Biblia Sacra – Liber Judith

1

Arpháxad ítaque, rex Medórum, subiugáverat multas gentes império suo, et ipse ædificávit civitátem potentíssimam, quam appellávit Ecbátanis, Arphaxad tedy król Medski podbił był pod moc swoję wiele narodów, i on zbudował miasto barzo możne, które nazwał Ekbatanis.

2

ex lapídibus quadrátis et sectis: fecit muros eius in altitúdinem cubitórum septuagínta, et in latitúdinem cubitórum trigínta: turres vero eius pósuit in altitúdinem cubitórum centum. Z kamienia kwadratowego i ciosanego: wywiódł mury jego wszerz na siedemdziesiąt łokci, a na zwyż na trzydzieści, a wieże jego wywiódł wzgórę na sto łokci.

3

Per quadrum vero eárum latus utrúmque vicenórum pedum spátio tendebátur, posuítque portas eius in altitúdinem túrrium: A w kwadracie ich obie stronie na dwadzieścia stóp się rozciągały: i postawił bramy jego według wielkości wież:

4

et gloriabátur quasi potens in poténtia exércitus sui, et in glória quadrigárum suárum. I chlubił się jako możny w mocy wojska swego, i w chwale poczwórnych swoich.

5

Anno ígitur duodécimo regni sui, Nabuchodónosor rex Assyriórum, qui regnábat in Nínive civitáte magna, pugnávit contra Arpháxad, et obtínuit eum Roku tedy dwunastego królestwa jego: Nabuchodonozor król Assyryjski, który królował w Niniwe mieście wielkiem, walczył przeciwko Arphaxad, i zwyciężył go.

6

in campo magno, qui appellátur Ragau, circa Euphráten, et Tigrin, et Iádason, in campo Erioch regis Elicórum. Na polu wielkiem, które zową Ragau, nad Euphratesem i Tygrem, i Jadasoem, na polu Erioch króla Elików.

7

Tunc exaltátum est regnum Nabuchodónosor, et cor eius elevátum est: et misit ad omnes, qui habitábant in Cilícia, et Damásco, et Líbano, Tedy się wyniosło królestwo Nabuchodonozorowe, i podniosło się serce jego: i posłał do wszystkich, którzy mieszkali w Cyliciej i w Damaszku, i w Libanie,

8

et ad gentes, quæ sunt in Carmélo, et Cedar, et inhabitántes Galilǽam in campo magno Esdrelon, I do narodów, którzy są w Karmelu, i w Cedar i do obywatelów Galilejskich na wielkim polu Esdrelon.

9

et ad omnes qui erant in Samaría, et trans flumen Iordánem usque ad Ierúsalem, et omnem terram Iesse quoúsque perveniátur ad términos Æthiópiæ. I do wszystkich którzy byli w Samariiej, i za rzeką Jordanem aż do Jeruzalem, i wszystkiej ziemie Jesse, aż przyjdziesz do granic Aethyopskich.

10

Ad hos omnes misit núntios Nabuchodónosor rex Assyriórum: Do tych wszystkich posłał posły Nabuchodonozor król Assyryjski:

11

qui omnes uno ánimo contradixérunt, et remisérunt eos vácuos, et sine honóre abiecérunt. Którzy wszyscy jedną myślą odmówili, i z niczem je odprawili, a bez uczciwości odrzucili.

12

Tunc indignátus Nabuchodónosor rex advérsus omnem terram illam, iurávit per thronum et regnum suum, quod defénderet se de ómnibus regiónibus his. Tedy rozgniewawszy się król Nabuchodonozor na onę wszystkę ziemię, przysiągł przez stolicę i przez królestwo swe, że się miał bronić od wszystkich krain tych,

1

Anno tertiodécimo Nabuchodónosor regis, vigésima et secúnda die mensis primi, factum est verbum in domo Nabuchodónosor regis Assyriórum ut defénderet se. Roku trzynastego Nabuchodonozora króla, dwudziestego i wtórego dnia miesiąca pierwszego stało się słowo w domu Nabuchodonozora króla Assyryjczyków, żeby się bronił.

2

Vocavítque omnes maióres natu, omnésque duces et bellatóres suos, et hábuit cum eis mystérium consílii sui: I zezwał wszystkie starsze, i wszystkie hetmany i rycerstwo swe, i miał z nimi tajemnicę rady swej:

3

dixítque cogitatiónem suam in eo esse, ut omnem terram suo subiugáret império. I powiedział, że na tem jest myśl jego, aby wszystkę ziemię podbił pod moc swoję.

4

Quod dictum cum placuísset ómnibus, vocávit Nabuchodónosor rex Holoférnem príncipem milítiæ suæ, Która powieść, gdy się podobała wszystkim, wezwał król Nabuchodonozor Holofernesa hetmana rycerstwa swego,

5

et dixit ei: Egrédere advérsus omne regnum occidéntis, et contra eos præcípue, qui contempsérunt impérium meum. I rzekł mu: Wyciągni przeciw wszelkiemu królestwu zachodu słońca, a osobliwie przeciwko tym, którzy wzgardzili rozkazaniem mojem.

6

Non parcet óculus tuus ulli regno, omnémque urbem munítam subiugábis mihi. Nie przepuści oko twoje żadnemu królestwu, a każde miasto obronne podbijesz mi.

7

Tunc Holoférnes vocávit duces, et magistrátus virtútis Assyriórum, et dinumerávit viros in expeditiónem sicut præcépit ei rex, centum vigínti míllia péditum pugnatórum, et équitum sagittariórum duódecim míllia. Tedy Holofernes wezwał hetmanów i przełożonych siły Assyryjskiej, i policzył męże na wyprawę, jako mu król rozkazał, sto i dwadzieścia tysięcy pieszych walecznych, a jezdnych strzelców dwanaście tysięcy,

8

Omnémque expeditiónem suam fecit præíre in multitúdine innumerabílium camelórum, cum his quæ exercítibus suffícerent copióse, boum quoque arménta, gregésque óvium, quorum non erat númerus. I wszystkiemu wojsku swemu kazał ciągnąć naprzód w mnóstwie wielbłądów niezliczonych, z temi rzeczami, którychby wojsku obficie dostawało: wołów też stada, i trzody owiec, którym liczby nie było.

9

Fruméntum ex omni Sýria in tránsitu suo parári constítuit. Zboża ze wszystkiej Syriej, kędy ciągnąć miał nagotować kazał.

10

Aurum vero, et argéntum de domo regis assúmpsit multum nimis. A złota i srebra z domu królewskiego nabrał barzo wiele.

11

Et proféctus est ipse, et omnis exércitus cum quadrígis, et equítibus, et sagittáriis: qui cooperuérunt fáciem terræ sicut locústæ. I wyjachał sam i wszystko wojsko z poczwórnymi, i z jezdnymi, i z strzelcy, którzy okryli wierzch ziemie jako szarańcza.

12

Cumque pertransísset fines Assyriórum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinístro Cilíciæ: ascendítque ómnia castélla eórum, et obtínuit omnem munitiónem. A gdy przejachał granice Assyryjskie, przyciągnął ku wielkim góram Ange, które są po lewej stronie Cyliciej: i doszedł każdego zameczku ich, i odzierżał każdą twierdzą.

13

Effrégit autem civitátem opinatíssimam Mélothi, prædavítque omnes fílios Tharsis et fílios Ismael, qui erant contra fáciem desérti, et ad austrum terræ Cellon. I dobył miasta znamienitego Melothy, i złupił wszystkie syny Tharsys, i syny Ismahel, którzy byli przeciw puszczy, i na południe ziemie Cellon.

14

Et transívit Euphráten, et venit in Mesopotámiam: et fregit omnes civitátes excélsas, quæ erant ibi, a torrénte Mambre úsquequo perveniátur ad mare: I przeprawił się przez Euphratesa, i przyciągnął do Mezopotamiej: i zburzył wszystkie miasta wysokie, które tam były, od potoku Mambre aż przyjdziesz do morza:

15

et occupávit términos eius, a Cilícia usque ad fines Iapheth, qui sunt ad austrum. I opanował granice ich od Cyliciej, aż do granic Japhet, które są na południe,

16

Abduxítque omnes fílios Mádian, et prædávit omnem locupletatiónem eórum, omnésque resisténtes sibi occídit in ore gládii. I zabrał wszystkie syny Madian, i złupił wszystkie bogactwa ich, i wszystkie, którzy się mu sprzeciwili paszczęką miecza pobił.

17

Et post hæc descéndit in campos Damásci in diébus messis, et succéndit ómnia sata, omnésque árbores, et víneas fecit incídi: A potem zjechał na pola Damaszku we dni żniwa, i zapalił wszystko zboże, a wszystkie drzewa i winnice wyciąć kazał:

18

et cécidit timor illíus super omnes inhabitántes terram. I przypadł strach jego na wszystkie mieszkające na ziemi.

1

Tunc misérunt legátos suos, universárum úrbium, ac provinciárum reges ac príncipes, Sýriæ scílicet Mesopotámiæ, et Sýriæ Sobal, et Líbyæ, atque Cilíciæ: qui veniéntes ad Holoférnem, dixérunt: Posłali tedy posły swe wszystkich miast i powiatów królowie i książęta, to jest z Syriej Mezopotamiej, i z Syriej Sobal, i Libiej, i Cyliciej: którzy przyjachawszy do Holoferna, mówili:

2

Désinat indignátio tua circa nos: mélius est enim ut vivéntes serviámus Nabuchodónosor regi magno, et súbditi simus tibi, quam moriéntes cum intéritu nostro ipsi servitútis nostræ damna patiámur. Niech przestanie gniew twój przeciwko nam: Bo lepiej jest, żebyśmy żywi służyli Nabuchodonozorowi królowi wielkiemu, a tobie się poddali, niźlibyśmy pomarszy z naszem zatraceniem, sami niewolstwa naszego szkodę cierpieli.

3

Omnis cívitas nostra, omnísque posséssio, omnes montes, et colles, et campi, et arménta boum, gregésque óvium, et caprárum, equorúmque et camelórum, et univérsæ facultátes nostræ atque famíliæ, in conspéctu tuo sunt: Każde miasto nasze, i wszystkie dzierżawy, i wszystkie góry i pagórki, i pola, i stada wołów, i trzody owiec i kóz, i koni i wielbłądów, i wszystkie majętności nasze, i domy przed oczyma twemi są:

4

sint ómnia nostra sub lege tua. Niechaj wszystko co nasze jest pod prawem twojem będzie.

5

Nos, et fílii nostri, servi tui sumus. My i synowie naszy jesteśmy słudzy twoi.

6

Veni nobis pacíficus dóminus, et útere servítio nostro, sicut placúerit tibi. Przyjedź nam spokojny Pan, a używaj służby naszej jakoć się podoba.

7

Tunc descéndit de móntibus cum equítibus in virtúte magna, et obtínuit omnem civitátem, et omnem inhabitántem terram. Zjachał tedy z gór z jezdnymi z mocą wielką, i opanował wszelkie miasto, i wszelkiego mieszkającego w ziemi.

8

De univérsis autem úrbibus assúmpsit sibi auxiliários viros fortes, et eléctos ad bellum. A ze wszystkich miast wziął sobie męże mocne ku pomocy, i wybrane ku bitwie.

9

Tantúsque metus provínciis illis incúbuit, ut universárum úrbium habitatóres príncipes, et honoráti simul cum pópulis, exírent óbviam veniénti, I przypadł tak wielki strach na one krainy, iż wszystkich miast obywatele przedni starszy i poważni wespółek z pospólstwem wychodzili przeciw niemu gdy przyjeżdżał,

10

excipiéntes eum cum corónis, et lampádibus, ducéntes choros in týmpanis, et tíbiis. Przyjmując go z wieńcami i z pochodniami, tańcując i grając na bębniech i na piszczałkach.

11

Nec ista tamen faciéntes, ferocitátem eius péctoris mitigáre potuérunt: Wszakże i to czyniąc, okrucieństwa serca jego uskromić nie mogli:

12

nam et civitátes eórum destrúxit, et lucos eórum excídit: Bo i miasta ich pokaził, i gaje ich wyrąbał.

13

præcéperat enim illi Nabuchodónosor rex, ut omnes deos terræ extermináret, vidélicet ut ipse solus dicerétur deus ab his natiónibus, quæ potuíssent Holoférnis poténtia subiugári. Bo mu był przykazał król Nabuchodonozor, żeby wytracił wszystkie bogi ziemskie przeto, aby on sam był zwan bogiem od tych narodów, któreby mógł Holofernes mocą swoją podbić.

14

Pertránsiens autem Sýriam Sobal, et omnem Apaméam, omnémque Mesopotámiam, venit ad Idumǽos in terram Gábaa, A przejechawszy przez wszystkę Syryą Sobal, i wszystkę Apameą, i wszystkę Mezopotamią, przyciągnął do Idumejczyków do ziemie Gabaa.

15

accepítque civitátes eórum, et sedit ibi per trigínta dies, in quibus diébus adunári præcépit univérsum exércitum virtútis suæ. I pobrał miasta ich, i mieszkał tam przez trzydzieści dni, za które dni kazał się ściągnąć wszystkiemu wojsku siły swej.

1

Tunc audiéntes hæc fílii Israel, qui habitábant in terra Iuda, timuérunt valde a fácie eius. Usłyszawszy to tedy synowie Izraelscy, którzy mieszkali w ziemi Judzkiej, ulękli się przed obliczem jego barzo.

