et venit usque ad Iordánem: et omnis Iuda venit usque in Gálgalam ut occúrreret regi, et tradúceret eum Iordánem. I wrócił się Król i przyszedł aż do Jordanu, a wszystek Juda wyszedł aż do Galgala, aby zaszedł Królowi, i przeprowadził go przez Jordan.
16
Festinávit autem Sémei fílius Gera fílii Iémini de Bahúrim, et descéndit cum viris Iuda in occúrsum regis David Pospieszył się też Semei syn Gera syna Jemini z Bahurim, i wyszedł z mężmi Judzkimi przeciwko królowi Dawidowi.
17
cum mille viris de Béniamin, et Siba puer de domo Saul: et quíndecim fílii eius, ac vigínti servi erant cum eo: et irrumpéntes Iordánem, ante regem Z tysiącem mężów z Benjamina, i Siba sługa domu Saulowego: i piętnaście synów jego i dwadzieścia sług było z nim: i wskoczywszy w Jordan, przed Królem
18
transiérunt vada, ut tradúcerent domum regis, et fácerent iuxta iussiónem eius: Sémei autem fílius Gera prostrátus coram rege, cum iam transísset Iordánem, Przebyli brody, aby przewieźli dom królewski, a czynili wedle rozkazania jego: a Semei syn Gary upadszy przed Królem, gdy się już przeprawił przez Jordan,
19
dixit ad eum: Ne réputes mihi dómine mi iniquitátem, neque memíneris iniuriárum servi tui in die qua egréssus es dómine mi rex de Ierúsalem, neque ponas rex in corde tuo. Rzekł do niego: Nie poczytaj mi panie mój nieprawości, ani pamiętaj na krzywdy sługi twego onego dnia, któregoś wyszedł Panie mój Królu z Jeruzalem, ani przypuszczaj Królu do serca swego.
20
Agnósco enim servus tuus peccátum meum: et idcírco hódie primus veni de omni domo Ioseph, descendíque in occúrsum dómini mei regis. Znam bowiem sługa twój grzech mój: i przetom dziś pierwszy przyszedł ze wszystkiego domu Jozephowego, i wyszedłem przeciwko panu memu królowi.
21
Respóndens vero Abísai fílius Sárviæ, dixit: Numquid pro his verbis non occidétur Sémei, quia maledíxit christo Dómini? A odpowiadając Abizai syn Sarwiej, rzekł: A więc za te słowa nie będzie zabit Semei, że złorzeczył pomazańcowi Pańskiemu?
22
Et ait David: Quid mihi et vobis, fílii Sárviæ? cur efficímini mihi hódie in satan? ergóne hódie interficiétur vir in Israel? an ignóro hódie me factum regem super Israel? I rzekł Dawid: Co mnie i wam synowie Sarwiej? czemu się mi dziś stajecie przeciwnikiem? a więc dziś zabit będzie mąż z Izraela? aza nie wiem, że mię dziś uczyniono Królem nad Izraelem?
23
Et ait rex Sémei: Non moriéris. Iuravítque ei. I rzekł Król do Semei: Nie umrzesz. I przysiągł mu.
24
Miphíboseth quoque fílius Saul descéndit in occúrsum regis, illótis pédibus, et intónsa barba: vestésque suas non láverat a die qua egréssus fúerat rex, usque ad diem reversiónis eius in pace. Miphibozeth też syn Saulów wyjachał przeciw królowi, nie umywszy nóg ani ostrzygszy brody: ani szat swych prał odednia, którego był wyszedł Król, aż da dnia, którego się zaś wrócił w pokoju,
25
Cumque Ierúsalem occurrísset regi, dixit ei rex: Quare non venísti mecum Miphíboseth? A gdy w Jeruzalem zabieżał królowi, rzekł mu Król: Czemuś nie szedł zemną Miphibozeth?
26
Et respóndens ait: Dómine mi rex, servus meus contémpsit me: dixíque ei ego fámulus tuus ut stérneret mihi ásinum, et ascéndens abírem cum rege: claudus enim sum servus tuus. A odpowiedając rzekł: Panie mój Królu, sługa mój wzgardził mię: i rzekłem mu ja sługa twój, aby mi osiodłał osła, i wsiadszy, żebym był jachał z Królem: bom jest chromy sługa twój.
27
Insuper et accusávit me servum tuum ad te dóminum meum regem: tu autem dómine mi rex, sicut ángelus Dei es: fac quod plácitum est tibi. Nad to i oskarżył mię sługę twego do ciebie pana mego Króla: ale ty panie mój Królu jesteś jako Anioł Boży, czyń coć się podoba.
28
Neque enim fuit domus patris mei, nisi morti obnóxia dómino meo regi: tu autem posuísti me servum tuum inter convívas mensæ tuæ: quid ergo hábeo iustæ querélæ? aut quid possum ultra vociferári ad regem? Bo nie był dom ojca mego, jedno winien śmierci panu memu królowi: a tyś mię sługę swego posadził między jedzącymi u stołu twojego: a o cóż się mam sprawiedliwie żałować? abo o co mogę dalej wołać do Króla?
29
Ait ergo ei rex: Quid ultra lóqueris? fixum est quod locútus sum: tu, et Siba divídite possessiónes. I rzekł mu Król: Cóż więcej mówisz? już to pewna com rzekł: ty a Siba podzielcie się imieniem.
30
Respondítque Miphíboseth regi: Etiam cuncta accípiat, postquam revérsus est dóminus meus rex pacífice in domum suam. I odpowiedział Miphibozeth Królowi: I wszystka niech weźmie, ponieważ się wrócił pan mój Król w pokoju do domu swego.
31
Berzellái quoque Galaadítes, descéndens de Rógelim, tradúxit regem Iordánem, parátus étiam ultra flúvium prósequi eum. Berzellai też Galaadczyk wyszedszy z Rogelim, przeprowadził Króla przez Jordan, gotów będąc i za rzekę z nim jachać.
32
Erat autem Berzellái Galaadítes senex valde, id est, octogenárius, et ipse prǽbuit aliménta regi cum morarétur in Castris: fuit quippe vir dives nimis. A był Berzellai Galaadczyk barzo stary, to jest w ośmdziesiąt lat, a on dodawał żywności królowi, gdy mieszkał w obozie, bo był mąż barzo bogaty.
33
Dixit ítaque rex ad Berzellái: Veni mecum, ut requiéscas secúrus mecum in Ierúsalem. Rzekł tedy Król do Berzellai: Pojedź ze mną, że odpoczniesz bezpiecznie ze mną w Jeruzalem.
34
Et ait Berzellái ad regem: Quot sunt dies annórum vitæ meæ, ut ascéndam cum rege in Ierúsalem? I rzekł Berzellai do Króla: Wieleż dni lat żywota mego, abych miał jachać z Królem do Jeruzalem?
35
Octogenárius sum hódie: numquid vigent sensus mei ad discernéndum suáve aut amárum? aut delectáre potest servum tuum cibus et potus? vel audíre possum ultra vocem cantórum, atque cantatrícum? quare servus tuus sit óneri dómino meo regi? Ośmdziesiąt lat mi dzisia: aza czerstwe są zmysły moje ku rozeznaniu słodkiego abo gorzkiego? abo ucieszyć może sługę twego jadło i picie? abo słuchać mogę ja sługa twój dalej głosów śpiewaków i śpiewaczek? przeczże sługa twój ma być ciężek panu niemu królowi?
