Liber Job
Księga Joba
1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 – 31 – 32 – 33 – 34 – 35 – 36 – 37 – 38 – 39 – 40 – 41 – 42
1
Vir erat in terra Hus, nómine Iob, et erat vir ille simplex, et rectus, ac timens Deum, et recédens a malo:
Mąż był w ziemi Hus, imieniem Job, a był to mąż szczery i prosty i bojący się Boga, odstępujący od złego,
2
natíque sunt ei septem fílii, et tres fíliæ.
I urodziło mu się siedm synów, a trzy córki.
3
Et fuit posséssio eius septem míllia óvium, et tria míllia camelórum, quingénta quoque iuga boum, et quingéntæ ásinæ, ac família multa nimis: erátque vir ille magnus inter omnes orientáles.
A majętność jego była, siedm tysięcy owiec, i trzy tysiące wielbłądów, pięć set też jarzm wołów, i pięć set oślic, i czeladzi barzo wiele: i był to mąż wielki między wszystkimi wschodnimi.
4
Et ibant fílii eius, et faciébant convívium per domos, unusquísque in die suo. Et mitténtes vocábant tres soróres suas ut coméderent et bíberent cum eis.
I chadzali synowie jego, i sprawowali uczty wedle domów każdy dnia swego. I posławszy wzywali trzech sióstr swoich, aby z nimi jadały i piły.
5
Cumque in orbem transíssent dies convívii, mittébat ad eos Iob, et sanctificábat illos: consurgénsque dilúculo, offerébat holocáusta pro síngulis. Dicébat enim: Ne forte peccáverint fílii mei, et benedíxerint Deo in córdibus suis. Sic faciébat Iob cunctis diébus.
A gdy się w koło obeszły dni biesiady, posyłał do nich Job, i poświęcał je, a wstawszy rano, ofiarował całopalenia za każdego z nich. Bo mówił: By snadź nie zgrzeszyli synowie moi, a nie błogosławili Bogu w sercach swoich. Tak czynił Job po wszystkie dni.
6
Quadam autem die, cum veníssent fílii Dei ut assísterent coram Dómino, áffuit inter eos étiam Satan.
A niektórego dnia, gdy przyszli synowie Boży, aby stali przed Panem, był też między nimi i szathan.
7
Cui dixit Dóminus: Unde venis? Qui respóndens, ait: Circuívi terram, et perambulávi eam.
Któremu rzekł Pan: Zkąd idziesz? który odpowiedając rzekł: Zkrążyłem ziemię, i schodziłem ją
8
Dixítque Dóminus ad eum: Numquid considerásti servum meum Iob, quod non sit ei símilis in terra, homo simplex, et rectus, ac timens Deum, et recédens a malo?
I rzekł Pan do niego: A baczyłżeś Joba sługę mego, że mu niemasz na ziemi podobnego, człowiek szczery, i prosty, a bojący się Boga, i odstępujący od złego?
9
Cui respóndens Satan, ait: Numquid Iob frustra timet Deum?
Któremu szathan odpowiadając rzekł: Aza się Job darmo Boga boi?
10
Nonne tu vallásti eum, ac domum eius, universámque substántiam per circúitum: opéribus mánuum eius benedixísti, et posséssio eius crevit in terra?
Azażeś go ty nie ogrodził, i dom jego, i wszystkę majętność w około zewsząd: błogosławiłeś uczynkom rąk jego, i dobytek jego rozrósł się na ziemi?
11
Sed exténde páululum manum tuam, et tange cuncta quæ póssidet, nisi in fáciem benedíxerit tibi.
Ale ściągni trochę rękę twoję, a dotkni wszystkiego co ma, jeślić w oczy błogosławić nie będzie.
12
Dixit ergo Dóminus ad Satan: Ecce, univérsa quæ habet, in manu tua sunt: tantum in eum ne exténdas manum tuam. Egressúsque est Satan a fácie Dómini.
I rzekł Pan do szathana: Oto wszystko co ma, jest w ręce twojej: jedno na niego nie ściągaj ręki twej. I odszedł szathan od oblicza Pańskiego.
13
Cum autem quadam die fílii et fíliæ eius coméderent et bíberent vinum in domo fratris sui primogéniti,
A gdy dnia jednego synowie i córki jego jedli i pili wino w domu brata swego pierworodnego,
14
núntius venit ad Iob, qui díceret: Boves arábant, et ásinæ pascebántur iuxta eos,
Przybieżał poseł do Joba, któryby powiedział: Woły orały, a oślice pasiono podle nich,
15
et irruérunt Sabǽi, tulerúntque ómnia, et púeros percussérunt gládio, et evási ego solus ut nuntiárem tibi.
I przypadli Sabejczycy i zabrali wszystko, i czeladź mieczem pozabijali, i uszedłem ja sam, abychci oznajmił.
16
Cumque adhuc ille loquerétur, venit alter, et dixit: Ignis Dei cécidit e cælo, et tactas oves puerósque consúmpsit, et effúgi ego solus ut nuntiárem tibi.
A gdy ten jeszcze mówił, przyszedł drugi i rzekł: Ogień Boży spadł z nieba, i uderzywszy na owce i sługi spalił je, i wybiegałem się ja sam, abymci oznajmił.
17
Sed et illo adhuc loquénte, venit álius, et dixit: Chaldǽi fecérunt tres turmas, et invasérunt camélos, et tulérunt eos, necnon et púeros percussérunt gládio, et ego fugi solus ut nuntiárem tibi.
Ale gdy i ten jeszcze mówił, przyszedł inny, i rzekł: Chaldejczycy uczynili trzy hufy i rzucili się na wielbłądy, i zabrali je, i pachołki pozabijali mieczem: a tylkom ja sam uciekł, abychci oznajmił.
18
Adhuc loquebátur ille, et ecce álius intrávit, et dixit: Fíliis tuis et filiábus vescéntibus et bibéntibus vinum in domo fratris sui primogéniti,
Jeszcze ten mówił, ali drugi wszedł, i rzekł: Gdy synowie twoi i córki jedli i pili wino w domu brata swego pierworodnego,
19
repénte ventus véhemens írruit a regióne desérti, et concússit quátuor ángulos domus, quæ córruens oppréssit líberos tuos, et mórtui sunt, et effúgi ego solus ut nuntiárem tibi.
Znagła wiatr gwałtowny przypadł od strony pustynie, i zatrząsł czterema węgłami domu, który obaliwszy się przytłukł dzieci twoje i pomarły, i wybiegałem się ja sam, abychci oznajmił.
20
Tunc surréxit Iob, et scidit vestiménta sua, et tonso cápite córruens in terram, adorávit,
Tedy Job wstał, i rozdarł szaty swoje, i ogoliwszy głowę upadszy na ziemię pokłonił się,
21
et dixit: Nudus egréssus sum de útero matris meæ, et nudus revértar illuc: Dóminus dedit, Dóminus ábstulit: sicut Dómino plácuit, ita factum est: sit nomen Dómini benedíctum.
I rzekł: Nagom wyszedł z żywota matki mojej, i nago się tam wrócę: Pan dał, Pan odjął: jako się Panu upodobało, tak się stało: niech będzie imię Pańskie błogosławione.
22
In ómnibus his non peccávit Iob lábiis suis, neque stultum quid contra Deum locútus est.
W tem wszystkiem nie zgrzeszył Job usty swemi, i nic głupiego nie wyrzekł przeciw Bogu.
1
Factum est autem, cum quadam die veníssent fílii Dei, et starent coram Dómino, venísset quoque Satan inter eos, et staret in conspéctu eius,
I stało się, gdy niektórego dnia przyszli synowie Boży, i stali przed Panem, przyszedł też szathan między nie: i stał przed oczyma jego,
2
ut díceret Dóminus ad Satan: Unde venis? Qui respóndens ait: Circuívi terram, et perambulávi eam.
Że Pan rzekł do szathana, zkąd idziesz? który odpowiadając rzekł: Zkrążyłem ziemię, i schodziłem ją.
3
Et dixit Dóminus ad Satan: Numquid considerásti servum meum Iob, quod non sit ei símilis in terra, vir simplex, et rectus, ac timens Deum, et recédens a malo, et adhuc rétinens innocéntiam? Tu autem commovísti me advérsus eum, ut afflígerem eum frustra.
I rzekł Pan do szathana: A przypatrzyłżeś się słudze memu Jobowi, że mu niemasz podobnego na ziemi, mąż szczery, i prosty, a bojący się Boga, i odstępujący od złego, a jeszcze zachowujący niewinność? a tyś mię pobudził przeciw jemu, żebym go trapił bez przyczyny.
4
Cui respóndens Satan, ait: Pellem pro pelle, et cuncta quæ habet homo, dabit pro ánima sua.
Któremu szathan odpowiadając rzekł: Skórę za skórę, i wszystko co ma człowiek, da za duszę swoję:
5
Alióquin mitte manum tuam, et tange os eius et carnem, et tunc vidébis quod in fáciem benedícat tibi.
Ale ściągni rękę twoję, a dotkni kości jego i ciała, a tedy ujrzysz, żeć w oczy błogosławić będzie.
6
Dixit ergo Dóminus ad Satan: Ecce in manu tua est: verúmtamen ánimam illíus serva.
I rzekł Pan do szathana: Oto w ręce twojej jest, a wszakoż zachowaj duszę jego.
7
Egréssus ígitur Satan a fácie Dómini, percússit Iob úlcere péssimo, a planta pedis usque ad vérticem eius:
Wyszedszy tedy szathan od oblicza Pana, zaraził Joba wrzodem barzo złym, od stopy nogi aż do wierzchu głowy jego:
8
qui testa sániem radébat, sedens in sterquilínio.
Który ropę skorupą oskrobywał siedząc na gnoju.
9
Dixit autem illi uxor sua: Adhuc tu pérmanes in simplicitáte tua? bénedic Deo et mórere.
I rzekła mu żona jego: A jeszczeż trwasz w prostocie twojej? Błogosław Bogu, a umrzy.
10
Qui ait ad illam: Quasi una de stultis muliéribus locúta es: si bona suscépimus de manu Dei, mala quare non suscipiámus? In ómnibus his non peccávit Iob lábiis suis.
Który rzekł do niej: Jako jedna z niewiast szalonych rzekłaś: Jeśliśmy przyjęli dobra z ręki Bożej, złego czemubyśmy przyjmować nie mieli? W tem wszystkiem Job nie zgrzeszył usty swemi.
11
Igitur audiéntes tres amíci Iob omne malum, quod accidísset ei, venérunt sínguli de loco suo, Eliphaz Themanítes, et Baldad Suhítes, et Sophar Naamathítes. Condíxerant enim, ut páriter veniéntes visitárent eum, et consolaréntur.
Usłyszawszy tedy trzej przyjaciele Jobowi wszystko złe, które nań przypadło, przyszli każdy z miejsca swego, Eliphas Themanitczyk, i Baldad Suhitczyk, i Sophar Naamathczyk. Bo się byli zmówili, żeby pospołu przyszedszy nawiedzili go i cieszyli.
12
Cumque elevássent procul óculos suos, non cognovérunt eum, et exclamántes ploravérunt, scissísque véstibus sparsérunt púlverem super caput suum in cælum.
A podniósszy zdaleka oczy swe nie poznali go, i zakrzyknąwszy płakali, a rozdarwszy szaty swe, sypali proch na głowy swe ku niebu.
13
Et sedérunt cum eo in terra septem diébus et septem nóctibus, et nemo loquebátur ei verbum: vidébant enim dolórem esse veheméntem.
I siedzieli z nim na ziemi siedm dni i siedm nocy, a żaden do niego słowa nie mówił: bo widzieli, że boleść była gwałtowna.
1
Post hæc apéruit Iob os suum, et maledíxit diéi suo,
Potem Job otworzył usta swe, i złorzeczył dniowi swemu,
2
et locútus est:
I mówił:
3
Péreat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Concéptus est homo.
Niech zginie dzień, któregom się urodził, i noc, w którą rzeczono: Począł się człowiek.
4
Dies ille vertátur in ténebras: non requírat eum Deus désuper, et non illustrétur lúmine.
Dzień on niech się obróci w ciemności, niech się o nim nie pyta Bóg z wysoka, i niech nie będzie oświecon światłością.
5
Obscúrent eum ténebræ, et umbra mortis: óccupet eum calígo, et involvátur amaritúdine.
Niech go zaćmią ciemności, i cień śmierci, niech go osiędzie mrok, a niech będzie ogarnion gorzkością.
6
Noctem illam tenebrósus turbo possídeat: non computétur in diébus anni, nec numerétur in ménsibus.
Noc onę ciemny wicher niech osiędzie, niech nie idzie w liczbę dni rocznych, i niech nie będzie policzona w miesiącach.
7
Sit nox illa solitária, nec laude digna.
Noc ona niech nie będzie opuściała, ani chwały godna:
8
Maledícant ei qui maledícunt diéi, qui paráti sunt suscitáre Levíathan.
Niech jej złorzeczą, którzy złorzeczą dniowi, którzy są gotowi wzruszyć Lewiathan.
9
Obtenebréntur stellæ calígine eius: exspéctet lucem, et non vídeat, nec ortum surgéntis auróræ.
Niech się zaćmią gwiazdy mrokiem jej: niechaj czeka światła a nie ogląda, ani weszcia wstawającej zorze:
10
Quia non conclúsit óstia ventris, qui portávit me, nec ábstulit mala ab óculis meis.
Iż nie zawarła drzwi żywota, który mię nosił, ani odjęła złego od oczu moich.
11
Quare non in vulva mórtuus sum, egréssus ex útero non statim périi?
Czemum w żywocie nie umarł, wyszedszy z żywota wnet nie zginął?
12
Quare excéptus génibus? cur lactátus ubéribus?
Przecz przyjęty na kolana? Czemu karmiony piersiami?
13
Nunc enim dórmiens silérem, et somno meo requiéscerem:
Teraz bowiem śpiąc milczałbym, i odpoczywałbym snem moim:
14
cum régibus et consúlibus terræ, qui ædíficant sibi solitúdines:
Z królmi i radami ziemie, którzy sobie budują pustynie.
15
aut cum princípibus, qui póssident aurum, et replent domos suas argénto:
Abo z książęty, którzy mają złoto, i napełniają domy swe srebrem.
16
aut sicut abortívum abscónditum non subsísterem, vel qui concépti non vidérunt lucem.
Abo jako martwy płód skryty, nie byłbych, abo którzy poczęci nie oglądali światłości.
17
Ibi ímpii cessavérunt a tumúltu, et ibi requievérunt fessi róbore.
Tam niezbożnicy przestali od trwogi, i tam odpoczynęli spracowani siłą.
18
Et quondam vincti páriter sine moléstia, non audiérunt vocem exactóris.
I niegdy społem związani bez przykrości, nie usłyszeli głosu wycięgacza.
19
Parvus et magnus ibi sunt, et servus liber a dómino suo.
Mały i wielki tam są, i niewolnik wolen od pana swego.
20
Quare mísero data est lux, et vita his, qui in amaritúdine ánimæ sunt?
Przecz nędznemu dana jest światłość, a żywot tym, którzy są w gorzkości dusze?
21
Qui exspéctant mortem, et non venit, quasi effodiéntes thesáurum:
Którzy czekają śmierci, a nie przychodzi: jako wykopywający skarb.
22
gaudéntque veheménter cum invénerint sepúlcrum.
I barzo się weselą, gdy najdą grób.
23
Viro cuius abscóndita est via, et circúmdedit eum Deus ténebris?
Mężowi, którego droga skryta jest, i ogarnął go Bóg ciemnościami.
24
Antequam cómedam, suspíro: et tamquam inundántes aquæ, sic rugítus meus:
Pierwej niźli jem, wzdycham: a jako wzbierające wody, tak ryczenie moje.
25
quia timor, quem timébam, evénit mihi: et quod verébar áccidit.
Bo strach, któregom się lękał, przyszedł na mię, a czegom się obawiał, przydało się.
26
Nonne dissimulávi? nonne sílui? nonne quiévi? et venit super me indignátio.
Azam mimo się nie puszczał? zażem nie milczał? zażem nie był spokojny? a przyszło na mię zagniewanie.
1
Respóndens autem Eliphaz Themanítes, dixit:
A odpowiadając Eliphas Themanitczyk rzekł:
2
Si cœpérimus loqui tibi, fórsitan moléste accípies, sed concéptum sermónem tenére quis póterit?
Jeśli poczniemy mówić do ciebie, podobnoć nie miło będzie, ale umyśloną mowę kto zatrzymać może?
3
Ecce docuísti multos, et manus lassas roborásti:
Otoś ich wiele uczył i potwierdzałeś ręce spracowane.
4
vacillántes confirmavérunt sermónes tui, et génua treméntia confortásti:
Chwiejące się umacniały twe mowy, a kolana drżące posilałeś.
5
nunc autem venit super te plaga, et defecísti: tétigit te, et conturbátus es.
A teraz przyszła na cię plaga, i ustałeś: dotknęła cię i strwożyłeś się.
6
Ubi est timor tuus, fortitúdo tua, patiéntia tua, et perféctio viárum tuárum?
Gdzież jest bojaźń twoja, mocność twoja, cierpliwość twoja i doskonałość dróg twoich?
7
Recordáre, óbsecro te, quis unquam ínnocens périit? aut quando recti deléti sunt?
Wspomni, proszę cię, kto kiedy niewinny zginął, abo kiedy prości zgładzeni są?
8
Quin pótius vidi eos, qui operántur iniquitátem, et séminant dolóres, et metunt eos,
I owszem widziałem te, którzy czynią nieprawość, i sieją boleści, i żną je,
9
flante Deo perísse, et spíritu iræ eius esse consúmptos:
Że za dmuchnieniem Bożem zginęli, i duchem gniewu jego zniszczeli.
10
rugítus leónis, et vox leǽnæ, et dentes catulórum leónum contríti sunt.
Ryk lwi, i głos lwice, i zęby lwich szczeniąt skruszone są.
11
Tigris périit, eo quod non habéret prædam, et cátuli leónis dissipáti sunt.
Tygrys zginął, iż nie miał łupu, i szczenięta lwie rozproszyły się.
12
Porro ad me dictum est verbum abscónditum, et quasi furtíve suscépit auris mea venas susúrri eius.
Ale do mnie rzeczone jest słowo skryte, a jakoby ukradkiem przyjęło ucho moje żyły szeptania jego.
13
In horróre visiónis noctúrnæ, quando solet sopor occupáre hómines,
W okropności widzenia nocnego, gdy sen na ludzie zwykł przypadać.
14
pavor ténuit me, et tremor, et ómnia ossa mea pertérrita sunt:
Zjął mię strach i drżenie, i wszystkie kości moje przestraszone są.
15
et cum spíritus me præsénte transíret, inhorruérunt pili carnis meæ.
A gdy duch szedł przy bytności mojej, wstały włosy ciała mego.
16
Stetit quidam, cuius non agnoscébam vultum, imágo coram óculis meis, et vocem quasi auræ lenis audívi:
Stanął ktoś, któregom twarzy nie znał, wyobrażenie przed oczyma memi, i słyszałem głos jako wiatru cichego.
17
Numquid homo Dei comparatióne iustificábitur, aut factóre suo púrior erit vir?
Aza człowiek Bogu przyrównany będzie usprawiedliwion, abo mąż będzie czystszy niż stworzyciel jego?
18
Ecce qui sérviunt ei, non sunt stábiles, et in ángelis suis réperit pravitátem:
Oto ci którzy mu służą, nie są stali, i w Aniołach swoich nalazł nieprawość:
19
quanto magis hi qui hábitant domos lúteas, qui terrénum habent fundaméntum, consuméntur velut a tínea?
Jakoż daleko więcej ci którzy mieszkają w domiech glinianych, którzy mają grunt ziemny, będą jako od mola zepsowani.
20
De mane usque ad vésperam succidéntur: et quia nullus intélligit, in ætérnum períbunt.
Od poranku aż do wieczora będą wycięci, a iż żaden nie rozumie, na wieki zginą.
21
Qui autem réliqui fúerint, auferéntur ex eis: moriéntur, et non in sapiéntia.
A którzy zostaną, odjęci będą z nich: pomrą, a nie w mądrości.
1
Voca ergo, si est qui tibi respóndeat, et ad áliquem sanctórum convértere.
Wołajże tedy, jeśli jest kto, być odpowiedział, a obróć się do którego z świętych.
2
Vere stultum intérficit iracúndia, et párvulum occídit invídia.
Zaiste gniew zabija głupiego, a zawiść umarza malutkiego.
3
Ego vidi stultum firma radíce, et maledíxi pulchritúdini eius statim.
Jam widział głupiego mocnie wkorzenionego, i wnetem złorzeczył ozdobie jego.
4
Longe fient fílii eius a salúte, et conteréntur in porta, et non erit qui éruat.
Daleko będą synowie jego od zbawienia, i starci będą w bramie, i nie będzie ktoby wyrwał.
5
Cuius messem famélicus cómedet, et ipsum rápiet armátus, et bibent sitiéntes divítias eius.
Którego żniwo głodny zje, a samego porwie zbrojny, a pragnący będą pić bogactwa jego,
6
Nihil in terra sine causa fit, et de humo non orítur dolor.
Nic się na ziemi bez przyczyny nie dzieje, a z ziemie nie wschodzi boleść.
7
Homo náscitur ad labórem, et avis ad volátum.
Człowiek się rodzi na pracą, a ptak na latanie,
8
Quam ob rem ego deprecábor Dóminum, et ad Deum ponam elóquium meum:
Przetoż ja będę prosił Pana, a u Boga przełożę mowę moję:
9
qui facit magna et inscrutabília, et mirabília absque número:
Który czyni wielkie rzeczy i nie wybadane, i dziwne bez liczby:
10
qui dat plúviam super fáciem terræ, et írrigat aquis univérsa:
Który dawa deszcz na ziemię, i polewa wodami wszystkie rzeczy:
11
qui ponit húmiles in sublíme, et mœréntes érigit sospitáte:
Który pokorne kładzie wysoko, a smętne wywyższa zdrowiem.
12
qui díssipat cogitatiónes malignórum, ne possint implére manus eórum quod cœ́perant:
Który rozprasza myśli złośliwych, aby ręce ich nie mogły dokonać co były poczęły.
13
qui apprehéndit sapiéntes in astútia eórum, et consílium pravórum díssipat:
Który chwyta mądre w ich chytrości, a radę przewrotnych rozsypuje.
14
per diem incúrrent ténebras, et quasi in nocte sic palpábunt in merídie.
We dnie wbieżą w ciemności, a jakoby w nocy tak będą macać w południe.
15
Porro salvum fáciet egénum a gládio oris eórum, et de manu violénti páuperem.
Ale zachowa ubogiego od miecza ust ich, a z ręki gwałtownika niedostatecznego.
16
Et erit egéno spes, iníquitas autem cóntrahet os suum.
I będzie nadzieja ubogiemu, a nieprawość stuli gębę swoję.
17
Beátus homo, qui corrípitur a Deo: increpatiónem ergo Dómini ne réprobes:
Błogosławiony człowiek, którego Bóg karze: karania tedy Pańskiego nie odrzucaj:
18
quia ipse vúlnerat, et medétur: pércutit, et manus eius sanábunt.
Bo on zrania i leczy: uderza i ręce jego uzdrowią.
19
In sex tribulatiónibus liberábit te, et in séptima non tanget te malum.
W sześciu ucisków wybawi cię, a w siódmym nie tknie cię złe.
20
In fame éruet te de morte, et in bello de manu gládii.
Wybawi cię od śmierci czasu głodu, a na wojnie z ręki miecza.
21
A flagéllo linguæ abscondéris, et non timébis calamitátem cum vénerit.
Od bicza języka zakryt będziesz, i nie ulękniesz się nieszczęścia, gdy przyjdzie.
22
In vastitáte, et fame ridébis, et béstias terræ non formidábis.
Będziesz się śmiał w spustoszeniu i w głodzie, i nie będziesz się bał zwierząt ziemskich.
23
Sed cum lapídibus regiónum pactum tuum, et béstiæ terræ pacíficæ erunt tibi.
Ale z kamieńmi pól przymierze twoje, a bestie ziemne spokojneć będą.
24
Et scies quod pacem hábeat tabernáculum tuum, et vísitans spéciem tuam, non peccábis.
I poznasz, że ma pokój przybytek twój, a nawiedzając ozdobę twoję nie zgrzeszysz.
25
Scies quoque quóniam múltiplex erit semen tuum, et progénies tua quasi herba terræ.
Doznasz też, iż rozliczne będzie nasienie twoje, i potomstwo twe jako ziele ziemie.
26
Ingrediéris in abundántia sepúlcrum, sicut infértur acérvus trítici in témpore suo.
Wnidziesz w dostatku do grobu, jako wnoszą kopę pszenice czasu swego.
27
Ecce hoc, ut investigávimus, ita est: quod audítum, mente pertrácta.
Oto jakośmy tego doszli, takci jest: co usłyszawszy umysłem rozbieraj.
1
Respóndens autem Iob, dixit:
A Job odpowiadając rzekł:
2
Utinam appenderéntur peccáta mea, quibus iram mérui: et calámitas, quam pátior, in statéra.
Daj Boże, aby grzechy moje, którymich gniew zasłużył, i nędza, którą cierpię, były włożone na wagę.
3
Quasi aréna maris hæc grávior apparéret: unde et verba mea dolóre sunt plena:
Jako piasek morski ta by się cięższa ukazała: ztądże i słowa moje pełne są boleści.
4
quia sagíttæ Dómini in me sunt, quarum indignátio ébibit spíritum meum, et terróres Dómini mílitant contra me.
Abowiem strzały Pańskie we mnie są, których gniew wypił ducha mego, a strachy pańskie walczą przeciwko mnie.
5
Numquid rúgiet ónager cum habúerit herbam? aut múgiet bos cum ante præsépe plenum stéterit?
Izali będzie ryczał leśny osieł, gdy ma trawę? abo wół będzie ryczał, gdy stanie u pełnego żłobu?
6
aut póterit cómedi insúlsum, quod non est sale condítum? aut potest áliquis gustáre, quod gustátum affert mortem?