2

Tremor, et horror invásit sensus eórum, ne hoc fáceret Ierúsalem et templo Dómini, quod fécerat céteris civitátibus et templis eárum. Strach i drżenie przejęło zmysły ich, by tego nie uczynił miastu Jeruzalem i kościołowi Pańskiemu, co uczynił innym miastom i zborom ich.

3

Et misérunt in omnem Samaríam per circúitum usque Iéricho, et præoccupavérunt omnes vértices móntium: I, rozesłali po wszystkiej Samariiej wokół aż do Jericho, i zasiedli wszystkie wierzchy gór:

4

et muris circumdedérunt vicos suos, et congregavérunt fruménta in præparatiónem pugnæ. I miasteczka swe obtoczyli mury i zgromadzili zboża na przygotowanie do wojny.

5

Sacérdos étiam Elíachim scripsit ad univérsos, qui erant contra Esdrelon, quæ est contra fáciem campi magni iuxta Dóthain, et univérsos, per quos viæ tránsitus esse póterat, Eliakim też kapłan pisał do wszystkich, którzy byli przeciw Ezdrelon, który leży przeciw polu wielkiemu podle Dothain, i do wszystkich, przez które przejazd mógł być:

6

ut obtinérent ascénsus móntium, per quos via esse póterat ad Ierúsalem, et illic custodírent ubi angústum iter esse póterat inter montes. Aby osadzili wstępy na góry, przez któreby mogła być droga do Jeruzalem, a żeby tam strzegli, gdzieby ciasna droga mogła być między górami.

7

Et fecérunt fílii Israel, secúndum quod constitúerat eis sacérdos Dómini Elíachim. I uczynili synowie Izraelscy, wedle tego jako im był postanowił kapłan Pański Eliachim.

8

Et clamávit omnis pópulus ad Dóminum instántia magna, et humiliavérunt ánimas suas in ieiúniis, et oratiónibus, ipsi et mulíeres eórum. I wołał wszystek lud do Pana z wielkiem usiłowaniem, i korzyli dusze swe posty i modlitwami, sami i niewiasty ich.

9

Et induérunt se sacerdótes cilíciis, et infántes prostravérunt contra fáciem templi Dómini, et altáre Dómini operuérunt cilício: I kapłani oblekli się we włosienice, i niemówiątka położyli na ziemię przed obliczem kościoła Pańskiego, i ołtarz Pański przykryli włosienicą,

10

et clamavérunt ad Dóminum Deum Israel unanímiter, ne daréntur in prædam infántes eórum, et uxóres eórum in divisiónem, et civitátes eórum in extermínium, et sancta eórum in pollutiónem, et fíerent oppróbrium géntibus. I wołali do Pana Boga Izraelskiego jednomyślnie, aby nie były dane na łup dziatki ich, a żony ich na rozdzielenie, i miasta ich na spustoszenie, a świątości ich na splugawienie, i nie stały się pośmiewiskiem poganom.

11

Tunc Elíachim, sacérdos Dómini magnus circuívit omnem Israel, allocutúsque est eos, Eliachim tedy kapłan Pański wielki, obchodził wszystkiego Izraela, i mówił do nich,

12

dicens: Scitóte quóniam exáudiet Dóminus preces vestras, si manéntes permanséritis in ieiúniis, et oratiónibus in conspéctu Dómini. Rzekąc: Wiedzcie, iż Pan wysłucha prośby wasze, jeśliże trwając potrwacie w pościech i w modlitwach przed obliczem Pańskiem.

13

Mémores estóte Móysi servi Dómini, qui Amalec confidéntem in virtúte sua, et in poténtia sua, et in exércitu suo, et in clýpeis suis, et in cúrribus suis, et in equítibus suis, non ferro pugnándo, sed précibus sanctis orándo deiécit: Pamiętajcie na Mojżesza sługę Pańskiego, który Amaleka ufającego w mocy i w możności swej, i w wojsku swem, i w tarczach swoich, i w woziech swoich, i w jezdnych swoich, nie żelazem wojując, ale prośbami świętemi modląc się poraził:

14

sic erunt univérsi hostes Israel, si perseveravéritis in hoc ópere, quod cœpístis. Tak będą wszyscy nieprzyjaciele Izrael, jeśli będziecie trwać na tym uczynku, któryście zaczęli.

15

Ad hanc ígitur exhortatiónem eius deprecántes Dóminum, permanébant in conspéctu Dómini, Na to tedy upominanie jego prosząc Pana, trwali przed oblicznością Pańską,

16

ita ut étiam hi, qui offerébant Dómino holocáusta, præcíncti cilíciis offérrent sacrifícia Dómino, et erat cinis super cápita eórum. Tak, iż i ci, którzy ofiarowali Panu całopalenie, przepasawszy się włosienicami ofiarowali ofiary Panu, a popiół był na głowach ich.

17

Et ex toto corde suo omnes orábant Deum, ut visitáret pópulum suum Israel. I ze wszystkiego serca swego wszyscy prosili Boga, aby nawiedził lud swój Izraelski.

1

Nuntiatúmque est Holoférni príncipi milítiæ Assyriórum, quod fílii Israel præparárent se ad resisténdum, ac móntium itínera conclusíssent. I oznajmiono Holofernesowi hetmanowi wojska Assyryjskiego, iż synowie Izraelscy gotowali się na odpór, i zamknęli drogi przez góry:

2

Et furóre nímio exársit in iracúndia magna, vocavítque omnes príncipes Moab et duces Ammon, I zapalczywością zbytnią zapalił się w gniewie wielkim, i wezwał wszystkich książąt Moab, i hetmanów Ammon,

3

et dixit eis: Dícite mihi, quis sit pópulus iste, qui montána óbsidet: aut quæ, et quales, et quantæ sint civitátes eórum: quæ étiam sit virtus eórum, aut quæ sit multitúdo eórum, vel quis rex milítiæ illórum: I rzekł im: Powiedzcie mi co to jest za lud, który się osadził na górach: abo które, i jakie, i jako wielkie są miasta ich: co też jest za moc ich, abo jako ich wiele jest: abo co za król wojska ich:

4

et quare præ ómnibus, qui hábitant in oriénte, isti contempsérunt nos, et non exiérunt óbviam nobis, ut suscíperent nos cum pace? A czemu nad wszystkie inne, którzy mieszkają na wschód słońca, ci nas wzgardzili, i nie wyszli przeciwko nam, aby nas w pokoju przyjęli?

5

Tunc Achior dux ómnium filiórum Ammon respóndens, ait: Si dignéris audíre dómine mi, dicam veritátem in conspéctu tuo de pópulo isto, qui in montánis hábitat, et non egrediétur verbum falsum ex ore meo. Achior tedy hetman wszystkich synów Ammon, odpowiadając, rzekł: Jeśli raczysz słuchać panie mój, powiem prawdę w oczach twoich o tym ludu, który na górach mieszka, a słowo kłamliwe nie wynidzie z ust moich.

6

Pópulus iste ex progénie Chaldæórum est. Lud ten jest z narodu Chaldejskiego.

7

Hic primum in Mesopotámia habitávit, quóniam noluérunt sequi deos patrum suórum, qui erant in terra Chaldæórum. Ten przedtem mieszkał w Mezopotamiej, że nie chcieli naśladować Bogów ojców swoich, którzy byli w ziemi Chaldejskiej.

8

Deseréntes ítaque cæremónias patrum suórum, quæ in multitúdine deórum erant, Odstąpiwszy tedy ceremonij ojców swoich, które w mnóstwie Bogów były,

9

unum Deum cæli coluérunt, qui et præcépit eis, ut exírent inde, et habitárent in Charan. Cumque operuísset omnem terram fames, descendérunt in Ægýptum, illícque per quadringéntos annos sic multiplicáti sunt, ut dinumerári eórum non posset exércitus. Jednego Boga niebieskiego chwalili, który im też przykazał, aby ztamtąd wyszli, a mieszkali w Charan. A gdy głód ogarnął wszystkę ziemię, szli do Egiptu, i tam przez czterzy sta lat tak się rozmnożyli, że nie mogło być wojsko ich policzone.

10

Cumque graváret eos rex Ægýpti, atque in ædificatiónibus úrbium suárum in luto et látere subiugásset eos, clamavérunt ad Dóminum suum, et percússit totam terram Ægýpti plagis váriis. A gdy je obciążał król Egiptski, a w budowaniu miast swoich gliną i cegłą zniewolił je: wołali do Pana swego, i karał wszystkę ziemię Egiptską rozmaitemi plagami.

11

Cumque eiecíssent eos Ægýptii a se, et cessásset plaga ab eis, et íterum eos vellent cápere, et ad suum servítium revocáre, A gdy je Egiptyanie wyrzucili od siebie, a plaga od nich ustała, i zaś je chcieli pojmać, i do swojej niewoli zawrócić:

12

fugiéntibus his Deus cæli mare apéruit, ita ut hinc inde aquæ quasi murus solidaréntur, et isti pede sicco fundum maris perambulándo transírent. Gdy ci uciekali, Bóg nieba otworzył morze, tak iż ztąd i zowąd wody jako mur stanęły, a ci suchą nogą, po dnie morskiem idąc przechodzili.

13

In quo loco dum innumerábilis exércitus Ægyptiórum eos persequerétur, ita aquis coopértus est, ut non remanéret vel unus, qui factum pósteris nuntiáret. Na którem miejscu, gdy ich niezliczone wojsko Egiptyanów goniło, tak wodą okryte jest: że ani jeden nie został, któryby co się stało potomkom opowiedział.

14

Egréssi vero mare rubrum, desérta Sina montis occupavérunt, in quibus numquam homo habitáre pótuit, vel fílius hóminis requiévit. A wyszedłszy z morza Czerwonego, posiedli pustynie góry Sina, w których nigdy człowiek mieszkać nie mógł ani syn człowieczy odpoczywał.

15

Illic fontes amári obdulcáti sunt eis ad bibéndum, et per annos quadragínta annónam de cælo consecúti sunt. Tam zdroje gorzkie stały się im słodkie ku piciu, a przez czterdzieści lat żywność z nieba dostali.

16

Ubicúmque ingréssi sunt sine arcu et sagítta, et absque scuto et gládio, Deus eórum pugnávit pro eis, et vicit. Gdziekolwiek weszli bez łuku i strzały, i bez tarcze i miecza, Bóg ich walczył za nie, i zwyciężył.

17

Et non fuit, qui insultáret pópulo isti, nisi quando recéssit a cultu Dómini Dei sui. I nie był żaden, któryby oburzył się przeciw ludowi temu, jedno gdy odstąpił od chwały Pana Boga swego.

18

Quotiescúmque autem præter ipsum Deum suum, álterum coluérunt, dati sunt in prædam, et in gládium, et in oppróbrium. A ilekroć oprócz samego Boga swego, innego chwalili: wydani są na łup, i pod miecz, i na pośmiech.

19

Quotiescúmque autem pœnituérunt se recessísse a cultúra Dei sui, dedit eis Deus cæli virtútem resisténdi. A ilekroć pokutowali, iż odstąpili od chwały Pana Boga swego, dał im Bóg niebieski moc ku sprzeciwieniu.

20

Dénique Chananǽum regem, et Iebusǽum, et Pherezǽum, et Hethǽum, et Hevǽum, et Amorrhǽum, et omnes poténtes in Hésebon prostravérunt, et terras eórum, et civitátes eórum ipsi possedérunt: Nakoniec króla Chananejskiego, i Jebuzejskiego, i Pherezejskiego, i Hethejskiego, i Hewejskiego, i Amorrejskiego, i wszystkie mocarze w Hezebon porazili i ziemie i miasta ich sami osiedli:

21

et usque dum non peccárent in conspéctu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illórum odit iniquitátem. I póki jeno nie grzeszyli przed obliczem Boga swego, dobrze się z nim działo: abowiem Bóg ich nienawidzi nieprawości.

22

Nam et ante hos annos, cum recessíssent a via, quam déderat illis Deus, ut ambulárent in ea, extermináti sunt prœ́liis a multis natiónibus, et plúrimi eórum captívi abdúcti sunt in terram non suam. Bo i przed temi laty, gdy odstąpili od tej drogi, którą im był Bóg dał aby nią chodzili, wytraceni są bitwami od wiela narodów, i siła ich zabrano w niewolą do ziemie nie swojej.

23

Nuper autem revérsi ad Dóminum Deum suum, ex dispersióne, qua dispérsi fúerant, adunáti sunt, et ascendérunt montána hæc ómnia, et íterum póssident Ierúsalem, ubi sunt sancta eórum. A niedawno nawróciwszy się do Pana Boga swego, zgromadzili się z rozprószenia, którem byli rozprószeni, i przyszli na te wszystkie góry, i znowu zaś trzymają Jeruzalem, gdzie jest świątnica ich.

24

Nunc ergo mi dómine, perquíre si est áliqua iníquitas eórum in conspéctu Dei eórum: ascendámus ad illos, quóniam tradens tradet illos Deus eórum tibi, et subiugáti erunt sub iugo poténtiæ tuæ. Teraz tedy mój Panie, dowiaduj się, jeśli jest jaka nieprawość ich przed oczyma Boga ich, ciągnimy do nich, bo je poddając podda Bóg ich tobie: i będą podbici pod jarzmo mocy twojej,

25

Si vero non est offénsio pópuli huius coram Deo suo, non potérimus resístere illis, quóniam Deus eórum deféndet illos: et érimus in oppróbrium univérsæ terræ. Ale jeśli niemasz obrażenia ludu tego przed Bogiem swoim, nie będziem się im mogli sprzeciwić: abowiem Bóg ich będzie ich bronił: i będziem na pośmiewisko wszystkiej ziemi.