36
Páululum procédam fámulus tuus ab Iordáne tecum: non indígeo hac vicissitúdine, Pojadę trochę sługa twój od Jordanu z tobą: nie potrzebuję tej odmiany.
37
sed óbsecro ut revértar servus tuus, et móriar in civitáte mea, et sepéliar iuxta sepúlcrum patris mei, et matris meæ. Est autem servus tuus Chámaam: ipse vadat tecum, dómine mi rex, et fac ei quidquid tibi bonum vidétur. Ale proszę niech się wrócę sługa twój, i umrę w mieście mojem, a pogrzebion będę wedle grobu ojca mego i matki mojej. Lecz jest sługa twój Chamaam ten niech jedzie z tobą panie mój Królu, a uczyń mu cokolwiek ci się zda dobrego.
38
Dixit ítaque ei rex: Mecum tránseat Chámaam, et ego fáciam ei quidquid tibi placúerit: et omne, quod petíeris a me, impetrábis. I rzekł inu Król: niechże zemną jedzie Chamaam, a ja mu uczynię cokolwiek się tobie podoba, i wszystko czego żądać będziesz odemnie, uprosisz.
39
Cumque transísset univérsus pópulus et rex Iordánem, osculátus est rex Berzellái, et benedíxit ei: et ille revérsus est in locum suum. A gdy się wszystek lud i Król przez Jordan przeprawił, pocałował Król Berzellai, i błogosławił mu: a on się wrócił do miejsca swego.
40
Transívit ergo rex in Gálgalam, et Chámaam cum eo: omnis autem pópulus Iuda tradúxerat regem, et média tantum pars adfúerat de pópulo Israel. Przyciągnął tedy Król do Galgala i Chamaam z nim, a wszystek lud Judzki przeprowadzał Króla, a połowica tylko była z ludu Izraelskiego.
41
Itaque omnes viri Israel concurréntes ad regem dixérunt ei: Quare te furáti sunt fratres nostri viri Iuda, et traduxérunt regem et domum eius Iordánem, omnésque viros David cum eo? A tak wszyscy mężowie Izraelscy zbieżawszy się do Króla rzekli mu: Czemu cię ukradli bracia naszy mężowie Judscy, i przeprowadzili Króla i dom przez Jordan, i wszystkie, męże Dawidowe z nim.
42
Et respóndit omnis vir Iuda ad viros Israel: Quia mihi própior est rex: cur irásceris super hac re? numquid comédimus áliquid ex rege, aut múnera nobis data sunt? I odpowiedział wszelki mąż Judski do mężów Izrael: Iż mnie jest Król bliższy: czemu się o to gniewasz? Azaśmy co zjedli z Króla, abo nam dary dano?
43
Et respóndit vir Israel ad viros Iuda, et ait: Decem pártibus maior ego sum apud regem, magísque ad me pértinet David quam ad te: cur fecísti mihi iniúriam, et non mihi nuntiátum est prióri, ut redúcerem regem meum? Dúrius autem respondérunt viri Iuda viris Israel. I odpowiedział mąż Izrael do mężów Juda, i rzekł: Dziesięcią części więtszym ja jest u Króla, i więcej do mnie Dawid należy niż do ciebie: czemuś mi krzywdę uczynił, i nie dano mi znać pierwszemu, abym odprowadził Króla mego? ale ostrzej odpowiadali mężowie Juda mężom Izrael.
20
1
Accidit quoque ut ibi esset vir Bélial, nómine Seba, fílius Bochri, vir Iemíneus: et cécinit búccina, et ait: Non est nobis pars in David, neque heréditas in fílio Isai: revértere in tabernácula tua Israel. Trafiło się też, że tam był mąż Belial imieniem Seba, syn Boehry mąż Jeminczyk, i zatrąbił w trąbę, i rzekł: Nie mamy my działu w Dawidzie, ani dziedzictwa w synu Izai: Wróć się Izraelu do przybytków twoich.
2
Et separátus est omnis Israel a David, secutúsque est Seba fílium Bochri: viri autem Iuda adhæsérunt regi suo a Iordáne usque Ierúsalem. I odstąpił wszystek Izrael od Dawida: a przystał do syna Boehry. Lecz mężowie Juda zostali przy Królu swoim od Jordanu aż do Jeruzalem.
3
Cumque venísset rex in domum suam in Ierúsalem, tulit decem mulíeres concubínas, quas derelíquerat ad custodiéndam domum, et trádidit eas in custódiam, aliménta eis præbens: et non est ingréssus ad eas, sed erant clausæ usque in diem mortis suæ in viduitáte vivéntes. A gdy przyszedł Król do domu swego w Jeruzalem, wziął dziesięć niewiast nałożnic, które był zostawił dla strażej domu, i dał je do zamknienia, dodając im żywności: i nie wchodził do nich ale były zamknione aż do dnia śmierci ich, żyjąc w wdowim stanie.
4
Dixit autem rex Amasæ: Cónvoca mihi omnes viros Iuda in diem tértium, et tu adésto præsens. I rzekł Król do Amazy: Zwołaj mi wszystkie męże Juda na trzeci dzień, i ty bądź obecny.
5
Abiit ergo Amasa ut convocáret Iudam, et morátus est extra plácitum quod ei constitúerat rex. I poszedł Amaza, aby zwołał Judę, i bawił się nad postanowienie, które mu był Król postanowił.
6
Ait autem David ad Abísai: Nunc magis afflictúrus est nos Seba fílius Bochri quam Absalom: tolle ígitur servos dómini tui, et perséquere eum, ne forte invéniat civitátes munítas, et effúgiat nos. I rzekł Dawid do Abizai: Teraz nas barziej utrapi Seba syn Boehry niż Absalom: a tak weźmi sługi pana twego, a ścigaj go, by snadź nie nalazł miast obronnych, a uszedł nam.
7
Egréssi sunt ergo cum eo viri Ioab, Ceréthi quoque et Pheléthi: et omnes robústi exiérunt de Ierúsalem ad persequéndum Seba fílium Bochri. Wyszli tedy z nim mężowie Joab, Cerety też i Phelety: i wszyscy duży wyszli z Jeruzalem, aby gonili Sebę syna Bochry.
8
Cumque illi essent iuxta lápidem grandem, qui est in Gábaon, Amasa véniens occúrrit eis. Porro Ioab vestítus erat túnica stricta ad mensúram hábitus sui, et désuper accínctus gládio dependénte usque ad ília, in vagína, qui fabricátus levi motu égredi póterat, et percútere. A gdy oni byli u kamienia wielkiego, który jest w Gabaon, Amaza idąc zabieżał im. A Joab miał na sobie ciasną szatę według miary kształtu swego, a na nie przypasał miecz, który wisiał aż do lędźwi w poszwach, który sprawiony małem ruszeniem mógł być dobyty i uderzyć.
9
Dixit ítaque Ioab ad Amasam: Salve mi frater. Et ténuit manu déxtera mentum Amasæ, quasi ósculans eum. Rzekł tedy Joab do Amazy: Witaj bracie mój. Ujął prawą ręką podgardłek Amazy, jakoby go całując.