Abo możeli być jedziona rzecz niesmaczna, która nie jest osolona? abo może kto skosztować co skosztowane śmierć przynosi?
7
Quæ prius nolébat tángere ánima mea, nunc præ angústia, cibi mei sunt.
Czego się przedtem dotknąć nie chciała dusza moja, teraz dla ucisku jest pokarmem moim?
8
Quis det ut véniat petítio mea, et quod exspécto tríbuat mihi Deus?
Ktoby dał, aby się stała prośba moja, a iżby mi Bóg dał czego oczekawam.
9
Et qui cœpit, ipse me cónterat: solvat manum suam, et succídat me?
A który począł, tenby mię zstarł? rozpuścił rękę swoję i wyciąłby mię?
10
Et hæc mihi sit consolátio, ut afflígens me dolóre, non parcat, nec contradícam sermónibus Sancti.
A żeby mi to było za pociechę iż trapiąc mię boleścią nie folgował, anim się sprzeciwiał mowam świętego.
11
Quæ est enim fortitúdo mea, ut sustíneam? aut quis finis meus, ut patiénter agam?
Co bowiem za moc moja, żebych wytrwał? abo co za koniec mój, abym cierpliwie się sprawował?
12
Nec fortitúdo lápidum fortitúdo mea, nec caro mea ǽnea est.
Ani moc kamienna moc moja, ni ciało moje jest miedziane.
13
Ecce non est auxílium mihi in me, et necessárii quoque mei recessérunt a me.
Oto niemasz mnie pomocy we mnie, i powinowaci też moi odstąpili odemnie.
14
Qui tollit ab amíco suo misericórdiam, timórem Dómini derelínquit.
Który odejmuje od przyjaciela swego miłosierdzie, bojaźń Pańską opuszcza.
15
Fratres mei præteriérunt me, sicut torrens qui raptim transit in convállibus.
Bracia moi minęli mię, jako potok, który prędki bieży po nizinach.
16
Qui timent pruínam, írruet super eos nix.
Którzy się boją szronu, przypadnie śnieg na nie.
17
Témpore, quo fúerint dissipáti, períbunt: et ut incalúerit, solvéntur de loco suo.
Czasu którego rozproszeni będą, zaginą: a skoro się zagrzeje, rozpłyną się z miejsca swego.
18
Involútæ sunt sémitæ gréssuum eórum: ambulábunt in vácuum, et períbunt.
Powikłały się ścieżki kroków ich: będą próżno chodzić, i zaginą.
19
Consideráte sémitas Thema, itínera Saba, et exspectáte paulísper.
Obaczcie ścieżki Thema, drogi Saba, a poczekajcie trochę.
20
Confúsi sunt, quia sperávi: venérunt quoque usque ad me, et pudóre coopérti sunt.
Zawstydzili się, iżem miał nadzieję: przyszli też aż do mnie, a wstydem okryli się.
21
Nunc venístis: et modo vidéntes plagam meam timétis.
Terazeście przyszli: a teraz widząc skaranie moje boicie się.
22
Numquid dixi: Afférte mihi, et de substántia vestra donáte mihi?
Azam mówił: Przynieście mi i z majętności waszej podarujcie mię?
23
vel, Liberáte me de manu hostis, et de manu robustórum erúite me?
Abo, wybawcie mię z ręki nieprzyjacielskiej, i z ręki mocarzów wyrwicie mię?
24
Docéte me, et ego tacébo: et si quid forte ignorávi, instrúite me.
Nauczcie mię, a ja będę milczał: a jeślim podobno czego nie umiał nauczcie mię.
25
Quare detraxístis sermónibus veritátis, cum e vobis nullus sit qui possit argúere me?
Czemuście uwłóczyli mowam prawdy, gdyż niemasz żadnego z was, któryby mię mógł strofować?
26
Ad increpándum tantum elóquia concinnátis, et in ventum verba profértis.
Na łajanie tylko mowę stroicie, a na wiatr słowa wypuszczacie.
27
Super pupíllum irrúitis, et subvértere nitímini amícum vestrum.
Na sierotę się targacie, i staracie się wywrócić przyjaciela waszego.
28
Verúmtamen quod cœpístis expléte: præbéte aurem, et vidéte an méntiar.
Wszakoż jednak coście zaczęli konajcie: nadstawcie ucha, a obaczcie jeśli kłamam.
29
Respondéte, óbsecro, absque contentióne: et loquéntes id quod iustum est, iudicáte.
Odpowiedzcie, proszę, bez swaru: a mówiąc to co jest sprawiedliwo, osądźcie.
30
Et non inveniétis in lingua mea iniquitátem, nec in fáucibus meis stultítia personábit.
I nie najdziecie w języku moim nieprawości, ani w ustach moich głupstwo będzie brzmiało.
1
Milítia est vita hóminis super terram: et sicut dies mercenárii, dies eius.
Bojowanie jest żywot człowieczy na ziemi: a jako dni najemnicze dni jego.
2
Sicut servus desíderat umbram, et sicut mercenárius præstolátur finem óperis sui:
Jako niewolnik pragnie cienia, i jako najemnik czeka końca prace swojej:
3
sic et ego hábui menses vácuos, et noctes laboriósas enumerávi mihi.
Takem i ja miał miesiące próżne, i nocy pracowite obliczałem sobie.
4
Si dormíero, dicam: Quando consúrgam? et rursum exspectábo vésperam, et replébor dolóribus usque ad ténebras.
Jeśli zasnę, rzekę: kiedyż wstanę? I zasię będę czekał wieczora, i będę napełnion boleści aż do mroku.
5
Indúta est caro mea putrédine, et sórdibus púlveris cutis mea áruit, et contrácta est.
Ciało moje obleczone jest zgniłością i plugastwem prochu, skóra moja zeschła, i pomarszczyła się.
6
Dies mei velócius transiérunt quam a texénte tela succíditur, et consúmpti sunt absque ulla spe.
Dni moje przeminęły prędzej niźli tkacz płótno obrzyna, i wytrawione są bez żadnej nadzieje.
7
Meménto quia ventus est vita mea, et non revertétur óculus meus ut vídeat bona.
Wspomni, iż żywot mój wiatrem jest: i oko moje nie wróci się, aby widziało dobra.
8
Nec aspíciet me visus hóminis: óculi tui in me, et non subsístam.
Ani mię ogląda wzrok człowieczy: oczy twoje na mię, a nie będzie mię.
9
Sicut consúmitur nubes, et pertránsit: sic qui descénderit ad ínferos, non ascéndet.
Jako niszczeje obłok i przemija: tak który zstąpi do piekła, nie wynidzie:
10
Nec revertétur ultra in domum suam, neque cognóscet eum ámplius locus eius.
Ani się wróci więcej do domu swego, ani go dalej pozna miejsce jego.
11
Quaprópter et ego non parcam ori meo, loquar in tribulatióne spíritus mei: confabulábor cum amaritúdine ánimæ meæ.
Przetoż i ja nie sfolguję ustam moim, mówić będę w udręczeniu ducha mego: będę się rozmawiał z gorzkością dusze mojej.
12
Numquid mare ego sum, aut cetus, quia circumdedísti me cárcere?
I zażem ja jest morze, abo wieloryb, żeś mię obtoczył ciemnicą?
13
Si díxero: Consolábitur me léctulus meus, et relevábor loquens mecum in strato meo:
Jeśli rzekę: Pocieszy mię łóżko moje, i ulży mi się, gdy będę z sobą mówił na pościeli mojej:
14
terrébis me per sómnia, et per visiónes horróre concúties.
Będziesz mię straszył przez sny, i przez widzenia strachem strzęsiesz.
15
Quam ob rem elégit suspéndium ánima mea, et mortem ossa mea.
A przetoż dusza moja obrała obieszenie a śmierć kości moje.
16
Desperávi, nequáquam ultra iam vivam: parce mihi, nihil enim sunt dies mei.
Zwątpiłem, już więcej żyć nie będę: Przepuść mi, boć nic nie są dni moje.
17
Quid est homo, quia magníficas eum? aut quid appónis erga eum cor tuum?
Cóż jest człowiek, iż go wielmożysz? abo co przykładasz ku niemu serce twoje?
18
Vísitas eum dilúculo, et súbito probas illum.
Nawiedzasz go rano i natychmiast doświadczasz go:
19
Usquequo non parcis mihi, nec dimíttis me ut glútiam salívam meam?
Dokądże mi nie przepuścisz, ani dopuścisz mi, abym przełknął ślinę moję?
20
Peccávi, quid fáciam tibi o custos hóminum? quare posuísti me contrárium tibi, et factus sum mihimetípsi gravis?
Zgrzeszyłem, cości uczynię o stróżu ludzi: czemuś mię postawił przeciwnym tobie, i stałem się ciężek sam sobie?
21
Cur non tollis peccátum meum, et quare non aufers iniquitátem meam? ecce nunc in púlvere dórmiam, et si mane me quæsíeris, non subsístam.
Przecz nie zgładzisz grzechu mego, i czemu nie odejmujesz nieprawości mojej? oto teraz w prochu zasnę: a jeśli mię rano poszukasz, nie będzie mię.
1
Respóndens autem Baldad Suhítes, dixit:
A odpowiadając Baldad Suhites, rzekł:
2
Usquequo loquéris tália, et spíritus múltiplex sermónes oris tui?
I pokądże takowe rzeczy mówić będziesz, a duch rozliczny mowy ust twoich?
3
Numquid Deus supplántat iudícium? aut Omnípotens subvértit quod iustum est?
Aza Bóg podchodzi sąd? abo wszechmogący wywraca sprawiedliwość?
4
Etiam si fílii tui peccavérunt ei, et dimísit eos in manu iniquitátis suæ:
Chociaż synowie twoi zgrzeszyli jemu, i opuścił je w ręce nieprawości ich.
5
tu tamen si dilúculo consurréxeris ad Deum, et Omnipoténtem fúeris deprecátus:
Wszakże ty, jeśli rano wstaniesz do Boga, a będziesz się modlił wszechmocnemu:
6
si mundus et rectus incésseris, statim evigilábit ad te, et pacátum reddet habitáculum iustítiæ tuæ:
Jeśli czystym i prostym będziesz chodził, zaraz ocuci ku tobie, i spokojne uczyni mieszkanie sprawiedliwości twojej.
7
in tantum, ut si prióra tua fúerint parva, et novíssima tua multiplicéntur nimis.
Tak dalece, iż jeśli początki twoje były małe, i ostatki twoje rozmnożą się wielce.
8
Intérroga enim generatiónem prístinam, et diligénter investíga patrum memóriam:
Pytaj się bowiem starego wieku, i dowiaduj się pilnie pamięci ojców.
9
(hestérni quippe sumus, et ignorámus quóniam sicut umbra dies nostri sunt super terram.)
(Wczorajszy bowiem jesteśmy, i nie wiemy, że dni nasze, na ziemi są jako cień).
10
Et ipsi docébunt te: loquéntur tibi, et de corde suo próferent elóquia.
A oni cię nauczą: będąć mówić, i z serca swego wypuszczą wymowy.
11
Numquid virére potest scirpus absque humóre? aut créscere caréctum sine aqua?
Aza się może zielenić sitowie bez wilgotności? abo rogozie urość bez wody?
12
Cum adhuc sit in flore, nec carpátur manu, ante omnes herbas aréscit:
Gdy jeszcze jest w kwieciu, ani go ręką urwą, przed wszystkiem zieleni usycha.
13
sic viæ ómnium, qui obliviscúntur Deum, et spes hypócritæ períbit.
Tak drogi wszystkich, którzy zapominają Boga, i nadzieja obłudnika zginie:
14
Non ei placébit vecórdia sua, et sicut tela araneárum fidúcia eius.
Nie upodoba mu się głupstwo jego, a jako pajęcza siatka ufanie jego.
15
Innitétur super domum suam, et non stabit: fúlciet eam, et non consúrget.
Będzie się podpierał domu swego a nie ostoi się: będzie ji podpierał, a nie powstanie:
16
Huméctus vidétur ántequam véniat sol, et in ortu suo germen eius egrediétur.
Zda się wilgotnym niźli wznidzie słońce, a na wschodzie jego wynidzie latorosłka jego.
17
Super acérvum petrárum radíces eius densabúntur, et inter lápides commorábitur.
Na gromadzie kamienia zagęści się korzenie jego, i między kamieńmi mieszkać będzie.
18
Si absorbúerit eum de loco suo, negábit eum, et dicet: Non novi te.
Jeśli go pożrze z miejsca swego, zaprze się go, i rzecze: Nie znam cię.
19
Hæc est enim lætítia viæ eius, ut rursum de terra álii germinéntur.
Abowiem to jest wesele drogi jego, aby zaś z ziemie inni się puścili.
20
Deus non proíciet símplicem, nec porríget manum malígnis:
Bóg nie odrzuci prostego, ani poda ręki złośnikom:
21
donec impleátur risu os tuum, et lábia tua iúbilo.
Aż się napełnią śmiechu usta twoje, a wargi twe wykrzykania.
22
Qui odérunt te induéntur confusióne, et tabernáculum impiórum non subsístet.
Którzy cię mają w nienawiści, obleczeni będą wstydem, przybytek niezbożnych nie będzie.
1
Et respóndens Iob, ait:
I odpowiadając Job, rzekł:
2
Vere scio quod ita sit, et quod non iustificétur homo compósitus Deo.
Prawdziwie wiem, iż tak jest, a iż nie będzie usprawiedliwion człowiek przyrównany Bogu.
3
Si volúerit conténdere cum eo, non póterit ei respondére unum pro mille.
Będzieli się z nim chciał spierać, nie będzie mu mógł odpowiedzieć jednego za tysiąc.
4
Sápiens corde est, et fortis róbore: quis réstitit ei, et pacem hábuit?
Mądry jest sercem, i mocny siłą: kto się mu sprzeciwił a miał pokój?
5
Qui tránstulit montes, et nesciérunt hi quos subvértit in furóre suo.
Który przeniósł góry, a nie wiedzieli ci, które wywrócił w zapalczywości swojej.
6
Qui cómmovet terram de loco suo, et colúmnæ eius concutiúntur.
Który wzrusza ziemię z miejsca jej, i słupy jej wstrzęsają się.
7
Qui prǽcipit soli, et non orítur: et stellas claudit quasi sub signáculo.
Który przykazuje słońcu, i nie wschodzi: i gwiazdy zamyka jako pod pieczęcią:
8
Qui exténdit cælos solus, et gráditur super fluctus maris.
Który rozciąga niebiosa sam, i chodzi po wałach morskich.
9
Qui facit Arctúrum, et Oríona, et Hýadas, et interióra austri.
Który czyni Wóz niebieski, Kosy, i Baby, i gwiazdy południowe.
10
Qui facit magna, et incomprehensibília, et mirabília, quorum non est númerus.
Który działa wielkie rzeczy i nieogarnione, i dziwy, którym niemasz liczby.
11
Si vénerit ad me, non vidébo eum: si abíerit, non intélligam.
Jeśli przyjdzie do mnie, nie ujrzę go: jeśli odejdzie, nie zrozumiem.
12
Si repénte intérroget, quis respondébit ei? vel quis dícere potest: Cur ita facis?
Jeśli spyta nagle, któż mu odpowie? abo kto rzec może: Przecz tak czynisz?
13
Deus, cuius iræ nemo resístere potest, et sub quo curvántur qui portant orbem.
Bóg, którego gniewowi żaden się oprzeć nie może, i pod którym się zginają, którzy noszą okrąg.
14
Quantus ergo sum ego, ut respóndeam ei, et loquar verbis meis cum eo?
Jakoż tedy wielki jestem, abych mu odpowiadał, a mówił słowy memi z nim?
15
Qui étiam si habúero quíppiam iustum, non respondébo, sed meum iúdicem deprecábor.
Który choćbych miał co sprawiedliwego, nie odpowiem, ale sędziego mego prosić będę.
16
Et cum invocántem exaudíerit me, non credo quod audíerit vocem meam.
A gdy mię wysłucha wzywającego, nie wierzę, żeby słyszał głos mój.
17
In túrbine enim cónteret me, et multiplicábit vúlnera mea, étiam sine causa.
W wichrze bowiem zetrze mię, i rozmnoży rany moje i bez przyczyny.
18
Non concédit requiéscere spíritum meum, et implet me amaritudínibus.
Nie dopuszcza odpoczynąć duchowi memu, i napełnia mię gorzkościami.
19
Si fortitúdo quǽritur, robustíssimus est: si ǽquitas iudícii, nemo audet pro me testimónium dícere.
Jeśli kto pyta o moc, namocniejszy jest: jeśli o prawość sądu, żaden nie śmie za inną dać świadectwa.
20
Si iustificáre me volúero, os meum condemnábit me: si innocéntem osténdero, pravum me comprobábit.
Będęli się chciał usprawiedliwić, usta moje potępią mię: jeśli się niewinnym pokażę, dowiedzie, żem nieprawym,
21
Etiam si simplex fúero, hoc ipsum ignorábit ánima mea, et tædébit me vitæ meæ.
Choćbym też był prostym, tego samego nie będzie wiedzieć dusza moja, i będę sobie tęsknił z żywotem moim.
22
Unum est quod locútus sum, et innocéntem et ímpium ipse consúmit.
Jedno jest com mówił, i niewinnego i niezbożnego on zniszcza.
23
Si flagéllat, occídat semel, et non de pœnis innocéntum rídeat.
Jeśli biczuje, raz niech zabije, a z kaźni niewinnych niech się nie śmieje.
24
Terra data est in manus ímpii, vultum iúdicum eius óperit: quod si non ille est, quis ergo est?
Ziemia dana jest w ręce niezbożnika, oblicze sędziów jej zakrywa, a jeśli nie on jest, któż tedy jest?
25
Dies mei velocióres fuérunt cursóre: fugérunt, et non vidérunt bonum.
Dni moje prędsze były niż zawodnik: uciekły a nie widziały dobra.
26
Pertransiérunt quasi naves poma portántes, sicut áquila volans ad escam.
Minęły jako łodzie jabłka niosące, jako orzeł lecący do żeru.
27
Cum díxero: Nequáquam ita loquar: commúto fáciem meam, et dolóre tórqueor.
Gdy rzekę: Nie będę tak mówił: odmieniam twarz moję, a boleścią dręczon bywam.
28
Verébar ómnia ópera mea, sciens quod non párceres delinquénti.
Obawiałem się wszystkich uczynków moich, wiedząc, że nie przepuszczasz grzeszącemu.
29
Si autem et sic ímpius sum, quare frustra laborávi?
A jeśli i tak niezbożny jestem, czemużem próżno pracował?
30
Si lotus fúero quasi aquis nivis, et fúlserint velut mundíssimæ manus meæ:
Jeśli omyty będę jako śnieżną wodą, i lskniałyby się jako naczystsze ręce moje:
31
tamen sórdibus intínges me, et abominabúntur me vestiménta mea.
Przecie w plugastwie omoczysz mię, i będą się mną brzydzić szaty moje.
32
Neque enim viro qui símilis mei est, respondébo: nec qui mecum in iudício ex æquo possit audíri.
Bo nie człowiekowi, który mnie podobny jest odpowiadać będę: ani któryby zarówno ze mną u sądu mógł być słuchan.
33
Non est qui utrúmque váleat argúere, et pónere manum suam in ámbobus.
Niemasz ktoby obudwu mógł karać, i położyć rękę swą na obu.
34
Auferat a me virgam suam, et pavor eius non me térreat.
Niech odejmie odemnie laskę swoję, a strach jego niech mię nie straszy.
35
Loquar, et non timébo eum: neque enim possum métuens respondére.
Będę mówił, a nie będę się go bał: bo bojąc się ani odpowiadać mogę.
1
Tædet ánimam meam vitæ meæ, dimíttam advérsum me elóquium meum, loquar in amaritúdine ánimæ meæ.
Tęskni sobie dusza moja w żywocie moim: puszczę przeciw sobie mowę moję, będę mówił w gorzkości dusze mojej.
2
Dicam Deo: Noli me condemnáre: índica mihi cur me ita iúdices.
Rzeknę Bogu: Nie potępiaj mię: pokaż mi przecz mię tak sądzisz.
3
Numquid bonum tibi vidétur, si calumniéris me, et ópprimas me opus mánuum tuárum, et consílium impiórum ádiuves?
Aza się dobrze tobie widzi, żebyś mię potwarzył i ucisnął mnie robotę rąk twoich, a radę niezbożników wspomagał?
4
Numquid óculi cárnei tibi sunt: aut sicut videt homo, et tu vidébis?
Aza ty masz oczy cielesne: abo jako widzi człowiek, i ty widzieć będziesz?
5
Numquid sicut dies hóminis dies tui, et anni tui sicut humána sunt témpora,
Izali jako dni człowiecze dni twoje, a lata twoje są jako czasy ludzkie?
6
ut quæras iniquitátem meam, et peccátum meum scrutéris?
Żebyś się miał pytać o nieprawości mojej, i dowiadować się o grzechu moim?
7
et scias quia nihil ímpium fécerim, cum sit nemo qui de manu tua possit erúere.
I żebyś wiedział, żem nic niepobożnego nie czynił, gdyż niemasz żadnego, któryby mógł wyrwać z ręki twojej?
8
Manus tuæ fecérunt me, et plasmavérunt me totum in circúitu: et sic repénte præcípitas me?
Ręce twoje uczyniły mię, i utworzyły mię wszystkiego w około: A tak mię nagle strącasz?
9
Meménto quæso quod sicut lutum féceris me, et in púlverem redúces me.
Wspomni proszę, że jako błoto uczyniłeś mię, i w proch mię obrócisz.
10
Nonne sicut lac mulsísti me, et sicut cáseum me coagulásti?
Aza nie jako mleko doiłeś mię, a jako ser utworzyłeś mię?
11
Pelle et cárnibus vestísti me: óssibus et nervis compegísti me:
Skórą i mięsem oblokłeś mię: kościami i żyłami pospinałeś mię:
12
vitam et misericórdiam tribuísti mihi, et visitátio tua custodívit spíritum meum.
Żywot i miłosierdzie dałeś mi, a nawiedzenie twoje strzegło ducha mego.
13
Licet hæc celes in corde tuo, tamen scio quia universórum memíneris.
Acz to kryjesz w sercu twojem, wszakże wiem, iż wszystko pamiętasz.
14
Si peccávi, et ad horam pepercísti mihi: cur ab iniquitáte mea mundum me esse non páteris?
Jeślim zgrzeszył, a na godzinę przepuściłeś mi: przeczże mi nie dopuścisz czystym, być od nieprawości mojej?
15
Et si ímpius fúero, væ mihi est: et si iustus, non levábo caput, saturátus afflictióne et miséria.
A jeśliż będę niezbożnym, biada mnie jest: a jeślim sprawiedliwym, nie podniosę głowy, nasycon utrapienia i nędze.
16
Et propter supérbiam quasi leǽnam cápies me, reversúsque mirabíliter me crúcias.
I dla pychy, jako lwicę ułapisz mię a wróciwszy się dziwnie mię męczysz.
17
Instáuras testes tuos contra me, et multíplicas iram tuam advérsum me, et pœnæ mílitant in me.
Wznawiasz przeciwko mnie świadki twoje, i rozmnażasz gniew twój przeciw mnie, a męki walczą na mię.
18
Quare de vulva eduxísti me? qui útinam consúmptus essem ne óculus me vidéret.
Czemuś mię wywiódł z żywota, który bodajbym był zniszczał, żeby mię oko nie widziało.
19
Fuíssem quasi non essem, de útero translátus ad túmulum.
Byłbym jakobych nie był, z żywota przeniesiony do grobu.
20
Numquid non páucitas diérum meórum finiétur brevi? dimítte ergo me, ut plangam páululum dolórem meum:
Izali trocha dni moich nie skończy się wkrótce? puść mię tedy, że trochę opłaczę boleść moję.
21
ántequam vadam et non revértar, ad terram tenebrósam, et opértam mortis calígine:
Pierwej niż pójdę, i nie wrócę się do ziemie ciemnej, i okrytej mgłą śmierci.
22
terram misériæ et tenebrárum, ubi umbra mortis, et nullus ordo, sed sempitérnus horror inhábitat.
Ziemie nędze i ciemności, kędy cień śmierci, i niemasz rządu, ale wieczny strach przebywa.
1
Respóndens autem Sophar Naamathítes, dixit:
A odpowiadając Sophar Naamatczyk, rzekł:
2
Numquid qui multa lóquitur, non et áudiet? aut vir verbósus iustificábitur?
Czyli który wiele mówi nie będzie słuchał? abo mąż wielomowny będzie usprawiedliwiony?
3
Tibi soli tacébunt hómines? et cum céteros irríseris, a nullo confutáberis?
Tobie samemu będą milczeć ludzie, a gdy się z innych naśmiejesz, żaden cię nie przegada?
4
Dixísti enim: Purus est sermo meus, et mundus sum in conspéctu tuo.
Mówiłeś bowiem: Czysta jest mowa moja, i jestem czysty przed oczyma twemi.
5
Atque útinam Deus loquerétur tecum, et aperíret lábia sua tibi,
Ale daj Boże by z tobą Bóg mówił, i otworzył usta swe tobie.
6
ut osténderet tibi secréta sapiéntiæ, et quod múltiplex esset lex eius, et intellígeres quod multo minóra exigáris ab eo, quam merétur iníquitas tua.
Abyć okazał tajemnice mądrości, a iż rozmaity jest zakon jego, abyś zrozumiał, że cię daleko na mniejsze rzeczy wyciąga, niźli zasługuje nieprawość twoja.
7
Fórsitan vestígia Dei comprehéndes, et usque ad perféctum Omnipoténtem repéries?
Podobno ślady Boże ogarniesz i prawie doskonale Wszechmocnego znajdziesz?
8
Excélsior cælo est, et quid fácies? profúndior inférno, et unde cognósces?
Wyższy jest niż niebo, a cóż uczynisz? głębszy niźli piekło, a zkądże poznasz?
9
lóngior terra mensúra eius, et látior mari.
Dłuższa niźli ziemia jego, a szersza niż morze.
10
Si subvérterit ómnia, vel in unum coarctáverit, quis contradícet ei?
Jeśli wszystko wywróci, abo w jedno ściśnie, kto się mu sprzeciwi?