26

Et factum est, cum cessásset loqui Achior verba hæc, iráti sunt omnes magnátes Holoférnis, et cogitábant interfícere eum, dicéntes ad altérutrum: I stało się, gdy przestał mówić Achior te słowa, rozgniewali się wszyscy przedniejszy Holofernesowi, i myślili go zabić, mówiąc jeden do drugiego:

27

Quis est iste, qui fílios Israel posse dicat resístere regi Nabuchodónosor, et exercítibus eius, hómines inérmes, et sine virtúte, et sine perítia artis pugnæ? Któż to jest, który powiada, żeby się synowie Izraelscy mogli sprzeciwić królowi Nabuchodonozorowi, i wojskom jego, ludzie nie zbrojni i bez mocy, i bez umiejętności nauki wojennej?

28

Ut ergo agnóscat Achior quóniam fallit nos, ascendámus in montána: et cum capti fúerint poténtes eórum, tunc cum eísdem gládio transverberábitur: Aby tedy poznał Achior iż nas zdradza, pojedźmy na góry: a gdy pojmani będą mocarze ich, tedy z nimiż mieczem przebit będzie:

29

ut sciat omnis gens, quóniam Nabuchodónosor deus terræ est, et præter ipsum álius non est. Żeby każdy naród wiedział, iż Nabuchodonozor jest Bogiem ziemie, a oprócz niego niemasz inszego.

1

Factum est autem cum cessássent loqui, indignátus Holoférnes veheménter, dixit ad Achior: I stało się, gdy przestali mówić, rozgniewawszy się barzo Holofernes, rzekł do Achiora:

2

Quóniam prophetásti nobis dicens, quod gens Israel defendátur a Deo suo, ut osténdam tibi, quóniam non est Deus nisi Nabuchodónosor, Ponieważeś nam prorokował, mówiąc, iż naród Izraelski ma obronę od Boga swego: abych ci okazał, iż niemasz Boga jedno Nabuchodonozor:

3

cum percussérimus eos omnes, sicut hóminem unum, tunc et ipse cum illis Assyriórum gládio interíbis, et omnis Israel tecum perditióne dispériet: Gdy je wszystkie pobijemy jako jednego człowieka, tedy i ty z nimi od miecza Assyryjskiego zginiesz, a wszystek lud Izraelski z tobą będzie do szczętu wytracony:

4

et probábis, quóniam Nabuchodónosor dóminus sit univérsæ terræ: tuncque gládius milítiæ meæ tránsiet per látera tua, et confíxus cades inter vulnerátos Israel, et non respirábis ultra, donec exterminéris cum illis. A doznasz, iż Nabuchodonozor jest panem wszystkiej ziemie: i na ten czas miecz rycerstwa mego przejdzie przez boki twoje, a przebity padniesz między rannemi ludu Izraelskiego, a więcej nie odetchniesz, aż będziesz zgładzon z nimi,

5

Porro autem si prophetíam tuam veram exístimas, non cóncidat vultus tuus: et pallor, qui fáciem tuam óbtinet abscédat a te, si verba mea hæc putas impléri non posse. Ale jeśli rozumiesz proroctwo twe być prawdziwe, niechajże nie upada twarz twoja, a bladość, która jest na obliczu twojem, niech odejdzie od ciebie, jeśli mnimasz, że się te słowa moje ziścić nie mogą.

6

Ut autem nóveris quia simul cum illis hæc experiéris, ecce ex hac hora illórum pópulo sociáberis, ut, dum dignas mei gládii pœnas excéperint, ipse simul ultióni subiáceas. Ale żebyś poznał, że cię to z nimi potka, oto od tej godziny do ich ludu będziesz przyłączony, że gdy oni słuszne karanie miecza mego odniosą, ty pospołu z nimi karanie podejmiesz,

7

Tunc Holoférnes præcépit servis suis, ut comprehénderent Achior, et perdúcerent eum in Bethúliam, et tráderent eum in manus filiórum Israel. Kazał tedy Holofernes sługom swoim poimać Achiora, i zaprowadzić go do Bethuliej, i podać go w ręce synom Izraelskim.

8

Et accipiéntes eum servi Holoférnis, profécti sunt per campéstria: sed cum appropinquássent ad montána, exiérunt contra eos fundibulárii. I wziąwszy go słudzy Holofernesowi, jachali przez pola: ale gdy się do gór przybliżyli, wyszli przeciwko im procnicy.

9

Illi autem diverténtes a látere montis, ligavérunt Achior ad árborem mánibus et pédibus, et sic vinctum réstibus dimisérunt eum, et revérsi sunt ad dóminum suum. A oni ustąpiwszy z boku góry, przywiązali Achiora do drzewa za ręce i za nogi, i tak powrozmi związanego zostawili go, i wrócili się do Pana swego.

10

Porro fílii Israel descendéntes de Bethúlia, venérunt ad eum: quem solvéntes duxérunt ad Bethúliam, atque in médium pópuli illum statuéntes, percunctáti sunt quid rerum esset, quod illum vinctum Assýrii reliquíssent. A synowie Izraelscy, wyszedszy z Bethuliej, przyszli do niego: którego rozwiązawszy przywiedli do Bethuliej, a postawiwszy go w pośrodku ludu, pytali go coby było, że go Assyryjczykowie przywiązanego ostawili.

11

In diébus illis erant illic príncipes, Ozías fílius Micha de tribu Símeon, et Charmi, qui et Gothóniel. W one dni były tam książęta, Oziasz syn Micha, z pokolenia Simeon, i Charmi, który i Gothoniel.

12

In médio ítaque seniórum, et in conspéctu ómnium, Achior dixit ómnia, quæ locútus ipse fúerat ab Holoférne interrogátus: et quáliter pópulus Holoférnis voluísset propter hoc verbum interfícere eum, W pośrodku tedy starszych, i przed oczyma wszystkich powiadał Achior wszystko co sam mówił spytany od Holofernesa: i jako lud Holofernesów chciał go dla tego słowa zabić:

13

et quemádmodum ipse Holoférnes irátus iússerit eum Israelítis hac de causa tradi, ut dum vícerit fílios Israel, tunc et ipsum Achior divérsis iúbeat interíre supplíciis, propter hoc quod dixísset: Deus cæli defénsor eórum est. A jako sam Holofernes rozgniewawszy się rozkazał go dla tego Izraelczykom wydać, aby zwyciężywszy syny Izrael, tedy i samego Achiora rozlicznemi mękami kazał zamordować, dla tego, iż mówił: Bóg niebieski jest obrońcą ich.

14

Cumque Achior univérsa hæc exposuísset, omnis pópulus cécidit in fáciem, adorántes Dóminum, et commúni lamentatióne et fletu unánimes preces suas Dómino effudérunt, I gdy Achior to wszystko wypowiedział, wszystek lud upadł na oblicze, kłaniając się Panu, a spółecznem lamentowaniem i płaczem jednomyślnie modlitwy swe Panu wylewali,

15

dicéntes: Dómine Deus cæli et terræ, intuére supérbiam eórum, et réspice ad nostram humilitátem, et fáciem sanctórum tuórum atténde, et osténde quóniam non derelínquis præsuméntes de te: et præsuméntes de se, et de sua virtúte gloriántes, humílias. Mówiąc: Panie Boże nieba i ziemie, patrzaj na pychę ich, a wejrzy na uniżenie nasze, i pojrzy na oblicze świętych twoich, a okaż, że nie opuszczasz ufających w tobie: a ufające w sobie, i chlubiące się w mocy swej poniżasz.

16

Finíto ítaque fletu, et per totam diem oratióne populórum compléta, consoláti sunt Achior, Skończywszy tedy płacz, i modlitwie ludu przez cały dzień koniec uczyniwszy, cieszyli Achiora, mówiąc:

17

dicéntes: Deus patrum nostrórum, cuius tu virtútem prædicásti, ipse tibi hanc dabit vicissitúdinem, ut eórum magis tu intéritum vídeas. Bóg ojców naszych, któregoś ty moc opowiadał, ten tobie da tę nagrodę, że ty raczej oglądasz ich zatracenie.

18

Cum vero Dóminus Deus noster déderit hanc libertátem servis suis, sit et tecum Deus in médio nostri: ut sicut placúerit tibi, ita cum tuis ómnibus converséris nobíscum. A gdy Pan Bóg nasz da tę wolność sługam swoim, niechaj będzie i z tobą Bóg w pośrodku nas: abyś, jakoć się będzie podobało ze wszystkiemi swemi, tak obcował z nami.

19

Tunc Ozías, finíto consílio, suscépit eum in domum suam, et fecit ei cœnam magnam. Oziasz tedy, dokończywszy rady przyjął go do domu swego, i sprawił mu wieczerzą wielką.

20

Et vocátis ómnibus presbýteris, simul expléto ieiúnio refecérunt. A wezwawszy wszystkich starszych, społu dokonawszy postu, wzięli posilenie,

21

Póstea vero convocátus est omnis pópulus, et per totam noctem intra ecclésiam oravérunt, peténtes auxílium a Deo Israel. A potem zwołany jest wszystek lud, i modlili się przez całą noc w kościele, prosząc wspomożenia od Boga Izraelskiego.

1

Holoférnes autem áltera die præcépit exercítibus suis, ut ascénderent contra Bethúliam. A Holofernes drugiego dnia rozkazał wojskom swoim, aby ciągnęły przeciw Bethuliej.

2

Erant autem pédites bellatórum centum vigínti míllia, et équites vigínti duo míllia, præter præparatiónes virórum illórum, quos occupáverat captívitas, et abdúcti fúerant de provínciis et úrbibus univérsæ iuventútis. A było pieszych żołnierzów sto i dwadzieścia tysięcy, a jezdnych dwa i dwadzieścia tysięcy, oprócz gotowości onych mężów które była niewola, i byli zawiedzeni z krain, i z miast wszystkiej młodziej.

3

Omnes paravérunt se páriter ad pugnam contra fílios Israel, et venérunt per crepídinem montis usque ad ápicem, qui réspicit super Dóthain, a loco qui dícitur Belma usque ad Chelmon, qui est contra Esdrelon. Wszyscy przygotowali się pospołu na wojnę przeciwko synom Izraelskim, i ciągnęli po kraju góry aż na wierzch, który patrzy na Dothain od miejsca, które zowią Belma, aż do Chelmon, który jest przeciw Esdrelon.

4

Fílii autem Israel, ut vidérunt multitúdinem illórum, prostravérunt se super terram, mitténtes cínerem super cápita sua, unánimes orántes ut Deus Israel misericórdiam suam osténderet super pópulum suum. A synowie Izraelscy skoro ujrzeli wielkość ich, porzucili się na ziemię, sypiąc popiół na głowy swoje, jednostajnie się modląc, aby Bóg Izraelski miłosierdzie swoje pokazał nad ludem swoim,

5

Et assuméntes arma sua béllica, sedérunt per loca, quæ ad angústi itíneris trámitem dírigunt inter montósa, et erant custodiéntes ea tota die et nocte. I wyjąwszy oręże swe wojenne, zasiedli po miejscach, które do ciasnej drogi wiodą między górami: i strzegli ich cały dzień i noc.

6

Porro Holoférnes, dum círcuit per gyrum, réperit quod fons, qui influébat, aquædúctum illórum a parte austráli extra civitátem dirígeret: et incídi præcépit aquædúctum illórum. A Holofernes objeżdżał około, nalazł, że źródło, które wciekało w ich rury od strony południowej za miastem było: i kazał przecinać rury ich.

7

Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbántur hauríre aquam, ad refocillándum pótius quam ad potándum. Wszakże były nie daleko od muru źródła, z których widano że ukradkiem czerpali wodę, więcej ku ochłodzeniu, niżli ku piciu.

8

Sed fílii Ammon, et Moab accessérunt ad Holoférnem, dicéntes: Fílii Israel non in láncea, nec in sagítta confídunt, sed montes deféndunt illos, et múniunt illos colles in præcipítio constitúti. Ale synowie Ammon i Moab przyszli do Holofernesa mówiąc: Synowie Izraelscy nie w oszczepie ani w strzale ufają, ale ich góry bronią, a ogrodziły je pagórki na przykrych miejscach posadzone.

9

Ut ergo sine congressióne pugnæ possis superáre eos, pone custódes fóntium, ut non háuriant aquam ex eis, et sine gládio interfícies eos, vel certe fatigáti tradent civitátem suam, quam putant in móntibus pósitam superári non posse. Abyś je tedy mógł zwyciężyć bez stoczenia bitwy, postaw stróże u źródeł, aby nie czerpali z nich wody, i bez miecza pobijesz je, abo więc zemdleni podadzą miasto swe, o którem rozumieją, iż na górze leży, że nie może być zwyciężone.

10

Et placuérunt verba hæc coram Holoférne, et coram satellítibus eius, et constítuit per gyrum centenários per síngulos fontes. I podobały się te słowa przed Holofernesem, i przed żołnierzami jego, i rozsadził w koło po stu, przy każdem źródle.

11

Cumque ista custódia per dies vigínti fuísset expléta, defecérunt cistérnæ, et collectiónes aquárum ómnibus habitántibus Bethúliam, ita ut non esset intra civitátem unde satiaréntur vel una die, quóniam ad mensúram dabátur pópulis aqua quotídie. A gdy tę straż przez dwadzieścia dni trzymano, wypróżniły się cysterny i zebrania wód wszystkim, którzy mieszkali w Bethuliej, tak iż nie było w mieście zkądby się mogli nasycić, i jednego dnia: bo pod miarką ludziom wody na każdy dzień udzielano.