10
Porro Amasa non observávit gládium, quem habébat Ioab: qui percússit eum in látere, et effúdit intestína eius in terram, nec secúndum vulnus appósuit: et mórtuus est. Ioab autem, et Abísai frater eius, persecúti sunt Seba fílium Bochri. Lecz Amaza nieobaczył miecza, który, miał Joab, który go w bok uderzył i wylał trzewa jego na ziemię, ani wtórej rany przydał, i umarł. A Joab i Abizai brat jego gonili Sebę syna Boehry.
11
Intérea quidam viri, cum stetíssent iuxta cadáver Amasæ, de sóciis Ioab, dixérunt: Ecce qui esse vóluit pro Ioab comes David. W tem niektórzy mężowie z towarzyszów Joabowych, stanąwszy nad ciałem Amazy, rzekli; Oto, który chciał być miasto Joaba towarzyszem Dawidowym.
12
Amasa autem conspérsus sánguine iacébat in média via. Vidit hoc quidam vir, quod subsísteret omnis pópulus ad vidéndum eum, et amóvit Amasam de via in agrum, operuítque eum vestiménto, ne subsísterent transeúntes propter eum. Lecz Amaza pokrwawiony leżał na śród drogi. Ujrzał to któryś mąż, że się zastanawiał wszystek lud, aby go oglądał, i zniósł Amazę z drogi na pole: i nakrył go odzieniem, aby się nie zastanawiali mijający dla niego.
13
Amóto ergo illo de via, transíbat omnis vir sequens Ioab ad persequéndum Seba fílium Bochri. A skoro go zjęto z drogi, mijał każdy mąż idąc za Joabem na pogonią Seby syna Boehry.
14
Porro ille transíerat per omnes tribus Israel in Abelam, et Bethmáacha: omnésque viri elécti congregáti fúerant ad eum. Lecz on przeszedł był przez wszystkie pokolenia Izrael do Abela i Bethmaacha: i wszyscy mężowie przebrani, zbiegli się do niego.
15
Venérunt ítaque, et oppugnábant eum in Abela et in Bethmáacha, et circumdedérunt munitiónibus civitátem, et obséssa est urbs: omnis autem turba, quæ erat cum Ioab, moliebátur destrúere muros. Przyszli tedy i dobywali go w Abelu i w Bethmaacha, i obtoczyli szańcami miasto, i oblężone jest miasto, a wszystek lud, który był z Joabem usiłował obalić mury,
16
Et exclamávit múlier sápiens de civitáte: Audíte, audíte, dícite Ioab: Appropínqua huc, et loquar tecum. I zawołała niewiasta mądra z miasta: Słuchajcie, słuchajcie, rzeczcie Joabowi: przystąp się sam, a rozmówię się z tobą.
17
Qui cum accessísset ad eam, ait illi: Tu es Ioab? Et ille respóndit: Ego. Ad quem sic locúta est: Audi sermónes ancíllæ tuæ. Qui respóndit: Audio. Który gdy przystąpił do niej, rzekła mu: Tyś jest Joab? A on odpowiedział: Ja. Do którego tak rzekła: posłuchaj słów służebnice twojej. Odpowiedział: Słucham.
18
Rursúmque illa: Sermo, inquit, dicebátur in véteri provérbio: Qui intérrogant, intérrogent in Abela: et sic perficiébant. I zaś ona: Mawiano więc pry w starej przypowieści: Którzy się pytają niech się pytają w Abela: i tak dokonywali.
19
Nonne ego sum quæ respóndeo veritátem in Israel, et tu quæris subvértere civitátem, et evértere matrem in Israel? quare præcípitas hereditátem Dómini? Azam ja nie jest, która opowiadam prawdę w Izraelu, a ty usiłujesz wywrócić miasto, i zburzyć matkę w Izraelu? Czemu obalasz dziedzictwo pańskie?
20
Respondénsque Ioab, ait: Absit, absit hoc a me: non præcípito, neque demólior. Odpowiedział Joab: Nie daj, nie daj mi tego Boże, nie obalam ani burzę.
21
Non sic se habet res, sed homo de monte Ephraim, Seba fílius Bochri cognómine, levávit manum suam contra regem David: trádite illum solum, et recedémus a civitáte. Et ait múlier ad Ioab: Ecce caput eius mittétur ad te per murum. Nie tak się rzecz ma: ale człowiek z góry Ephraim Seba syn Bochry przezwiskiem, podniósł rękę swoję na Króla Dawida: wydajcie onego samego, a odciągniem od miasta. I rzekła niewiasta do Joaba: Oto głowę jego zrzucą do ciebie z muru.
22
Ingréssa est ergo ad omnem pópulum, et locúta est eis sapiénter: qui abscíssum caput Seba fílii Bochri proiecérunt ad Ioab. Et ille cécinit tuba, et recessérunt ab urbe, unusquísque in tabernácula sua: Ioab autem revérsus est Ierúsalem ad regem. A tak przyszła do wszystkiego ludu, i mądrze do nich mówiła: Którzy uciętą głowę Seby syna Bochry zrzucili do Joaba. A on zatrąbił w trąbę, i odciągnęli od miasta każdy do namiotu swego: a Joab wrócił się do Jeruzalem do Króla.
23
Fuit ergo Ioab super omnem exércitum Israel: Banaías autem fílius Ióiadæ super Cerethǽos et Phelethǽos. Był tedy Joab nade wszystkiem wojskiem Izraelskiem: a Banajas syn Joiady nad Cerethczyki i Phelethczyki.
24
Adúram vero super tribúta: porro Iósaphat fílius Ahilud, a commentáriis. Aduram lepak nad pobory, a Jozaphat syn Ahilud kanclerzem.
25
Siva autem, scriba: Sadoc vero et Abíathar, sacerdótes. A Siwa pisarzem: Sadok zasię i Abiathar, kapłani.
26
Ira autem Iairítes erat sacérdos David. A Jairitczyk był kapłanem Dawidowym.
21
1
Facta est quoque fames in diébus David tribus annis iúgiter: et consúluit David oráculum Dómini. Dixítque Dóminus: Propter Saul, et domum eius sánguinum, quia occídit Gabaonítas. Stał się też głód za dni Dawidowych trzy lata ustawicznie: i radził się Dawid wyroku Pańskiego. I rzekł Pan: Dla Saula i dla domu jego krwawego, iż pobił Gabaonczyki.
2
Vocátis ergo Gabaonítis rex, dixit ad eos. (Porro Gabaonítæ non erant de fíliis Israel, sed relíquiæ Amorrhæórum: fílii quippe Israel iuráverant eis, et vóluit Saul percútere eos zelo, quasi pro fíliis Israel et Iuda.) Tedy zawoławszy Król Gabaończyków, rzekł do nich: (A Gabaończycy nie bylić z synów Izraelowych, ale byli ostawki Amorrhejczyków: bo im przysięgli byli synowie Izraelowi, a Saul chciał je wybić z zapalczywości, jakoby dla ludu Izraelskiego i Judzkiego).
3
Dixit ergo David ad Gabaonítas: Quid fáciam vobis? et quod erit vestri piáculum, ut benedicátis hereditáti Dómini? Rzekł tedy Dawid do Gabaończyków: Co wam uczynię? a które będzie wasze oczyścienie, żebyście błogosławili dziedzictwu Pańskiemu?