11
Ipse enim novit hóminum vanitátem, et videns iniquitátem, nonne consíderat?
On bowiem zna próżność człowieczą, a widząc nieprawość, aza nie baczy?
12
Vir vanus in supérbiam erígitur, et tamquam pullum ónagri se líberum natum putat.
Mąż próżny podnosi się w pychę, a jako źrzebię osła leśnego mnima, że się urodził wolnym.
13
Tu autem firmásti cor tuum, et expandísti ad eum manus tuas.
A tyś umocnił serce twe, i wyciągnąłeś ku niemu ręce twoje.
14
Si iniquitátem, quæ est in manu tua abstúleris a te, et non mánserit in tabernáculo tuo iniustítia:
Jeśli nieprawość, która jest w ręce twej oddalisz od siebie, a nie zostanie niesprawiedliwość w przybytku twoim:
15
tunc leváre póteris fáciem tuam absque mácula, et eris stábilis, et non timébis.
Tedy będziesz mógł podnieść oblicze twoje bez zmazy, i będziesz stały, i nie będziesz się bał.
16
Misériæ quoque obliviscéris, et quasi aquárum quæ præteriérunt recordáberis.
Zapomnisz też nędze, jako na wody, które upłynęły wspominać będziesz.
17
Et quasi meridiánus fulgor consúrget tibi ad vésperam: et cum te consúmptum putáveris, oriéris ut lúcifer.
A jako jasność południowa wznidzie tobie pod wieczór: a gdy się będziesz mnimał być zniszczonym, wznidziesz jako jutrzenka.
18
Et habébis fidúciam, propósita tibi spe, et defóssus secúrus dórmies.
I będziesz miał ufanie przełożywszy przed się nadzieję, a wkopany bezpiecznie spać będziesz.
19
Requiésces, et non erit qui te extérreat: et deprecabúntur fáciem tuam plúrimi.
Odpoczywać będziesz, a nie będzie ktoby cię straszył: i będą prosić oblicza twego mnodzy.
20
Oculi autem impiórum defícient, et effúgium períbit ab eis: et spes illórum abominátio ánimæ.
A oczy niezbożników ustaną, i ucieczka od nich zginie, a nadzieja ich obrzydliwość dusze.
1
Respóndens autem Iob, dixit:
A Job odpowiadając rzekł:
2
Ergo vos estis soli hómines, et vobíscum moriétur sapiéntia?
Toście wy tedy sami ludzie, a z wami umrze mądrość?
3
Et mihi est cor sicut et vobis, nec inférior vestri sum: quis enim hæc, quæ nostis, ignórat?
Teżci ja mam serce jako i wy, anim jest podlejszy niźli wy: bo któż tego nie wie co wy wiecie?
4
Qui deridétur ab amíco suo sicut ego, invocábit Deum, et exáudiet eum: deridétur enim iusti simplícitas.
Ten, z którego się naśmiewa przyjaciel jego jako ze mnie, będzie wzywał Boga i wysłuchawa go: naśmiewają się bowiem z prostoty sprawiedliwego.
5
Lampas contémpta apud cogitatiónes dívitum paráta ad tempus statútum.
Kaganiec wzgardzony w myślach bogatych, nagotowany na czas zamierzony.
6
Abúndant tabernácula prædónum, et audácter próvocant Deum, cum ipse déderit ómnia in manus eórum.
Pełne są przybytki zbójców, a śmiele Boga wzruszają, gdyż on dał wszystko w ręce ich.
7
Nimírum intérroga iuménta, et docébunt te: et volatília cæli, et indicábunt tibi.
Jednak pytaj się bydła, i nauczy cię: i ptastwa niebieskiego, i okażeć.
8
Lóquere terræ, et respondébit tibi: et narrábunt pisces maris.
Mów do ziemie, a odpowie tobie, i będąć powiadać ryby morskie.
9
Quis ignórat quod ómnia hæc manus Dómini fécerit?
Któż nie wie, że to wszystko ręka Pańska uczyniła?
10
In cuius manu ánima omnis vivéntis, et spíritus univérsæ carnis hóminis.
W którego ręce dusza wszelkiej rzeczy żywej, i duch wszelkiego ciała człowieczego.
11
Nonne auris verba diiúdicat? et fauces comedéntis, sapórem?
Azaż nie ucho słów rozsądza: a podniebienie smaku jedzącego?
12
In antíquis est sapiéntia, et in multo témpore prudéntia.
W starych jest mądrość, a w długim wieku roztropność.
13
Apud ipsum est sapiéntia et fortitúdo, ipse habet consílium et intelligéntiam.
U niego jest mądrość i moc, on ma radę i rozumienie.
14
Si destrúxerit, nemo est qui ædíficet: si inclúserit hóminem, nullus est qui apériat.
Jeśli zepsuje, nikogo niemasz ktoby zbudował: jeśli człowieka zamknie, niemasz nikogo coby otworzył.
15
Si continúerit aquas, ómnia siccabúntur: et si emíserit eas, subvértent terram.
Jeśli zatrzyma wody, wszystko wyschnie: a jeśli je wypuści, wywrócą ziemię.
16
Apud ipsum est fortitúdo et sapiéntia: ipse novit et decipiéntem, et eum qui decípitur.
U niego jest moc i mądrość: on zna i zwodzącego, i tego, którego zwodzą.
17
Addúcit consiliários in stultum finem, et iúdices in stupórem.
Przywodzi poradniki ku głupiemu końcowi, i sędzię ku głupstwu.
18
Bálteum regum dissólvit, et præcíngit fune renes eórum.
Pas królewski rozwięzuje, i biodra ich powrozem przepasuje.
19
Ducit sacerdótes inglórios, et optimátes supplántat:
Prowadzi kapłany beze czci, a przedniejsze pany podwraca:
20
commútans lábium verácium, et doctrínam senum áuferens.
Odmieniając usta prawdziwych, i naukę starych odejmując.
21
Effúndit despectiónem super príncipes, eos, qui oppréssi fúerant, rélevans.
Wylewa wzgardę na książęta, tych którzy byli potłumieni, lżej czyniąc.
22
Qui revélat profúnda de ténebris, et prodúcit in lucem umbram mortis.
Który głębokie rzeczy odkrywa z ciemności, i wywodzi na światłość cień śmierci.
23
Qui multíplicat gentes et perdit eas, et subvérsas in íntegrum restítuit.
Który rozmnaża narody i traci je, a wywrócone w cale zaś postanawia.
24
Qui immútat cor príncipum pópuli terræ, et décipit eos ut frustra incédant per ínvium:
Który odmienia serce książąt ludu ziemie, i zwodzi je, że próżno chodzą, gdzie niemasz drogi.
25
palpábunt quasi in ténebris, et non in luce, et erráre eos fáciet quasi ébrios.
Macać będą jako w ciemności a nie w światłości: i uczyni, że będą błądzić jako pijani.
1
Ecce ómnia hæc vidit óculus meus, et audívit auris mea, et intelléxi síngula.
Oto wszystko to widziało oko moje, i słyszało ucho moje, i zrozumiałem każdą rzecz.
2
Secúndum sciéntiam vestram et ego novi: nec inférior vestri sum.
Wedle wiadomości waszej, i ja wiem: i nie jestem niźli wy podlejszym.
3
Sed tamen ad Omnipoténtem loquar, et disputáre cum Deo cúpio:
A wszakoż do wszechmocnego mówić będę, chcę się z Bogiem gadać.
4
prius vos osténdens fabricatóres mendácii, et cultóres perversórum dógmatum.
Pierwej pokazawszy, żeście wy budownicy kłamstwa, i naśladownicy nauk przewrotnych.
5
Atque útinam tacerétis, ut putarémini esse sapiéntes.
I byście byli lepiej milczeli, żeby was było miano za mądre.
6
Audíte ergo correptiónem meam, et iudícium labiórum meórum atténdite.
Słuchajcież tedy strofowania mego, a rozsądek ust moich pilnie obaczajcie.
7
Numquid Deus índiget vestro mendácio, ut pro illo loquámini dolos?
Azaż Bóg potrzebuje waszego kłamstwa, żebyście za nim mówili zdrady?
8
Numquid fáciem eius accípitis, et pro Deo iudicáre nitímini?
Czyli się na osobę jego oglądacie, a miasto Boga sądzić usiłujecie?
9
Aut placébit ei quem celáre nihil potest? aut decipiétur ut homo, vestris frauduléntiis?
Abo mu się podobać będzie, któremu nic tajno być nie może? abo będzie oszukan jako człowiek waszemi zdradami?
10
Ipse vos árguet, quóniam in abscóndito fáciem eius accípitis.
On was strofować będzie, bo się w skrytości oglądacie na osobę jego.
11
Statim ut se commóverit, turbábit vos, et terror eius írruet super vos.
Wnet skoro się ruszy, zatrwoży was a strach jego przypadnie na was.
12
Memória vestra comparábitur cíneri, et redigéntur in lutum cervíces vestræ.
Pamiątka wasza przypodobiona będzie popiołowi, i obrócą się w błoto szyje wasze.
13
Tacéte paulísper, ut loquar quodcúmque mihi mens suggésserit.
Pomilczcie trochę, że będę mówił co mi kolwiek na myśl przyjdzie.
14
Quare lácero carnes meas déntibus meis, et ánimam meam porto in mánibus meis?
Czemuż targam ciało swe zębami mojemi, a duszę swą noszę w rękach moich?
15
Etiam si occíderit me, in ipso sperábo: verúmtamen vias meas in conspéctu eius árguam.
By mię też zabił, w nim ufać będę: a wszakoż drogi moje przed obliczem jego strofować będę.
16
Et ipse erit salvátor meus: non enim véniet in conspéctu eius omnis hypócrita.
A on będzie zbawicielem moim: bo nie przyjdzie przed oblicze jego żaden obłudnik.
17
Audíte sermónem meum, et ænígmata percípite áuribus vestris.
Słuchajcie mowy mojej, a gadki przyjmujcie w uszy swoje.
18
Si fúero iudicátus, scio quod iustus invéniar.
Jeśli będę sądzon, wiem, że mię najdą sprawiedliwym.
19
Quis est qui iudicétur mecum? véniat: quare tacens consúmor?
Kto jest coby się dał sądzić ze mną? niech przyjdzie: przecz milcząc niszczeje?
20
Duo tantum ne fácias mihi, et tunc a fácie tua non abscóndar:
Dwu tylko rzeczy nie czyń mi, a tedy się przed obliczem twojem nie skryję:
21
manum tuam longe fac a me, et formído tua non me térreat.
Rękę twoję oddal odemnie: a strach twój niech mię nie straszy.
22
Voca me, et ego respondébo tibi: aut certe loquar, et tu respónde mihi.
Wzów mię, a ja odpowiem tobie: abo więc mówić będę, a ty mi odpowiadaj.
23
Quantas hábeo iniquitátes et peccáta, scélera mea et delícta osténde mihi.
Jako wiele mam nieprawości i grzechów, złości moje i występki ukaż mi.
24
Cur fáciem tuam abscóndis, et arbitráris me inimícum tuum?
Przecz kryjesz oblicze twoje, i mnimasz mię być nieprzyjacielem twoim?
25
Contra fólium, quod vento rápitur, osténdis poténtiam tuam, et stípulam siccam perséqueris:
Przeciw listkowi, który wiatr porywa, pokazujesz moc swoję, źdźbło suche gonisz:
26
scribis enim contra me amaritúdines, et consúmere me vis peccátis adolescéntiæ meæ.
Piszesz bowiem przeciwko mnie gorzkości, i chcesz mię zniszczyć grzechami młodości mojej.
27
Posuísti in nervo pedem meum, et observásti omnes sémitas meas, et vestígia pedum meórum considerásti:
Włożyłeś w pęto nogi moje, i strzegłeś wszystkich ścieżek moich, i śladom nóg moich przypatrowałeś się.
28
qui quasi putrédo consuméndus sum, et quasi vestiméntum, quod coméditur a tínea.
Który jako zgniła rzecz zniszczeć mam, a jako szata, którą mole jedzą.
1
Homo natus de mulíere, brevi vivens témpore, replétur multis misériis.
Człowiek urodzony z niewiasty, żywiąc przez czas krótki napełnion bywa wielą nędz.
2
Qui quasi flos egréditur et contéritur, et fugit velut umbra, et numquam in eódem statu pérmanet.
Który wychodzi jako kwiat, i skruszony bywa, a ucieka jako dzień, i nigdy nie trwa w tymże stanie.
3
Et dignum ducis super huiuscémodi aperíre óculos tuos, et addúcere eum tecum in iudícium?
I masz za godną rzecz na takowego otwarzać oczy twoje, i przywodzić go z sobą do sądu?
4
Quis potest fácere mundum de immúndo concéptum sémine? nonne tu qui solus es?
Któż może czystym uczynić, który się począł z nasienia nieczystego? izali nie ty który sam jesteś?
5
Breves dies hóminis sunt, númerus ménsium eius apud te est: constituísti términos eius, qui præteríri non póterunt.
Krótkie są dni człowiecze, liczba miesiąców jego u ciebie jest: zamierzyłeś granice jego, które nie będą mogły być przestąpione.
6
Recéde páululum ab eo, ut quiéscat, donec optáta véniat, sicut mercenárii dies eius.
Odstąp malutko od niego, aby odpoczynął, aż przyjdzie pożądany, jako najemnika dzień jego:
7
Lignum habet spem: si præcísum fúerit, rursum viréscit, et rami eius púllulant.
Drzewo ma nadzieję: jeśli ucięte będzie, zaś bywa zielone, a gałązki jego puszczają się,
8
Si senúerit in terra radix eius, et in púlvere emórtuus fúerit truncus illíus,
Jeśli się starzeje w ziemi korzeń jego, i w prochu obumrze pień jego.
9
ad odórem aquæ germinábit, et fáciet comam quasi cum primum plantátum est.
Na zapach wody puści się, i rozpuści gałęzie jako gdy napierwej było wsadzone,
10
Homo vero cum mórtuus fúerit, et nudátus atque consúmptus, ubi quæso est?
A człowiek gdy umrze, i obnażony i strawiony, proszę kędy jest?
11
Quómodo si recédant aquæ de mari, et flúvius vacuefáctus aréscat:
Jako gdyby wody wyszły z morza, a rzeka ustawszy wyschła:
12
sic homo, cum dormíerit, non resúrget: donec atterátur cælum, non evigilábit, nec consúrget de somno suo.
Tak człowiek gdy umrze, nie powstanie, aż się zetrze niebo, nie ocuci się ani powstanie ze snu swego.
13
Quis mihi hoc tríbuat, ut in inférno prótegas me, et abscóndas me donec pertránseat furor tuus, et constítuas mihi tempus, in quo recordéris mei?
Ktobymi to dał, abyś mię zakrył w piekle, i zataił mię, ażby przeminęła zapalczywość twoja, i naznaczył mi czas, w którymbyś na mię wspomniał?
14
Putásne mórtuus homo rursum vivat? cunctis diébus, quibus nunc mílito, exspécto donec véniat immutátio mea.
Co mniemasz umarły człowiek znowu żyć będzie, po wszystkie dni których teraz żołduje czekam aż przyjdzie odmienienie moje.
15
Vocábis me, et ego respondébo tibi: óperi mánuum tuárum porríges déxteram.
Zawołasz mię, a ja odpowiem tobie, dziełowi rąk twoich podasz prawicę.
16
Tu quidem gressus meos dinumerásti, sed parce peccátis meis.
Tyś w prawdzie kroki moje policzył, ale przepuść grzechom moim.
17
Signásti quasi in sácculo delícta mea, sed curásti iniquitátem meam.
Zapieczętowałeś jako w worku przestępstwa moje, aleś uleczył nieprawość moję.
18
Mons cadens défluit, et saxum transfértur de loco suo.
Góra upadszy rozsypuje się, a skała przenosi się z miejsca swego.
19
Lápides éxcavant aquæ, et alluvióne paulátim terra consúmitur: et hóminem ergo simíliter perdes.
Wody wydrążają kamienie, a powodzią z nienagła ziemia się psuje: więc też takież człowieka zatracisz.
20
Roborásti eum páululum ut in perpétuum transíret: immutábis fáciem eius, et emíttes eum.
Umocniłeś go maluczko, aby wiecznie przeminął: odmienisz twarz jego, i wypuścisz go.
21
Sive nóbiles fúerint fílii eius, sive ignóbiles, non intélliget.
Bądź zacni będą synowie jego, bądź też niezacni, nie zrozumie.
22
Attamen caro eius dum vivet dolébit, et ánima illíus super semetípso lugébit.
A wszakoż ciało jego póki żyw boleć będzie, a dusza jego nad samym sobą płakać będzie.
1
Respóndens autem Eliphaz Themanítes, dixit:
A odpowiadając Eliphaz Themańczyk, rzekł:
2
Numquid sápiens respondébit quasi in ventum loquens, et implébit ardóre stómachum suum?
Izali mądry odpowie jakoby na wiatr mówiąc, i napełni gorącością żołądek swój?
3
Arguis verbis eum, qui non est æquális tibi, et lóqueris quod tibi non éxpedit.
Strofujesz słowy tego, który nie jest równy tobie, i mówisz co tobie nie pomaga.
4
Quantum in te est, evacuásti timórem, et tulísti preces coram Deo.
Ile z ciebie jest, wypróżniłeś bojaźń, i odjąłeś prośby przed Bogiem.
5
Dócuit enim iníquitas tua os tuum, et imitáris linguam blasphemántium.
Nauczyła bowiem nieprawość twoja usta twoje, i naśladujesz języka bluźniących.
6
Condemnábit te os tuum, et non ego: et lábia tua respondébunt tibi.
Potępią cię usta twoje: a nie ja, i wargi twoje odpowiedzą tobie.
7
Numquid primus homo tu natus es, et ante colles formátus?
Izaliś się ty pierwszy człowiek narodził, i przed pagórkamiś utworzon?
8
Numquid consílium Dei audísti, et inférior te erit eius sapiéntia?
Izaliś słyszał radę Bożą, a mądrość jego niższa będzie niźli ty?
9
Quid nosti quod ignorémus? quid intélligis quod nesciámus?
Cóż umiesz, czegobyśmy nie umieli? co rozumiesz czegobyśmy niewiedzieli?
10
Et senes et antíqui sunt in nobis, multo vetustióres quam patres tui.
I szedziwi i dawni są między nami, daleko starszy niż ojcowie twoi.
11
Numquid grande est ut consolétur te Deus? sed verba tua prava hoc próhibent.
Aza wielka rzecz jest, aby cię Bóg pocieszył? ale słowa twoje przewrotne tego bronią.
12
Quid te élevat cor tuum, et quasi magna cógitans, attónitos habes óculos?
Czemuż cię podnosi serce twoje, a jakoby wielkie rzeczy myśląc, zdumiałe masz oczy?
13
Quid tumet contra Deum spíritus tuus, ut próferas de ore tuo huiuscémodi sermónes?
Czemu się nadyma przeciw Bogu duch twój, że wypuszczasz z ust twoich takowe mowy?
14
Quid est homo, ut immaculátus sit, et ut iustus appáreat natus de mulíere?
Cóż jest człowiek, żeby miał być niepokalanym, a żeby się ukazał sprawiedliwym narodzony z niewiasty?
15
Ecce inter sanctos eius nemo immutábilis, et cæli non sunt mundi in conspéctu eius.
Oto między świętymi jego żaden nieodmienny. i niebiosa nie są czyste przed oczyma jego.
16
Quanto magis abominábilis et inútilis homo, qui bibit quasi aquam iniquitátem?
Jako daleko więcej obrzydły i niepożyteczny człowiek, który jako wodę pije nieprawość?
17
Osténdam tibi, audi me: quod vidi narrábo tibi.
Okażęć, posłuchaj mię, com widział, toć powiem.
18
Sapiéntes confiténtur, et non abscóndunt patres suos.
Mądrzy wyznawają i nie tają ojców swych.
19
Quibus solis data est terra, et non transívit aliénus per eos.
Którym samym dana jest ziemia, a obcy nie przeszedł przez nie.
20
Cunctis diébus suis ímpius supérbit, et númerus annórum incértus est tyránnidis eius.
Po wszystkie dni niezbożnik się pyszni, a lat okrucieństwa jego, nie jest pewna liczba.
21
Sónitus terróris semper in áuribus illíus: et cum pax sit, ille semper insídias suspicátur.
Szum strachu zawżdy w uszach jego: a choć jest pokój, on się zawsze zdrady obawia.
22
Non credit quod revérti possit de ténebris ad lucem, circumspéctans úndique gládium.
Nie wierzy, aby się mógł wrócić z ciemności do światła, oglądając się zewsząd na miecz,
23
Cum se móverit ad quæréndum panem, novit quod parátus sit in manu eius tenebrárum dies.
Gdy się ruszy ku nabyciu chleba, wie iż nagotowan jest w ręce jego dzień ciemności.
24
Terrébit eum tribulátio, et angústia vallábit eum, sicut regem qui præparátur ad prœ́lium.
Straszyć go będzie frasunek, a ucisk obtoczy go wałem, jako króla, który się gotuje ku bitwie.
25
Teténdit enim advérsus Deum manum suam, et contra Omnipoténtem roborátus est.
Wyciągnął bowiem na Boga rękę swoję, i zmocnił się na wszechmocnego.
26
Cucúrrit advérsus eum erécto collo, et pingui cervíce armátus est.
Bieżał przeciwko niemu, wyciągnąwszy szyję, i tłustym karkiem uzbroił się.
27
Opéruit fáciem eius crassitúdo, et de latéribus eius arvína depéndet.
Okryła tłustość twarz jego, a z boków jego sadło wisi.
28
Habitávit in civitátibus desolátis, et in dómibus desértis, quæ in túmulos sunt redáctæ.
Mieszkał w miastach opuściałych, i w domiech pustych, które się w mogiły obróciły.
29
Non ditábitur, nec perseverábit substántia eius, nec mittet in terra radícem suam.
Nie zbogaci się, ani będzie trwała majętność jego, ani puści w ziemię korzenia swego.
30
Non recédet de ténebris: ramos eius arefáciet flamma, et auferétur spíritu oris sui.
Nie wynidzie z ciemności: płomień ususzy gałęzie jego, i zniesion będzie duchem ust jego.
31
Non credet, frustra erróre decéptus, quod áliquo prétio rediméndus sit.
Nie będzie wierzył próżno błędem zmamiony, żeby którą zapłatą miał być odkupiony.
32
Antequam dies eius impleántur, períbit: et manus eius aréscent.
Niźli się dni jego wypełnią, zginie: i ręce jego uschną.
33
Lædétur quasi vínea in primo flore botrus eius, et quasi olíva proíciens florem suum.
Zarażone będzie jako winnica w pierwszem kwieciu grono jego, i jako oliwa zrucająca kwiat swój.
34
Congregátio enim hypócritæ stérilis, et ignis devorábit tabernácula eórum, qui múnera libénter accípiunt.
Bo zgromadzenie obłudnika niepłodne, i ogień pożrze domu tych, którzy radzi biorą dary.
35
Concépit dolórem, et péperit iniquitátem, et úterus eius prǽparat dolos.
Począł boleść i urodził nieprawość, a żywot jego gotuje zdrady.
1
Respóndens autem Iob, dixit:
A odpowiadając Job rzekł:
2
Audívi frequénter tália, consolatóres onerósi omnes vos estis.
Słyszałem często rzeczy takowe: cieszyciele przykrzy jesteście wy wszyscy.
3
Numquid habébunt finem verba ventósa? aut áliquid tibi moléstum est si loquáris?
A będąż mieć koniec słowa wiatrowe? aboć co jest przykro jeślibyś mówił?
4
Póteram et ego simília vestri loqui: atque útinam esset ánima vestra pro ánima mea:
Mogłem i ja podobne wam rzeczy mówić: ale daj Boże, by była dusza wasza miasto dusze mojej:
5
consolárer et ego vos sermónibus, et movérem caput meum super vos:
Cieszyłbym i ja was mowami, i kiwałbym głową moją nad wami:
6
roborárem vos ore meo: et movérem lábia mea, quasi parcens vobis.
Posłałbych was usty swemi, i ruszałbym wargami swemi jakoby folgując wam.
7
Sed quid agam? Si locútus fúero, non quiéscet dolor meus: et si tacúero, non recédet a me.
Ale cóż mam czynić? Będęli mówił, nie ukoi się boleść moja: a jeśli będę milczał, nie odejdzie odemnie.
8
Nunc autem oppréssit me dolor meus, et in níhilum redácti sunt omnes artus mei.
A teraz ścisnęła mię boleść moja, i wniwecz się obróciły wszystkie członki moje.
9
Rugæ meæ testimónium dicunt contra me, et suscitátur falsíloquus advérsus fáciem meam contradícens mihi.
Marzczki moje świadczą przeciwko mnie, a powstawa fałsz mówiący przeciw twarzy mojej, sprzeciwiając mi się.
10
Collégit furórem suum in me, et cómminans mihi, infrémuit contra me déntibus suis: hostis meus terribílibus óculis me intúitus est.
Zebrał zapalczywość swą na mię, a grożąc mi zgrzytał na mię zębami swemi: nieprzyjaciel mój straszliwemi oczyma patrzał na mię.
11
Aperuérunt super me ora sua, et exprobrántes percussérunt maxíllam meam, satiáti sunt pœnis meis.
Otworzyli na mię usta swoje, a wymawiając bili twarz moję, nasycili się mąk moich.
12
Conclúsit me Deus apud iníquum, et mánibus impiórum me trádidit.
Zamknął mię Bóg u nieprawego, i wydał mię w ręce niezbożnych.
13
Ego ille quondam opuléntus, repénte contrítus sum: ténuit cervícem meam, confrégit me, et pósuit me sibi quasi in signum.
Ja on kiedyś bogaty, znagła starty jestem, ujął mię za szyję, złamał mię, i postawił mię sobie jako za cel.
14
Circúmdedit me lánceis suis, convulnerávit lumbos meos, non pepércit, et effúdit in terra víscera mea.
Obtoczył mię włóczniami swemi, zranił biodra moje, nie przepuścił, i wytoczył na ziemię wnętrzności moje.