12

Tunc ad Ozíam congregáti omnes viri feminǽque, iúvenes, et párvuli, omnes simul una voce Zebrawszy się tedy do Ozyasza wszyscy mężowie i niewiasty, młodzieńcy i dzieci, wszyscy społu, jednym głosem,

13

dixérunt: Iúdicet Deus inter nos et te, quóniam fecísti in nos mala, nolens loqui pacífice cum Assýriis, et propter hoc véndidit nos Deus in mánibus eórum. Rzekli: Niech osądzi Bóg między tobą a między nami, żeś przeciwko nam źle uczynił, nie chcąc mówić spokojnie z Assyryjczyki, i przeto nas Bóg zaprzedał w ręce ich.

14

Et ídeo non est qui ádiuvet, cum prosternámur ante óculos eórum in siti, et perditióne magna. I dla tego niemasz ktoby ratował, gdyż upadamy przed ich oczyma w pragnieniu i zgubie wielkiej.

15

Et nunc congregáte univérsos, qui in civitáte sunt, ut sponte tradámus nos omnes pópulo Holoférnis. I teraz zbierzcie wszystkie, którzy są w mieście, że się wszyscy dobrowolnie poddamy ludowi Holofernesowemu.

16

Mélius est enim ut captívi benedicámus Dóminum, vivéntes, quam moriámur, et simus oppróbrium omni carni, cum vidérimus uxóres nostras, et infántes nostros mori ante óculos nostros. Bo lepiej jest, abyśmy więźniami chwalili Pana żywiąc, niźli mamy pomrzeć, a być wzgardą wszelkiemu ciału? gdybyśmy patrzyli na żony nasze, i dziatki nasze umierające przed oczyma naszemi.

17

Contestámur hódie cælum et terram, et Deum patrum nostrórum, qui ulcíscitur nos secúndum peccáta nostra, ut iam tradátis civitátem in manu milítiæ Holoférnis, et sit finis noster brevis in ore gládii, qui lóngior effícitur in ariditáte sitis. Oświadczamy się dziś niebem i ziemią, i Bogiem ojców naszych, który się mści nad nami według grzechów naszych, abyście już podali miasto w rękę rycerstwa Holafernesowego, a niech będzie koniec nasz krótki paszczęką miecza, który się przewłóczy w schnieniu pragnienia.

18

Et cum hæc dixíssent, factus est fletus et ululátus magnus in ecclésia ab ómnibus, et per multas horas una voce clamavérunt ad Deum, dicéntes: I gdy to rzekli, stał się płacz i krzyk wielki w zgromadzeniu od wszystkich, i przez wiele godzin jednym głosem wołali Boga, mówiąc:

19

Peccávimus cum pátribus nostris, iniúste égimus, iniquitátem fécimus. Zgrzeszyliśmy z ojcy naszemi, niesprawiedliwieśmy czynili, złościeśmy popełnili

20

Tu, quia pius es, miserére nostri, aut in tuo flagéllo víndica iniquitátes nostras, et noli trádere confiténtes te pópulo, qui ignórat te, Ty, żeś jest dobrotliwy, zmiłuj się nad nami, albo biczem twoim pomści się złości naszych, a nie wydawaj wyznawających cię, ludowi, który cię nie zna.

21

ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eórum? Aby nie mówili między pogany: Gdzież jest Bóg ich?

22

Et cum fatigáti ex his clamóribus, et his flétibus lassáti siluíssent, A gdy spracowani tym wołaniem, i zmordowani tym płaczem, ucichnęli,

23

exsúrgens Ozías infúsus lácrymis, dixit: Æquo ánimo estóte fratres, et hos quinque dies exspectémus a Dómino misericórdiam. Powstawszy Ozyasz, oblawszy się łzami, rzekł: Dobrego serca bądźcie bracia, a przez tę pięć dni poczekajmy od Pana miłosierdzia.

24

Fórsitan enim indignatiónem suam abscíndet, et dabit glóriam nómini suo. Bo podobno gniew swój utnie, i da sławę imieniowi swemu.

25

Si autem transáctis quinque diébus non vénerit adiutórium, faciémus hæc verba, quæ locúti estis. A jeśli po piąci dni nie przyjdzie pomoc, uczyniemy te słowa, któreście mówili.

1

Et factum est, cum audísset hæc verba Iudith vídua, quæ erat fília Merári, fílii Idox, fílii Ioseph, fílii Ozíæ, fílii Elai, fílii Iamnor, fílii Gédeon, fílii Ráphaim, fílii Achitob, fílii Melchíæ, fílii Enan, fílii Nathaníæ, fílii Saláthiel, fílii Símeon, fílii Ruben: I stało się, gdy usłyszała te słowa Judith wdowa, która była córka Merari, syna Idox, syna Joseph, syna Ozyaszowego, syna Elai, syna Jamnor, syna Gedeon, syna Raphaim, syna Achitob, syna Melchiaszowego, syna Enan, syna Nathaniaszowego, syna Salathiel, syna Symeon, syna Ruben:

2

et vir eius fuit Manásses, qui mórtuus est in diébus messis hordeáceæ: A mąż jej był Manasses, który umarł we dni żniwa jęczmiennego:

3

instábat enim super alligántes manípulos in campo, et venit æstus super caput eius, et mórtuus est in Bethúlia civitáte sua, et sepúltus est illic cum pátribus suis. Bo stał nad tymi, którzy snopy wiązali na polu, i przyszło upalenie na głowę jego, i umarł w Bethuliej mieście swojem, i tam pogrzebion jest z ojcy swemi.

4

Erat autem Iudith relícta eius vídua iam annis tribus, et ménsibus sex. A była Judith pozostała jego wdową już trzy lata i sześć miesięcy.

5

Et in superióribus domus suæ fecit sibi secrétum cubículum, in quo cum puéllis suis clausa morabátur, A na górze domu swego uczyniła sobie tajemną komorę, w której z dziewkami swemi zamknąwszy się mieszkała:

6

et habens super lumbos suos cilícium, ieiunábat ómnibus diébus vitæ suæ, præter sábbata, et neoménias, et festa domus Israel. A mając na biodrach swych włosiennicę, pościła po wszystkie dni żywota swego, oprócz Szabbathów, i pierwszych dni miesiąca, i świąt domu Izraelskiego.

7

Erat autem elegánti aspéctu nimis, cui vir suus relíquerat divítias multas, et famíliam copiósam, ac possessiónes arméntis boum, et grégibus óvium plenas. A była barzo piękna na wejrzeniu, której był mąż jej zostawił wiele bogactw, i czeladzi wiele i majętności, stad wołów, i trzód owiec pełne.

8

Et erat hæc in ómnibus famosíssima, quóniam timébat Dóminum valde, nec erat qui loquerétur de illa verbum malum. A była ta między wszystkiemi nasławniejsza, bo się bała Pana barzo, ani był ktoby o niej mówił słowa złe.

9

Hæc ítaque cum audísset quóniam Ozías promisísset quod transácto quinto die tráderet civitátem, misit ad presbýteros Chabri, et Charmi. Ta tedy usłyszawszy iż Ozyasz obiecał, że po piątym dniu miał podać miasto, posłała do starszych Chabri i Charmi.

10

Et venérunt ad illam, et dixit illis: Quod est hoc verbum, in quo consénsit Ozías, ut tradat civitátem Assýriis, si intra quinque dies non vénerit vobis adiutórium? I przyszli do niej, i rzekła im: Co to za słowo, na które pozwolił Ozyasz, żeby podał miasto Assyryjczykom, jeśli wam za pięć dni nie przyjdzie pomoc:

11

Et qui estis vos, qui tentátis Dóminum? A cóżeście wy są, którzy kusicie Pana?

12

Non est iste sermo, qui misericórdiam próvocet, sed pótius qui iram éxcitet, et furórem accéndat. Nie jest to mowa, któraby ku miłosierdziu skłaniała, ale raczej która gniew pobudza, i zapalczywość wznieca.

13

Posuístis vos tempus miseratiónis Dómini, et in arbítrium vestrum, diem constituístis ei. Zamierzyliście wy czas zmiłowaniu Pańskiemu, a według wolej waszej dzieńeście mu złożyli.

14

Sed quia pátiens Dóminus est, in hoc ipso pœniteámus, et indulgéntiam eius fusis lácrymis postulémus: Ale iż Pan jest cierpliwy, i za to pokutujmy, a odpuszczenia jego łzy wylewając żądajmy:

15

non enim quasi homo, sic Deus comminábitur, neque sicut fílius hóminis ad iracúndiam inflammábitur. Boć nie tak Bóg będzie groził jako człowiek, ani jako syn człowieczy zapali się ku gniewu.

16

Et ídeo humiliémus illi ánimas nostras, et in spíritu constitúti humiliáto, serviéntes illi, I przetóż ukorzmy mu dusze nasze, a będąc w duchu uniżonym służąc mu,

17

dicámus flentes Dómino, ut secúndum voluntátem suam sic fáciat nobíscum misericórdiam suam: ut sicut conturbátum est cor nostrum in supérbia eórum, ita étiam de nostra humilitáte gloriémur: Mówmy płacząc Panu, aby według wolej swojej tak uczynił z nami miłosierdzie swoje: iż jako się serce nasze dla pychy ich strwożyło, tak też, abyśmy się mogli chlubić z uniżenia naszego:

18

quóniam non sumus secúti peccáta patrum nostrórum, qui dereliquérunt Deum suum, et adoravérunt deos aliénos, Gdyżeśmy nie naśladowali grzechów ojców naszych, którzy opuścili Boga swego, i chwalili obce Bogi:

19

pro quo scélere dati sunt in gládium, et in rapínam, et in confusiónem inimícis suis: nos autem álterum Deum nescímus præter ipsum. Dla którego grzechu dani są pod miecz, i na łup, i na hańbę nieprzyjaciołom swoim: ale my innego Boga nie znamy oprócz niego.

20

Exspectémus húmiles consolatiónem eius, et exquíret sánguinem nostrum de afflictiónibus inimicórum nostrórum, et humiliábit omnes gentes, quæcúmque insúrgunt contra nos, et fáciet illas sine honóre Dóminus Deus noster. Czekajmy pokornie pociechy jego: a będzie szukał krwie naszej z utrapienia nieprzyjaciół naszych: i poniży wszystkie narody, którekolwiek powstają przeciwko nam, i uczyni je bezeczci Pan Bóg nasz.

21

Et nunc fratres, quóniam vos estis presbýteri in pópulo Dei, et ex vobis pendet ánima illórum, ad elóquium vestrum corda eórum erígite, ut mémores sint quia tentáti sunt patres nostri ut probaréntur, si vere cólerent Deum suum. A teraz bracia, ponieważ wy jesteście starszy między ludem Bożym, i na was zawisła dusza ich, wymową waszą serca ich podnieście, aby pamiętali, żeć byli kuszeni ojcowie naszy, aby byli doświadczeni, jeśli prawdziwie chwalili Boga swego.

22

Mémores esse debent, quómodo pater noster Abraham tentátus est, et per multas tribulatiónes probátus, Dei amícus efféctus est. Pamiętać mają, jako był kuszon ociec nasz Abraham, i przez wiele ucisków doświadczony, stał się przyjacielem Bożym.

23

Sic Isaac, sic Iacob, sic Móyses, et omnes qui placuérunt Deo, per multas tribulatiónes transiérunt fidéles. Tak Izaak, tak Jakób, tak Mojżesz, i wszyscy, którzy się Bogu podobali, przez wiele kłopotów, przeszli wierni.

24

Illi autem, qui tentatiónes non suscepérunt cum timóre Dómini, et impatiéntiam suam et impropérium murmuratiónis suæ contra Dóminum protulérunt, A oni, którzy pokuszenia z bojaźnią Pańską nie przyjmowali, i swą niecierpliwość, i urąganie szemrania swego wyrzekli przeciw Panu,

25

extermináti sunt ab exterminatóre, et a serpéntibus periérunt. Wytraceni są od wytraciciela, i od wężów poginęli.

26

Et nos ergo non ulciscámur nos pro his, quæ pátimur, A tak i my nie mścimy się za to co cierpiemy,

27

sed reputántes peccátis nostris hæc ipsa supplícia minóra esse flagélla Dómini, quibus quasi servi corrípimur, ad emendatiónem, et non ad perditiónem nostram evenísse credámus. Ale przyczytając to grzechom naszym, wierzmy, iż te utrapienia są mniejsze kaźni Pańskie, któremi jako sługi karani jesteśmy ku poprawie, a nie ku zatraceniu naszemu.

28

Et dixérunt illi Ozías, et presbýteri: Omnia, quæ locúta es, vera sunt, et non est in sermónibus tuis ulla reprehénsio. I rzekli jej Ozyasz i starszy: Wszystko coś mówiła prawda jest, i niemasz żadnej przygany w mowiech twoich:

29

Nunc ergo ora pro nobis, quóniam múlier sancta es, et timens Deum. Przetoż teraz módl się za nami, boś jest niewiasta święta i bogobojna.

30

Et dixit illis Iudith: Sicut quod pótui loqui, Dei esse cognóscitis: I rzekła im Judith: Jako to com mówić mogła znacie że Boże jest:

31

ita quod fácere dispósui, probáte si ex Deo est, et oráte ut firmum fáciat Deus consílium meum. Tak com uczynić umyśliła doświadczcie, jeśli od Boga jest, a módlcie się, aby Bóg mocną uczynił radę moję.