4
Dixerúntque ei Gabaonítæ: Non est nobis super argénto et auro quǽstio, sed contra Saul, et contra domum eius: neque vólumus ut interficiátur homo de Israel. Ad quos rex ait: Quid ergo vultis ut fáciam vobis? I rzekli mu Gabaończykowie: Nie mamy sporu o srebro i złoto, ale przeciw Saulowi i przeciw domowi jego: ani chcemy, żeby był zabit człowiek z Izraela. Do których Król rzekł: Cóż tedy chcecie, żebych wam uczynił?
5
Qui dixérunt regi: Virum, qui attrívit nos et oppréssit iníque, ita delére debémus, ut ne unus quidem resíduus sit de stirpe eius in cunctis fínibus Israel. Którzy odpowiedzieli królowi: Męża, który nas starł i stłumił niesprawiedliwie, tak wygładzić mamy, żeby ani jeden nie został z rodu jego we wszech granicach Izraelskich.
6
Dentur nobis septem viri de fíliis eius, ut crucifigámus eos Dómino in Gábaa Saul, quondam elécti Dómini. Et ait rex: Ego dabo. Niech nam dadzą siedmi mężów z synów jego, że je ukrzyżujemy Panu w Gabaa Saula, niegdy wybranego Pańskiego. I rzekł Król: Ja wydam.
7
Pepercítque rex Miphíboseth fílio Iónathæ fílii Saul, propter iusiurándum Dómini, quod fúerat inter David et inter Iónathan fílium Saul. I sfolgował Król Miphibozethowi synowi Jonathysyna Saulowego, dla przysięgi Pańskiej, która była między Dawidem a między Jonathą synem Saulowym.
8
Tulit ítaque rex duos fílios Respha fíliæ Aia, quos péperit Sauli, Armóni, et Miphíboseth: et quinque fílios Michol fíliæ Saul, quos genúerat Hadriéli fílio Berzellái, qui fuit de Moláthi, A tak wziął Król dwu synów Resphy córki Aie które urodziła Saulowi, Armoni i Miphibozetha: i piąci synów Michol córki Saulowej, które była urodziła Hadrielowi synowi Berzellai, który był z Molata.
9
et dedit eos in manus Gabaonitárum: qui crucifixérunt eos in monte coram Dómino: et cecidérunt hi septem simul occísi in diébus messis primis, incipiénte messióne hórdei. I dał je w ręce Gabaończyków: którzy je ukrzyżowali na górze przed Panem: i legli ci siedm pospołu zamordowani w pierwsze dni żniwa, gdy się poczynało żniwo jęczmienia.
10
Tollens autem Respha fília Aia cilícium, substrávit sibi supra petram ab inítio messis, donec stilláret aqua super eos de cælo: et non dimísit aves laceráre eos per diem, neque béstias per noctem. Lecz Respha córka Aia wziąwszy włosiennicę rospostarła ją pod się na skale od początku żniwa, ażby na nie kropiła woda z nieba, i nie dopuściła ich ptakom drapać we dnie ani zwierzom w nocy.
11
Et nuntiáta sunt David quæ fécerat Respha fília Aia, concubína Saul. I powiedziano Dawidowi co czyniła Respha córka Aia nałożnica Saulowa.
12
Et ábiit David, et tulit ossa Saul, et ossa Iónathæ fílii eius, a viris Iabes Gálaad, qui furáti fúerant ea de platéa Bethsan, in qua suspénderant eos Philísthiim cum interfecíssent Saul in Gélboe: I szedł Dawid i wziął kości Saulowe i kości Jonathy syna jego od mężów Jabes Galaad, którzy je byli ukradli z ulice Bethsan, gdzie je byli zawiesili Philistynowie, gdy zabili Saula na Gelboe:
13
et asportávit inde ossa Saul, et ossa Iónathæ fílii eius: et colligéntes ossa eórum, qui affíxi fúerant, I wziął ztamtąd kości Saulowe i kości Jonathy syna jego: a zebrawszy kości onych, którzy byli ukrzyżowani,
14
sepeliérunt ea cum óssibus Saul et Iónathæ fílii eius in terra Béniamin, in látere, in sepúlcro Cis patris eius: fecerúntque ómnia, quæ præcéperat rex, et repropitiátus est Deus terræ post hæc. Pogrzebli je z kościami Saula i Jonathy syna jego w ziemi Benjamin w boku, w grobie Cis ojca jego: i uczynili wszystko co Król rozkazał, i zlitował się znowu potem Bóg nad ziemią.
15
Factum est autem rursum prœ́lium Philisthinórum advérsum Israel, et descéndit David, et servi eius cum eo, et pugnábant contra Philísthiim. Deficiénte autem David, I była zasię wojna Philistynów przeciw Izraelowi, i jachał Dawid i słudzy jego z nim i bili się z Philistyny. A gdy ustawał Dawid,
16
Iesbibénob, qui fuit de génere Arapha, cuius ferrum hastæ trecéntas úncias appendébat, et accínctus erat ense novo, nisus est percútere David. Jezbibenob, który był z rodu Arapha, którego oszczepu żelazo trzysta łutów ważyło, a był nowym mieczem przepasany, usiłował zabić Dawida.
17
Præsidióque ei fuit Abísai fílius Sárviæ, et percússum Philisthǽum interfécit. Tunc iuravérunt viri David, dicéntes: Iam non egrediéris nobíscum in bellum, ne exstínguas lucérnam Israel. Ale go ratował Abisai syn Sarwiej, i raniwszy Philistyna zabił. Przysięgli tedy mężowie Dawidowi, mówiąc: Już z nami nie wyjedziesz na wojnę, abyś nie zgasił świece Izrael.
18
Secúndum quoque bellum fuit in Gob contra Philisthǽos: tunc percússit Sobóchai et Husáti, Saph de stirpe Arapha de génere gigántum. Wtóra też wojna była w Gobie z Philistyny: tedy zabił Sobochai z Husathy, Sapha z rodu Arapha z rodzaju Obrzymów.
19
Tértium quoque fuit bellum in Gob contra Philisthǽos, in quo percússit Adeódatus fílius Saltus polymitárius Bethlehemítes Góliath Gethǽum, cuius hastíle hastæ erat quasi liciatórium texéntium. Trzecia też wojna była w Gobie z Philistyny, na której zabił Bogdan syn Lasu Haftarczyk Bethlehemitczyk Goliatha Gethejczyka, którego oszczepu drzewo było jako nawój tkacki.
20
Quartum bellum fuit in Geth: in quo vir fuit excélsus, qui senos in mánibus pedibúsque habébat dígitos, id est, vigínti quátuor: et erat de orígine Arapha. Czwarta wojna była w Geth: na której był mąż wysoki, który miał po sześci palców u rąk i u nóg, to jest dwadzieścia i cztery, a był z rodu Arapha.
21
Et blasphemávit Israel: percússit autem eum Iónathan fílius Sámaa fratris David. I bluźnił Izraela: a zabił go Jonathan syn Samaa brata Dawidowego.
22
Hi quátuor nati sunt de Arapha in Geth, et cecidérunt in manu David et servórum eius. Ci czterzej urodzili się z Arapha w Geth, i upadli od ręki Dawidowej i sług jego.
22
1
Locútus est autem David Dómino verba cárminis huius, in die qua liberávit eum Dóminus de manu ómnium inimicórum suórum, et de manu Saul. Dawid zaś mówił Panu słowa tej pieśni, w on dzień, gdy go wybawił Pan z ręki wszystkich nieprzyjaciół jego, i z ręki Saulowej.