15
Concídit me vúlnere super vulnus, írruit in me quasi gigas.
Posiekł mię raną na ranę, rzucił się na mię jako obrzym.
16
Saccum cónsui super cutem meam, et opérui cínere carnem meam.
Uszyłem wór na skórę moję, i okryłem popiołem ciało moje.
17
Fácies mea intúmuit a fletu, et pálpebræ meæ caligavérunt.
Oblicze moje spuchnęło od płaczu, a powieki moje zaćmiły się.
18
Hæc passus sum absque iniquitáte manus meæ, cum habérem mundas ad Deum preces.
Tom cierpiał bez nieprawości ręki mojej, gdyżem miał czyste ku Bogu prośby.
19
Terra ne opérias sánguinem meum, neque invéniat in te locum laténdi clamor meus.
Ziemio nie okrywaj krwie mojej, i niech w tobie nie najduje miejsca, gdzieby się miało kryć wołanie moje.
20
Ecce enim in cælo testis meus, et cónscius meus in excélsis.
Abowiem oto w niebie świadek mój, a wiaduk mój na wysokościach.
21
Verbósi amíci mei: ad Deum stillat óculus meus.
Wielomowni przyjaciele moi, do Boga kropi oko moje.
22
Atque útinam sic iudicarétur vir cum Deo, quómodo iudicátur fílius hóminis cum colléga suo.
A Boże daj tak był sądzon mąż z Bogiem, jako bywa sądzon syn człowieczy z towarzyszem swoim.
23
Ecce enim breves anni tránseunt, et sémitam, per quam non revértar ámbulo.
Bo oto krótkie lata mijają, a idę ścieżką, którą się nie wrócę.
1
Spíritus meus attenuábitur, dies mei breviabúntur, et solum mihi súperest sepúlcrum.
Duch mój umniejszy się, dni moje się skrócą, a tylko mi grób zostaje.
2
Non peccávi, et in amaritudínibus morátur óculus meus.
Nie zgrzeszyłem, a w gorzkościach mieszka oko moje.
3
Líbera me Dómine, et pone me iuxta te, et cuiúsvis manus pugnet contra me.
Wybaw mię Panie, i postaw mię wedle siebie, a czyjażkolwiek ręka niech walczy przeciwko mnie.
4
Cor eórum longe fecísti a disciplína, proptérea non exaltabúntur.
Serce ich oddaliłeś od karności, przetoż nie będą podwyższeni.
5
Prædam pollicétur sóciis, et óculi filiórum eius defícient.
Łup obiecuje towarzyszom, a oczy synów jego ustaną.
6
Pósuit me quasi in provérbium vulgi, et exémplum sum coram eis.
Położył mię jako na przypowieść ludzką, i jestem naprzykład przed nimi.
7
Caligávit ab indignatióne óculus meus, et membra mea quasi in níhilum redácta sunt.
Zaćmiło się od rozgniewania oko moje, a członki moje jako wniwecz obróciły się.
8
Stupébunt iusti super hoc, et ínnocens contra hypócritam suscitábitur.
Zdumieją się sprawiedliwi nad tem, a niewinny na obłudnego powstanie.
9
Et tenébit iustus viam suam, et mundis mánibus addet fortitúdinem.
I będzie trzymał sprawiedliwy drogę swoję, a czysty rękoma przyczyni mocy.
10
Igitur omnes vos convertímini, et veníte, et non invéniam in vobis ullum sapiéntem.
Wy tedy wszyscy nawróćcie się, i przyjdźcie, i nie najdę między wami żadnego mądrego.
11
Dies mei transiérunt, cogitatiónes meæ dissipátæ sunt, torquéntes cor meum.
Dni moje przeminęły, myśli moje rozerwane są, trapiąc serce moje:
12
Noctem vertérunt in diem, et rursum post ténebras spero lucem.
Noc obróciły w dzień, a po ciemnościach zaś spodziewam się światłości.
13
Si sustinúero, inférnus domus mea est, et in ténebris stravi léctulum meum.
Jeśli czekać będę, piekło jest domem moim, i w ciemnościach usłałem łóżko moje.
14
Putrédini dixi: Pater meus es: mater mea, et soror mea, vérmibus.
Rzekłem zgniłość ojcem moim jesteś: matką moją i siostrą moją robakom i:.
15
Ubi est ergo nunc præstolátio mea? et patiéntiam meam quis consíderat?
Gdzież tedy teraz jest oczekawanie moje, a cierpliwość moję kto obaczywa?
16
In profundíssimum inférnum descéndent ómnia mea: putásne saltem ibi erit réquies mihi?
Do nagłębszego piekła zstąpią wszystkie rzeczy moje: cóż mniemasz, że wżdy tam będę miał odpoczynienie?
1
Respóndens autem Baldad Suhítes, dixit:
A odpowiadając Baldad Suchitczyk, rzekł:
2
Usque ad quem finem verba iactábitis? intellígite prius, et sic loquámur.
A dokądże słowa miotać będziecie? Wyrozumijcie pierwej, toż mówmy.
3
Quare reputáti sumus ut iuménta, et sordúimus coram vobis?
Czemu poczytani jesteśmy jako bydło, i staliśmy się smrodliwymi przed wami?
4
Qui perdis ánimam tuam in furóre tuo, numquid propter te derelinquétur terra, et transferéntur rupes de loco suo?
Który tracisz duszę swą w zapalczywości twojej, aza dla ciebie będzie opuszczona ziemia, i przeniosą się skały z miejsca swego?
5
Nonne lux ímpii exstinguétur, nec splendébit flamma ignis eius?
Aza światło niezbożnego nie zagaśnie, ani się będzie świecił płomień ognia jego?
6
Lux obtenebréscet in tabernáculo illíus, et lucérna, quæ super eum est, exstinguétur.
Światłość zaćmi się w przybytku jego, i świeca, która nad nim jest, zagaśnie.
7
Arctabúntur gressus virtútis eius, et præcipitábit eum consílium suum.
Ściśnione będą kroki siły jego, a obali go rada jego.
8
Immísit enim in rete pedes suos, et in máculis eius ámbulat.
Uwikłał bowiem w sieci nogi swoje, a w okach jej chodzi.
9
Tenébitur planta illíus láqueo, et exardéscet contra eum sitis.
Poimana będzie w sidle stopa jego, i rozpali się pragnienie przeciw jemu.
10
Abscóndita est in terra pédica eius, et decípula illíus super sémitam.
Skryta jest w ziemi łapica jego, a samołówka jego na ścieżce.
11
Undique terrébunt eum formídines, et invólvent pedes eius.
Zewsząd go straszyć będą strachy, i uwichlają nogi jego.
12
Attenuétur fame robur eius, et inédia invádat costas illíus.
Niech się umniejszy od głodu moc jego, zmorzenie niech przypadnie na kości jego.
13
Dévoret pulchritúdinem cutis eius: consúmat bráchia illíus primogénita mors.
Niechaj pożrze piękność skóry jego, niech strawi ramiona jego pierworodna śmierć.
14
Avellátur de tabernáculo suo fidúcia eius, et calcet super eum, quasi rex, intéritus.
Niech wyrwana będzie z przybytku jego ufność jego, a niech po nim depce jako król zginienie.
15
Hábitent in tabernáculo illíus sócii eius, qui non est, aspergátur in tabernáculo eius sulphur.
Niech mieszkają w przybytku jego towarzysze onego, który nie jest, niech potrzęsą w przybytku jego siarką.
16
Deórsum radíces eius siccéntur, sursum autem atterátur messis eius.
Ze spodku korzenie jego niech uschnie, a z wierzchu niech będzie potarte żniwo jego.
17
Memória illíus péreat de terra, et non celebrétur nomen eius in platéis.
Pamiątka jego niechaj zginie z ziemie, a imię jego niech nie będzie wspominane po ulicach.
18
Expéllet eum de luce in ténebras, et de orbe tránsferet eum.
Wypędzi go z światłości, do ciemności, i z świata go przeniesie.
19
Non erit semen eius, neque progénies in pópulo suo, nec ullæ relíquiæ in regiónibus eius.
Nie będzie nasienia jego ani pokolenia w ludu jego, ani żadnego szczątku w krainach jego.
20
In die eius stupébunt novíssimi, et primos invádet horror.
Nade dniem jego zdumieją się ostatni, a na pierwsze przypadnie strach.
21
Hæc sunt ergo tabernácula iníqui, et iste locus eius, qui ignórat Deum.
Te są tedy przybytki niezbożnego, i to miejsce tego, który nie zna Boga.
1
Respóndens autem Iob, dixit:
A odpowiadając Job, rzekł:
2
Usquequo afflígitis ánimam meam, et attéritis me sermónibus?
Dokądże trapicie duszę moję, i przecieracie mię mowami?
3
En, décies confúnditis me, et non erubéscitis oppriméntes me.
Oto dziesięć kroć zawstydzacie mię, i nie wstydzicie się tłumiąc mię.
4
Nempe, etsi ignorávi, mecum erit ignorántia mea.
Bo aczem nie wiedział, zemną będzie niewiadomość moją.
5
At vos contra me erigímini, et argúitis me oppróbriis meis.
Ale wy wspynacie się przeciwko mnie, i strofujecie mię zelżywościami moimi.
6
Saltem nunc intellígite, quia Deus non æquo iudício afflíxerit me, et flagéllis suis me cínxerit.
Wżdy teraz rozumiejcie, żeć mię Bóg nie równym sądem utrapił, i biczami swemi opasał mię.
7
Ecce clamábo vim pátiens, et nemo áudiet: vociferábor, et non est qui iúdicet.
Oto wołać będę cierpiąc gwałt, a żaden nie usłyszy; krzyczeć będę, a niemasz ktoby sądził.
8
Sémitam meam circumsépsit, et transíre non possum, et in calle meo ténebras pósuit.
Drogę moję ogrodził, i przejść nie mogę, a na ścieżce mojej ciemności położył.
9
Spoliávit me glória mea, et ábstulit corónam de cápite meo.
Złupił mię z sławy mojej, i zjął koronę z głowy mojej.
10
Destrúxit me úndique, et péreo, et quasi evúlsæ árbori ábstulit spem meam.
Popsował mię zewsząd, i ginę, a jako wyrwanemu drzewu odjął nadzieję moję.
11
Irátus est contra me furor eius, et sic me hábuit quasi hostem suum.
Rozgniewała się na mię zapalczywość jego, i tak mię miał jako nieprzyjaciela swego.
12
Simul venérunt latrónes eius, et fecérunt sibi viam per me, et obsedérunt in gyro tabernáculum meum.
Pospołu przyszli zbójcy jego, i uczynili sobie drogę przez mię, i obiegli przybytek mój wkoło.
13
Fratres meos longe fecit a me, et noti mei quasi aliéni recessérunt a me.
Bracią moją oddalił ode mnie, a znajomi moi jako obcy odeszli odemnie.
14
Dereliquérunt me propínqui mei: et qui me nóverant, oblíti sunt mei.
Opuścili mię bliscy moi: a ci, którzy mię znali, zapamiętali mię.
15
Inquilíni domus meæ, et ancíllæ meæ sicut aliénum habuérunt me, et quasi peregrínus fui in óculis eórum.
Komornicy domu mego, i służebnice moje mieli mię jako obce, i byłem w oczach ich jako cudzy.
16
Servum meum vocávi, et non respóndit, ore próprio deprecábar illum.
Wołałem sługi mego, a nie odpowiedział, usty własnemi praszałem go.
17
Hálitum meum exhórruit uxor mea, et orábam fílios úteri mei.
Tchem moim brzydziła się żona moja, i modliłem się, synom żywota mego.
18
Stulti quoque despiciébant me, et cum ab eis recessíssem, detrahébant mihi.
Głupi też gardzili mną, a gdym od nich odszedł, uwłaczali mi.
19
Abomináti sunt me quondam consiliárii mei: et quem máxime diligébam, aversátus est me.
Brzydzili się mną, niegdy poradnicy moi, i kogom nabarziej miłował, brzydził się mną.
20
Pelli meæ, consúmptis cárnibus, adhǽsit os meum, et derelícta sunt tantúmmodo lábia circa dentes meos.
Do skóry mojej po strawionem ciele, przyschła kość moja: a zostały tylko wargi około zębów moich.
21
Miserémini mei, miserémini mei, saltem vos amíci mei, quia manus Dómini tétigit me.
Zmiłujcie się nadenmą, zmiłujcie się nademną, aby wżdy wy przyjaciele moi: boć mię ręką Pańska dotknęła.
22
Quare persequímini me sicut Deus, et cárnibus meis saturámini?
Czemu mię prześladujecie jako Bóg, i najadacie się mięsa mego?
23
Quis mihi tríbuat ut scribántur sermónes mei? quis mihi det ut exaréntur in libro
Ktoby mi to dał, aby napisane były mowy moje? ktoby mi to dał, żeby je wyrysowano na księgach?
24
stylo férreo, et plumbi lámina, vel celte sculpántur in sílice?
Rylcem żelaznym, i na blasze ołowianej, abo dłótem wyryto na skale?
25
Scio enim quod redémptor meus vivit, et in novíssimo die de terra surrectúrus sum:
Wiem bowiem, iż odkupiciel mój żywie, a w dzień ostateczny powstanę z ziemie:
26
et rursum circúmdabor pelle mea, et in carne mea vidébo Deum meum.
I zaś obleczon będę w skórę moję, i w ciele mojem oglądam Boga mego.
27
Quem visúrus sum ego ipse, et óculi mei conspectúri sunt, et non álius: repósita est hæc spes mea in sinu meo.
Którego ujrzeć mam ja isty, i oczy moje oglądają, a nie inny: schowana jest ta nadzieja moja w zanadrzu mojem.
28
Quare ergo nunc dícitis: Persequámur eum, et radícem verbi inveniámus contra eum?
Czemuż tedy teraz mówicie: Prześladujmy go, a korzeń słowa najdźmy przeciwko niemu?
29
Fúgite ergo a fácie gládii, quóniam ultor iniquitátum gládius est: et scitóte esse iudícium.
Uciekajcie tedy od oblicza miecza, bo zemściciel nieprawości jest miecz: a wiedzcie, że jest sąd.
1
Respóndens autem Sophar Naamathítes, dixit:
I odpowiadając Sophar Nahamatczyk rzekł:
2
Idcírco cogitatiónes meæ váriæ succédunt sibi, et mens in divérsa rápitur.
Dla tego myśli moje rozliczne następują jedna za druga, a myśl się rozrywa.
3
Doctrínam, qua me árguis, áudiam, et spíritus intelligéntiæ meæ respondébit mihi.
Nauki, którą mię strofujesz słuchać będę, a duch wyrozumienia mego odpowie mi.
4
Hoc scio a princípio, ex quo pósitus est homo super terram,
To wiem od początku, odtąd jako osadzon jest człowiek na ziemi.
5
quod laus impiórum brevis sit, et gáudium hypócritæ ad instar puncti.
Że chwała niezbożnych krótka jest, a wesele obłudnika jako mgnienie oka.
6
Si ascénderit usque ad cælum supérbia eius, et caput eius nubes tetígerit:
Jeśli wstąpi aż do nieba pycha jego, a głowa jego tykać się będzie obłoków:
7
quasi sterquilínium in fine perdétur: et qui eum víderant, dicent: Ubi est?
Jako gnój nakońcu zginie, a którzy nań patrzyli, rzeką: Gdzież jest?
8
Velut sómnium ávolans non inveniétur, tránsiet sicut vísio noctúrna.
Jako sen odlatający znalezion nie będzie, przeminie jako widzenie nocne.
9
Oculus, qui eum víderat, non vidébit, neque ultra intuébitur eum locus suus.
Oko, które go widziało, nie ujrzy: ani nań więcej patrzyć będzie miejsce jego.
10
Fílii eius atteréntur egestáte, et manus illíus reddent ei dolórem suum.
Synowie jego będą starci ubóstwem, a ręce jego oddadzą mu boleść jego.
11
Ossa eius implebúntur vítiis adolescéntiæ eius, et cum eo in púlvere dórmient.
Kości jego będą napełnione występków młodości jego, i z nim w prochu spać będą.
12
Cum enim dulce fúerit in ore eius malum, abscóndet illud sub lingua sua.
Bo gdy słodka będzie złość w uściech jego, skryje ją pod język swój.
13
Parcet illi, et non derelínquet illud, et celábit in gútture suo.
Sfolguje jej, i nie opuści jej, i będzie ją taił w gardle swojem.
14
Panis eius in útero illíus vertétur in fel áspidum intrínsecus.
Chleb jego w żywocie jego obróci się w żółć żmijową wewnątrz.
15
Divítias, quas devorávit, évomet, et de ventre illíus éxtrahet eas Deus.
Bogactwa które pożarł zwróci, a z brzucha jego Bóg je wyciągnie.
16
Caput áspidum suget, et occídet eum lingua víperæ.
Głowę żmijową ssać będzie, i zabije go język jaszczurcy.
17
(Non vídeat rívulos flúminis, torréntes mellis, et butýri.)
(Niech nie ogląda źródeł rzeki, strumieniów miodu i masła).
18
Luet quæ fecit ómnia, nec tamen consumétur: iuxta multitúdinem adinventiónum suárum, sic et sustinébit.
Będzie karan za wszystko co działał, a przecie nie zniszczeje: według mnóstwa wynalazków swoich tak też cierpieć będzie.
19
Quóniam confríngens nudávit páuperes: domum rápuit, et non ædificávit eam.
Bo łamiąc obnażył ubogie: dom wydarł, a nie budował go.
20
Nec est satiátus venter eius: et cum habúerit quæ concupíerat, possidére non póterit.
Ani się nasycił brzuch jego: a gdy będzie miał czego żądał, otrzymać nie będzie mógł.
21
Non remánsit de cibo eius, et proptérea nihil permanébit de bonis eius.
Nie zostało z jedła jego, i przeto nic nie zostanie z dóbr jego.
22
Cum satiátus fúerit, arctábitur, æstuábit, et omnis dolor írruet super eum.
Gdy się nasyci, ściśnion będzie, będzie się pocił, i wszelaka boleść przypadnie nań.
23
Utinam impleátur venter eius, ut emíttat in eum iram furóris sui, et pluat super illum bellum suum.
Bodaj się natkał brzuch jego, aby nań wypuścił gniew zapalczywości swej, i dżdżył nań wojnę swoję.
24
Fúgiet arma férrea, et írruet in arcum ǽreum.
Będzie uciekał przed bronią żelazną, a wpadnie na łuk miedziany.
25
Edúctus, et egrédiens de vagína sua, et fúlgurans in amaritúdine sua: vadent, et vénient super eum horríbiles.
Wyciągniony i wychodzący z poszew swoich, a błyskający się w gorzkości swojej: pójdą i przyjdą nań straszliwi.
26
Omnes ténebræ abscónditæ sunt in occúltis eius: devorábit eum ignis, qui non succénditur, affligétur relíctus in tabernáculo suo.
Wszystkie ciemności skryte są w tajnikach jego: pożrze go ogień, którego nie podniecają, będzie trapion zostawiony w przybytku swoim.
27
Revelábunt cæli iniquitátem eius, et terra consúrget advérsus eum.
Odkryją niebiosa nieprawości jego, a ziemia powstanie przeciw jemu.
28
Apértum erit germen domus illíus, detrahétur in die furóris Dei.
Odkryty będzie wynik domu jego, ściągniony będzie w dzień zapalczywości Bożej.
29
Hæc est pars hóminis ímpii a Deo, et heréditas verbórum eius a Dómino.
Tenci jest dział człowieka niezbożnego od Boga, i dziedzictwo słów jego od Pana.
1
Respóndens autem Iob, dixit:
A odpowiadając Job, rzekł:
2
Audíte quæso sermónes meos, et ágite pœniténtiam.
Słuchajcie proszę mów moich, a czyńcie pokutę.
3
Sustinéte me, et ego loquar, et post mea, si vidébitur, verba ridéte.
Znoście mię, a ja mówić będę, a po moich słowach, będzieli się zdało, śmiejcie się.
4
Numquid contra hóminem disputátio mea est, ut mérito non débeam contristári?
Izali przeciwko człowiekowi jest gadanie moje, abych się słusznie smucić nie miał?
5
Atténdite me et obstupéscite, et superpónite dígitum ori vestro.
Patrzcie na mię, i zdumiejcie się, a włóżcie palec na usta wasze:
6
Et ego, quando recordátus fúero, pertimésco, et cóncutit carnem meam tremor.
I ja gdy wspomnię lękam się, a wstrząsa drżenie ciało moje.
7
Quare ergo ímpii vivunt, subleváti sunt, confortatíque divítiis?
Przeczże tedy niepobożni żywią, podniesieni są, i zmocnieni bogactwy?
8
Semen eórum pérmanet coram eis, propinquórum turba, et nepótum in conspéctu eórum.
Nasienie ich trwa przed nimi, blizkich gromada, i wnuków przed ich oczyma.
9
Domus eórum secúræ sunt et pacátæ, et non est virga Dei super illos.
Domy ich przespieczne są i spokojne, i niemasz rózgi Bożej nad nimi.
10
Bos eórum concépit, et non abortívit: vacca péperit, et non est priváta fœtu suo.
Krowa ich poczęła a nie poroniła: jałowica się ocieliła, a płodu swego nie stradała.
11
Egrediúntur quasi greges párvuli eórum, et infántes eórum exsúltant lúsibus.
Wychodzą dziatki ich jako trzódy, a maluczkie ich igrając skaczą.
12
Tenent týmpanum et cítharam, et gaudent ad sónitum órgani.
Trzymają bęben i arfę, i weselą się, przy głosie muzyki.
13
Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inférna descéndunt.
Prowadzą w dobrach dni swoje, a we mgnieniu oka do piekła zstępują.
14
Qui dixérunt Deo: Recéde a nobis, et sciéntiam viárum tuárum nólumus.
Którzy mówili Bogu: Idź precz od nas, i wiadomości dróg twoich nie chcemy.
15
Quis est Omnípotens, ut serviámus ei? et quid nobis prodest si oravérimus illum?
Któż jest wszechmogący, żebyśmy mu służyli? a co nam pomoże, choćbyśmy się mu modlili?
16
Verúmtamen quia non sunt in manu eórum bona sua, consílium impiórum longe sit a me.
Wszakże iż nie są w ręce ich dobra ich, rada niezbożnych niechaj będzie daleko odemnie.
17
Quóties lucérna impiórum exstinguétur, et supervéniet eis inundátio, et dolóres dívidet furóris sui?
Ilekroć świeca niezbożników zgaśnie, i przyjdzie na nie powódź, i rozdzieli boleści zapalczywości swojej.
18
Erunt sicut páleæ ante fáciem venti, et sicut favílla quam turbo dispérgit.
Będą jako plewy przed wiatrem, i jako perz, który wicher rozwiewa.
19
Deus servábit fíliis illíus dolórem patris: et cum reddíderit, tunc sciet.
Zachowa synom jego boleść ojcowską: a gdy odda tedy pozna.
20
Vidébunt óculi eius interfectiónem suam, et de furóre Omnipoténtis bibet.
Ujrzą oczy jego zabicie swe, a z zapalczywości wszechmogącego pić będzie.
21
Quid enim ad eum pértinet de domo sua post se? et si númerus ménsium eius dimidiétur?
Bo co do niego należy o domie jego po nim? choćby liczba miesiąców jego była na poły ukrócona?
22
Numquid Deus docébit quíspiam sciéntiam, qui excélsos iúdicat?
Aza Boga będzie kto uczył rozumu, który wysokie sądzi?
23
Iste móritur robústus et sanus, dives et felix.
Ten umiera duży i zdrowy, bogaty i szczęśliwy.
24
Víscera eius plena sunt ádipe, et medúllis ossa illíus irrigántur:
Wnętrzności jego są pełne sadła, a kości jego napiły się szpiku.
25
álius vero móritur in amaritúdine ánimæ absque ullis ópibus:
A drugi umiera w gorzkości dusze bez żadnej majętności.
26
et tamen simul in púlvere dórmient, et vermes opérient eos.
A przedsię pospołu w prochu spać będą, a robacy okryją je.
27
Certe novi cogitatiónes vestras, et senténtias contra me iníquas.
Zaiste wiem myśli wasze, i wyroki nieprawe przeciwko mnie.
28
Dícitis enim: Ubi est domus príncipis? et ubi tabernácula impiórum?
Bo mówicie: Gdzie jest dom książęcy? a gdzie przybytki niezbożnych ludzi.
29
Interrogáte quémlibet de viatóribus, et hæc éadem illum intellígere cognoscétis.
Zapytajcie kogożkolwiek z podróżnych, a doznacie że on też to rozumie.
30
Quia in diem perditiónis servátur malus, et ad diem furóris ducétur.
Iż na dzień zatracenia chowają złego, a na dzień zapalczywości wiedzion będzie.
31
Quis árguet coram eo viam eius? et quæ fecit, quis reddet illi?
Któż będzie strofował przed nim drogę jego? a co czynił kto mu odda?
32
Ipse ad sepúlcra ducétur, et in congérie mortuórum vigilábit.
On do grobów wiedzion będzie, a w gromadzie umarłych czuć będzie.
33
Dulcis fuit gláreis Cocýti, et post se omnem hóminem trahet, et ante se innumerábiles.
Słodki był piaskowi Cocytu, a za sobą wszelkiego człowieka pociągnie, a przed sobą niezliczone.
34
Quómodo ígitur consolámini me frustra, cum respónsio vestra repugnáre osténsa sit veritáti?
Jakoż tedy cieszycie mię próżno, gdyż wasza odpowiedź pokazała się być przeciwna prawdzie.
1
Respóndens autem Eliphaz Themanítes, dixit:
A odpowiadając Eliphas Themanitczyk, rzekł:
2
Numquid Deo potest comparári homo, étiam cum perféctæ fúerit sciéntiæ?
Izali człowiek może być przyrównan Bogu, choćby był nauki doskonałej?
3
Quid prodest Deo, si iustus fúeris? aut quid ei confers, si immaculáta fúerit via tua?
Co za pożytek Bogu jeśli sprawiedliwym będziesz? abo co mu dajesz jeśli będzie niepokalana droga twoja?