32

Stábitis vos ad portam nocte ista, et ego éxeam cum abra mea: et oráte, ut sicut dixístis, in diébus quinque respíciat Dóminus pópulum suum Israel. Będziecie wy tej nocy stać u bramy, a ja wynidę z Abrą moją: a módlcie się, aby jakoście rzekli w piąci dniach Pan wejrzał na lud swój Izraelski.

33

Vos autem nolo ut scrutémini actum meum, et usque dum renúntiem vobis, nihil áliud fiat, nisi orátio pro me ad Dóminum Deum nostrum. A wy nie chcę, żebyście się pytali o sprawie mojej: i aż wam dam znać, niech się nie dzieje nic inszego, jedno modlitwa za mię do Pana Boga naszego.

34

Et dixit ad eam Ozías princeps Iuda: Vade in pace, et Dóminus sit tecum in ultiónem inimicórum nostrórum. Et reverténtes abiérunt. I rzekł do niej Ozyasz książę Judzkie: Idź w pokoju, a Pan niech będzie z tobą na pomstę nieprzyjaciół naszych. I wróciwszy się odeszli.

1

Quibus abscedéntibus, Iudith ingréssa est oratórium suum: et índuens se cilício, pósuit cínerem super caput suum: et prostérnens se Dómino, clamábat ad Dóminum, dicens: Którzy gdy odeszli, weszła Judith do modlitewnice swojej: a oblókszy się we włosiennicę, nasypała popiołu na głowę swoję, i upadszy przed Panem, wołała do Pana, mówiąc:

2

Dómine Deus patris mei Símeon, qui dedísti illi gládium in defensiónem alienigenárum, qui violatóres exstitérunt in coinquinatióne sua, et denudavérunt femur vírginis in confusiónem: Panie Boże ojca mego Simeona, któryś ma dał miecz obronę od cudzoziemców, którzy byli gwałtownicy w splugawieniu swojem, i odkryli łono panieńskie ku zelżywości:

3

et dedísti mulíeres illórum in prædam, et fílias illórum in captivitátem: et omnem prædam in divisiónem servis tuis, qui zelavérunt zelum tuum: súbveni quæso te Dómine Deus meus mihi víduæ. I dałeś niewiasty ich na łup, a córki ich w niewolą: i wszystek plon w dział sługam twoim, którzy się zapalili zapalczywością twoją: wspomóż proszę cię Panie Boże mój mnie wdowę.

4

Tu enim fecísti prióra, et illa post illa cogitásti: et hoc factum est quod ipse voluísti. Boś ty sprawił pierwsze rzeczy, a jedne po drugich umyśliłeś, a coś sam chciał, to się stało.

5

Omnes enim viæ tuæ parátæ sunt, et tua iudícia in tua providéntia posuísti. Wszystkie bowiem drogi twoje gotowe są, a sądy twoje położyłeś w swojej opatrzności.

6

Réspice castra Assyriórum nunc, sicut tunc castra Ægyptiórum vidére dignátus es, quando post servos tuos armáti currébant, confidéntes in quadrígis, et in equitátu suo, et in multitúdine bellatórum. Wejrzysz teraz na oboz Assyryjskie, jakoś na on czas raczył wejrzeć na obozy Egiptskie, kiedy za sługami twemi zbrojni bieżeli, ufając i w poczwórnych, jeździe swojej, i w wielkości rycerstwa.

7

Sed aspexísti super castra eórum, et ténebræ fatigavérunt eos. Aleś wejrzał na obozy ich, a ciemności spracowały je.

8

Ténuit pedes eórum abýssus, et aquæ operuérunt eos. Nogi ich dzierżała przepaść, a wody je okryły.

9

Sic fiant et isti, Dómine, qui confídunt in multitúdine sua, et in cúrribus suis, et in contis, et in scutis, et in sagíttis suis, et in lánceis gloriántur, Tak niech się i ci staną Panie, którzy ufają w mnóstwie swojem, i w woziech swoich, i w drzewcach, i w tarczach, i w strzałach swoich, i w oszczepach się chlubią:

10

et nésciunt quia tu ipse es Deus noster, qui cónteris bella ab inítio, et Dóminus nomen est tibi. A nie wiedzą żeś ty sam jest Bóg nasz, który kruszysz wojny od początku, a Pan jest imię tobie.

11

Erige bráchium tuum sicut ab inítio, et allíde virtútem illórum in virtúte tua: cadat virtus eórum in iracúndia tua, qui promíttunt se violáre sancta tua, et pollúere tabernáculum nóminis tui, et deícere gládio suo cornu altáris tui. Podnieś ramię twoje, jako od początku, a rostrąć moc ich mocą twoją: niech upadnie moc ich w gniewie twoim, którzy się obiecują zgwałcić świątości twe, i splugawić przybytek imienia twego, i strącić mieczem swym róg ołtarza twego.

12

Fac Dómine, ut gládio próprio eius supérbia amputétur: Uczyń Panie, aby jego własnym mieczem pycha jego była ucięta:

13

capiátur láqueo oculórum suórum in me, et percúties eum ex lábiis caritátis meæ. Niech poiman będzie sidłem oczu swoich na mnie, a porazisz go ustami łagodności mojej.

14

Da mihi in ánimo constántiam, ut contémnam illum: et virtútem, ut evértam illum. Daj mi w sercu stałość, abym go wzgardziła: i moc, abym go wywróciła.

15

Erit enim hoc memoriále nóminis tui, cum manus féminæ deiécerit eum. Bo to będzie pamiątka imienia twego, gdy go niewieścia ręka zrazi.

16

Non enim in multitúdine est virtus tua Dómine, neque in equórum víribus volúntas tua est, nec supérbi ab inítio placuérunt tibi: sed humílium et mansuetórum semper tibi plácuit deprecátio. Bo nie w mnóstwie jest moc twoja Panie, ani w siłach końskich jest wola twoja, ani się pyszni od początku podobali tobie: ale pokornych a cichych zawżdyć się modlitwa podobała.

17

Deus cælórum, creátor aquárum, et Dóminus totíus creatúræ, exáudi me míseram deprecántem, et de tua misericórdia præsuméntem. Boże niebios, stworzycielu wód, i Panie wszego stworzenia, wysłuchajże mię nędznicę proszącą, i ufającą w miłosierdziu twojem.

18

Meménto Dómine testaménti tui, et da verbum in ore meo, et in corde meo consílium corróbora, ut domus tua in sanctificatióne tua permáneat: Pomni Panie na przymierze twoje, a daj słowa w usta moje, i w sercu mem radę umocni, aby dom twój w świątości swej został:

19

et omnes gentes agnóscant quia tu es Deus, et non est álius præter te. I wszyscy narodowie poznali, żeś ty jest Bóg, a oprócz ciebie niemasz innego.

1

Factum est autem, cum cessásset clamáre ad Dóminum, surréxit de loco, in quo iacúerat prostráta ad Dóminum. I stało się, gdy przestała wołać do Pana, wstała z miejsca, na którem leżała padszy przed Panem.

2

Vocavítque abram suam, et descéndens in domum suam, ábstulit a se cilícium, et éxuit se vestiméntis viduitátis suæ, I zawołała Abry swej, a szedszy do domu swego złożyła z siebie włosiennicę, i zewlekła się z szat wdowstwa swego,

3

et lavit corpus suum, et unxit se myro óptimo, et discriminávit crinem cápitis sui, et impósuit mitram super caput suum, et índuit se vestiméntis iucunditátis suæ, induítque sandália pédibus suis, assumpsítque dextralíola, et lília, et ináures, et ánnulos, et ómnibus ornaméntis suis ornávit se. I omyła ciało swe, i pomazała się olejkiem wybornym, a ochędożyła włosy głowy swej, i włożyła koronkę na głowę swą, i oblokła się w szaty wesela swego, obuła też pantofle, i wzięła prawniczki, i lilje, i nausznice, i pierścionki, i ubrała się we wszystkie swe stroje.

4

Cui étiam Dóminus cóntulit splendórem: quóniam omnis ista composítio non ex libídine, sed ex virtúte pendébat: et ídeo Dóminus hanc in illam pulchritúdinem ampliávit, ut incomparábili decóre ómnium óculis apparéret. Której też Pan dodał ozdoby, ponieważ ten wszystek strój nie z wszeteczeństwa, ale z cnoty pochodził: przeto też Pan tę w niej piękność rozmnożył, aby się oczam wszystkich zdała nieporównanej piękności.

5

Impósuit ítaque abræ suæ ascopéram vini, et vas ólei, et poléntam, et pálathas, et panes, et cáseum, et profécta est. I tak włożywszy na Abrę swą flaszkę wina, i bańkę oliwy, i krup, i fig, i chleba, i sera, poszła.

6

Cumque veníssent ad portam civitátis, invenérunt exspectántem Ozíam et presbýteros civitátis. A gdy przyszły do bramy miejskiej, nalazły czekającego Ozyasza, i starsze miasta.

7

Qui cum vidíssent eam, stupéntes miráti sunt nimis pulchritúdinem eius. Którzy gdy ją ujrzeli, zdumiawszy się dziwowali się barzo jej piękności.

8

Nihil tamen interrogántes eam, dimisérunt transíre, dicéntes: Deus patrum nostrórum det tibi grátiam, et omne consílium tui cordis sua virtúte corróboret, ut gloriétur super te Ierúsalem, et sit nomen tuum in número sanctórum et iustórum. Wszakże nic jej nie pytając, wypuścili ją, mówiąc: Bóg ojców naszych niechaj ci da łaskę, i wszystkę radę serca twego mocą swą niech potwierdzi, aby się z ciebie chlubiło Jeruzalem, a żeby imię twoje było w poczcie świętych, i sprawiedliwych.

9

Et dixérunt hi qui illic erant, omnes una voce: Fiat, fiat. I rzekli ci, którzy tam byli wszyscy jednym głosem: Niech się stanie, niech się stanie.

10

Judith vero orans Dóminum, transívit per portas ipsa et abra eius. A Judith modląc się Panu, przeszła przez bramy sama i Abra jej.

11

Factum est autem, cum descénderet montem, circa ortum diéi, occurrérunt ei exploratóres Assyriórum, et tenuérunt eam, dicéntes: Unde venis? aut quo vadis? I stało się, gdy zstępowała z góry o wschodzie słońca, zabieżeli jej szpiegowie Assyryjscy, i pojmali ją mówiąc: Zkąd idziesz? abo dokąd idziesz?

12

Quæ respóndit: Fília sum Hebræórum, ídeo ego fugi a fácie eórum, quóniam futúrum agnóvi, quod dentur vobis in deprædatiónem, pro eo quod contemnéntes vos, noluérunt ultro trádere seípsos, ut invenírent misericórdiam in conspéctu vestro. Która odpowiedziała: Córka jestem Hebrejczyków, dla tegom ja uciekła od oblicza ich, bom poznała, iż na to ma przyść, że wam będą podani na łup, przeto że wzgardziwszy wami, nie chcieli się dobrowolnie poddać, aby byli naleźli przed oczyma waszemi miłosierdzie.

13

Hac de causa cogitávi mecum, dicens: Vadam ad fáciem príncipis Holoférnis, ut índicem illi secréta illórum, et osténdam illi quo áditu possit obtinére eos, ita ut non cadat vir unus de exércitu eius. Z tej przyczyny myśliłam z sobą, mówiąc: Pójdę przed osobę książęcia Holofernesa, że mu oznajmię ich tajemnice, i okażę mu którym przystępem mógłby je otrzymać, tak żeby i jeden mąż nie upadł z wojska jego,

14

Et cum audíssent viri illi verba eius, considerábant fáciem eius, et erat in óculis eórum stupor, quóniam pulchritúdinem eius mirabántur nimis. A gdy usłyszeli oni mężowie słowa jej, przypatrowali się twarzy jej, i było w oczu ich zdumienie, bo się piękności jej barzo dziwowali.

15

Et dixérunt ad eam: Conservásti ánimam tuam, eo quod tale reperísti consílium, ut descénderes ad dóminum nostrum. I rzekli do niej: Zachowałaś duszę swą, żeś taką radę nalazła, abyś zeszła do pana naszego.

16

Hoc autem scias, quóniam cum stéteris in conspéctu eius, bene tibi fáciet, et eris gratíssima in corde eius. Duxerúntque illam ad tabernáculum Holoférnis, annuntiántes eam. A to wiedz, że gdy staniesz przed oczyma jego, uczynić dobrze, a będziesz barzo wdzięczna w sercu jego. I wiedli ją do namiotu Holofernesowego opowiadając ją.

17

Cumque intrásset ante fáciem eius, statim captus est in suis óculis Holoférnes. A gdy weszła przed oblicze jego, natychmiast pojman jest oczyma swemi Holofernes.

18

Dixerúntque ad eum satéllites eius: Quis contémnat pópulum Hebræórum, qui tam decóras mulíeres habent, ut non pro his mérito pugnáre contra eos debeámus? I rzekli do niego słudzy jego: i któżby gardził ludem Hebrejczyków, którzy tak piękne białegłowy mają, abyśmy dla nich przeciwko im słusznie walczyć me mieli.

19

Videns ítaque Iudith Holoférnem sedéntem in conópeo, quod erat ex púrpura, et auro, et smarágdo, et lapídibus pretiósis intéxtum: Widząc tedy Judith Holofernesa siedzącego pod namiotkiem, który był z szarlatu, i złotem i szmaragdem, i kamieńmi drogiemi haftowany.

20

et cum in fáciem eius intendísset, adorávit eum, prostérnens se super terram. Et elevavérunt eam servi Holoférnis, iubénte dómino suo. A gdy mu w twarz wejrzała, pokłoniła się mu upadszy na ziemię. I podnieśli ją słudzy Holofernesowi, na rozkazanie pana swego.