2
Et ait: Dóminus petra mea, et robur meum, et salvátor meus. I rzekł: Pan skała moja, i siła moja, i zbawiciel mój.
3
Deus fortis meus, sperábo in eum: scutum meum, et cornu salútis meæ: elevátor meus, et refúgium meum: salvátor meus, de iniquitáte liberábis me. Bóg mocny mój, będę w nim ufał: tarcz moja i róg zbawienia mego: wywyższacz mój i ucieczka moja: zbawiciel mój, od nieprawości wybawisz mię.
4
Laudábilem invocábo Dóminum, et ab inimícis meis salvus ero. Chwalebnego będę wzywał Pana, a od nieprzyjaciół moich wybawion będę.
5
Quia circumdedérunt me contritiónes mortis: torréntes Bélial terruérunt me. Bo ogarnęły mię skruszenia śmierci: potoki Belial przestraszyły mię.
6
Funes inférni circumdedérunt me: prævenérunt me láquei mortis. Powrozy piekielne obtoczyły mię: uprzedziły mię sidła śmierci,
7
In tribulatióne mea invocábo Dóminum, et ad Deum meum clamábo: et exáudiet de templo suo vocem meam, et clamor meus véniet ad aures eius. W utrapieniu mojem będę wzywał Pana, i zawołam do Boga mego: a wysłucha z kościoła swego głos mój, a wołanie moje przyjdzie do uszu jego.
8
Commóta est et contrémuit terra: fundaménta móntium concússa sunt, et conquassáta, quóniam irátus est eis. Wzruszyła się i zadrżała ziemia: fundamenty gór zatrzęsły się, i rozbiły, iż się rozgniewał na nie.
9
Ascéndit fumus de náribus eius, et ignis de ore eius vorábit: carbónes succénsi sunt ab eo. Wystąpił dym z nozdrzy jego, a ogień z ust jego pożrze: węgle się rozpaliło od niego.
10
Inclinávit cælos, et descéndit: et calígo sub pédibus eius. Nakłonił niebios i zstąpił: a mgła pod nogami jego.
11
Et ascéndit super chérubim, et volávit: et lapsus est super pennas venti. I wsiadł na Cherubiny i latał: i puścił się na skrzydłach wiatrowych.
12
Pósuit ténebras in circúitu suo latíbulum: cribrans aquas de núbibus cælórum. Położył ciemność około siebie tajnikiem: cedząc wody z obłoków niebieskich.
13
Præ fulgóre in conspéctu eius, succénsi sunt carbónes ignis. Od blasku przed oczyma jego rozpaliło się węgle ogniste.
14
Tonábit de cælo Dóminus: et excélsus dabit vocem suam. Zagrzmi Pan z nieba, a Na wyższy. swoj głos wypuści.
15
Misit sagíttas et dissipávit eos: fulgur, et consúmpsit eos. Wypuścił strzały i rosproszył je: błyskawice, i poraził je.
16
Et apparuérunt effusiónes maris, et reveláta sunt fundaménta orbis ab increpatióne Dómini, ab inspiratióne spíritus furóris eius. I okazały się wylania morskie, i odkryły się fundamenty świata od fukania Pańskiego, od tchnienia ducha zapalczywość! jego.
17
Misit de excélso, et assúmpsit me: et extráxit me de aquis multis. Spuścił z wysokości, a uchwycił mię: i wyrwał mię wód wielkich
18
Liberávit me ab inimíco meo potentíssimo, et ab his qui óderant me: quóniam robustióres me erant. Wybawił mię od nieprzyjaciela mego barzo potężnego, i od tych, którzy mię w nienawiści mieli: bo byli mocniejszy nad mię.
19
Prævénit me in die afflictiónis meæ, et factus est Dóminus firmaméntum meum. Uprzedził mię w dzień utrapienia mego i stał się Pan twierdzą moją.
20
Et edúxit me in latitúdinem: liberávit me, quia complácui ei. I wywiódł mię na przestrzeństwo: wybawił mię, żem się mu upodobał.
21
Retríbuet mihi Dóminus secúndum iustítiam meam: et secúndum mundítiam mánuum meárum reddet mihi. Odda mi Pan według sprawiedliwości mojej: i według czystości rąk moich odda mi.
22
Quia custodívi vias Dómini, et non egi ímpie a Deo meo. Bom strzegł dróg Pańskich: i nie czyniłem niezbożnie od Boga mego.
23
Omnia enim iudícia eius in conspéctu meo, et præcépta eius non amóvi a me. Wszystkie bowiem sądy jego przed oblicznością moją: a przykazania jego nie odrzuciłem od siebie.
24
Et ero perféctus cum eo: et custódiam me ab iniquitáte mea. I będę doskonałym z nim: i będę się strzegł nieprawości mojej.
25
Et restítuet mihi Dóminus secúndum iustítiam meam: et secúndum mundítiam mánuum meárum in conspéctu oculórum suórum. I odda mi Pan według sprawiedliwości mojej i według czystości rąk moich przed oblicznością oczu swych.
26
Cum sancto sanctus eris: et cum robústo perféctus. Z świętym święty będziesz, a z mocnym, doskonały.
27
Cum elécto eléctus eris: et cum pervérso pervertéris. Z wybranym wybrany będziesz: a z przewrotnym przewrotny się staniesz.
28
Et pópulum páuperem salvum fácies: oculísque tuis excélsos humiliábis. I lud ubogi zbawisz: a oczyma twemi wysokie poniżysz.
29
Quia tu lucérna mea Dómine: et tu Dómine illuminábis ténebras meas. Boś ty świeca moja Panie: i ty Panie oświecisz ciemności moje.
30
In te enim curram accínctus: in Deo meo transíliam murum. Bo przez cię pobieże przepasany: w Bogu moim przeskoczę mur.
31
Deus, immaculáta via eius, elóquium Dómini igne examinátum: scutum est ómnium sperántium in se. Bóg, niezmazana droga jego, słowa Pańskie ogniem doświadczone: tarczą jest wszystkich w nim ufających.
32
Quis est Deus præter Dóminum, et quis fortis præter Deum nostrum? Któż jest Bogiem oprócz Pana: a kto mocnym oprócz Boga naszego?
33
Deus qui accínxit me fortitúdine: et complanávit perféctam viam meam. Bóg, który mię opasał mocą: i wyrównał doskonałą drogę moję.
34
Coǽquans pedes meos cervis, et super excélsa mea státuens me. Zrównywając nogi moje z jeleńmi, a na wyżynach moich, stanowiąc mię.
35
Docens manus meas ad prœ́lium, et compónens quasi arcum ǽreum bráchia mea. Ucząc ręce moję do boju, i składając jako łuk miedziany ramiona moje.
36
Dedísti mihi clýpeum salútis tuæ: et mansuetúdo tua multiplicávit me. Dałeś mi tarcz zbawienia twego: a cichość twoja rozmnożyła mię.
37
Dilatábis gressus meos subtus me: et non defícient tali mei. Rozszerzysz kroki moje podemną: i nie osłableją kostki moje.
38
Pérsequar inimícos meos, et cónteram: et non convértar donec consúmam eos. Będę gonił nieprzyjacioły moje i skruszę, a nie wrócę się, aż je wytracę.
39
Consúmam eos et confríngam, ut non consúrgant: cadent sub pédibus meis. Wyniszczę je i połamię, że nie powstaną: upadną pod nogami moimi.