4
Numquid timens árguet te, et véniet tecum in iudícium,
Aza bojąc się strofować cię będzie, i przyjdzie z tobą na sąd?
5
et non propter malítiam tuam plúrimam, et infinítas iniquitátes tuas?
A nie dla złości twojej wielkiej, i nieskończonych nieprawości twoich?
6
Abstulísti enim pignus fratrum tuórum sine causa, et nudos spoliásti véstibus.
Wziąłeś bowiem zastawę braciej twej bez przyczyny, a nagie odzierałeś z odzienia.
7
Aquam lasso non dedísti, et esuriénti subtraxísti panem.
Nie podałeś wody spracowanemu, a głodnemu odejmowałeś chleb.
8
In fortitúdine bráchii tui possidébas terram, et potentíssimus obtinébas eam.
W mocy ramienia twego dzierżałeś ziemię, a mocniejszym będąc otrzymowałeś ją.
9
Víduas dimisísti vácuas, et lacértos pupillórum comminuísti.
Wdowy puściłeś próżne, a ramiona sierot podrzuzgotałeś.
10
Proptérea circúmdatus es láqueis, et contúrbat te formído súbita.
Przetoż ogarniony jesteś sidłami, i trwoży cię strach nagły.
11
Et putábas te ténebras non visúrum, et ímpetu aquárum inundántium non oppréssum iri?
I mniemałeś, żeś nie miał oględać ciemności, ani uciśnion być gwałtem wód wzbierających.
12
An non cógitas quod Deus excélsior cælo sit, et super stellárum vérticem sublimétur?
Aza nie myślisz, iż Bóg wyższy jest niż niebo, i nad wierzch gwiazd wywyższa się?
13
Et dicis: Quid enim novit Deus? et quasi per calíginem iúdicat.
I mówisz: A cóż Bóg wie? i jakoby przez mgłę sądzi.
14
Nubes latíbulum eius, nec nostra consíderat, et circa cárdines cæli perámbulat.
Obłoki tajnikiem jego, ani się rzeczam naszym przypatruje, a około zawias niebieskich przechodzi się.
15
Numquid sémitam sæculórum custodíre cupis, quam calcavérunt viri iníqui?
Izali ścieżki wieków chcesz strzedz, którą deptali mężowie złościwi?
16
Qui subláti sunt ante tempus suum, et flúvius subvértit fundaméntum eórum:
Którzy są zniesieni przed swym czasem, a rzeka grunty ich wywróciła:
17
qui dicébant Deo: Recéde a nobis: et quasi nihil posset fácere Omnípotens, æstimábant eum:
Którzy mówili Bogu: Idź precz od nas: a jakoby nie mógł nic uczynić Wszechmogący, ważyli go:
18
cum ille implésset domos eórum bonis: quorum senténtia procul sit a me.
Gdyż on był napełnił domy ich dobrami: których zdanie daleko niech będzie odemnie.
19
Vidébunt iusti, et lætabúntur, et ínnocens subsannábit eos.
Ujrzą sprawiedliwi, i weselić się będą, a niewinny będzie im urągał.
20
Nonne succísa est eréctio eórum, et relíquias eórum devorávit ignis?
Aza niepodcięte jest podniesienie ich, a ostatki ich ogień pożarł?
21
Acquiésce ígitur ei, et habéto pacem: et per hæc habébis fructus óptimos.
Zezwól mu tedy i miej pokój, a przez to będziesz miał pożytki nalepsze.
22
Súscipe ex ore illíus legem, et pone sermónes eius in corde tuo.
Przyjmi z ust jego zakon, a połóż mowy jego w sercu twojem.
23
Si revérsus fúeris ad Omnipoténtem, ædificáberis, et longe fácies iniquitátem a tabernáculo tuo.
Jeśli się nawrócisz do Wszechmocnego, zbudowan będziesz, i oddalisz nieprawość od przybytku twego.
24
Dabit pro terra sílicem, et pro sílice torréntes áureos.
Da za ziemię krzemień, a za krzemień strumienie złote.
25
Erítque Omnípotens contra hostes tuos, et argéntum coacervábitur tibi.
I będzie Wszechmogący przeciwko nieprzyjaciołom twoim, i srebra nagromadzą tobie.
26
Tunc super Omnipoténtem delíciis áfflues, et elevábis ad Deum fáciem tuam.
Tedy w Wszechmocnym rozkoszami opływać będziesz, i podniesiesz ku Bogu oblicze twoje.
27
Rogábis eum, et exáudiet te, et vota tua reddes.
Będziesz go prosił, i wysłucha cię, i śluby twoje oddasz.
28
Decérnes rem, et véniet tibi, et in viis tuis splendébit lumen.
Postanowisz rzecz i stanie się tobie, a po drogach twoich będzie świecić światłość.
29
Qui enim humiliátus fúerit, erit in glória: et qui inclináverit óculos, ipse salvábitur.
Bo kto się poniży, będzie w sławie: a kto spuści oczy, ten zbawion będzie.
30
Salvábitur ínnocens, salvábitur autem in mundítia mánuum suárum.
Niewinny zbawion będzie, a zbawion będzie w czystości rąk swoich.
1
Respóndens autem Iob, ait:
A odpowiadając Job rzekł:
2
Nunc quoque in amaritúdine est sermo meus, et manus plagæ meæ aggraváta est super gémitum meum.
Teraz też w gorzkości jest mowa moja, i ręka karania mego ociężała nad wzdychanie moje.
3
Quis mihi tríbuat ut cognóscam et invéniam illum, et véniam usque ad sólium eius?
Ktoby mi dał, abych poznał i nalazł go i przyszedł aż do stolice jego?
4
Ponam coram eo iudícium, et os meum replébo increpatiónibus.
Przełożę przed nim sąd, a usta moje napełnię łajaniem.
5
Ut sciam verba, quæ mihi respóndeat, et intélligam quid loquátur mihi.
Abych się dowiedział słów, któreby mi odpowiedział i wyrozumiał co mi będzie mówił.
6
Nolo multa fortitúdine conténdat mecum, nec magnitúdinis suæ mole me premat.
Nie chcę, aby się ze mną spierał wielką mocą, ani żeby mię przytłoczył ciężkością wielkości swej.
7
Propónat æquitátem contra me, et pervéniat ad victóriam iudícium meum.
Niech przełoży sprawiedliwość przeciwko mnie, a sąd mój niech dojdzie do zwycięstwa.
8
Si ad oriéntem íero, non appáret: si ad occidéntem, non intélligam eum.
Pójdęli na wschód słońca, nie widać go: jeśli na zachód, nie zrozumiem go.
9
Si ad sinístram, quid agam? non apprehéndam eum: si me vertam ad déxteram, non vidébo illum.
Jeśli w lewo, cóż uczynię? nie uchwycę go: jeśli się obrócę w prawo, nie ujrzę go.
10
Ipse vero scit viam meam, et probávit me quasi aurum, quod per ignem transit.
A on lepak wie drogę moję, i doświadczył mię jako złota, które przez ogień przechodzi.
11
Vestígia eius secútus est pes meus, viam eius custodívi, et non declinávi ex ea.
Za śladem jego szła noga moja, strzegłem drogi jego, i nie zstępowałem z niej.
12
A mandátis labiórum eius non recéssi, et in sinu meo abscóndi verba oris eius.
Od przykazania ust jego nie odstępowałem, a w zanadrzu mojem skryłem słowa ust jego.
13
Ipse enim solus est, et nemo avértere potest cogitatiónem eius: et ánima eius quodcúmque vóluit, hoc fecit.
Sam on bowiem jest, a żaden nie może odwrócić myśli jego: a dusza jego czegokolwiek chciała, to czynił.
14
Cum expléverit in me voluntátem suam, et ália multa simília præsto sunt ei.
Gdy wypełni nademną wolą swoję, i wiele innych rzeczy takowych ma pogotowiu.
15
Et idcírco a fácie eius turbátus sum, et consíderans eum, timóre sollícitor.
I dla tegom zatrwożon jest od oblicza jego, a patrząc nań jestem zjęty bojaźnią.
16
Deus mollívit cor meum, et Omnípotens conturbávit me.
Bóg zmiękczył serce moje, a Wszechmogący zatrwożył mną.
17
Non enim périi propter imminéntes ténebras, nec fáciem meam opéruit calígo.
Bom nie zginął dla nadchodzących ciemności, ani zakrył mrok oblicza mego.
1
Ab Omnipoténte non sunt abscóndita témpora: qui autem novérunt eum, ignórant dies illíus.
Od Wszechmocnego nie są zakryte czasy: a którzy go znają nie wiedzą dni jego.
2
Alii términos transtulérunt, diripuérunt greges, et pavérunt eos.
Jedni granice przenieśli, rozebrali trzody, i paśli je.
3
Asinum pupillórum abegérunt, et abstulérunt pro pígnore bovem víduæ.
Osła sierot zagnali, i wzięli w zastawie wołu wdowy.
4
Subvertérunt páuperum viam, et oppressérunt páriter mansuétos terræ.
Wywrócili drogę ubogich, i ucisnęli społem ciche ziemie.
5
Alii quasi ónagri in desérto egrediúntur ad opus suum: vigilántes ad prædam, prǽparant panem líberis.
Drudzy jako dzicy osłowie na puszczy wychodzą na dzieło swoje: czując na łup, gotują chleb dzieciam.
6
Agrum non suum demétunt: et víneam eius, quem vi opprésserint, vindémiant.
Rolą nie swoję pożynają: a winnicę tego, którego, gwałtem ucisnęli obierają.
7
Nudos dimíttunt hómines, induménta tolléntes, quibus non est operiméntum in frígore:
Ludzie nagie wypuszczają, wziąwszy szaty, którzy nie mają odzieży na zimnie:
8
quos imbres móntium rigant: et non habéntes velámen, amplexántur lápides.
Których dżdże górne polewają: a niemając okrycia obłapiają kamienie.
9
Vim fecérunt deprædántes pupíllos, et vulgum páuperem spoliavérunt.
Gwałt uczynili odzierając sieroty, a ubogie pospólstwo złupili.
10
Nudis et incedéntibus absque vestítu, et esuriéntibus tulérunt spicas.
Nagim i bez odzienia chodzącym, i łaknącym wzięli kłosy.
11
Inter acérvos eórum meridiáti sunt, qui calcátis torculáribus sítiunt.
Między kopami ich południowali, którzy wytłoczywszy prasy pragną.
12
De civitátibus fecérunt viros gémere, et ánima vulneratórum clamávit, et Deus inúltum abíre non pátitur.
Męże z miast do płaczu przywiedli, i dusza zranionych krzyczała, a Bóg nie puści bez karania.
13
Ipsi fuérunt rebélles lúmini, nesciérunt vias eius, nec revérsi sunt per sémitas eius.
Oni byli przeciwni światłości, nie wiedzieli drogiej, ani się wrócili szcieżkami jej.
14
Mane primo consúrgit homicída, intérficit egénum et páuperem: per noctem vero erit quasi fur.
Co naraniej wstawa mężobójca, zabija nędznego i ubogiego: a w nocy będzie jako złodziej.
15
Oculus adúlteri obsérvat calíginem, dicens: Non me vidébit óculus: et opériet vultum suum.
Oko cudzołożnika strzeże ciemności, mówiąc: Nie ujrzy mię oko: i zakryje oblicze swoje.
16
Pérfodit in ténebris domos, sicut in die condíxerant sibi, et ignoravérunt lucem.
Podkopywa w ciemności domy, jako się byli za dnia zmówili, i nie znali światła.
17
Si súbito apparúerit auróra, arbitrántur umbram mortis: et sic in ténebris quasi in luce ámbulant.
Jeśli się prędko pokaże zorza, mają ją za cień śmierci: i tak w ciemności jako w jasności chodzą.
18
Levis est super fáciem aquæ: maledícta sit pars eius in terra, nec ámbulet per viam vineárum.
Lekczejszy jest niż wierzch wody: niech będzie przeklęta część jego na ziemi, i niech nie chodzi po drodze winnic.
19
Ad nímium calórem tránseat ab aquis nívium, et usque ad ínferos peccátum illíus.
Niech przejdzie do wielkiego gorąca z wód śnieżnych, a grzech jego aż do piekła.
20
Obliviscátur eius misericórdia: dulcédo illíus vermes: non sit in recordatióne, sed conterátur quasi lignum infructuósum.
Niech go zapamięta miłosierdzie: słodkość jego robacy: niech nie będzie w spominaniu, ale niech skruszon będzie jako drzewo nieużyteczne.
21
Pavit enim stérilem, quæ non parit, et víduæ bene non fecit.
Abowiem spasł niepłodną, która nie rodzi, a wdowie dobrze nie czynił.
22
Detráxit fortes in fortitúdine sua: et cum stéterit, non credet vitæ suæ.
Ściągnął mocne w mocy swojej: a gdy wstanie, nie będzie wierzył żywotowi swemu.
23
Dedit ei Deus locum pœniténtiæ, et ille abútitur eo in supérbiam: óculi autem eius sunt in viis illíus.
Dał mu Bóg miejsce do pokuty, a on go źle używa na pychę: a oczy jego są na drogach jego.
24
Eleváti sunt ad módicum, et non subsístent, et humiliabúntur sicut ómnia, et auferéntur, et sicut summitátes spicárum conteréntur.
Podniesieni są na chwilę, a nie ostoją się, i poniżeni będą jako wszystkie rzeczy, i będą zniesieni, a jako wierzchy kłosów starci będą.
25
Quod si non est ita, quis me potest argúere esse mentítum, et pónere ante Deum verba mea?
Co jeśliż tak nie jest, któż może na mię dowieść, żebym skłamał, i położyć przed Bogiem słowa moje?
1
Respóndens autem Baldad Suhítes, dixit:
A odpowiadając Baldad Suchytczyk rzekł:
2
Potéstas et terror apud eum est, qui facit concórdiam in sublímibus suis.
Moc i strach u onego jest, który czyni zgodę na wysokościach swoich.
3
Numquid est númerus mílitum eius? et super quem non surget lumen illíus?
Izali jest liczba żołnierzów jego? i nad kim nie wznidzie światło jego?
4
Numquid iustificári potest homo comparátus Deo, aut apparére mundus natus de mulíere?
Izali usprawiedliwion być może człowiek przyrównany Bogu, abo się czystym okazać urodzony z niewiasty?
5
Ecce luna étiam non splendet, et stellæ non sunt mundæ in conspéctu eius:
Oto i księżyc nie świeci, i gwiazdy nie są czyste przed oczyma jego.
6
quanto magis homo putrédo, et fílius hóminis vermis?
Jako daleko więcej człowiek, zgniłość, i syn człowieczy robak?
1
Respóndens autem Iob dixit:
A odpowiadając Job, rzekł:
2
Cuius adiútor es? numquid imbecíllis? et susténtas bráchium eius, qui non est fortis?
Czyimżeście pomocnikiem? a za nie słabego? i podpierasz ramię tego, który nie jest mocny?
3
Cui dedísti consílium? fórsitan illi, qui non habet sapiéntiam, et prudéntiam tuam ostendísti plúrimam.
Komuś dał radę? podobno onemu, który nie ma mądrości, a roztropność swą okazałeś wielką.
4
Quem docére voluísti? nonne eum, qui fecit spiraméntum?
Jakoś chciał uczyć? aza nie onego, który uczynił tchnienie.
5
Ecce gigántes gemunt sub aquis, et qui hábitant cum eis.
Oto obrzymowie wzdychają pod wodami, i ci, którzy mieszkają z nimi.
6
Nudus est inférnus coram illo, et nullum est operiméntum perditióni.
Nagie jest piekło przed nim, i niemasz żadnej nakrywki u zatracenia.
7
Qui exténdit aquilónem super vácuum, et appéndit terram super níhilum.
Który rozściąga północny kraj na próżnem miejscu, i zawiesza ziemię na niczem.
8
Qui ligat aquas in núbibus suis, ut non erúmpant páriter deórsum.
Który zawięzuje wody w obłokach swoich, aby zaraz nie wypadły na dół.
9
Qui tenet vultum sólii sui, et expándit super illud nébulam suam.
Który trzyma twarz stolice swej, a rozściąga nad nią mgłę swoję.
10
Términum circúmdedit aquis, usque dum finiántur lux et ténebræ.
Obtoczył granice wodam, aż się skończą światło i ciemności.
11
Colúmnæ cæli contremíscunt, et pavent ad nutum eius.
Słupy niebieskie trzęsą się, i lękają się na kinienie jego.
12
In fortitúdine illíus repénte mária congregáta sunt, et prudéntia eius percússit supérbum.
Mocą jego nagle się morza zebrały, a roztropność jego poraziła hardego.
13
Spíritus eius ornávit cælos: et obstetricánte manu eius, edúctus est cóluber tortuósus.
Duch jego przystroił niebiosa, a za sprawą ręki jego wywiedzion jest wąż zawiły.
14
Ecce, hæc ex parte dicta sunt viárum eius: et cum vix parvam stillam sermónis eius audiérimus, quis póterit tonítruum magnitúdinis illíus intuéri?
Oto, to poczęści mówiło się z dróg jego: a gdyżeśmy ledwie małą kroplę mowy jego słyszeli, któż będzie mógł patrzeć na grom wielkości jego.
1
Addidit quoque Iob, assúmens parábolam suam, et dixit:
Przydał też Job, wziąwszy przypowieść swą i rzekł:
2
Vivit Deus, qui ábstulit iudícium meum, et Omnípotens, qui ad amaritúdinem addúxit ánimam meam,
Żywie Bóg, który odjął sąd mój, i Wszechmocny, który do gorzkości przywiódł duszę moję.
3
quia donec súperest hálitus in me, et spíritus Dei in náribus meis,
Że póki staje tchu we mnie, i ducha Bożego w nozdrzach moich.
4
non loquéntur lábia mea iniquitátem, nec lingua mea meditábitur mendácium.
Nie będą mówić usta moje nieprawość, ani język mój będzie rozmyślał kłamstwo.
5
Absit a me ut iustos vos esse iúdicem: donec defíciam, non recédam ab innocéntia mea.
Nie daj tego Boże, abych was miał za sprawiedliwe, aż ustanę, nie odstąpię od niewinności mojej.
6
Iustificatiónem meam, quam cœpi tenére, non déseram: neque enim reprehéndit me cor meum in omni vita mea.
Usprawiedliwienia mego, któregom się jął trzymać, nie puszczę się: bo mię nie winuje serce moje we wszystkim żywocie moim.
7
Sit ut ímpius, inimícus meus: et adversárius meus, quasi iníquus.
Nieprzyjaciel mój niech będzie jako niezbożnik: a sprzeciwnik mój, jako złośnik.
8
Quæ est enim spes hypócritæ si aváre rápiat, et non líberet Deus ánimam eius?
Co bowiem za nadzieja jest obłudnika jeśli, łakomie wydziera, a Bóg nie wybawia duszę jego?
9
Numquid Deus áudiet clamórem eius, cum vénerit super eum angústia?
Izali Bóg usłyszy wołanie jego, gdy nań przyjdzie ucisk?
10
Aut póterit in Omnipoténte delectári, et invocáre Deum omni témpore?
Abo się będzie mógł w Wszechmocnym kochać, i wzywać Boga na każdy czas?
11
Docébo vos per manum Dei quæ Omnípotens hábeat, nec abscóndam.
Nauczę was przez rękę Bożą co ma Wszechmocny, i nie zataję?
12
Ecce, vos omnes nostis, et quid sine causa vana loquímini?
Oto wy wszyscy wiecie, a czemuż bez przyczyny mówicie próżne rzeczy?
13
Hæc est pars hóminis ímpii apud Deum, et heréditas violentórum, quam ab Omnipoténte suscípient.
Ta jest część człowieka niezbożnego u Boga, i dziedzictwo gwałtowników, które od Wszechmocnego wezmą.
14
Si multiplicáti fúerint fílii eius, in gládio erunt, et nepótes eius non saturabúntur pane.
Jeśli się rozmnożą synowie jego, pod mieczem będą, a wnukowie jego nie najedzą się chleba.
15
Qui réliqui fúerint ex eo sepeliéntur in intéritu, et víduæ illíus non plorábunt.
Którzy zostaną z niego, będą pogrzebieni w zatraceniu, a wdowy jego płakać nie będą.
16
Si comportáverit quasi terram argéntum, et sicut lutum præparáverit vestiménta:
Choćby nanosił srebra jako ziemie, i szat nasprawował jako błota:
17
præparábit quidem, sed iustus vestiétur illis: et argéntum ínnocens dívidet.
Nasprawujeć wprawdzie, ale sprawiedliwy obłóczyć się w nie będzie: a niewinny srebro dzielić będzie.
18
Ædificávit sicut tínea domum suam, et sicut custos fecit umbráculum.
Zbudował dom swój jako mól, i jako stróż kuczkę uczynił.
19
Dives cum dormíerit, nihil secum áuferet: apériet óculos suos, et nihil invéniet.
Bogaty, gdy zaśnie, nic z sobą nie weźmie: otworzy oczy swe, a nic nie najdzie.
20
Apprehéndet eum quasi aqua inópia, nocte ópprimet eum tempéstas.
Ujmie go niedostatek jako woda, w nocy przypadnie nań burza.
21
Tollet eum ventus urens, et áuferet, et velut turbo rápiet eum de loco suo.
Pochwyci go wiatr parzący i zniesie, i jako wicher porwie go z miejsca swego.
22
Et mittet super eum, et non parcet: de manu eius fúgiens fúgiet.
I spuści nań, i nie przepuści: z ręki jego uciekając uciekać będzie.
23
Stringet super eum manus suas, et sibilábit super illum, íntuens locum eius.
Ściśnie nad nim ręce swoje, i będzie krzykał nad nim, patrząc na miejsce jego.
1
Habet argéntum venárum suárum princípia: et auro locus est, in quo conflátur.
Ma srebro początki żył swoich: i złoto ma miejsce, gdzie je spuszczają.
2
Ferrum de terra tóllitur, et lapis solútus calóre in æs vértitur.
Żelazo z ziemię biorą: a kamień od gorącości rozpuszczony w miedź się obraca.
3
Tempus pósuit ténebris, et universórum finem ipse consíderat, lápidem quoque calíginis, et umbram mortis.
Zamierzył czas ciemnościom, i koniec wszech rzeczy on upatruje, kamień też mroku, i cień śmierci.
4
Dívidit torrens a pópulo peregrinánte, eos, quos oblítus est pes egéntis hóminis, et ínvios.
Rozdziela strumień od ludu pielgrzymującego, tych których zapomniała noga niedostatecznego człowieka, i bezdróżnych.
5
Terra, de qua oriebátur panis, in loco suo igni subvérsa est.
Ziemia, z której się rodził chleb na swem miejscu, od ognia podwrócona jest.
6
Locus sapphíri lápides eius, et glebæ illíus aurum.
Miejsce Saphiru kamienie jego, a breły jego złoto.
7
Sémitam ignorávit avis, nec intúitus est eam óculus vúlturis.
Ścieżki ptak nie widział, ani na nie pojrzało oko Sempowe.
8
Non calcavérunt eam fílii institórum, nec pertransívit per eam leǽna.
Nie deptali jej synowie kramarscy, ani przeszła po niej lwica.
9
Ad sílicem exténdit manum suam, subvértit a radícibus montes.
Na krzemień ściągnął rękę swoję, wywrócił z korzenia góry.
10
In petris rivos excídit, et omne pretiósum vidit óculus eius.
W skałach wykował strumienie, i wszelką rzecz drogą widziało oko jego.
11
Profúnda quoque fluviórum scrutátus est, et abscóndita in lucem prodúxit.
Głębokości też rzek wybadał, i rzeczy tajemne na światłość wywiódł.
12
Sapiéntia vero ubi invenítur? et quis est locus intelligéntiæ?
A mądrość gdzie bywa naleziona, i które jest miejsce rozumu?
13
Nescit homo prétium eius, nec invenítur in terra suáviter vivéntium.
Nie wie człowiek ceny jej, ani bywa naleziona w ziemi rozkosznie żyjących.
14
Abýssus dicit: Non est in me: et mare lóquitur: Non est mecum.
Otchłań mówi: Nie masz jej we mnie: a morze powiada: Nie masz jej ze mną.
15
Non dábitur aurum obrízum pro ea, nec appendétur argéntum in commutatióne eius.
Nie dadzą złota szczerego za nie, ani odważą srebra za odmianę jej.
16
Non conferétur tinctis Indiæ colóribus, nec lápidi sardónycho pretiosíssimo, vel sapphíro.
Nie będzie porównana z nakrapianemi farbami Indyskiemi, ani z kamieniem Sardonychem nadroższym, abo z Saphirem.
17
Non adæquábitur ei aurum vel vitrum, nec commutabúntur pro ea vasa auri:
Nie zrówna z nią złoto ani kryształ, ani będą zamienione za nię naczynia złote.
18
excélsa et eminéntia non memorabúntur comparatióne eius: tráhitur autem sapiéntia de occúltis.
Wysokie i wyniosłe rzeczy nie będą spomienione ku przyrównaniu jej: ale wyciągana bywa mądrość z skrytości.
19
Non adæquábitur ei topázius de Æthiópia, nec tinctúræ mundíssimæ componétur.
Nie zrówna z nią Topazius z Aethyopiej, ani jej przyrównają do naczystszej farby.
20
Unde ergo sapiéntia venit? et quis est locus intelligéntiæ?
Zkądże tedy mądrość pochodzi, i które jest miejsce rozumu?
21
Abscóndita est ab óculis ómnium vivéntium, vólucres quoque cæli latet.
Skryta jest od oczu wszystkich żywiących, ptacy też niebiescy nie wiedzą o niej.
22
Perdítio et mors dixérunt: Auribus nostris audívimus famam eius.
Zatracenie i śmierć rzekły: Uszyma naszemi słyszeliśmy sławę jej.
23
Deus intélligit viam eius, et ipse novit locum illíus.
Bóg rozumie drogę jej, i on wie miejsce jej.
24
Ipse enim fines mundi intuétur: et ómnia, quæ sub cælo sunt, réspicit.
On bowiem widzi kraje świata: i na wszystko, co jest pod niebem, patrzy.
25
Qui fecit ventis pondus, et aquas appéndit in mensúra.