1

Tunc Holoférnes dixit ei: Æquo ánimo esto, et noli pavére in corde tuo: quóniam ego numquam nócui viro, qui vóluit servíre Nabuchodónosor regi: Holofernes tedy rzekł jej: Bądź dobrego serca, a nie lękaj się na sercu twojem: bodem ja nigdy nic złego nie uczynił mężowi, który chciał służyć Nabuchodonozorowi królowi.

2

pópulus autem tuus, si non contempsísset me, non levássem lánceam meam super eum. A lud twój, by mną był nie wzgardził, nie podniósłbym był oszczepa swego przeciwko niemu.

3

Nunc autem dic mihi, qua ex causa recessísti ab illis, et plácuit tibi ut veníres ad nos? Ale teraz powiedz mi, dla której przyczyny odeszłaś od nich: i upodobałoć się, abyś do nas przyszła?

4

Et dixit illi Iudith: Sume verba ancíllæ tuæ, quóniam si secútus fúeris verba ancíllæ tuæ, perféctam rem fáciet Dóminus tecum. Rzekła kniemu Judith: Przyjmi słowa służebnice twojej, bo jeśli będziesz naśladował słów służebnice twojej, uczyni Pan rzecz doskonałą z tobą.

5

Vivit enim Nabuchodónosor rex terræ, et vivit virtus eius, quæ est in te ad correptiónem ómnium animárum errántium: quóniam non solum hómines sérviunt illi per te, sed et béstiæ agri obtémperant illi. Żywie bowiem Nabuchodonozor król ziemie, i żywie moc jego, która jest w tobie na skaranie wszystkich dusz błądzących: że nie tylko ludzie jemu przez cię służą, ale i zwierzęta polne są mu posłuszne.

6

Nuntiátur enim ánimi tui indústria univérsis géntibus, et indicátum est omni sǽculo, quóniam tu solus bonus, et potens es in omni regno eius: et disciplína tua ómnibus provínciis prædicátur. Bo słynie dzielność rozumu twego u wszech narodów, i powiedziano wszystkiemu światu, iżeś ty sam dobry i możny we wszystkiem królestwie jego, i kara twoja rozgłoszona jest po wszystkich krainach.

7

Nec hoc latet, quod locútus est Achior, nec illud ignorátur, quod ei iússeris eveníre. I to nie tajna co mówił Achior, i to widzą coś mu uczynić kazał.

8

Constat enim Deum nostrum sic peccátis offénsum, ut mandáverit per prophétas suos ad pópulum, quod tradat eum pro peccátis suis. Bo wiadoma, że Bóg nasz tak obrażon jest grzechami, że wskazał przez proroki swe do ludu, iż go wydać ma dla grzechów jego.

9

Et quóniam sciunt se offendísse Deum suum fílii Israel, tremor tuus super ipsos est. A iż wiedzą synowie Izraelscy, że obrazili Boga swego, strach twój nad nimi jest.

10

Insuper étiam fames invásit eos, et ab ariditáte aquæ iam inter mórtuos computántur. Nadto i głód przypadł na nie, a przez suchość wody już między umarłymi są policzeni.

11

Dénique hoc órdinant, ut interfíciant pécora sua, et bibant sánguinem eórum: Nakoniec to stanowią, żeby pobili bydło swoje, a pili krew jego:

12

et sancta Dómini Dei sui, quæ præcépit Deus non contíngi, in fruménto, vino, et óleo, hæc cogitavérunt impéndere, et volunt consúmere, quæ nec mánibus debérent contíngere: ergo quóniam hæc fáciunt, certum est quod in perditiónem dabúntur. I święcone rzeczy Pana Boga swego, których się Bóg dotykać zakazał, w zbożu, w winie, i w oliwie, te umyślili wydać, i chcą strawić, którychby się ani dotykać rękoma nie mieli: Otóż że to czynią, pewna rzecz że będą wydani na stracenie.

13

Quod ego ancílla tua cognóscens, fugi ab illis, et misit me Dóminus hæc ipsa nuntiáre tibi. Co ja służebnica twoja obaczywszy, uciekłam od nich, i posłał mię Pan, abych ci te rzeczy oznajmiła.

14

Ego enim ancílla tua Deum colo, étiam nunc apud te: et éxiet ancílla tua, et orábo Deum, Abowiem ja służebnica twoja służę Bogu też i teraz u ciebie: i będę wychadzała sługa twoja, a będę się modliła Bogu.

15

et dicet mihi quando eis reddat peccátum suum, et véniens nuntiábo tibi, ita ut ego addúcam te per médiam Ierúsalem, et habébis omnem pópulum Israel, sicut oves, quibus non est pastor, et non latrábit vel unus canis contra te: I powie mi kiedy im ma oddać za grzech ich, a przyszedszy opowiem ci: tak iż ja ciebie przywiodę przez pośrodek Jeruzalem, i będziesz miał wszystek lud Izraelski jako owce, które nie mają pasterza, a nie zaszczeknie ni jeden pies na cię:

16

quóniam hæc mihi dicta sunt per providéntiam Dei. Bo mi powiedziano z przejrzenia Boskiego.

17

Et quóniam irátus est illis Deus, hæc ipsa missa sum nuntiáre tibi. A iż się Bóg rozgniewał na nie, to samo posłana jestem, abym ci opowiedziała.

18

Placuérunt autem ómnia verba hæc coram Holoférne, et coram púeris eius, et mirabántur sapiéntiam eius, et dicébant alter ad álterum: I podobały się te wszystkie słowa przed Holofernesem i przed sługami jego, i dziwowali się mądrości jej, i mówili jeden ku drugiemu.

19

Non est talis múlier super terram in aspéctu, in pulchritúdine, et in sensu verbórum. Niemasz takiej niewiasty na świecie, w pojrzeniu, w piękności, i w mądrości słów.

20

Et dixit ad illam Holoférnes: Benefécit Deus, qui misit te ante pópulum, ut des illum tu in mánibus nostris: I rzekł do niej Holofernes: Dobrze uczynił Bóg, który cię posłał przed ludem, abyś go ty wydała w ręce nasze:

21

et quóniam bona est promíssio tua, si fécerit mihi hoc Deus tuus, erit et Deus meus, et tu in domo Nabuchodónosor magna eris, et nomen tuum nominábitur in univérsa terra. A iż dobra jest obietnica twoja, jeśli mi to Bóg twój uczyni, będzie i Bogiem moim, i ty w domu Nabuchodonozarowym będziesz wielką, i imię twoje będzie słynęło po wszystkiej ziemi.

1

Tunc iussit eam introíre ubi repósiti erant thesáuri eius, et iussit illic manére eam, et constítuit quid darétur illi de convívio suo. Kazał tedy jej wniść, gdzie były złożone skarby jego, i jej tam mieszkać, i naznaczył co jej miano dawać z stołu jego.

2

Cui respóndit Iudith, et dixit: Nunc non pótero manducáre ex his, quæ mihi prǽcipis tríbui, ne véniat super me offénsio: ex his autem, quæ mihi détuli, manducábo. Któremu Judith odpowiedziała, i rzekła: Teraz nie będę mogła pożywać tych rzeczy, któreś mi dawać rozkazał, by na mię nie przyszło obrażenie, a z tego, com z sobą przyniosła będę jadła.

3

Cui Holoférnes ait: Si defécerint tibi ista, quæ tecum detulísti, quid faciémus tibi? Której rzekł Holofernes: A jeślić nie stanie tego coś z sobą przyniosła, cóż ci uczynimy?

4

Et dixit Iudith: Vivit ánima tua dómine meus, quóniam non expéndet ómnia hæc ancílla tua, donec fáciat Deus in manu mea hæc, quæ cogitávi. Et induxérunt illam servi eius in tabernáculum, quod præcéperat. I rzekła Judith: Żywie dusza twoja Panie mój, że nie strawi tego wszystkiego służebnica twoja, aż uczyni Bóg przez ręce moje to com umyśliła. I wwiedli ją słudzy jego do namiotu do którego kazał,

5

Et pétiit dum introíret, ut darétur ei cópia nocte et ante lucem egrediéndi foras ad oratiónem, et deprecándi Dóminum. I prosiła, gdy wchodziła, aby jej dano wolność w nocy i przededniem wychodzić na modlitwę, i modlić się Panu,

6

Et præcépit cubiculáriis suis, ut sicut placéret illi, exíret et introíret ad adorándum Deum suum, per tríduum: I rozkazał komornikom swoim, żeby jako się jej podoba wychodziła i wchodziła, aby chwaliła Boga swego przez trzy dni,

7

et exíbat nóctibus in vallem Bethúliæ, et baptizábat se in fonte aquæ. I wychodziła w nocy na dolinę Bethuliej, i omywała się we źródle wody.

8

Et ut ascendébat, orábat Dóminum Deum Israel, ut dirígeret viam eius ad liberatiónem pópuli sui. A skoro wyszła modliła się Panu Bogu Izraelskiemu, aby prostował drogę jej ku wyzwoleniu ludu swego.

9

Et intróiens, munda manébat in tabernáculo usque dum accíperet escam suam in véspere. A wszedszy mieszkała w namiecie czystą, aż pod wieczór brała pokarm swój.

10

Et factum est, in quarto die Holoférnes fecit cœnam servis suis, et dixit ad Vágao eunúchum suum: Vade, et suáde Hebrǽam illam ut sponte conséntiat habitáre mecum. I stało się czwartego dnia, że Holofernes sprawił wieczerzą sługam swym, i rzekł do Wagaa rzezańca swego: Idź a namawiaj tę Żydówkę, żeby dobrowolnie ze mną przyzwoliła mieszkać.

11

Fœdum est enim apud Assýrios, si fémina irrídeat virum, agéndo ut immúnis ab eo tránseat. Bo to sromota u Assyryanów, gdyby niewiasta pośmiewała się z męża, czyniąc, aby uszła nie uznana od niego.

12

Tunc introívit Vágao ad Iudith, et dixit: Non vereátur bona puélla introíre ad dóminum meum, ut honorificétur ante fáciem eius, ut mandúcet cum eo, et bibat vinum in iucunditáte. Tedy wszedł Wagao do Judith, i rzekł: Niech się nie wstydzi dobra dzieweczka wniść do pana niego, aby była uczczona przed obliczem jego, aby jadła z nim, i piła wino w weselu.

13

Cui Iudith respóndit: Quæ ego sum, ut contradícam dómino meo? Któremu Judith odpowiedziała: A cóżem ja jest, abych się miała sprzeciwić panu memu?

14

Omne quod erit ante óculos eius bonum et óptimum fáciam. Quidquid autem illi placúerit, hoc mihi erit óptimum ómnibus diébus vitæ meæ. Wszystko co będzie przed oczyma jego dobrego i nalepszego uczynię. A co się jemu będzie podobało, to mnie będzie nalepszego po wszystkie dni żywota mego.

15

Et surréxit, et ornávit se vestiménto suo, et ingréssa stetit ante fáciem eius. I wstała, i ubrała się w szaty swe, a wszedszy stanęła przed obliczem jego,

16

Cor autem Holoférnes concússum est: erat enim ardens in concupiscéntia eius. A serce Holofernesowe zadrżało, bo był zapalon pożądliwością jej.

17

Et dixit ad eam Holoférnes: Bibe nunc, et accúmbe in iucunditáte, quóniam invenísti grátiam coram me. I rzekł do niej Holofernes: Pij teraz, a siądź z weselem, boś łaskę przedemną nalazła.

18

Et dixit Iudith: Bibam dómine, quóniam magnificáta est ánima mea hódie præ ómnibus diébus meis. I rzekła Judith: Będę piła panie, bo dziś jest uwielbiona dusza moja nad wszystkie dni moje.

19

Et accépit, et manducávit, et bibit coram ipso ea, quæ paráverat illi ancílla eius. I wzięła i jadła i piła przed nim, to co jej była nagotowała dziewka jej.

20

Et iucúndus factus est Holoférnes ad eam, bibítque vinum multum nimis, quantum numquam bíberat in vita sua. I stał się Holofernes barzo wesoły ku niej, i pił barzo wiele wina, jako wiele nigdy nie pił za żywota swego.

1

Ut autem sero factum est, festinavérunt servi illíus ad hospítia sua, et conclúsit Vágao óstia cubículi, et ábiit. A gdy był wieczór, pokwapili się słudzy jego do gospód swoich, i zamknął drzwi Wagao pokoju i poszedł.

2

Erant autem omnes fatigáti a vino: A wszyscy byli zmocowani od wina:

3

erátque Iudith sola in cubículo. A sama Judith była w pokoju.

4

Porro Holoférnes iacébat in lecto, nímia ebrietáte sopítus. Lecz Holofernes leżał na łożu, uśpiony od zbytniego upicia.

5

Dixítque Iudith puéllæ suæ, ut staret foris ante cubículum, et observáret. I rzekła Judith dziewce swej, żeby stała przed pokojem i strzegła.

6

Stetítque Iudith ante lectum, orans cum lácrymis, et labiórum motu in siléntio, I stanęła Judith u łoża modląc się z płaczem, a pocichu ruszaniem ust,

7

dicens: Confírma me Dómine Deus Israel, et réspice in hac hora ad ópera mánuum meárum, ut, sicut promisísti, Ierúsalem civitátem tuam érigas: et hoc quod credens per te posse fíeri cogitávi, perfíciam. Mówiąc: Posil mię Panie Boże Izraelski, a wejrzy tej godziny na uczynki rąk moich, żebyś jakoś obiecał wywyższył miasto twoje Jeruzalem: a żebych to sprawiła, com wierząc, że przez cię może być uczyniono, umyśliła.