40
Accinxísti me fortitúdine ad prœ́lium: incurvásti resisténtes mihi subtus me. Przepasałeś mię mocą ku bitwie: nachyliłeś, sprzeciwiające mi się, pod mię.
41
Inimícos meos dedísti mihi dorsum: odiéntes me, et dispérdam eos. Nieprzyjacioły moje obróciłeś mi tyłem: nienawidzących mię i wygubię je.
42
Clamábunt, et non erit qui salvet: ad Dóminum, et non exáudiet eos. Będą wołali, a nie będzie, ktoby wybawił, do Pana, a nie wysłucha ich.
43
Delébo eos ut púlverem terræ: quasi lutum plateárum commínuam eos atque confríngam. Wygładzę je jako proch ziemie: jako błoto na ulicach zetrę je i pokruszę.
44
Salvábis me a contradictiónibus pópuli mei: custódies me in caput géntium: pópulus, quem ignóro, sérviet mihi. Wybawisz mię od sprzeciwności ludu mego: strzedz mię będziesz na głowę narodów: lud, którego nie znam, służyć mi będzie.
45
Fílii aliéni resístent mihi, audítu auris obédient mihi. Synowie obcy sprzeciwią mi się, słuchaniem ucha będą mi posłuszni.
46
Fílii aliéni defluxérunt, et contrahéntur in angústiis suis. Synowie obcy spłynęli, i skurczą się w uciskach swoich.
47
Vivit Dóminus, et benedíctus Deus meus: et exaltábitur Deus fortis salútis meæ. Żywie Pan, i błogosławiony Bóg mój: i będzie podwyższon Bóg mocny zbawienia mego.
48
Deus qui das vindíctas mihi, et déicis pópulos sub me. Boże, który mi dajesz pomsty i obalasz narody pod mię.
49
Qui edúcis me ab inimícis meis, et a resisténtibus mihi élevas me: a viro iníquo liberábis me. Który mię wywodzisz od nieprzyjaciół moich, i od sprzeciwiających mi się podwyższasz mię: od męża niesprawiedliwego wybawisz mię.
50
Proptérea confitébor tibi Dómine in géntibus: et nómini tuo cantábo. Przetoż będę Panie wyznawał między narody, a imieniowi twemu będę śpiewał.
51
Magníficans salútes regis sui, et fáciens misericórdiam christo suo David, et sémini eius in sempitérnum. Wielmożący wybawienia Króla swego, i czyniący miłosierdzie pomazańcowi swemu Dawidowi, i nasieniu jego na wieki.
23
1
Hæc autem sunt verba David novíssima. Dixit David fílius Isai: Dixit vir, cui constitútum est de christo Dei Iacob, egrégius psaltes Israel: I te są słowa Dawidowe ostateczne. Rzekł Dawid syn Izai: Rzekł mąż któremu postanowiono o pomazańcu Boga Jakób, osobliwy śpiewak Izraelski.
2
Spíritus Dómini locútus est per me, et sermo eius per linguam meam. Duch Pański mówił przez mię, a mowa jego przez język mój.
3
Dixit Deus Israel mihi, locútus est Fortis Israel, Dominátor hóminum, iustus dominátor in timóre Dei. Rzekł Bóg Izraelski ku mnie, mówił Mocny Izraelski, Panujący nad ludźmi, sprawiedliwy panujący w bojaźni Bożej.
4
Sicut lux auróræ, oriénte sole, mane absque núbibus rútilat, et sicut plúviis gérminat herba de terra. Jako światłość zorze, gdy słońce wschodzi, rano bez obłoków świeci, a jako dżdżem wypuszcza się trawa z ziemie.
5
Nec tanta est domus mea apud Deum, ut pactum ætérnum iníret mecum, firmum in ómnibus atque munítum. Cuncta enim salus mea, et omnis volúntas: nec est quidquam ex ea quod non gérminet. Ani tak wielki jest dom mój u Boga, żeby przymierze wieczne zemną uczynił, utwierdzone we wszem i obwarowane. Wszystko bowiem zbawienie moje i wszystka wola: i niemasz niczego z niej coby nie rosło.
6
Prævaricatóres autem quasi spinæ evelléntur univérsi: quæ non tollúntur mánibus. A przestępcy jako ciernie wyrwani będą wszyscy: którego nie biorą rękoma.
7
Et si quis tángere volúerit eas, armábitur ferro et ligno lanceáto, ignéque succénsæ comburéntur usque ad níhilum. A jeśli się go kto będzie chciał dotknąć, przyzbroi się żelazem i drewnem oszczepistem, i ogniem zapalone zgorają aż do szczętu.
8
Hæc nómina fórtium David. Sedens in cáthedra sapientíssimus princeps inter tres, ipse est quasi tenérrimus ligni vermículus, qui octingéntos interfécit ímpetu uno. Te imiona mocarzów Dawidowych. Siedzący na stolicy namędrszy przedniejszy między trzema, on jest jako nasubtelniejszy robaczek w drzewie, który ośm set poraził jednem natarciem.
9
Post hunc, Eleázar fílius pátrui eius Ahohítes inter tres fortes, qui erant cum David quando exprobravérunt Philísthiim, et congregáti sunt illuc in prœ́lium. Po nim Eleazar syn stryja jego Ahohitczyk między trzema mocarzami, którzy byli z Dawidem, gdy urągali Philistynom, i zebrali się tam byli ku bitwie,
10
Cumque ascendíssent viri Israel, ipse stetit et percússit Philisthǽos donec defíceret manus eius, et obrigésceret cum gládio: fecítque Dóminus salútem magnam in die illa: et pópulus qui fúgerat, revérsus est ad cæsórum spólia detrahénda. A gdy wyciągnęli mężowie Izraelscy, ten stał i bił Philistyny, aż ustała ręka jego, i zdrętwiała z mieczem i uczynił Pan zbawienie wielkie dnia onego: i lud, który był uciekł, wrócił się zbierać korzyści pobitych.
11
Et post hunc, Semma fílius Age de Arári: et congregáti sunt Philísthiim in statióne: erat quippe ibi ager lente plenus. Cumque fugísset pópulus a fácie Philísthiim, A potem Semma syn Age z Arary: i zebrali się Philistynowie na stanowisku: było bowiem tam pole pełne soczewice. A gdy lud uciekał przez Philistyny,
12
stetit ille in médio agri, et túitus est eum, percussítque Philisthǽos: et fecit Dóminus salútem magnam. Stanął on na śród pola, i obronił go, i pobił Philistyny, i uczynił Pan zbawienie wielkie.
13
Necnon et ante descénderant tres qui erant príncipes inter trigínta, et vénerant témpore messis ad David in spelúncam Odóllam: castra autem Philisthinórum erant pósita in Valle gigántum. A przedtem też wyszli byli trzej, którzy byli przedniejszy między trzydzieścią, i przyszli czasu żniwa do Dawida, do jaskinie Odollam: a obóz Philistyński leżał w dolinie Obrzymów.
14
Et David erat in præsídio: porro státio Philisthinórum tunc erat in Béthlehem. A Dawid był w zamku, lecz stanowisko Philistynów na ten czas było w Bethlehem.
15
Desiderávit ergo David, et ait: O si quis mihi daret potum aquæ de cistérna, quæ est in Béthlehem iuxta portam! Pragnął tedy Dawid i rzekł: O by mi się kto dał napić wody z studnie, która jest w Bethlehem u bramy?