Który uczynił wiatrom wagę, i wody zawiesił pod miarą.
26
Quando ponébat plúviis legem, et viam procéllis sonántibus:
Gdy stanowił dżdżom prawa, i drogę nawałnościam szumiącym.
27
tunc vidit illam, et enarrávit, et præparávit, et investigávit.
Tedy ją widział i opowiedział, i nagotował i wyszladował.
28
Et dixit hómini: Ecce timor Dómini, ipsa est sapiéntia: et recédere a malo, intelligéntia.
I rzekł człowiekowi: Oto bojaźń Pańska, ta jest mądrość: a wiarować się złego rozum.
1
Addidit quoque Iob, assúmens parábolam suam, et dixit:
Przydał też Job biorąc przypowieść swą, i rzekł.
2
Quis mihi tríbuat, ut sim iuxta menses prístinos, secúndum dies, quibus Deus custodiébat me?
Ktoby mi to dał, abych był wedle dawnych miesiąców, wedle dni, których mię Bóg strzegł?
3
Quando splendébat lucérna eius super caput meum, et ad lumen eius ambulábam in ténebris?
Gdy świeciła świeca jego nad głową moją, a przy świetle jego chodziłem w ciemności.
4
Sicut fui in diébus adolescéntiæ meæ, quando secréto Deus erat in tabernáculo meo?
Jakom był za dni młodości mojej, gdy potajemnie Bóg był w przybytku moim?
5
Quando erat Omnípotens mecum, et in circúitu meo púeri mei?
Gdy Wszechmocny był ze mną, a około mnie dzieci moje?
6
Quando lavábam pedes meos butýro, et petra fundébat mihi rivos ólei?
Gdym umywał nogi moje masłem, a skała wylewała mi źródła oliwy?
7
Quando procedébam ad portam civitátis, et in platéa parábant cáthedram mihi?
Gdym wychodził do bramy miejskiej, a na ulicy gotowano im stolicę?
8
Vidébant me iúvenes, et abscondebántur: et senes assurgéntes stabant.
Widzieli mię młodzieńcy i kryli się: a starcy powstawszy stali.
9
Príncipes cessábant loqui, et dígitum superponébant ori suo.
Książęta przestawali mówić, i kładły palec na usta swoje.
10
Vocem suam cohibébant duces, et lingua eórum gútturi suo adhærébat.
Przełożeni głos swój hamowali a język: ich przylegał do ich podniebienia.
11
Auris áudiens beatificábat me, et óculus videns testimónium reddébat mihi:
Ucho słuchające błogosławiło mię a oko widzące świadectwo mi dawało.
12
eo quod liberássem páuperem vociferántem, et pupíllum, cui non esset adiútor.
Przeto, żem wybawiał ubogiego krzyczącego, i sierotę, która nie miała pomocnika.
13
Benedíctio peritúri super me veniébat, et cor víduæ consolátus sum.
Błogosławieństwo tego, który miał zginąć na mię przychodziło, a serce wdowy cieszyłem.
14
Iustítia indútus sum: et vestívi me, sicut vestiménto et diadémate, iudício meo.
Obtoczyłem się w sprawiedliwość: i przyodziewałem się jako szatą i koroną, sądem moim.
15
Oculus fui cæco, et pes claudo.
Byłem okiem ślepemu, a nogą chromemu.
16
Pater eram páuperum: et causam quam nesciébam, diligentíssime investigábam.
Byłem ojcem ubogich: a sprawy którejem nie wiedział, pilniem się wywiadował.
17
Conterébam molas iníqui, et de déntibus illíus auferébam prædam.
Kruszyłem szczeki przewrotnika, a z zębów jego wydzierałem korzyść.
18
Dicebámque: In nídulo meo móriar, et sicut palma multiplicábo dies.
I mówiłem: W gniazdku mojem umrę, a jako palma rozmnożę dni.
19
Radix mea apérta est secus aquas, et ros morábitur in messióne mea.
Korzeń mój otworzon jest podle wody, a rossa będzie trwać w żęciu mojem.
20
Glória mea semper innovábitur, et arcus meus in manu mea instaurábitur.
Sława moja zawżdy się odnawiać będzie, a łuk mój w ręce mojej będzie się poprawiał.
21
Qui me audiébant, exspectábant senténtiam, et inténti tacébant ad consílium meum.
Którzy mnie słuchali, czekali wyroku, a pilnie słuchając milczeli na radę moję.
22
Verbis meis áddere nihil audébant, et super illos stillábat elóquium meum.
Nie śmieli nic przydawać do słów moich, i na nie kropiła wymowa moja.
23
Exspectábant me sicut plúviam, et os suum aperiébant quasi ad imbrem serótinum.
Oczekawali mię jako deszczu, a usta swe otwarzali jako na deszcz pozdny.
24
Si quando ridébam ad eos, non credébant, et lux vultus mei non cadébat in terram.
Jeślim kiedy się uśmiechał do nich, nie wierzyli, a światłość twarzy mojej nie padała na ziemię.
25
Si voluíssem ire ad eos, sedébam primus: cumque sedérem quasi rex, circumstánte exércitu, eram tamen mœréntium consolátor.
Jeślim chciał iść do nich, siadałem pierwszy: a chocem siedział jako król około w stojącym w wojsku, byłem przecie pocieszycielem smutnych.
1
Nunc autem derídent me iunióres témpore, quorum non dignábar patres pónere cum cánibus gregis mei:
A teraz śmieją się ze mnie młodszy w leciech, których ojców nie rozumiałem godnych kłaść ze psy trzody mojej.
2
quorum virtus mánuum mihi erat pro níhilo, et vita ipsa putabántur indígni.
Których moc rąk u mnie za nic nie była, i zdali się samego żywota być niegodni.
3
Egestáte et fame stériles, qui rodébant in solitúdine, squalléntes calamitáte et miséria.
Od niedostatku i od głodu niepłodni, którzy gryźli na puszczy, zabrudzeni od nędze i mizeriej.
4
Et mandébant herbas, et árborum córtices, et radix iuniperórum erat cibus eórum.
I jadali chwast, i skóry drzew, i korzenie jałowcowe było ich pokarmem.
5
Qui de convállibus ista rapiéntes, cum síngula reperíssent, ad ea cum clamóre currébant.
Którzy na dolinach to porywając, gdy co naleźli, do niego z wołaniem bieżeli.
6
In desértis habitábant torréntium, et in cavérnis terræ, vel super gláream.
W pustych łożach potoków mieszkali, i w jamach ziemnych, albo na drzastwie.
7
Qui inter huiuscémodi lætabántur, et esse sub séntibus delícias computábant.
Którzy między takowymi się weselili, i pod cierniem być za rozkosz sobie mieli.
8
Fílii stultórum et ignobílium, et in terra pénitus non paréntes.
Synowie głupich i podłych, i na ziemi zgoła się nieukazujący.
9
Nunc in eórum cánticum versus sum, et factus sum eis in provérbium.
Teraz obróciłem się w piosnkę ich, i stałem się im przypowieścią.
10
Abominántur me, et longe fúgiunt a me, et fáciem meam conspúere non veréntur.
Brzydzą się mną, a daleko odemnie uciekają, i nie wstydzą się plwać na oblicze moje.
11
Pháretram enim suam apéruit, et afflíxit me, et frenum pósuit in os meum.
Sajdak bowiem swój otworzył, i utrapił mię, i włożył wędzidło w usta moje.
12
Ad déxteram oriéntis calamitátes meæ íllico surrexérunt: pedes meos subvertérunt, et oppressérunt quasi flúctibus sémitis suis.
Po prawej stronie wschodu powstały wnet nędze moje: podwrócili nogi moje, i ścisnęli jako wałmi szcieżkami swemi.
13
Dissipavérunt itínera mea, insidiáti sunt mihi, et prævaluérunt, et non fuit qui ferret auxílium.
Rozkopali drogi moje, zasadzki na mię czynili i przemogli, a nie był, ktoby dał pomoc.
14
Quasi rupto muro, et apérta iánua, irruérunt super me, et ad meas misérias devolúti sunt.
Jakoby przebiwszy mur, i otworzywszy drzwi przypadli na mię, i stoczyli się na nędze moje.
15
Redáctus sum in níhilum: abstulísti quasi ventus desidérium meum: et velut nubes pertránsiit salus mea.
Wniwecz jestem obrócony: odjąłeś jako wiatr pożądanie moje: i jako obłok przeminęło zdrowie moje.
16
Nunc autem in memetípso marcéscit ánima mea, et póssident me dies afflictiónis.
A teraz we mnie samym więdnie dusza moja, i opanowały mię dni utrapienia.
17
Nocte os meum perforátur dolóribus: et qui me cómedunt, non dórmiunt.
W nocy wiercą boleści kość moję: a ci, którzy mię jedzą, nie śpią.
18
In multitúdine eórum consúmitur vestiméntum meum, et quasi cápito túnicæ succinxérunt me.
Od mnóstwa ich kazi się odzienie moje, i jako obojczykiem szaty opasali mię.
19
Comparátus sum luto, et assimilátus sum favíllæ et cíneri.
Jestem przyrównan błotu, i stałem się podobnym perzowi, i popiołowi.
20
Clamo ad te, et non exáudis me: sto, et non réspicis me.
Wołam do ciebie, a nie wysłuchawasz mię: stoję, a nie patrzysz na mię.
21
Mutátus es mihi in crudélem, et in durítia manus tuæ adversáris mihi.
Odmieniłeś mi się w okrutnego, a w twardości ręki twojej sprzeciwiasz mi się.
22
Elevásti me, et quasi super ventum ponens elisísti me válide.
Podniosłeś mię, i jako na wietrze postawiwszy, uderzyłeś mię duże o ziemię.
23
Scio quia morti trades me, ubi constitúta est domus omni vivénti.
Wiem, że mię podasz śmierci, gdzie jest postanowiony dom wszelkiemu żywiącemu.
24
Verúmtamen non ad consumptiónem eórum emíttis manum tuam: et si corrúerint, ipse salvábis.
Wszakoż nie ku wyniszczeniu ich ściągasz rękę twoję: a jeśli upadną, sam zbawisz.
25
Flebam quondam super eo, qui afflíctus erat, et compatiebátur ánima mea páuperi.
Płakałem kiedyś nad onym, który był utrapiony, i użaliła się dusza moja ubogiego.
26
Exspectábam bona, et venérunt mihi mala: præstolábar lucem, et erupérunt ténebræ.
Czekałem dobra, a przyszło na mię złe: czekałem światłości, i wypadły ciemności.
27
Interióra mea efferbuérunt absque ulla réquie, prævenérunt me dies afflictiónis.
Wnętrzności moje wezwrzały bez żadnego odpoczynku, ubieżały mię dni utrapienia.
28
Mœrens incedébam, sine furóre: consúrgens, in turba clamábam.
Chodziłem żałosny bez zapalczywości, powstawszy w gromadzie wołałem.
29
Frater fui dracónum, et sócius struthiónum.
Byłem bratem smoków, i towarzyszem strusów.
30
Cutis mea denigráta est super me, et ossa mea aruérunt præ cáumate.
Zczerniała skóra moja na mnie, i kości moje wyschły od upalenia.
31
Versa est in luctum cíthara mea, et órganum meum in vocem fléntium.
Arfa moja obróciła się w żałobę, i organy moje w głos płaczących.
1
Pépigi fœdus cum óculis meis, ut ne cogitárem quidem de vírgine.
Uczyniłem przymierze z oczyma swemi, abych ani pomyślał o pannie.
2
Quam enim partem habéret in me Deus désuper, et hereditátem Omnípotens de excélsis?
Bo coby za część we mnie miał Bóg z wierzchu, a dziedzictwo wszechmocny z wysokości?
3
Numquid non perdítio est iníquo, et alienátio operántibus iniustítiam?
Azaż nie jest zatracenie złośnikowi, a oddalenie czyniącym niesprawiedliwość?
4
Nonne ipse consíderat vias meas, et cunctos gressus meos dinúmerat?
Azaż on nie upatruje dróg moich, i nie liczy wszystkich kroków moich?
5
Si ambulávi in vanitáte, et festinávit in dolo pes meus:
Jeśliżem chodził w marności, i kwapiła się na zdradę noga moja:
6
appéndat me in statéra iusta, et sciat Deus simplicitátem meam.
Niech mię zważy na wadze sprawiedliwy, i niechaj Bóg pozna prostotę moję.
7
Si declinávit gressus meus de via, et si secútum est óculos meos cor meum, et si mánibus meis adhǽsit mácula:
Jeśliż krok mój ustąpił z drogi, i jeśli za oczyma memi chodziło serce moje, i jeśli do rąk moich przylgnęła zmaza.
8
seram, et álius cómedat: et progénies mea eradicétur.
Niechaj sieję, a inszy niechaj je: a naród mój niech będzie wykorzeniony.
9
Si decéptum est cor meum super mulíere, et si ad óstium amíci mei insidiátus sum,
Jeśli jest zwiedzione serce moje dla niewiasty, i jeślim był na zdradzie u drzwi przyjaciela mego.
10
scortum altérius sit uxor mea, et super illam incurvéntur álii.
Niech będzie żona moja nierządnicą innego, i niech się inni nad nią schilają.
11
Hoc enim nefas est, et iníquitas máxima.
Abowiem to jest wielki grzech, i nieprawość nawiętsza.
12
Ignis est usque ad perditiónem dévorans, et ómnia eradícans genímina.
Jest ogień aż do zguby pożerający, i wszystkie rodzaje wykorzeniający.
13
Si contémpsi subíre iudícium cum servo meo, et ancílla mea, cum disceptárent advérsum me.
Jeślim zbraniał się dać sądzić z sługą moim abo z służebnicą, gdy się prawowali ze mną.
14
Quid enim fáciam cum surréxerit ad iudicándum Deus? et cum quæsíerit, quid respondébo illi?
Bo cobym czynił, gdy Bóg na sąd powstanie? a gdy spyta, co mu odpowiem?
15
Numquid non in útero fecit me qui et illum operátus est: et formávit me in vulva unus?
Azaż nie w żywocie uczynił mię który i onego sprawił, i utworzył mię w żywocie jeden?
16
Si negávi, quod volébant, paupéribus, et óculos víduæ exspectáre feci:
Jeślim odmówił ubogim czego chcieli, i oczom wdowinym kazałem czekać:
17
si comédi buccéllam meam solus, et non comédit pupíllus ex ea
Jeślim jadał sztukę moję sam, a nie jadła sierota z niej:
18
(quia ab infántia mea crevit mecum miserátio, et de útero matris meæ egréssa est mecum):
(Bo od dzieciństwa mego rosło ze mną użalenie: i z żywota matki mojej wyszło ze mną).
19
si despéxi pereúntem, eo quod non habúerit induméntum, et absque operiménto páuperem:
Jeślim gardził ginącym przeto, że nie miał suknie, i ubogim bez odzienia:
20
si non benedixérunt mihi látera eius, et de velléribus óvium meárum calefáctus est:
Jeśli mi nie błogosławiły boki jego, i od wełny owiec moich zagrzał się.
21
si levávi super pupíllum manum meam, étiam cum vidérem me in porta superiórem:
Jeślim podniósł na sierotę rękę moję, chociam widział, żem był wyższym w bramie.
22
húmerus meus a iunctúra sua cadat, et bráchium meum cum suis óssibus confringátur.
Niech odpadnie ramię moje od stawu swego, a ręka moja niech się połamie z kościami swemi.
23
Semper enim quasi tuméntes super me fluctus tímui Deum, et pondus eius ferre non pótui.
Zawsze bowiem jako wałów nadętych nademną bałem się Boga, i nie mogłem znosić ciężaru jego.
24
Si putávi aurum robur meum, et obrízo dixi: Fidúcia mea.
Jeślim rozumiał złoto być siłą moją: a szczeremu złotu rzekłem: ufanie moje.
25
Si lætátus sum super multis divítiis meis, et quia plúrima réperit manus mea.
Jeślim się kochał dla wiela bogactw moich, a że barzo wiele nalazła ręka moja.
26
Si vidi solem cum fulgéret, et lunam incedéntem clare:
Jeślim widział słońce, gdy się świeciło, i księżyc jasno idący:
27
et lætátum est in abscóndito cor meum, et osculátus sum manum meam ore meo,
I radowało się w tajemności serce moje, i całowałem rękę moję usty memi:
28
quæ est iníquitas máxima, et negátio contra Deum altíssimum.
Co jest nieprawość nawiętsza, i zaprzenie przeciw Bogu nawyższemu.
29
Si gavísus sum ad ruínam eius qui me óderat, et exsultávi quod invenísset eum malum.
Jeślim się radował z upadku tego, który mię nienawidział i weseliłem się że go nieszczęście potkało.
30
Non enim dedi ad peccándum guttur meum, ut expéterem maledícens ánimam eius.
Bom nie wydawał ku grzeszeniu gardła mego, abym żądał przeklinając duszę jego.
31
Si non dixérunt viri tabernáculi mei: Quis det de cárnibus eius ut saturémur?
Jeśli nie mówili mężowie przybytku mego: ktoby dał z mięsa jego, abyśmy się nasycili?
32
Foris non mansit peregrínus, óstium meum viatóri pátuit.
Przed domem nie stał przychodzień, drzwi moje podróżnemu otworzone były.
33
Si abscóndi quasi homo peccátum meum, et celávi in sinu meo iniquitátem meam.
Jeślim zakrywał grzech mój jako człowiek, i kryłem w zanadrzu mojem nieprawość moję,
34
Si expávi ad multitúdinem nímiam, et despéctio propinquórum térruit me: et non magis tácui, nec egréssus sum óstium.
Jeślim się ulękł zgraje wielkiej: i ustraszyła mię wzgarda bliskich: a nie radszym milczał, a nim wychodził ze drzwi:
35
Quis mihi tríbuat auditórem, ut desidérium meum áudiat Omnípotens: et librum scribat ipse qui iúdicat,
Ktoby mi dał słuchacza, aby żądzą moję słyszał wszechmogący: a księgi napisał ten, który sądzi?
36
ut in húmero meo portem illum, et circúmdem illum quasi corónam mihi?
Abych je nosił na ramieniu swojem, a włożył je na się jako wieniec.
37
Per síngulos gradus meos pronuntiábo illum, et quasi príncipi ófferam eum.
Na każdym kroku moim będę je czytał, i jako książęciu będę je ofiarował.
38
Si advérsum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci eius deflent:
Jeśli przeciwko mnie ziemia moja woła, a z nią zagony jej płaczą.
39
si fructus eius comédi absque pecúnia, et ánimam agricolárum eius afflíxi:
Jeślim owoce jej jadł bez pieniędzy, i trapiłem duszę oraczów jej.
40
pro fruménto oriátur mihi tríbulus, et pro hórdeo spina. [Finíta sunt verba Iob.]
Miasto pszenice niech mi się rodzi oset, a miasto jęczmienia ciernie.
1
Omisérunt autem tres viri isti respondére Iob, eo quod iustus sibi viderétur.
I zaniechali ci trzej mężowie odpowiadać Jobowi, że się sobie zdał być sprawiedliwym.
2
Et irátus indignatúsque est Eliu fílius Bárachel Buzítes, de cognatióne Ram: irátus est autem advérsum Iob, eo quod iustum se esse díceret coram Deo.
I obruszył się i rozgniewał się barzo Eliu syn Barachel Buzytczyk, z rodu Ram: a rozgniewał się na Joba, przeto że się sprawiedliwym być powiadał przed Bogiem.
3
Porro advérsum amícos eius indignátus est, eo quod non inveníssent responsiónem rationábilem, sed tantúmmodo condemnássent Iob.
A na przyjacioły jego rozgniewał się dla tego, że nie naleźli słusznej odpowiedzi, ale tylko potępiali Joba.
4
Igitur Eliu exspectávit Iob loquéntem: eo quod senióres essent qui loquebántur.
A tak Eliu oczekawał Joba mówiącego, przeto, iż starszy byli, którzy mówili.
5
Cum autem vidísset quod tres respondére non potuíssent, irátus est veheménter.
A gdy obaczył, że trzej odpowiedzieć nie mogli, rozgniewał się barzo.
6
Respondénsque Eliu fílius Bárachel Buzítes, dixit: Iúnior sum témpore, vos autem antiquióres, idcírco demísso cápite, véritus sum vobis indicáre meam senténtiam.
I odpowiadając Eliu syn Barachel Buzytczyk, rzekł: Jestem młodszy laty, a wyście starszy, przeto zwiesiwszy głowę wstydziłem się oznajmić wam zdania mego.
7
Sperábam enim quod ætas prolíxior loquerétur, et annórum multitúdo docéret sapiéntiam.
Bom się spodziewał, że dłuższy wiek mówi, a mnóstwo lat naucza mądrości.
8
Sed, ut vídeo, Spíritus est in homínibus, et inspirátio Omnipoténtis dat intelligéntiam.
Ale, jako widzę, Duch jest w ludziach, a natchnienie Wszechmocnego daje rozum.
9
Non sunt longǽvi sapiéntes, nec senes intélligunt iudícium.
Nie są mądrzy długo wieczni, ani starszy rozumieją sądu.
10
Ideo dicam: Audíte me, osténdam vobis étiam ego meam sapiéntiam.
Przetoż będę mówił: Słuchajcie mię, okażę wam ja też mądrość swoję.
11
Exspectávi enim sermónes vestros, audívi prudéntiam vestram, donec disceptarémini sermónibus:
Czekałem bowiem mów waszych, słuchałem roztropność waszę, pókiście się spierali mowami:
12
et donec putábam vos áliquid dícere, considerábam: sed, ut vídeo, non est qui possit argúere Iob, et respondére ex vobis sermónibus eius.
A pókim rozumiał, żeście co mówili, uważałem: ale jako widzę niemasz ktoby mógł strofować Joba, i ktoby z was odpowiedział na słowa jego.
13
Ne forte dicátis: Invénimus sapiéntiam, Deus proiécit eum, non homo.
Byście snadź nie rzekli: Naleźliśmy mądrość, Bóg go porzucił nie człowiek.
14
Nihil locútus est mihi, et ego non secúndum sermónes vestros respondébo illi.
Nic mi nie mówił, a ja nie według mów waszych będę mu odpowiadał.
15
Extimuérunt, nec respondérunt ultra, abstulerúntque a se elóquia.
Zlękli się ani więcej nie odpowiadali, i odjęli od siebie wymowy.
16
Quóniam ígitur exspectávi, et non sunt locúti: stetérunt, nec ultra respondérunt:
Gdyżem tedy czekał, a nie mówili: stanęli, a więcej nie odpowiadali.
17
respondébo et ego partem meam, et osténdam sciéntiam meam.
Odpowiem ja też część moję, i ukażę umiejętność moję.
18
Plenus sum enim sermónibus, et coárctat me spíritus úteri mei.
Bom jest pełen słów, i ściska mię duch żywota mego.
19
En venter meus quasi mustum absque spiráculo, quod lagúnculas novas disrúmpit.
Oto brzuch mój jako moszcz bez oddechu, który łagwicę nowe rozsadza.
20
Loquar, et respirábo páululum: apériam lábia mea, et respondébo.
Będę mówił a wytchnę malutko: otworzę wargi moje, i odpowiem.
21
Non accípiam persónam viri, et Deum hómini non æquábo.
Nie będę miał względu na osobę męża, a Boga z człowiekiem równać nie będę.
22
Néscio enim quámdiu subsístam, et si post módicum tollat me Factor meus.
Bo nie wiem jako długo trwać będę, a jeśli mię w rychle weźmie Stworzyciel mój.
1
Audi ígitur Iob elóquia mea, et omnes sermónes meos auscúlta.
Słuchaj tedy Jobie wymów moich, a przyjmi do uszu wszystkie mowy moje.
2
Ecce apérui os meum, loquátur lingua mea in fáucibus meis.
Otom otworzył usta moje, niech mówi język mój w podniebieniu mojem.
3
Símplici corde meo sermónes mei, et senténtiam puram lábia mea loquéntur.
Z szczerego serca mego mowy moje, a czyste zdanie wargi moje mówić będą.
4
Spíritus Dei fecit me, et spiráculum Omnipoténtis vivificávit me.
Duch Boży uczynił mię, i natchnienie Wszechmocnego ożywiło mię.
5
Si potes, respónde mihi, et advérsus fáciem meam consíste.
Możeszli, odpowiedz mi, a stań przeciwko twarzy mojej.
6
Ecce, et me sicut et te fecit Deus, et de eódem luto ego quoque formátus sum.
Oto, i mnie jako i ciebie Bóg uczynił, i z tegoż błota jam też jest utworzon.
7
Verúmtamen miráculum meum non te térreat, et eloquéntia mea non sit tibi gravis.
Wszakże dziw mój niechaj cię nie straszy, a wymowa moja niech ci nie będzie ciężka.
8
Dixísti ergo in áuribus meis, et vocem verbórum tuórum audívi:
Mówiłeś tedy w uszy moje, i słyszałem głos słów twoich.
9
Mundus sum ego, et absque delícto: immaculátus, et non est iníquitas in me.
Jestem ja czysty i bez grzechu: niepokalany: i niemasz we mnie nieprawości.
10
Quia querélas in me réperit, ídeo arbitrátus est me inimícum sibi.
Iż wynalazł na mię żałoby, przetoż miał mię za nieprzyjaciela sobie.
11
Pósuit in nervo pedes meos, custodívit omnes sémitas meas.
Wsadził w pęta nogi moje, przestrzegał wszystkich ścieżek moich.
12
Hoc est ergo, in quo non es iustificátus: respondébo tibi, quia maior sit Deus hómine.
To tedy jest w czemeś nie jest usprawiedliwiony: odpowiemci, że więtszy jest Bóg niźli człowiek.
13
Advérsus eum conténdis, quod non ad ómnia verba respónderit tibi?
Spirasz się przeciwko niemu, żeć nie na wszystkie słowa odpowiedział?
14
Semel lóquitur Deus, et secúndo idípsum non répetit.
Raz ci mówi Bóg, a drugi raz tegoż niepowtarza.
15
Per sómnium in visióne noctúrna, quando írruit sopor super hómines, et dórmiunt in léctulo:
Przez sen w widzeniu nocnem, gdy przypada twardy sen na ludzie, i śpią na łóżku.