8

Et cum hæc dixísset, accéssit ad colúmnam, quæ erat ad caput léctuli eius, et pugiónem eius, qui in ea ligátus pendébat, exsólvit. A gdy to wyrzekła, przystąpiła do słupa, który był w głowach łóżka jego, i kord, który uwiązany na nim wisiał, odwiązała.

9

Cumque evaginásset illum, apprehéndit comam cápitis eius, et ait: Confírma me Dómine Deus in hac hora. A gdy go dobyła, ujęła za włosy głowy jego, i rzekła: Posil mię Panie Boże tej godziny.

10

Et percússit bis in cervícem eius, et abscídit caput eius, et ábstulit conópeum eius a colúmnis, et evólvit corpus eius truncum. I uderzyła dwakroć w szyję jego, i ucięła mu głowę, i zdjęła z słupów namiotek jego, i zepchnęła ciało jego bez głowy.

11

Et post pusíllum exívit, et trádidit caput Holoférnis ancíllæ suæ, et iussit ut mítteret illud in peram suam. A po małej chwili wyszła, i podała głowę Holofernesa słudze swej, i kazała, żeby ją włożyła w torbę swą.

12

Et exiérunt duæ, secúndum consuetúdinem suam, quasi ad oratiónem, et transiérunt castra, et gyrántes vallem, venérunt ad portam civitátis. I wyszły dwie, według zwyczaju swego, jakoby na modlitwę, i przeszły przez obóz, a krążąc około doliny, przyszły do bramy miejskiej.

13

Et dixit Iudith a longe custódibus murórum: Aperíte portas, quóniam nobíscum est Deus, qui fecit virtútem in Israel. I rzekła Judith z daleka straży murów: Otwórzcie bramy, bo z nami jest Bóg, który uczynił moc w Izraelu,

14

Et factum est cum audíssent viri vocem eius, vocavérunt presbýteros civitátis. I stało się, gdy usłyszeli mężowie głos jej, wezwali starszych z miasta.

15

Et concurrérunt ad eam omnes, a mínimo usque ad máximum: quóniam sperábant eam iam non esse ventúram. I zbiegli się do niej wszyscy od namniejszego aż do nawiętszego bo się spodziewali, że się już wrócić nie miała.

16

Et accendéntes luminária, congyravérunt circa eam univérsi: illa autem ascéndens in eminentiórem locum, iussit fíeri siléntium. Cumque omnes tacuíssent, I rozświeciwszy świece, skupili się około niej wszyscy: a ona wstąpiwszy na wyższe miejsce rozkazała, aby pomilczenie uczynili. A gdy wszyscy umilknęli,

17

dixit Iudith: Laudáte Dóminum Deum nostrum, qui non deséruit sperántes in se: Rzekła Judith: Chwalcie Pana Boga naszego, który nie opuścił ufających w sobie:

18

et in me ancílla sua adimplévit misericórdiam suam, quam promísit dómui Israel: et interfécit in manu mea hostem pópuli sui hac nocte. A we mnie służebnicy swej wypełnił miłosierdzie swoje, które obiecał domowi Izrael: i zabił ręką moją nieprzyjaciela ludu swego tej nocy.

19

Et próferens de pera caput Holoférnis, osténdit illis, dicens: Ecce caput Holoférnis príncipis milítiæ Assyriórum, et ecce conópeum illíus, in quo recumbébat in ebrietáte sua, ubi per manum féminæ percússit illum Dóminus Deus noster. I wyjąwszy z torby głowę Holofernesowę, ukazała im, mówiąc: Oto głowa Holofernesa hetmana wojska Assyryjskiego, i oto namiotek jego, w którym leżał w pijaństwie swojem, gdzie go ręką niewieścią zabił Pan Bóg nasz.

20

Vivit autem ipse Dóminus, quóniam custodívit me ángelus eius et hinc eúntem, et ibi commorántem, et inde huc reverténtem, et non permísit me Dóminus ancíllam suam coinquinári, sed sine pollutióne peccáti revocávit me vobis gaudéntem in victória sua, in evasióne mea, et in liberatióne vestra. A żywie sam Pan, że mię strzegł Anioł jego, i ztąd idącą i tam mieszkającą, i ztamtąd się tu wracającą, i nie dopuścił Pan splugawić mnie służebnice swojej, ale bez zmazy grzechu przywrócił mię wam radującą się w zwycięstwie jego, w uszciu mojem, i w wybawieniu waszym.

21

Confitémini illi omnes, quóniam bonus, quóniam in sǽculum misericórdia eius. Wyznawajcie mu wszyscy, że dobry, że na wieki miłosierdzie jego.

22

Univérsi autem adorántes Dóminum, dixérunt ad eam: Benedíxit te Dóminus in virtúte sua, quia per te ad níhilum redégit inimícos nostros. A pokłoniwszy się wszyscy Panu, rzekli do niej: Ubłogosławił cię Pan w mocy swojej, iż przez cię wniwecz obrócił nieprzyjacioły nasze.

23

Porro Ozías princeps pópuli Israel dixit ad eam: Benedícta es tu fília a Dómino Deo excélso præ ómnibus muliéribus super terram. A Ozyasz, książę ludu Izraelskiego, rzekł do niej: Błogosławionaś ty córko od Pana Boga wysokiego nade wszystkie niewiasty na ziemi.

24

Benedíctus Dóminus, qui creávit cælum et terram, qui te diréxit in vúlnera cápitis príncipis inimicórum nostrórum: Błogosławiony Pan, który stworzył niebo i ziemię, który cię obrócił na rany głowy hetmana nieprzyjaciół naszych:

25

quia hódie nomen tuum ita magnificávit, ut non recédat laus tua de ore hóminum, qui mémores fúerint virtútis Dómini in ætérnum, pro quibus non pepercísti ánimæ tuæ propter angústias et tribulatiónem géneris tui, sed subvenísti ruínæ ante conspéctum Dei nostri. Bo tak dziś imię twoje uwielbił, że nie odejdzie chwała twoja z ust ludzi, który będą pamiętać na moc Pańską wiecznie: dla których nie przepuściłaś duszy twej, dla ucisku i utrapienia narodu twego: aleś zabieżała upadkowi przed oczyma Boga naszego.

26

Et dixit omnis pópulus: Fiat, fiat. I rzekł wszystek lud: Niech się stanie: niech się stanie.

27

Porro Achior vocátus venit, et dixit ei Iudith: Deus Israel, cui tu testimónium dedísti quod ulciscátur se de inimícis suis, ipse caput ómnium incredulórum incídit hac nocte in manu mea. A Achior przyzwany przyszedł, i rzekła mu Judith: Bóg Izraelski, któremuś ty dał świadectwo, że się mści nad nieprzyjacioły swemi, ten głowę wszech niewierników uciął tej nocy ręką moją.

28

Et ut probes quia ita est, ecce caput Holoférnis, qui in contémptu supérbiæ suæ Deum Israel contémpsit, et tibi intéritum minabátur, dicens: Cum captus fúerit pópulus Israel, gládio perforári præcípiam látera tua. A żebyś doznał, iż tak jest, oto głowa Holofernesowa, który wzgardą hardości swej wzgardził Boga Izraelskiego, i tobie groził śmiercią, mówiąc: Gdy będzie poiman lud Izraelski, każę przebić mieczem boki twoje.

29

Videns autem Achior caput Holoférnis, angustiátus præ pavóre cécidit in fáciem suam super terram, et æstuávit ánima eius. A widząc Achior głowę Holofernesowę, omdlewając od strachu, upadł na ziemię na twarz swoję, i siliła się dusza jego.

30

Póstea vero quam resúmpto spíritu recreátus est, prócidit ad pedes eius, et adorávit eam, et dixit: A potem gdy ksobie przyszedszy ochłodzony był upadł u nóg jej, i pokłonił się jej, i rzekł:

31

Benedícta tu a Deo tuo in omni tabernáculo Iacob, quóniam in omni gente, quæ audíerit nomen tuum, magnificábitur super te Deus Israel. Błogosławionaś ty od Boga twego we wszystkim przybytku Jakób: bo w każdym narodzie, który usłyszy imię twoje, będzie uwielbion Bóg Izraelski dla ciebie.

1

Dixit autem Iudith ad omnem pópulum: Audíte me fratres, suspéndite caput hoc super muros nostros: I rzekła Judith do wszystkiego ludu: Słuchajcie mię bracia: zawieście tę głowę na murze naszym:

2

et erit, cum exíerit sol, accípiat unusquísque arma sua, et exíte cum ímpetu, non ut descendátis deórsum, sed quasi ímpetum faciéntes. I będzie gdy wznidzie słońce, weźmi każdy z was broń swoję, a wy bieżcie pędem: nie żebyście mieli zbieżeć na dół, ale jako na nie nacierając.

3

Tunc exploratóres necésse erit ut fúgiant ad príncipem suum excitándum ad pugnam. Tedy szpiegowie musi być, że pobieżą obudzić hetmana swego ku bitwie.

4

Cumque duces eórum cucúrrerint ad tabernáculum Holoférnis, et invénerint eum truncum in suo sánguine volutátum, décidet super eos timor. A gdy rotmistrze ich przybieżą do namiotu Holofernesowego, i najdą go bez głowy we krwi swej ukalonego, przypadnie na nie strach.

5

Cumque cognovéritis fúgere eos, ite post illos secúri, quóniam Dóminus cónteret eos sub pédibus vestris. A gdy obaczycie, żeć uciekają, bieżcie po nich bezpiecznie, bo je Pan zetrze pod nogami waszemi.

6

Tunc Achior, videns virtútem, quam fecit Deus Israel, relícto gentilitátis ritu, crédidit Deo, et circumcídit carnem præpútii sui, et appósitus est ad pópulum Israel, et omnis succéssio géneris eius usque in hodiérnum diem. Tedy Achior widząc moc, którą uczynił Bóg Izraelski, opuściwszy obyczaje pogańskie, uwierzył Bogu, i obrzezał ciało odrzezku swego, i przyłączony jest do ludu Izraelskiego, i wszystko potomstwo rodzaju jego aż do dnia dzisiejszego.

7

Mox autem ut ortus est dies, suspendérunt super muros caput Holoférnis, accepítque unusquísque vir arma sua, et egréssi sunt cum grandi strépitu et ululátu. A wnet skoro się rozedniło, wywiesili głowę Holofernesa z muru, i wziął każdy mąż broń swą, i wypadli z wielkim trzaskiem i wrzaskiem.

8

Quod vidéntes exploratóres, ad tabernáculum Holoférnis cucurrérunt. Co ujrzawszy szpiegowie, przybiegli do namiotu Holofernesowego.

9

Porro hi, qui in tabernáculo erant, veniéntes, et ante ingréssum cubículi perstrepéntes, excitándi grátia, inquietúdinem arte moliebántur, ut non ab excitántibus, sed a sonántibus Holoférnes evigiláret. A ci którzy w namiecie byli, przychadzając, a przed weściem pokoju gruchocąc, żeby ocknął, sztucznie niepokój czynili, aby nie od budzących, ale od trzaskających Holofernes ocknął.

10

Nullus enim audébat cubículum virtútis Assyriórum pulsándo aut intrándo aperíre. Bo żaden nie śmiał pokoju mocy Assyryjskiej kołacąc abo wchodząc otwierać.

11

Sed cum veníssent eius duces ac tribúni, et univérsi maióres exércitus regis Assyriórum, dixérunt cubiculáriis: Ale gdy przyszli hetmani, i tysiącnicy, i wszyscy przełożeni wojska króla Assyryjskiego, rzekli komornikom.

12

Intráte, et excitáte illum, quóniam egréssi mures de cavérnis suis, ausi sunt provocáre nos ad prœ́lium. Wnidźcie, a obudźcie go, bo myszy wyszedszy z jam swoich śmieją nas wyzywać ku bitwie.

13

Tunc ingréssus Vágao cubículum eius, stetit ante cortínam, et plausum fecit mánibus suis: suspicabátur enim illum cum Iudith dormíre. Tedy Wagao wszedszy do pokoju jego, stanął przed zasłoną, i klaskał rękoma swemi: bo mniemał, żeby spał z Judith.

14

Sed cum nullum motum iacéntis sensu áurium cáperet, accéssit próximans ad cortínam, et élevans eam, vidénsque cadáver absque cápite Holoférnis in suo sánguine tabefáctum iacére super terram, exclamávit voce magna cum fletu, et scidit vestiménta sua. Ale gdy żadnego ruszania leżącego nie słyszał, przystąpił przybliżając się do zasłony, a podniósszy ją, i ujrzawszy trupa bez głowy Holofernesowego, we krwi swej uwalanego na ziemi leżącego, krzyknął głosem wielkim z płaczem, i rozdarł odzienie swoje.

15

Et ingréssus tabernáculum Iudith, non invénit eam, et exsíliit foras ad pópulum, A wszedszy do namiotu Judith, nie nalazł jej: i wybiegł z pokoju do ludu,

16

et dixit: Una múlier Hebrǽa fecit confusiónem in domo regis Nabuchodónosor: ecce enim Holoférnes iacet in terra, et caput eius non est in illo. I rzekł: Jedna Żydowska niewiasta uczyniła zamieszanie w domu króla Nabuchodonozora: bo oto Holofernes leży na ziemi, a głowy jego niemasz na nim:

17

Quod cum audíssent príncipes virtútis Assyriórum, scidérunt omnes vestiménta sua, et intolerábilis timor et tremor cécidit super eos, et turbáti sunt ánimi eórum valde. Co gdy usłyszeli książęta siły Assyryjskiej, rozdarli wszyscy szaty swe, i nieznośny strach i drżenie przypadło na nie, i strwożyły się serca ich barzo.