16
Irrupérunt ergo tres fortes castra Philisthinórum, et hausérunt aquam de cistérna Béthlehem, quæ erat iuxta portam, et attulérunt ad David: at ille nóluit bíbere, sed libávit eam Dómino, A tak wdarli się trzej mocarze w obóz Philistyński, i naczerpałi wody z studnie Bethlehem, która była u bramy, i przynieśli do Dawida: lecz on nie chciał pić, ale ją ofiarował Panu,
17
dicens: Propítius sit mihi Dóminus, ne fáciam hoc: num sánguinem hóminum istórum, qui profécti sunt, et animárum perículum bibam? Nóluit ergo bíbere. Hæc fecérunt tres robustíssimi. Mówiąc: Niech mi będzie Pan miłościw, żebych tego nie uczynił: a więc krew tych ludzi, którzy chodzili, i dusz niebezpieczeństwo mam pić? nie chciał tedy pić. To uczynili trzej namocniejszy.
18
Abísai quoque frater Ioab fílius Sárviæ, princeps erat de tribus: ipse est qui levávit hastam suam contra trecéntos, quos interfécit, nominátus in tribus, Abisai też brat Joabów syn Sarwiej, był przedniejszym ze trzech: ten jest, który podniósł oszczep swój na trzy sta, które pobił, zawołany między trzema,
19
et inter tres nobílior, erátque eórum princeps, sed usque ad tres primos non pervénerat. I zacniejszy między trzema, i był ich Książęciem: lecz trzech pierwszych nie doszedł.
20
Et Banaías fílius Ióiadæ viri fortíssimi, magnórum óperum, de Cábseel: ipse percússit duos leónes Moab, et ipse descéndit, et percússit leónem in média cistérna in diébus nivis. I Banajas syn Jojady męża barzo mocnego wielkich spraw z Kabseel: ten zabił dwu lwów Moabskichf i ten szedł i zabił lwa w pośrodku studnie we dni śnieżne.
21
Ipse quoque interfécit virum Ægýptium, virum dignum spectáculo, habéntem in manu hastam: ítaque cum descendísset ad eum in virga, vi extórsit hastam de manu Ægýptii, et interfécit eum hasta sua. Ten też zabił męża Egiptyanina, męża godnega podziwienia, oszczep w ręce mającego: a tak szedszy do niego z łaską, mocą wydarł oszczep z ręki Egiptyanina, i zabił ji oszczepem jego.
22
Hæc fecit Banaías fílius Ióiadæ. To uczynił Banajas syn Jojadów.
23
Et ipse nominátus inter tres robústos, qui erant inter trigínta nobilióres: verúmtamen usque ad tres non pervénerat: fecítque eum sibi David auriculárium, a secréto. I ten zawołany między trzema dużymi, którzy byli między trzydzieścią sławniejszemi: wszakże do trzech nie doszedł: i uczynił go sobie Dawid od ucha sekretarzem.
24
Asael frater Ioab inter trigínta, Eléhanan fílius pátrui eius de Béthlehem, Azael brat Joabów między trzydzieścią, Elehanan syn stryja jego z Bethlehem,
25
Semma de Hárodi, Elica de Hárodi, Semma z Harody, Elika z Harody,
26
Heles de Phalti, Hira fílius Acces de Thécua, Heles z Phalty, Hira syn Akkes z Thekua,
27
Abiézer de Anathoth, Mobónnai de Húsati, Abiezer z Anathoth, Mobonnai z Husat,
28
Selmon Ahohítes, Mahárai Netophathítes, Selmon Ahohitczyk, Maharai Nethophatczyk,
29
Heled fílius Báana, et ipse Netophathítes, Ithai fílius Ríbai de Gábaath filiórum Béniamin, Heleth syn Baanów i sam Nethophatczyk, Ithai syn Ribai z Gabaath synów Benjamin,
30
Banaía Pharathonítes, Héddai de torrénte Gaas, Banaa Pharathończyk, Heddai z Potoku Gaas,
31
Abiálbon Arbathítes, Azmaveth de Béromi, Abialbon Arbatczyk, Azmaueth z Beromi,
32
Elíaba de Saláboni. Fílii Iassen, Iónathan, Eliaba z Salaboni synowie Jassen, Jonathan,
33
Semma de Oróri, Aiam fílius Sarar Arorítes, Semma z Otory, Ajam syn Sararów Aroritczyk,
34
Elíphelet fílius Aásbai fílii Macháti, Elíam fílius Achítophel Gelonítes, Elipheleth syn Aasbai syna Machati, Eliam syn Achitophelów Gelonitczyk.
35
Hésrai de Carmélo, Phárai de Arbi, Hesrai z Karmelu, Pharai z Arbi,
36
Igaal fílius Nathan de Soba, Bonni de Gadi, Igaal syn Nathanów z Soba, Bonni z Gadi,
37
Selec de Ammóni, Nahárai Berothítes ármiger Ioab fílii Sárviæ, Selek z Ammoni, Naharai Berothczyk giermek Joaba syna Sarwiej,
38
Ira Iethrítes, Gareb et ipse Iethrítes, Ira Jetriczyk, Garebi on Jetriczyk,
39
Urías Hethǽus. Omnes trigínta septem. Uryas Hethejczyk, wszystkich trzydzieści i siedm.
24
1
Et áddidit furor Dómini irásci contra Israel, commovítque David in eis dicéntem: Vade, númera Israel et Iudam. I przydała zapalczywość Pańska gniewać się na Izraela, i pobudził Dawida na nie, mówiącego: Idź, policz Izraela i Judę.
2
Dixítque rex ad Ioab príncipem exércitus sui: Perámbula omnes tribus Israel a Dan usque Bersabée, et numeráte pópulum, ut sciam númerum eius. I rzekł król do Joaba hetmana wojska swego: Przebież wszystkie pokolenia Izraelskie od Dan, aż do Bersabei, a policzcie lud, abych wiedział poczet jego.
3
Dixítque Ioab regi: Adáugeat Dóminus Deus tuus ad pópulum tuum, quantus nunc est, iterúmque centúplicet in conspéctu dómini mei regis: sed quid sibi dóminus meus rex vult in re huiuscémodi? I rzekł Joab królowi: Niech przymnoży Pan Bóg twój do ludu twego jako wielki teraz jest, i zaś tyle stokroć niech przyda przed oblicznością pana mego króla: ale czego chce pan mój król w takowej rzeczy?
4
Obtínuit autem sermo regis verba Ioab, et príncipum exércitus: egressúsque est Ioab, et príncipes mílitum a fácie regis, ut numerárent pópulum Israel. Lecz przemogła mowa królewska, i słowa Joabowe, i hetmanów wojska: i wyszedł Joab i hetmani żołnierzów od oblicza królewskiego, aby policzyli lud Izraelski.
5
Cumque pertransíssent Iordánem, venérunt in Aroer ad déxteram urbis, quæ est in valle Gad: I przeprawiwszy się przez Jordan przyszli do Aroer po prawej stronie miasta, które jest w dolinie Gad:
6
et per Iazer transiérunt in Gálaad, et in terram inferiórem Hodsi, et venérunt in Dan silvéstria. Circumeuntésque iuxta Sidónem, I przez Jazer przeszli do Galaad i do ziemie niższej Hodsy i przyszli do lasów Dan. A krążąc podle Sydonu,
7
transiérunt prope mœ́nia Tyri, et omnem terram Hevǽi et Chananǽi, venerúntque ad merídiem Iuda in Bersabée: Przeszli blizko murów Tyru, i wszystkę ziemię Hewejczyka i Chananejczyka, i przyszli ku południu Judy do Bersabee:
8
et lustráta univérsa terra, affuérunt post novem menses et vigínti dies in Ierúsalem. A przejrzawszy wszystkę ziemię przybyli po dziewiąci miesiącach i dwudziestu dni do Jeruzalem.