16
tunc áperit aures virórum, et erúdiens eos ínstruit disciplína,
Tedy otwarza uszy mężów, a ćwicząc je naucza karności.
17
ut avértat hóminem ab his, quæ facit, et líberet eum de supérbia:
Aby odwiódł człowieka od tego co czyni, i wybawił go od pychy.
18
éruens ánimam eius a corruptióne: et vitam illíus, ut non tránseat in gládium.
Wyrywając duszę jego od skażenia: a żywot jego, aby nie przyszedł na miecz.
19
Increpat quoque per dolórem in léctulo, et ómnia ossa eius marcéscere facit.
Karze też boleścią na łożu, i wszystkie kości jego, wysusza.
20
Abominábilis ei fit in vita sua panis, et ánimæ illíus cibus ante desiderábilis.
Brzydki mu się staje w żywocie jego chleb: i duszą jego jedło pierwej pożądane.
21
Tabéscet caro eius, et ossa, quæ tecta fúerant, nudabúntur.
Wyschnie ciało jego, i kości, które okryte były, odkryją się.
22
Appropinquávit corruptióni ánima eius, et vita illíus mortíferis.
Przybliżyła się ku skażeniu dusza jego, a żywot jego do śmiertelnych.
23
Si fúerit pro eo ángelus loquens, unus de míllibus, ut annúntiet hóminis æquitátem:
Będzieli zań Anioł mówił jeden z tysięcy, aby opowiedział człowieczą sprawiedliwość:
24
miserébitur eius, et dicet: Líbera eum, ut non descéndat in corruptiónem: invéni in quo ei propítier.
Zmiłuje się nad nim, i rzecze: Wybaw go, aby nie zstąpił do skażenia: nalazłem w czem mu mam być miłościw.
25
Consúmpta est caro eius a supplíciis, revertátur ad dies adolescéntiæ suæ.
Wyniszczało ciało jego od karania, niech się wróci do dni młodzieństwa swego.
26
Deprecábitur Deum, et placábilis ei erit: et vidébit fáciem eius in iúbilo, et reddet hómini iustítiam suam.
Będzie się modlił Bogu, i ubłagany mu będzie: i ogląda oblicze jego z weselem, i odda człowiekowi sprawiedliwość jego.
27
Respíciet hómines, et dicet: Peccávi, et vere delíqui, et, ut eram dignus, non recépi.
Wejrzy na ludzie, i rzecze: Zgrzeszyłem, i prawdziwiem wykroczył, a jakom był godzien nie odniósłem.
28
Liberávit ánimam suam, ne pérgeret in intéritum, sed vivens lucem vidéret.
Wybawił duszę swoję aby nie szła na zatracenie, ale żywiąc światłość widziała.
29
Ecce hæc ómnia operátur Deus tribus vícibus per síngulos,
Oto wszystko to Bóg sprawuje po trzy kroć na każdym.
30
ut révocet ánimas eórum a corruptióne, et illúminet luce vivéntium.
Aby odwiódł dusze ich od skażenia, a oświecił światłością żywiących.
31
Atténde Iob, et audi me: et tace, dum ego loquor.
Obaczże Jobie, a słuchaj mię, a milcz, gdy ja mówię.
32
Si autem habes quod loquáris, respónde mihi, lóquere: volo enim te apparére iustum.
A jeśli masz co mówić odpowiedz mi, mów: bo chcę, abyś się okazał sprawiedliwym.
33
Quod si non habes, audi me: tace, et docébo te sapiéntiam.
Ale jeśli nie masz, słuchajże mię: milcz, a nauczę cię mądrości.
1
Pronúntians ítaque Eliu, étiam hæc locútus est:
Rozprawując tedy Eliu, też i to mówił:
2
Audíte sapiéntes verba mea, et erudíti auscultáte me:
Słuchajcie mądrzy słów moich, a nauczeni posłuchajcie mię:
3
auris enim verba probat, et guttur escas gustu diiúdicat.
Ucho bowiem słów doświadcza, a gardło smakowaniem jedło rozeznawa.
4
Iudícium eligámus nobis, et inter nos videámus quid sit mélius.
Sąd obierzmy sobie, a obaczmy między sobą co jest lepszego.
5
Quia dixit Iob: Iustus sum, et Deus subvértit iudícium meum.
Iż Job mówił: Jestem sprawiedliwym, a Bóg wywrócił sąd mój.
6
In iudicándo enim me, mendácium est: violénta sagítta mea absque ullo peccáto.
W sądzeniu mojem bowiem kłamstwo jest: gwałtowna strzała moja bez żadnego grzechu.
7
Quis est vir ut est Iob, qui bibit subsannatiónem quasi aquam:
Któryż jest mąż jako Job, który pije urąganie jako wodę?
8
qui gráditur cum operántibus iniquitátem, et ámbulat cum viris ímpiis?
Który chodzi z czyniącymi nieprawość, i nakłada z mężami niezbożnymi?
9
Dixit enim: Non placébit vir Deo, étiam si cucúrrerit cum eo.
Rzekł bowiem: Nie będzie się podobał mąż Bogu, chociaby z nim bieżał.
10
Ideo viri cordáti audíte me, absit a Deo impíetas, et ab Omnipoténte iníquitas.
Dla tego mężowie rozumni słuchajcie mię: Uchowaj Boże, aby miała być w Bogu niezbożność, a w Wszechmocnym nieprawość.
11
Opus enim hóminis reddet ei, et iuxta vias singulórum restítuet eis.
Bo dzieło człowiecze odda mu: a według drogi każdego odpłaci im.
12
Vere enim Deus non condemnábit frustra, nec Omnípotens subvértet iudícium.
Zaprawdę bowiem Bóg nie potępi bez przyczyny, ani Wszechmocny wywróci sądu.
13
Quem constítuit álium super terram? aut quem pósuit super orbem, quem fabricátus est?
Kogóż inszego przełożył nad ziemią, abo kogo postawił nad światem, który stworzył?
14
Si diréxerit ad eum cor suum, spíritum illíus et flatum ad se trahet.
Jeśli obróci k niemu serce swoje, ducha jego i dech k sobie pociągnie.
15
Defíciet omnis caro simul, et homo in cínerem revertétur.
Ustanie zaraz wszelkie ciało, i człowiek w popiół się nawróci.
16
Si habes ergo intelléctum, audi quod dícitur, et auscúlta vocem elóquii mei.
A tak jeśli masz rozum, słuchaj co się mówi, a przyjmuj w uszy głos wymowy mojej.
17
Numquid qui non amat iudícium, sanári potest? et quómodo tu eum, qui iustus est, in tantum condémnas?
Azaż który nie miłuje sądu, uzdrowion być może? a jakoż ty onego który sprawiedliwy jest tak potępiasz?
18
Qui dicit regi, Apóstata: qui vocat duces ímpios:
Który mówi królowi: zbiegu: który zowie książęta niezbożnemi:
19
qui non áccipit persónas príncipum: nec cognóvit tyránnum, cum disceptáret contra páuperem: opus enim mánuum eius sunt univérsi.
Który niema względu na osoby książąt: ani zna tyrana, gdy się prawuje z ubogim: bo wszyscy są dziełem rąk jego.
20
Súbito moriéntur, et in média nocte turbabúntur pópuli, et pertransíbunt, et áuferent violéntum absque manu.
Nagle umrą, a o północy strwożą się ludzie, i przejdą, i zniosą gwałtownika bez ręki.
21
Oculi enim eius super vias hóminum, et omnes gressus eórum consíderat.
Oczy bowiem jego nad drogami człowieczemi, i wszystkie kroki ich obacza.
22
Non sunt ténebræ, et non est umbra mortis, ut abscondántur ibi qui operántur iniquitátem.
Niemasz ciemności, i niemasz cienia śmierci, aby się tam skryli którzy broją złości.
23
Neque enim ultra in hóminis potestáte est, ut véniat ad Deum in iudícium.
Ani bowiem więcej jest w mocy człowieczej, żeby przyszedł do Boga na sąd.
24
Cónteret multos, et innumerábiles, et stare fáciet álios pro eis.
Zetrze wielu, i bez liczby, a insze postawi miasto nich.
25
Novit enim ópera eórum: et idcírco indúcet noctem, et conteréntur.
Zna bowiem uczynki ich: i przetoż przywiedzie noc i będą potarci.
26
Quasi ímpios percússit eos in loco vidéntium.
Jako niezbożniki poraził je na miejscu widzących.
27
Qui quasi de indústria recessérunt ab eo, et omnes vias eius intellígere noluérunt:
Którzy jakoby na urząd odstąpili od niego, i wszystkich dróg jego zrozumieć nie chcieli.
28
ut perveníre fácerent ad eum clamórem egéni, et audíret vocem páuperum.
Aby przywiedli do niego wołanie ubogiego, a żeby słyszał głos ubogich.
29
Ipso enim concedénte pacem, quis est qui condémnet? ex quo abscónderit vultum, quis est qui contemplétur eum et super gentes, et super omnes hómines?
Bo gdy on da pokój, któż jest coby potępił? gdy zakryje oblicze, któż nań patrzyć będzie i na narody i na wszystkie ludzie?
30
Qui regnáre facit hóminem hypócritam propter peccáta pópuli.
Który czyni, aby królował człowiek obłudny, dla grzechów ludu.
31
Quia ergo ego locútus sum ad Deum, te quoque non prohibébo.
Iżem ja tedy mówił do Boga, tobie też nie zabronię.
32
Si errávi, tu doce me: si iniquitátem locútus sum, ultra non addam.
Jeślim zbłądził, ty mię naucz: jeślim nieprawie mówił, więcej nie przydam.
33
Numquid a te Deus éxpetit eam, quia displícuit tibi? tu enim cœpísti loqui, et non ego: quod si quid nosti mélius, lóquere.
Aza jej Bóg od ciebie pożąda, żeć się nie podobała? tyś bowiem począł mówić, a nie ja: ale jeśli wiesz co lepszego mów.
34
Viri intelligéntes loquántur mihi, et vir sápiens áudiat me.
Mężowie rozumni niech mówią do mnie, a mądry mąż niechaj mię słucha,
35
Iob autem stulte locútus est, et verba illíus non sonant disciplínam.
A Job głupie mówił, i słowa jego nie pokazują nauki.
36
Pater mi, probétur Iob usque ad finem: ne désinas ab hómine iniquitátis.
Ojcze mój, niech będzie probowan Job aż do końca: nie przestawaj od człowieka nieprawości.
37
Quia addit super peccáta sua blasphémiam, inter nos ínterim constringátur: et tunc ad iudícium próvocet sermónibus suis Deum.
Bo przydaje do grzechów swoich bluźnierstwo, między nami tym czasem niechaj ściśnion będzie: a tedy niech na sąd wyzowie Boga mowami swemi.
1
Igitur Eliu hæc rursum locútus est:
Eliu tedy to zaś mówił:
2
Numquid æqua tibi vidétur tua cogitátio, ut díceres: Iústior sum Deo?
Azać się słuszna widzi myśl twoja, żeś mówił: Jestem sprawiedliwszy niźli Bóg?
3
Dixísti enim: Non tibi placet quod rectum est: vel quid tibi próderit, si ego peccávero?
Boś powiedział: Nie podoba się tobie co jest prawego: abo co tobie pomoże jeśli ja zgrzeszę?
4
Itaque ego respondébo sermónibus tuis, et amícis tuis tecum.
A tak ja odpowiem mowam twoim, i przyjaciołom twoim z tobą.
5
Súspice cælum, et intuére, et contempláre ǽthera quod áltior te sit.
Pojrzy w niebo a obacz, i przypatrz się powietrzu, że wyższe nad cię.
6
Si peccáveris, quid ei nocébis? et si multiplicátæ fúerint iniquitátes tuæ, quid fácies contra eum?
Jeśli zgrzeszysz, cóż mu zaszkodzisz? a jeśli się rozmnożą nieprawości twoje, cóż uczynisz przeciwko niemu?
7
Porro si iuste égeris, quid donábis ei? aut quid de manu tua accípiet?
A jeśli sprawiedliwie czynić będziesz, cóż mu darujesz, abo co z ręki twojej weźmie?
8
Hómini, qui símilis tui est, nocébit impíetas tua: et fílium hóminis adiuvábit iustítia tua.
Człowiekowi, który tobie podobny jest, zaszkodzi bezbożność twoja, a syna człowieczego wspomoże sprawiedliwość twoja?
9
Propter multitúdinem calumniatórum clamábunt: et eiulábunt propter vim bráchii tyrannórum.
Dla mnóstwa potwarców wołać będą, i będą narzekać dla mocy ramienia okrutników.
10
Et non dixit: Ubi est Deus, qui fecit me, qui dedit cármina in nocte?
I nie rzekł: Gdzież jest Bóg, który mię uczynił, który dał pieśni w nocy?
11
qui docet nos super iuménta terræ, et super vólucres cæli érudit nos?
Który nas uczy więcej nad bydlęta ziemskie, i nad ptastwo niebieskie ćwiczy nas.
12
Ibi clamábunt, et non exáudiet, propter supérbiam malórum.
Tam wołać będą, a nie wysłucha, dla pychy złych.
13
Non ergo frustra áudiet Deus, et Omnípotens causas singulórum intuébitur.
Nie próżno tedy Bóg wysłucha, i Wszechmocny w każdego sprawę wejrzy.
14
Etiam cum díxeris: Non consíderat: iudicáre coram illo, et exspécta eum.
I kiedy rzeczesz: Nie baczy: sądź się przed nim, a poczekaj go.
15
Nunc enim non infert furórem suum, nec ulcíscitur scelus valde.
Teraz bowiem nie używa zapalczywości swojej, ani się barzo mści złości.
16
Ergo Iob frustra áperit os suum, et absque sciéntia verba multíplicat.
A tak Job próżno otwarza usta swe, i bez umiejętności rozmnaża słowa.
1
Addens quoque Eliu, hæc locútus est:
Przydawając też Eliu to mówił:
2
Sústine me páululum, et indicábo tibi: adhuc enim hábeo quod pro Deo loquar.
Poczekaj mię mało, i okażeć: bo jeszcze mam co o Bogu mówić.
3
Répetam sciéntiam meam a princípio, et operatórem meum probábo iustum.
Powtórzę umiejętność moję od początku, a dowiodę, iż stworzyciel mój jest sprawiedliwy.
4
Vere enim absque mendácio sermónes mei, et perfécta sciéntia probábitur tibi.
Bo zaiste bez kłamstwa mowy moje, i doskonała umiejętność pokaże się tobie.
5
Deus poténtes non ábicit, cum et ipse sit potens.
Bóg możnych nie odrzuca, ponieważ i sam jest możny.
6
Sed non salvat ímpios, et iudícium paupéribus tríbuit.
Ale nie zbawia niezbożnych, a sąd ubogim dawa.
7
Non áuferet a iusto óculos suos, et reges in sólio cóllocat in perpétuum, et illi erigúntur.
Nie odwróci od sprawiedliwego oczu swoich, i króle na stolicy sadza na wieki, a oni bywają wywyższeni.
8
Et si fúerint in caténis, et vinciántur fúnibus paupertátis,
A jeśli będą w okowach, i związani powrozami ubóstwa.
9
indicábit eis ópera eórum, et scélera eórum, quia violénti fuérunt.
Pokaże im uczynki ich, i złości ich, że byli gwałtownicy.
10
Revelábit quoque aurem eórum, ut corrípiat: et loquétur, ut revertántur ab iniquitáte.
Odsłoni też ucho ich aby karał: i będzie mówił aby się nawrócili od nieprawości.
11
Si audíerint et observáverint, complébunt dies suos in bono, et annos suos in glória:
Jeśli usłuchają i strzedz będą, wypełnią dni swoje w dobrach, i lata swoje w sławie:
12
si autem non audíerint, transíbunt per gládium, et consuméntur in stultítia.
Ale jeśli nie usłuchają, przejdą przez miecz, i będą zniszczeni w głupstwie.
13
Simulatóres et cállidi próvocant iram Dei, neque clamábunt cum vincti fúerint.
Obłudni i chytrzy wzruszają gniew Boży, ani wołać będą, gdy ich powiążą.
14
Moriétur in tempestáte ánima eórum, et vita eórum inter effeminátos.
Umrze w zaburzeniu dusza ich, i żywot ich między niewieściuchami.
15
Erípiet de angústia sua páuperem, et revelábit in tribulatióne aurem eius.
Wyrwie ubogiego z ucisku jego, i odkryje w kłopocie ucho jego.
16
Igitur salvábit te de ore angústo latíssime, et non habénte fundaméntum subter se: réquies autem mensæ tuæ erit plena pinguédine.
A tak wybawi cię z dziury ciasnej barzo szeroko, i która nie ma pod sobą fundamentu: a odpoczynienie stołu twego będzie pełne tłustości.
17
Causa tua quasi ímpii iudicáta est, causam iudiciúmque recípies.
Sprawa twoja jako niezbożnego osądzona jest, sprawę i sąd odniesiesz.
18
Non te ergo súperet ira, ut áliquem ópprimas: nec multitúdo donórum inclínet te.
Niechże cię tedy gniew nie zwycięża, abyś kogo ucisnął: ani mnóstwo darów niech cię nie nachyla.
19
Depóne magnitúdinem tuam absque tribulatióne, et omnes robústos fortitúdine.
Złóż wielkość swą bez kłopotu, i wszystkie duże w mocy.
20
Ne prótrahas noctem, ut ascéndant pópuli pro eis.
Nie przewłaczaj nocy, aby wstąpili ludzie miasto nich.
21
Cave ne declínes ad iniquitátem: hanc enim cœpísti sequi post misériam.
Strzeż, abyś nie ustąpił ku nieprawości: boś tej począł naśladować po nędzy.
22
Ecce Deus excélsus in fortitúdine sua, et nullus ei símilis in legislatóribus.
Oto Bóg wysoki w mocy swojej, a żaden mu nie jest podobny między zakonodawcami.
23
Quis póterit scrutári vias eius? aut quis potest ei dícere: Operátus es iniquitátem?
Kto się będzie mógł wybadać drogi jego? abo kto mu rzec może: Uczyniłeś nieprawość?
24
Meménto quod ignóres opus eius, de quo cecinérunt viri.
Pomni że nie znasz sprawy jego, o której śpiewali mężowie.
25
Omnes hómines vident eum, unusquísque intuétur procul.
Wszyscy ludzie go widzą, każdy patrzy z daleka.
26
Ecce Deus magnus vincens sciéntiam nostram: númerus annórum eius inæstimábilis.
Oto Bóg wielki, przewyższający umiejętność nasze: liczba lat jego nieoszacowana.
27
Qui aufert stillas plúviæ, et effúndit imbres ad instar gúrgitum,
Który odejmuje krople dżdżowe, a wylewa gwałtowne dżdże na kształt wirów.
28
qui de núbibus fluunt, quæ prætéxunt cuncta désuper.
Które z obłoków płyną, które okrywają wszystkie rzeczy z wierzchu:
29
Si volúerit exténdere nubes quasi tentórium suum,
Jeśli będzie chciał rozciągnąć obłoki jako namiot swój.
30
et fulguráre lúmine suo désuper, cárdines quoque maris opériet.
A błyskać światłem swojem z wierzchu, i brzegi morskie okryje.
31
Per hæc enim iúdicat pópulos, et dat escas multis mortálibus.
Bo przez te sądzi narody, i daje pokarm wiele ludziom.
32
In mánibus abscóndit lucem, et præcépit ei ut rursus advéniat.
W rękach kryje światłość, i każe jej, aby zasię przyszła.
33
Annúntiat de ea amíco suo, quod posséssio eius sit, et ad eam possit ascéndere.
Powiada o niej przyjacielowi swemu, że osiadłość jego jest, a żeby mógł przyść do niej.
1
Super hoc expávit cor meum, et emótum est de loco suo.
Na to zlękło się serce moje, i zruszyło się z miejsca swego.
2
Audíte auditiónem in terróre vocis eius, et sonum de ore illíus procedéntem.
Słuchajcie słuchania w strachu głosu jego, i dźwięku z ust jego wychodzącego.
3
Subter omnes cælos ipse consíderat, et lumen illíus super términos terræ.
Pod wszystkie niebiosa on przegląda, a światłość jego nad granicami ziemie.
4
Post eum rúgiet sónitus, tonábit voce magnitúdinis suæ: et non investigábitur, cum audíta fúerit vox eius.
Za nim dźwięk ryczeć będzie, zagrzmi głosem wielkości swej, a nie będzie dościgniony, gdy usłyszan będzie głos jego.
5
Tonábit Deus in voce sua mirabíliter, qui facit magna et inscrutabília.
Zagrzmi Bóg głosem swym dziwnie, który czyni rzeczy wielkie, a nie wybadane.
6
Qui prǽcipit nivi ut descéndat in terram, et híemis plúviis, et imbri fortitúdinis suæ.
Który każe śniegowi, aby spadał na ziemię, i dżdżom zimy i gwałtownemu dżdżowi mocy swojej.
7
Qui in manu ómnium hóminum signat, ut nóverint sínguli ópera sua.
Który na ręce wszystkich ludzi znaczy, aby każdy znał sprawy swoje.
8
Ingrediétur béstia latíbulum, et in antro suo morábitur.
Wnijdzie zwierz do jamy, i w legowisku swojem mieszkać będzie.
9
Ab interióribus egrediétur tempéstas, et ab Arctúro frigus.
Od gwiazd południowych wynidzie burza, a od Wozu niebieskiego zimno.
10
Flante Deo concréscit gelu, et rursum latíssimæ fundúntur aquæ.
Gdy Bóg wieje, zsiada się lód, i zasię szeroko się rozlewają wody.
11
Fruméntum desíderat nubes, et nubes spargunt lumen suum.
Zboże pragnie obłoków, a obłoki rozpuszczają światło swoje.
12
Quæ lustrant per circúitum, quocúmque eas volúntas gubernántis dúxerit, ad omne quod præcéperit illis super fáciem orbis terrárum:
Które obchodzą wkoło, gdziekolwiek je wola sprawującego wiedzie, ku wszystkiemu, co im każe na okręgu ziemie:
13
sive in una tribu, sive in terra sua, sive in quocúmque loco misericórdiæ suæ eas iússerit inveníri.
Chocia w jednem pokoleniu, chocia w ziemi swojej, choć na któremkolwiek miejscu miłosierdzia swego naleźć je rozkaże.
14
Auscúlta hæc Iob: sta, et consídera mirabília Dei.
Słuchaj tego Jobie: stój, a przypatruj się dziwnym sprawom Bożym.
15
Numquid scis quando præcéperit Deus plúviis, ut osténderent lucem núbium eius?
Izali wiesz kiedy Bóg dżdżom przykazał, aby okazały światłość obłoków jego?
16
Numquid nosti sémitas núbium magnas, et perféctas sciéntias?
Izali znasz ścieżki obłoków wielkie, i doskonałe umiejętności?
17
Nonne vestiménta tua cálida sunt, cum perfláta fúerit terra austro?
Aza odzienie twoje nie jest ciepłe, gdy przewiewa ziemię wiatr z południa.
18
Tu fórsitan cum eo fabricátus es cælos, qui solidíssimi quasi ære fusi sunt.
Podobnoś ty z nim budował niebiosa, które są barzo mocne jakoby z miedzi ulane.
19
Osténde nobis quid dicámus illi: nos quippe invólvimur ténebris.
Ukaż nam co mu rzec mamy, bośmy ogarnieni ciemnością.
20
Quis narrábit ei quæ loquor? étiam si locútus fúerit homo, devorábitur.
Któż mu powie co mówię? choćby też mówił człowiek, będzie pożarty.
21
At nunc non vident lucem: súbito aer cogétur in nubes, et ventus tránsiens fugábit eas.
Ale teraz nie widzą światłości: z prędka powietrze zsiędzie się w obłoki, a wiatr przechodząc zpędzi je.
22
Ab aquilóne aurum venit, et ad Deum formidolósa laudátio.
Z północy złoto przychodzi, a od Boga bojaźliwe chwalenie.
23
Digne eum inveníre non póssumus: magnus fortitúdine, et iudício, et iustítia, et enarrári non potest.
Godnego naleźć nie możemy: wielki mocą, i sądem, i sprawiedliwością, a wysłowion być nie może.
24
Ideo timébunt eum viri, et non audébunt contemplári omnes qui sibi vidéntur esse sapiéntes.
Dla tegoż będą się go bać mężowie, a nie będą śmieć patrzeć wszyscy, którzy się sobie zdadzą mądrymi.
1
Respóndens autem Dóminus Iob de túrbine, dixit:
A odpowiadając Pan Jobowi z wichru, rzekł:
2
Quis est iste invólvens senténtias sermónibus imperítis?
Któż to jest który wikle wyroki słowy nieroztropnemi?
3
Accínge sicut vir lumbos tuos: interrogábo te, et respónde mihi.
Przepasz jako mąż biodra twoje: będę cię pytał, a odpowiadaj mi.
4
Ubi eras quando ponébam fundaménta terræ? índica mihi, si habes intelligéntiam.
Gdzieś był, gdym zakładał fundamenty ziemie? powiedz mi, jeśli masz rozum?
5
Quis pósuit mensúras eius, si nosti? vel quis teténdit super eam líneam?
Kto założył miary jej, jeśli wiesz? abo kto nad nią sznur rozciągał?
6
Super quo bases illíus solidátæ sunt? aut quis demísit lápidem angulárem eius,
Na czerń podstawki jej są ugruntowane? abo kto założył kamień jej narożny:
7
cum me laudárent simul astra matutína, et iubilárent omnes fílii Dei?
Gdy mię chwaliły wespół gwiazdy zaranne, i śpiewali wszyscy synowie Boży?
8
Quis conclúsit óstiis mare, quando erumpébat quasi de vulva procédens:
Kto zamknął drzwiami morze, gdy się wyrywało jakoby z żywota wychodząc:
9
cum pónerem nubem vestiméntum eius, et calígine illud quasi pannis infántiæ obvólverem?
Gdym kładł obłok szatę jego, i mrokiem jako pieluchami dziecinnemi obwijał?