18

Et factus est clamor incomparábilis in médio castrórum eórum. I stał się krzyk niewymowny w pośród obozu ich.

1

Cumque omnis exércitus decollátum Holoférnem audísset, fugit mens et consílium ab eis, et solo tremóre et metu agitáti, fugæ præsídium sumunt, A gdy wszystko wojsko usłyszało, że Holofernes ścięty, odpadł od nich i rozum i rada, a samem drżeniem i strachem zruszeni, wzięli sobie ucieczkę na pomoc:

2

ita ut nullus loquerétur cum próximo suo, sed inclináto cápite, relíctis ómnibus, evádere festinábant Hebrǽos, quos armátos super se veníre audiébant, fugiéntes per vias campórum et sémitas cóllium. Tak iż żaden z swym bliźnim nie mówił, ale zwiesiwszy łeb, wszystkiego odbieżawszy, spieszyli się ujść Żydów, o których słyszeli, że na nie zbrojno szli, uciekając drogami po polach, i ścieżkami po pagórkach.

3

Vidéntes ítaque fílii Israel fugiéntes, secúti sunt illos. Descenderúntque clangéntes tubis, et ululántes post ipsos. Widząc tedy synowie Izraelowi, że uciekają, bieżeli za nimi: I zbiegli uderzywszy w trąby, i krzycząc za nimi.

4

Et quóniam Assýrii non adunáti, in fugam ibant præcípites: fílii autem Israel uno ágmine persequéntes, debilitábant omnes, quos inveníre potuíssent. A iż Assyryanie nie w kupie, oślep uciekali: a synowie Izraelitowi w jednym hufie bieżąc za nimi, mglili wszystkie, których naleźć mogli.

5

Misit ítaque Ozías núntios per omnes civitátes et regiónes Israel. Posłał tedy Ozyasz posły do wszystkich miast i krain Izraelskich.

6

Omnis ítaque régio, omnísque urbs eléctam iuventútem armátam misit post eos, et persecúti sunt eos in ore gládii, quoúsque pervenírent ad extremitátem fínium suórum. Każda tedy kraina i każde miasto wybraną młódź zbrojną posłało za nimi, i gonili je paszczęką miecza, aż pobiegli do końca granic swoich,

7

Réliqui autem, qui erant in Bethúlia, ingréssi sunt castra Assyriórum, et prædam, quam fugiéntes Assýrii relíquerant, abstulérunt, et onustáti sunt valde. A inni, którzy byli w Bethuliej weszli do obozu Assyryjskiego, i korzyść, którą byli Assyryanie uciekając odbiegli zabrali, i obciążyli się barzo.

8

Hi vero, qui victóres revérsi sunt ad Bethúliam, ómnia quæ erant illórum attulérunt secum, ita ut non esset númerus in pecóribus, et iuméntis, et univérsis mobílibus eórum, ut a mínimo usque ad máximum omnes dívites fíerent de prædatiónibus eórum. A ci, którzy zwycięzcy wrócili się do Bethuliej, wszystko co ich było, przynieśli z sobą, tak, iż nie było liczby w bydle i dobytkach, i wszystkich ruchomych rzeczach ich: że od namniejszego aż do nawiętszego, wszyscy się ubogacili z łupów ich.

9

Ioacim autem summus póntifex de Ierúsalem venit in Bethúliam cum univérsis presbýteris suis, ut vidéret Iudith. A Joachim nawyższy kapłan z Jeruzalem przyjachał do Bethuliej ze wszystkiemii starszemi swemi, aby Judith oglądał.

10

Quæ cum exísset ad illum, benedixérunt eam omnes una voce, dicéntes: Tu glória Ierúsalem, tu lætítia Israel, tu honorificéntia pópuli nostri: Która gdy wyszła do niego, błogosławili ją wszyscy jednym głosem, mówiąc: Tyś sława Jeruzalem, tyś wesele Izraelskie, tyś cześć ludu naszego:

11

quia fecísti viríliter, et confortátum est cor tuum, eo quod castitátem amáveris, et post virum tuum, álterum nescíeris: ídeo et manus Dómini confortávit te, et ídeo eris benedícta in ætérnum. Żeś sobie poczęła mężnie, i zmocnione jest serce twoje, przeto żeś czystość umiłowała, a po mężu swoim inszegoś nie uznała: przeto i ręka Pańska posiliła cię, i dla tego będziesz błogosławiona na wieki.

12

Et dixit omnis pópulus: Fiat, fiat. I rzekł wszystek lud: Niech się stanie, niech się stanie.

13

Per dies autem trigínta, vix collécta sunt spólia Assyriórum a pópulo Israel. A przez trzydzieści dni zaledwie zebrał łupy Assyryjskie lud Izraelski.

14

Porro autem univérsa, quæ Holoférnis peculiária fuísse probáta sunt, dedérunt Iudith in auro, et argénto, et véstibus, et gemmis, et omni supelléctili, et trádita sunt ómnia illi a pópulo. A wszystkie rzeczy, które poznali, że były Holofernesowe własne, dali Judith, we złocie, w srebrze, w szatach, w kamieniu drogim, i we wszystkim sprzęcie, i dano jej wszystko od ludu.

15

Et omnes pópuli gaudébant cum muliéribus, et virgínibus, et iuvénibus, in órganis, et cítharis. A wszyscy ludzie weselili się z niewiastami, i z pannami, i z młodzieńcy, na instrumentach i arfach.

1

Tunc cantávit cánticum hoc Dómino Iudith, dicens: Śpiewała tedy Judith tę pieśń Panu mówiąc:

2

Incípite Dómino in týmpanis, cantáte Dómino in cýmbalis, modulámini illi psalmum novum, exaltáte, et invocáte nomen eius. Zaczynajcie Panu na bębniech, śpiewajcie Panu na cymbalech, śpiewajcie mu Psalm mowy, wywyższajcie i wzywajcie imienia jego.

3

Dóminus cónterens bella, Dóminus nomen est illi. Pan kruszący wojny, Pan jest imię jemu.

4

Qui pósuit castra sua in médio pópuli sui, ut eríperet nos de manu ómnium inimicórum nostrórum. Który położył obóz swój w pośród ludu swego, aby nas wyrwał z ręki wszystkich nieprzyjaciół naszych.

5

Venit Assur ex móntibus ab aquilóne in multitúdine fortitúdinis suæ: cuius multitúdo obturávit torréntes, et equi eórum cooperuérunt valles. Przyciągnął Assur z gór od Północy, w wielkości mocy swej: którego mnóstwo zastawiło potoki, a konie ich okryły doliny.

6

Dixit se incensúrum fines meos, et iúvenes meos occisúrum gládio: infántes meos dare in prædam, et vírgines in captivitátem. Mówił, że miał wypalić granice moje, a młodzieńce moje wybić mieczem, niemowięta moje dać na łup, i panny w niewolą.

7

Dóminus autem omnípotens nócuit eum, et trádidit eum in manus féminæ, et confódit eum. A Pan wszechmogący zaszkodził mu, i dał go w ręce niewieście, i poraził go.

8

Non enim cécidit potens eórum a iuvénibus, nec fílii Titan percussérunt eum, nec excélsi gigántes opposuérunt se illi, sed Iudith fília Merári in spécie faciéi suæ dissólvit eum. Bo mocarz ich nie poległ od młodzieńców, ani go zabili synowie Titan, ani wysocy obrzymowie zastawili mu się: ale Juditha córka Merari zwątliła go pięknością twarzy swojej.

9

Exuit enim se vestiménto viduitátis, et índuit se vestiménto lætítiæ in exsultatióne filiórum Israel. Zwlekła się bowiem z szat wdowstwa, i oblokła się w szaty wesela na rozradowanie synów Izraelskich.

10

Unxit fáciem suam unguénto, et colligávit cincínnos suos mitra, accépit stolam novam ad decipiéndum illum. Pomazała oblicze swe olejkiem, i ściągnęła kędziorki swe koronką, wzięła szatę nową, aby go zdradziła.

11

Sandália eius rapuérunt óculos eius, pulchritúdo eius captívam fecit ánimam eius, amputávit pugióne cervícem eius. Patynki jej uchwyciły oczy jego, piękność jej pojmała duszę jego, ucięła kordem szyjej jego.

12

Horruérunt Persæ constántiam eius, et Medi audáciam eius. Ulękli się Persowie stałości jej, i Medowie śmiałości jej.

13

Tunc ululavérunt castra Assyriórum, quando apparuérunt húmiles mei, arescéntes in siti. Tedy zawyły wojska Assyryjskie, gdy się ukazali poniżeni moi, schnący od pragnienia.

14

Fílii puellárum compunxérunt eos, et sicut púeros fugiéntes occidérunt eos: periérunt in prœ́lio a fácie Dómini Dei mei. Synowie dziewczyn pokłóli je, a jako chłopięta uciekające pobili je: poginęli w bitwie od oblicza Pana Boga mego.

15

Hymnum cantémus Dómino, hymnum novum cantémus Deo nostro. Pieśń śpiewajmy Panu, Pieśń nową śpiewajmy Bogu naszemu.

16

Adonái Dómine magnus es tu, et præclárus in virtúte tua, et quem superáre nemo potest. Adonai Panie wielkiś ty, i przesławny w mocy twojej, i którego żaden zwyciężyć nie może.

17

Tibi sérviat omnis creatúra tua: quia dixísti, et facta sunt: misísti spíritum tuum, et creáta sunt, et non est qui resístat voci tuæ. Tobie niech służy wszelkie twe stworzenie: boś rzekł i stały się: posłałeś ducha twego, i stworzone są, i niemasz ktoby się sprzeciwił głosowi twemu.

18

Montes a fundaméntis movebúntur cum aquis: petræ, sicut cera, liquéscent ante fáciem tuam. Góry z gruntu się poruszą z wodami: skały jako wosk rozpłyną się przed obliczem twojem.

19

Qui autem timent te, magni erunt apud te per ómnia. A którzy się ciebie boją, wielcy będą u ciebie na wszystkim.

20

Væ genti insurgénti super genus meum: Dóminus enim omnípotens vindicábit in eis, in die iudícii visitábit illos. Biada narodowi na naród mój powstającemu: bo Pan wszechmogący będzie się mścił nad nimi, w dzień sądu nawiedzi je.

21

Dabit enim ignem, et vermes in carnes eórum, ut urántur, et séntiant usque in sempitérnum. Bo da ogień i robaki na ciała ich, aby byli paleni, i czuli aż na wieki.

22

Et factum est post hæc, omnis pópulus post victóriam venit in Ierúsalem adoráre Dóminum: et mox ut purificáti sunt, obtulérunt omnes holocáusta, et vota, et repromissiónes suas. I stało się potem, wszystek lud po zwycięstwie przyszedł do Jeruzalem pokłonić się Panu: i wnet skoro się oczyścili ofiarowali wszyscy całopalenia, i śluby i obietnice swoje.

23

Porro Iudith univérsa vasa béllica Holoférnis, quæ dedit illi pópulus, et conópeum, quod ipsa sustúlerat de cubíli ipsíus, óbtulit in anáthema obliviónis. A Judith wszystkie naczynia wojenne Holofernesa, które jej dał lud, i namiotek który sama wzięła z łóżka jego, ofiarowała na dar zapamiętania.

24

Erat autem pópulus iucúndus secúndum fáciem sanctórum, et per tres menses gáudium huius victóriæ celebrátum est cum Iudith. A lud był wesół wedle oblicza świętych, i przez trzy miesiące wesele tego zwycięstwa z Judith obchodzono.

25

Post dies autem illos, unusquísque rédiit in domum suam, et Iudith magna facta est in Bethúlia, et præclárior erat univérsæ terræ Israel. A po owych dniach wrócił się każdy do domu swego, a Judith stała się wielką w Bethuliej, i była nasławniejszą wszystkiej ziemi Izraelskiej.

26

Erat enim virtúti cástitas adiúncta, ita ut non cognósceret virum ómnibus diébus vitæ suæ, ex quo defúnctus est Manásses vir eius. Była też do cnoty czystość przyłączona, tak iż nie uznała męża po wszystkie dni żywota swego, jako umarł mąż jej Manasses.

27

Erat autem diébus festis procédens cum magna glória. A wychadzała w święta z wielką chwałą.

28

Mansit autem in domo viri sui annos centum quinque, et dimísit abram suam líberam, et defúncta est ac sepúlta cum viro suo in Bethúlia. I mieszkała w domu męża swego sto i pięć lat, i puściła wolną Abrę swoję i umarła, i pogrzebiona jest z mężem swym w Bethuliej.

29

Luxítque illam omnis pópulus diébus septem. I płakał jej wszystek lud przez siedm dni.

30

In omni autem spátio vitæ eius non fuit qui perturbáret Israel, et post mortem eius annis multis. A przez wszystek czas żywota jej, nie był, któryby czynił niepokój Izraelowi, i po śmierci jej przez wiele lat.

31

Dies autem victóriæ huius festivitátis, ab Hebrǽis in número sanctórum diérum accípitur, et cólitur a Iudǽis ex illo témpore usque in præséntem diem. A dzień święta zwycięstwa tego u Żydów w poczet dni świętych przyjęt jest, i święcą ji Żydzi od onego czasu aż do dnia dzisiejszego.