9
Dedit ergo Ioab númerum descriptiónis pópuli regi, et invénta sunt de Israel octingénta míllia virórum fórtium, qui edúcerent gládium, et de Iuda quingénta míllia pugnatórum. I dał Joab liczbę spisku ludu królowi, i nalazło się z Izraela ośm set tysięcy mężów mocnych miecza dobywa jących, a z Judy pięć set tysięcy waleczników.
10
Percússit autem cor David eum, postquam numerátus est pópulus: et dixit David ad Dóminum: Peccávi valde in hoc facto: sed precor Dómine, ut tránsferas iniquitátem servi tui, quia stulte egi nimis. I uderzyło serce Dawidowe jego, po zliczeniu ludu, i rzekł Dawid do Pana: Zgrzeszyłem barzo w tym uczynku: ale proszę Panie, abyś przeniósł nieprawość sługi twego, bomci nazbyt głupie uczynił.
11
Surréxit ítaque David mane, et sermo Dómini factus est ad Gad prophétam et Vidéntem David, dicens: Wstał tedy Dawid rano, a mowa Pańska stała się do Gad proroka, i widzącego Dawidowego mówiąc:
12
Vade, et lóquere ad David: Hæc dicit Dóminus: Trium tibi datur óptio: élige unum quod volúeris ex his, ut fáciam tibi. Idź a mów do Dawida: To mówi Pan: Ze trzech ci dają obierać, obierz jedno z tych, które będziesz chciał, abym ci uczynił.
13
Cumque venísset Gad ad David, nuntiávit ei, dicens: Aut septem annis véniet tibi fames in terra tua: aut tribus ménsibus fúgies adversários tuos, et illi te persequéntur: aut certe tribus diébus erit pestiléntia in terra tua. Nunc ergo delíbera, et vide quem respóndeam ei, qui me misit, sermónem. I przyszedszy Gad do Dawida, powiedział mu, rzekąc: Abo przez siedm lat przyjdzie na cię głód w ziemi twojej: abo przez trzy miesiące będziesz uciekał, przed nieprzyjacioły twemi, a oni cię gonić będą: abo więc przez trzy dni będzie morowe powietrze w ziemi twojej. A tak rozmyśl się teraz, a obacz co za mowę mam odpowiedzieć temu, który mię posłał.
14
Dixit autem David ad Gad: Coárctor nimis: sed mélius est ut íncidam in manus Dómini (multæ enim misericórdiæ eius sunt) quam in manus hóminum. I rzekł Dawid do Gada: Jestem ściśnion barzo: aleć lepiej, że wpadnę w ręce Pańskie (wielkie bowiem są miłosierdzia jego) niźli w ręce ludzi.
15
Immisítque Dóminus pestiléntiam in Israel, de mane usque ad tempus constitútum, et mórtui sunt ex pópulo a Dan usque ad Bersabée septuagínta míllia virórum. I przepuścił Pan mój na Izraela, od zarania aż do czasu naznaczonego, i umarło z ludu od Dan aż do Bersabee siedmdziesiąt tysięcy mężów.
16
Cumque extendísset manum suam ángelus Dómini super Ierúsalem ut dispérderet eam, misértus est Dóminus super afflictióne, et ait ángelo percutiénti pópulum: Súfficit: nunc cóntine manum tuam: erat autem ángelus Dómini iuxta áream Aréuna Iebusǽi. A gdy wyciągnął rękę swą Anioł Pański nad Jeruzalem aby je wytracił: zlitował się Pan nad utrapieniem, i rzekł Aniołowi lud bijącemu: Dosyć, teraz zawściągni rękę twoję. A Anioł Pański był podle gumna Areuna Jebuzejczyka.
17
Dixítque David ad Dóminum cum vidísset ángelum cædéntem pópulum: Ego sum qui peccávi, ego iníque egi: isti qui oves sunt, quid fecérunt? vertátur, óbsecro, manus tua contra me, et contra domum patris mei. I rzekł Dawid do Pana, gdy ujrzał Anioła bijącego lud: Jamci jest, którym zgrzeszył, jamci źle uczynił: ci którzy są owce co uczynili? Niech się obróci proszę ręka twoja na mię i na dom ojca mego.
18
Venit autem Gad ad David in die illa, et dixit ei: Ascénde, et constítue altáre Dómino in área Aréuna Iebusǽi. I przyszedł Gad dnia onego doDawida, i rzekł mu: Idź a zbuduj ołtarz Panu na bojowisku Areuna Jebuzejczyka.
19
Et ascéndit David iuxta sermónem Gad, quem præcéperat ei Dóminus. I szedł Dawid według mowy Gad, którą mu był Pan przykazał.
20
Conspiciénsque Aréuna, animadvértit regem et servos eius transíre ad se: A patrząc Areuna, obaczył że król i słudzy jego idą do niego:
21
et egréssus adorávit regem prono vultu in terram, et ait: Quid causæ est ut véniat dóminus meus rex ad servum suum? Cui David ait: Ut emam a te áream, et ædíficem altáre Dómino, et cesset interféctio quæ grassátur in pópulo. I wyszedszy pokłonił się królowi twarzą do ziemie, i rzekł: Co za przyczyna jest, że przyszedł Król pan mój do sługi swego? Któremu rzekł Dawid: abych zrobił u ciebie bojowisko, i zbudował ołtarz Panu, i przestało zabijanie, które się szerzy między ludem.
22
Et ait Aréuna ad David: Accípiat, et ófferat dóminus meus rex sicut placet ei: habes boves in holocáustum, et plaustrum, et iuga boum in usum lignórum. I rzekł Areuna do Dawida: Niech weźmie i ofiaruje król pan mój, jako mu się podoba: masz woły na całopalenie, i wóz i jarzma wołów na drwa,
23
Omnia dedit Aréuna rex regi: dixítque Aréuna ad regem: Dóminus Deus tuus suscípiat votum tuum. Wszystko dał Areuna król królowi: i rzekł Areuna do króla: Pan Bóg twój niechaj przyjmie ślub twój.
24
Cui respóndens rex, ait: Nequáquam ut vis, sed emam prétio a te, et non ófferam Dómino Deo meo holocáusta gratuíta. Emit ergo David áream, et boves, argénti siclis quinquagínta: Któremu odpowiadając król, rzekł: Nie jako ty chcesz, ale kupię u ciebie za pieniądze, a nie ofiaruje Panu Bogu memu całopalenia darmo danego. A tak kupił Dawid bojowisko i woły za pięćdziesiąt syklów srebra.
25
et ædificávit ibi David altáre Dómino, et óbtulit holocáusta et pacífica: et propitiátus est Dóminus terræ, et cohíbita est plaga ab Israel. I zbudował tam Dawid ołtarz Panu, i ofiarował całopalenie i zapokojne Panu. I zlitował się Pan nad ziemią i zahamowana jest plaga od Izraela.