10
Circúmdedi illud términis meis, et pósui vectem, et óstia:
Obtoczyłem je granicami memi, i przyprawiłem zaworę i drzwi:
11
et dixi: Usque huc vénies, et non procédes ámplius, et hic confrínges tuméntes fluctus tuos.
I rzekłem: Aż poty przyjdziesz, a dali nie postąpisz, i tu rozbijesz nadęte wały twoje.
12
Numquid post ortum tuum præcepísti dilúculo, et ostendísti auróræ locum suum?
Azaś ty po narodzeniu twojem rozkazał świtaniu, i ukazałeś zorzy miejsce jej?
13
et tenuísti concútiens extréma terræ, et excussísti ímpios ex ea?
I trzymałeś strząsając kończyny ziemie i wytrzasnąłeś z niej niepobożne?
14
Restituétur ut lutum signáculum, et stabit sicut vestiméntum:
Będzie przywrócona jako błoto pieczęć, i będzie stała jako odzienie:
15
auferétur ab ímpiis lux sua, et bráchium excélsum confringétur.
Odjęta będzie od niezbożników światłość ich, i ramię wysokie złamane będzie.
16
Numquid ingréssus es profúnda maris, et in novíssimis abýssi deambulásti?
Azaś wszedł do głębokości morskich, i przechodziłeś się po dnie przepaści?
17
Numquid apértæ sunt tibi portæ mortis, et óstia tenebrósa vidísti?
Azać otworzone są bramy śmierci, i widziałeś drzwi ciemne?
18
Numquid considerásti latitúdinem terræ? índica mihi, si nosti, ómnia,
Azaś oglądał szerokość ziemie? powiedz mi, jeśli wiesz wszystko,
19
in qua via lux hábitet, et tenebrárum quis locus sit:
Na której drodze światłość mieszka, a ciemności które jest miejsce:
20
ut ducas unumquódque ad términos suos, et intélligas sémitas domus eius.
Abyś przywiódł każde ku końcowi swemu, a wyrozumiał ścieżki domu jego.
21
Sciébas tunc quod nascitúrus esses, et númerum diérum tuórum nóveras?
Wiedziałeś li na on czas, żeś się miał urodzić? a znaleśli liczbę dni twoich?
22
Numquid ingréssus es thesáuros nivis, aut thesáuros grándinis aspexísti?
Izaliś wszedł do skarbu śniegu, abo skarby gradu oglądał?
23
quæ præparávi in tempus hostis, in diem pugnæ et belli?
Którem nagotował na czas nieprzyjaciela, na dzień bitwy i walki.
24
Per quam viam spárgitur lux, divíditur æstus super terram?
Która drogą rozchodzi się światło, dzieli się gorącość na ziemi?
25
Quis dedit vehementíssimo imbri cursum, et viam sonántis tonítrui,
Kto dał bieg barzo gwałtownemu dżdżowi, i drogę grzmiącemu gromowi,
26
ut plúeret super terram absque hómine in desérto, ubi nullus mortálium commorátur,
Aby szedł deszcz na ziemie, bez człowieka na puszczy, gdzie żaden człowiek nie mieszka.
27
ut impléret ínviam et desolátam, et prodúceret herbas viréntes?
Aby napełnił bezdrożną i pustą, a wywiódł trawę zieloną?
28
Quis est plúviæ pater? vel quis génuit stillas roris?
Kto jest ojcem dżdża? abo kto zrodził kropię rosy?
29
De cuius útero egréssa est glácies? et gelu de cælo quis génuit?
Z czyjego żywota wyszedł lód? a mróz z nieba kto spłodził?
30
In similitúdinem lápidis aquæ durántur, et superfícies abýssi constríngitur.
Wody twardnieją jako kamień, i ścina się wierzch przepaści.
31
Numquid coniúngere valébis micántes stellas Pleíadas, aut gyrum Arctúri póteris dissipáre?
Izali będziesz mógł złączyć jasne gwiazdy Baby, abo okrąg Wozu niebieskiego będziesz mógł rozerwać.
32
Numquid prodúcis Lucíferum in témpore suo, et Vésperum super fílios terræ consúrgere facis?
Izali wywodzisz Jutrzenkę czasu swego, a zwierzęcej gwiaździe nad synami ziemskimi wstawać każesz?
33
Numquid nosti órdinem cæli, et pones ratiónem eius in terra?
Izali wiesz porządek nieba, i postawisz sposób jego na ziemi?
34
Numquid elevábis in nébula vocem tuam, et ímpetus aquárum opériet te?
Izali podniesiesz głos twój do obłoka, a gwałt wód okryje cię?
35
Numquid mittes fúlgura, et ibunt, et reverténtia dicent tibi: Adsumus?
Izali wypuścisz łyskawice i pójdą, a wróciwszy się rzeką tobie: Owośmy?
36
Quis pósuit in viscéribus hóminis sapiéntiam? vel quis dedit gallo intelligéntiam?
Kto włożył we wnętrzności człowiecze mądrość? abo kto dał kurowi rozumność?
37
Quis enarrábit cælórum ratiónem? et concéntum cæli quis dormíre fáciet?
Kto wysłowi sposób niebios, a harmoniej niebieskiej, kto każe usnąć?
38
Quando fundebátur pulvis in terra, et glebæ compingebántur?
Gdy się sypał proch na ziemię, i breły się zlepiały?
39
Numquid cápies leǽnæ prædam, et ánimam catulórum eius implébis,
Izali ułapisz lwicy pokarm, i duszę szczeniąt jej napełnisz?
40
quando cubant in antris, et in spécubus insidiántur?
Gdy leżą w łóżkach, a w jaskiniach zasadzają się?
41
Quis prǽparat corvo escam suam, quando pulli eius clamant ad Deum, vagántes, eo quod non hábeant cibos?
Kto gotuje krukowi jedło jego, gdy dzieci jego wołają do Boga, tułając się, że nie mają pokarmu?
1
Numquid nosti tempus partus íbicum in petris, vel parturiéntes cervas observásti?
Izali wiesz czas porodzenia dzikich kóz na skałach, aboś widział, gdy łanie rodzą?
2
Dinumerásti menses concéptus eárum, et scisti tempus partus eárum?
Rozliczyłeś miesiące poczęcia ich, i wiedziałeś czas rodzenia ich?
3
Incurvántur ad fœtum, et páriunt, et rugítus emíttunt.
Skurczają się na płód i rodzą, i ryk wypuszczają.
4
Separántur fílii eárum, et pergunt ad pastum: egrediúntur, et non revertúntur ad eas.
Oddzielają się dzieci ich, i idą na paszą: wychodzą i nie wracają się do nich.
5
Quis dimísit ónagrum líberum, et víncula eius quis solvit?
Kto wypuścił osła dzikiego wolno, a pęta jego kto rozwiązał?
6
Cui dedi in solitúdine domum, et tabernácula eius in terra salsúginis.
Któremum dał dom na puszczy, i mieszkanie jego w słonej ziemi.
7
Contémnit multitúdinem civitátis, clamórem exactóris non audit.
Gardzi zgrają miejską, nie słucha głosu wycięgacza.
8
Circúmspicit montes páscuæ suæ, et viréntia quæque perquírit.
Patrzy po górach pastwy swojej, i wszelkie zieleniejące wyszukiwa.
9
Numquid volet rhinóceros servíre tibi, aut morábitur ad præsépe tuum?
Izali rhynoceros, będzie chciał tobie służyć, abo zmieszka u żłobu twego?
10
Numquid alligábis rhinoceróta ad arándum loro tuo? aut confrínget glebas vállium post te?
Izali uwiążesz rhynocerota na oranie lecem twoim? abo będzie łamał skiby dolin za tobą?
11
Numquid fidúciam habébis in magna fortitúdine eius, et derelínques ei labóres tuos?
Aza będziesz miał ufanie w wielkiej mocy jego, i zostawisz mu roboty twoje?
12
Numquid credes illi quod seméntem reddat tibi, et áream tuam cóngreget?
Izali mu wierzyć będziesz, żeć wróci nasienie twoje, i gumno twoje zgromadzi?
13
Penna struthiónis símilis est pennis heródii, et accípitris.
Pióro strusowe podobne jest piórom herodiona i jastrząbowym.
14
Quando derelínquit ova sua in terra, tu fórsitan in púlvere calefácies ea?
Gdy zostawia jajca swoje na ziemi, ty je podobno w piasku zagrzejesz?
15
Oblivíscitur quod pes concúlcet ea, aut béstia agri cónterat.
Zapomina, że je noga podeptać może, abo zwierz polny zetrzeć.
16
Durátur ad fílios suos quasi non sint sui, frustra laborávit nullo timóre cogénte.
Zatwardza się przeciw dzieciam swoim, jakoby nie jego były próżno pracował, gdyż żadna bojaźń nie przymuszała.
17
Privávit enim eam Deus sapiéntia, nec dedit illi intelligéntiam.
Bo mu Bóg odjął mądrość, i nie dał wyrozumienia.
18
Cum tempus fúerit, in altum alas érigit: derídet equum et ascensórem eius.
Gdy czas przydzie, skrzydła ku górze podnosi: śmieje się z konia i z jeźdźca jego.
19
Numquid præbébis equo fortitúdinem, aut circúmdabis collo eius hinnítum?
Izali dasz koniowi moc, a obtoczysz szyi jego rżanie?
20
Numquid suscitábis eum quasi locústas? glória nárium eius terror.
Izali go spędzisz jako szarańczą? sława nozdrzy jego strach.
21
Terram úngula fodit, exsúltat audácter: in occúrsum pergit armátis.
Kopie ziemię kopytem, wyskakuje śmiele: bieży przeciw zbrojnym.
22
Contémnit pavórem, nec cedit gládio.
Gardzi strachem, ani ustępuje mieczowi.
23
Super ipsum sonábit pháretra, vibrábit hasta et clýpeus.
Nad nim chrzęścić będzie sajdak, błyskać się będzie drzewce i tarcza.
24
Fervens et fremens sorbet terram, nec réputat tubæ sonáre clangórem.
Pałając a rżając żrze ziemię, ani uważa, że brzmi głos trąby.
25
Ubi audíerit búccinam, dicit: Vah, procul odorátur bellum, exhortatiónem ducum, et ululátum exércitus.
Gdy usłyszy trąbę, mówi wah, zdaleka czuje wojnę, napominanie hetmanów, i krzyk wojska.
26
Numquid per sapiéntiam tuam pluméscit accípiter, expándens alas suas ad austrum?
Izali twą mądrością obrasta pierzem jastrząb, rozszerzając skrzydła swe na południe?
27
Numquid ad præcéptum tuum elevábitur áquila, et in árduis ponet nidum suum?
Aza na rozkazanie twe wzbije się orzeł, i na wysokich miejscach położy gniazdo swoje?
28
In petris manet, et in prærúptis silícibus commorátur, atque inaccéssis rúpibus.
Na opokach mieszka, i na przykrych krzemieniach przebywa i na nieprzystępnych skałach.
29
Inde contemplátur escam, et de longe óculi eius prospíciunt.
Ztamtąd upatruje pokarm, a zdaleka oczy jego widzą.
30
Pulli eius lambent sánguinem: et ubicúmque cadáver fúerit, statim adest.
Dzieci jego lizać będą krew: a gdziekolwiek będzie ścierw, wnet przybywa.
31
Et adiécit Dóminus, et locútus est ad Iob:
I przydał Pan, i rzekł do Joba:
32
Numquid qui conténdit cum Deo, tam fácile conquiéscit? útique qui árguit Deum, debet respondére ei.
Izali kto się spiera z Bogiem, tak się łatwie uspokaja? wżdyć kto strofuje Boga, ma mu odpowiadać.
33
Respóndens autem Iob Dómino, dixit:
A Job odpowiadając Panu rzekł:
34
Qui léviter locútus sum, respondére quid possum? manum meam ponam super os meum.
Którym lekce mówił, cóż mogę odpowiedzieć? rękę moję włożę na usta moje.
35
Unum locútus sum, quod útinam non dixíssem: et álterum, quibus ultra non addam.
Jednem rzecz mówił, której bodajem był nie mówił: i drugą, do której więcej nie przydam.
1
Respóndens autem Dóminus Iob de túrbine, dixit:
A odpowiadając Pan Jobowi z wichru, rzekł:
2
Accínge sicut vir lumbos tuos: interrogábo te, et índica mihi.
Przepasz jako mąż biodra swe: będę cię pytał: a powiedz mi.
3
Numquid írritum fácies iudícium meum: et condemnábis me, ut tu iustificéris?
Izali w niwecz obrócisz sąd mój, i potępisz mię, abyś się ty uprawiedliwił?
4
Et si habes bráchium sicut Deus, et si voce símili tonas?
A jeśli masz ramię jako Bóg, a jeśli grzmisz głosem podobnym.
5
Circúmda tibi decórem, et in sublíme erígere, et esto gloriósus, et speciósis indúere véstibus.
Oblecz się w ozdobę, i wynieś się wzgórę, i bądź chwalebnym, i oblecz się w piękne szaty.
6
Dispérge supérbos in furóre tuo, et respíciens omnem arrogántem humília.
Rozprósz harde w zapalczywości twojej, a wejrzawszy na wszelkiego hardego, poniż.
7
Réspice cunctos supérbos, et confúnde eos, et cóntere ímpios in loco suo.
Wejrzy na wszystkie pyszne, a zelży je, i zetrzy niezbożnika na miejscu ich.
8
Abscónde eos in púlvere simul, et fácies eórum demérge in fóveam:
Zakryj je w prochu pospołu, a oblicza ich ponurz w dół.
9
et ego confitébor, quod salváre te possit déxtera tua.
I ja przyznam, że cię może zbawić prawica twoja.
10
Ecce, Béhemoth, quem feci tecum, fœnum quasi bos cómedet:
Oto Behemoth, któregom uczynił z tobą, będzie jadł siano jako wół:
11
fortitúdo eius in lumbis eius, et virtus illíus in umbilíco ventris eius.
Moc jego w biodrach jego, a siła jego w pępku brzucha jego.
12
Stringit caudam suam quasi cedrum, nervi testiculórum eius perpléxi sunt.
Rusza ogonem swym jako cedrem, żyły jąder jego są powikłane.
13
Ossa eius velut fístulæ æris, cartilágo illíus quasi láminæ férreæ.
Kości jego jako piszczele miedziane, chrzęstki jego jako blachy żelazne.
14
Ipse est princípium viárum Dei, qui fecit eum, applicábit gládium eius.
On jest początkiem dróg Bożych, który go uczynił, przyłoży miecz swój.
15
Huic montes herbas ferunt: omnes béstiæ agri ludent ibi.
Temu góry trawę rodzą: wszystkie bestye polne grać tam będą.
16
Sub umbra dormit in secréto cálami, et in locis huméntibus.
Pod cieniem sypia, w tajniku trzciny, i na miejscach wilgotnych.
17
Prótegunt umbræ umbram eius, circúmdabunt eum sálices torréntis.
Zakrywają cienie cień jego, ogarną go wierzby potoku.
18
Ecce, absorbébit flúvium, et non mirábitur: et habet fidúciam quod ínfluat Iordánis in os eius.
Oto wypije rzekę, a nie zadziwi się: a ma nadzieję, że się Jordan wleje w gębę jego.
19
In óculis eius quasi hamo cápiet eum, et in súdibus perforábit nares eius.
Oczyma swemi jako wędą bierze ji, a na palach przekole nozdrze swoje.
20
An extráhere póteris Levíathan hamo, et fune ligábis linguam eius?
Aza będziesz mógł wyciągnąć Lewiathana wędą, a powrozem uwiążesz język jego.
21
Numquid pones círculum in náribus eius, aut armílla perforábis maxíllam eius?
Izali zawleczesz obrączkę przez nozdrza jego, abo tarniem przekolesz czeluść jego?
22
Numquid multiplicábit ad te preces, aut loquétur tibi móllia?
Izali rozmnoży do ciebie prośby, abo będzie z tobą mówił łagodnie.
23
Numquid fériet tecum pactum, et accípies eum servum sempitérnum?
Izali uczyni przymierze z tobą i weźmiesz go za sługę wiecznego?
24
Numquid illúdes ei quasi avi, aut ligábis eum ancíllis tuis?
Aza naigrawać go będziesz jako ptaszka, abo ji uwiążesz dziewkam twoim?
25
Concídent eum amíci, dívident illum negotiatóres?
Zrąbają go przyjaciele, rozdzielą go kupcy?
26
Numquid implébis sagénas pelle eius, et gurgústium píscium cápite illíus?
Izali napełnisz niewody skórą jego, abo wierszą rybną, głową jego.
27
Pone super eum manum tuam: meménto belli, nec ultra addas loqui.
Włóż nań rękę twoję: wspomni na bitwę, a więcej nie przydawaj mówić.
28
Ecce, spes eius frustrábitur eum, et vidéntibus cunctis præcipitábitur.
Oto nadzieja jego omyli go, a przed oczyma wszystkich strącon będzie.
1
Non quasi crudélis suscitábo eum: quis enim resístere potest vúltui meo?
Nie jako okrutny obudzę go: bo któż się może sprzeciwić twarzy mojej?
2
Quis ante dedit mihi, ut reddam ei? ómnia quæ sub cælo sunt, mea sunt.
Kto mi dał pierwej, żebych mu oddał? wszystko co jest pod niebem, moje jest.
3
Non parcam ei, et verbis poténtibus, et ad deprecándum compósitis.
Nie przepuszczę mu, i słowam możnym, i ku proszeniu nastrojonym.
4
Quis revelábit fáciem induménti eius? et in médium oris eius quis intrábit?
Któż odkryje wierzch odzienia jego, a w pośrodek gęby jego kto wnidzie.
5
Portas vultus eius quis apériet? per gyrum déntium eius formído.
Wrota paszczęki jego kto otworzy? w koło zębów jego strach.
6
Corpus illíus quasi scuta fusília, compáctum squamis se preméntibus.
Ciało jego jako tarcze lane, spojone łuskami przyciskającemi się.
7
Una uni coniúngitur, et ne spiráculum quidem incédit per eas:
Jedna z drugą się spaja, a ani wiatr wchodzi przez nie.
8
una álteri adhærébit, et tenéntes se nequáquam separabúntur.
Jedna do drugiej przylnie, a trzymając się siebie żadnym sposobem nie będą rozdzielone.
9
Sternutátio eius splendor ignis, et óculi eius, ut pálpebræ dilúculi.
Kichanie jego blask ogniowy, a oczy jego jako powieki zarania.
10
De ore eius lámpades procédunt, sicut tædæ ignis accénsæ.
Z ust jego lampy wychodzą, jako pochodnie ognia zapalone.
11
De náribus eius procédit fumus, sicut ollæ succénsæ atque fervéntis.
Z nozdrzy jego wychodzi dym, jako garnca podpalonego i wrzącego.
12
Hálitus eius prunas ardére facit, et flamma de ore eius egréditur.
Dech jego węgle zapala, a płomień z ust jego wychodzi.
13
In collo eius morábitur fortitúdo, et fáciem eius præcédit egéstas.
W szyi jego będzie mieszkała moc, a niedostatek przed obliczem jego chodzi.
14
Membra cárnium eius cohæréntia sibi: mittet contra eum fúlmina, et ad locum álium non feréntur.
Członki ciała jego spajają się społu: wypuści nań pioruny, a na inne się miejsce nie uniosą.
15
Cor eius indurábitur tamquam lapis, et stringétur quasi malleatóris incus.
Serce jego zatwardnieje jako kamień, i zbije się jako kowalska nakowalnia.
16
Cum sublátus fúerit, timébunt ángeli, et térriti purgabúntur.
Gdy się podniesie, zlękną się aniołowie, a przestraszeni czyścić się będą.
17
Cum apprehénderit eum gládius, subsístere non póterit neque hasta, neque thorax:
Gdy się go imię miecz, ostać się nie będzie mógł ani oszczep, ani pancerz.
18
reputábit enim quasi páleas ferrum, et quasi lignum pútridum, æs.
Poczytać bowiem będą żelazo za plewy, a miedź za spróchniałe drewno.
19
Non fugábit eum vir sagittárius, in stípulam versi sunt ei lápides fundæ.
Nie zapłoszy go strzelec, we źdźbło mu się obróciły kamienie proce.
20
Quasi stípulam æstimábit málleum, et deridébit vibrántem hastam.
Młot jako źdźbło poczytać będzie, i śmiać się będzie z miecącego drzewcem.
21
Sub ipso erunt rádii solis, et sternet sibi aurum quasi lutum.
Pod nim będą promienie słoneczne, i naściele sobie złota jako błota.
22
Fervéscere fáciet quasi ollam profúndum mare, et ponet quasi cum unguénta búlliunt.
Uczyni, że będzie wrzała głębokość morza jako garniec, i uczyni jako gdy maści kipią.
23
Post eum lucébit sémita, æstimábit abýssum quasi senescéntem.
Za nim świecić bidzie ścieżka, będzie mu się zdała głębokość jakoby osiwiała.
24
Non est super terram potéstas, quæ comparétur ei, qui factus est ut nullum timéret.
Niemasz na ziemi mocy, któraby się mu przyrównać mogła, który uczynion jest, aby się nikogo nie bał.
25
Omne sublíme videt, ipse est rex super univérsos fílios supérbiæ.
Wszystko wysokie widzi, on jest królem nad wszemi synmi pychy.
1
Respóndens autem Iob Dómino, dixit:
A Job odpowiadając Panu, rzekł:
2
Scio quia ómnia potes, et nulla te latet cogitátio.
Wiem, iż wszystko możesz, a nie jest ci żadna myśl tajna,
3
Quis est iste, qui celat consílium absque sciéntia? ídeo insipiénter locútus sum, et quæ ultra modum excéderent sciéntiam meam.
Któż jest taki co tai radę bez umiejętności? przetom nie mądrze mówił, i to co nad miarę przechodziło wiadomość moję.
4
Audi, et ego loquar: interrogábo te, et respónde mihi.
Słuchaj, i ja będę mówił: spytam cię, a odpowiedz mi.
5
Audítu auris audívi te, nunc autem óculus meus videt te.
Słuchem ucha słyszałem cię, a teraz oko moje widzi cię.
6
Idcírco ipse me reprehéndo, et ago pœniténtiam in favílla et cínere.
Przetóż sam siebie winuję, i czynię pokutę w perzu i w popiele.
7
Postquam autem locútus est Dóminus verba hæc ad Iob, dixit ad Eliphaz Themanítem: Irátus est furor meus in te, et in duos amícos tuos, quóniam non estis locúti coram me rectum, sicut servus meus Iob.
A gdy Pan odmówił te słowa do Joba, rzekł do Eliphaza Themanitczyka: Rozgniewała się zapalczywość moja na cię, i na dwa przyjacioły twoje, iżeście nie mówili przedemną prawie, jako Job sługa mój.
8
Súmite ergo vobis septem tauros, et septem aríetes, et ite ad servum meum Iob, et offérte holocáustum pro vobis: Iob autem servus meus orábit pro vobis: fáciem eius suscípiam ut non vobis imputétur stultítia: neque enim locúti estis ad me recta, sicut servus meus Iob.
A tak weźmijcie sobie siedm byków i siedm baranów, a idźcie do sługi mego Joba, a ofiarujcie całopalenie za siebie: a Job sługa mój będzie się za was modlił: oblicze jego przyjmę, aby wam głupstwo nie było poczytane: boście nie mówili prawie ku mnie jako Job sługa mój.
9
Abiérunt ergo Eliphaz Themanítes, et Baldad Suhítes, et Sophar Naamathítes, et fecérunt sicut locútus fúerat Dóminus ad eos, et suscépit Dóminus fáciem Iob.
Poszli tedy Eliphaz Themanitczyk, i Baldad Suhitczyk, i Sophar Naamatytczyk, i uczynili jako był Pan do nich mówił, i przyjął Pan oblicze Jobowe.
10
Dóminus quoque convérsus est ad pœniténtiam Iob, cum oráret ille pro amícis suis. Et áddidit Dóminus ómnia quæcúmque fúerant Iob, duplícia.
Nawrócił się też Pan na pokutę Jobowę, gdy się on modlił za przyjacioły swoje. I przyczynił Pan wszego cokolwiek miał Job we dwójnasób.
11
Venérunt autem ad eum omnes fratres sui, et univérsæ soróres suæ, et cuncti qui nóverant eum prius, et comedérunt cum eo panem in domo eius: et movérunt super eum caput, et consoláti sunt eum super omni malo quod intúlerat Dóminus super eum: et dedérunt ei unusquísque ovem unam, et ináurem áuream unam.
A bracia jego, wszyscy przyszli do niego i wszystkie siostry jego, i wszyscy, którzy go przed tem znali i jedli z nim chleb w domu jego, i kiwali nad nim głową i cieszyli go ze wszego złego, które nań był Pan przepuścił: i dali mu każdy owcę jednę, i nausznicę złotą jednę.
12
Dóminus autem benedíxit novíssimis Iob magis quam princípio eius. Et facta sunt ei quatuórdecim míllia óvium, et sex míllia camelórum, et mille iuga boum, et mille ásinæ.
A Pan błogosławił poślednim Jobowym więcej niźli początkowi jego. I miał czternaście tysięcy owiec i sześć tysięcy wielbłądów, i tysiąc jarzm wołów i tysiąc oślic.
13
Et fuérunt ei septem fílii, et tres fíliæ.
Miał też siedm synów i trzy córki.
14
Et vocávit nomen uníus Diem, et nomen secúndæ Cássiam, et nomen tértiæ Cornustíbii.
I dał imię jednej Dzień, a drugiej imię Kassia, a trzeciej imię Róg barwiczki.
15
Non sunt autem invéntæ mulíeres speciósæ sicut fíliæ Iob in univérsa terra: dedítque eis pater suus hereditátem inter fratres eárum.
I nie nalazły się niewiasty tak piękne jako córki Jobowe, we wszystkiej ziemi: i dał im ociec ich dziedzictwo między bracią ich.
16
Vixit autem Iob post hæc centum quadragínta annis, et vidit fílios suos, et fílios filiórum suórum usque ad quartam generatiónem, et mórtuus est senex, et plenus diérum.
A Job żył potem sto i czterdzieści lat, i widział syny swe i syny synów swoich aż do czwartego pokolenia i umarł będąc stary i pełen dni.